ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.74.1
एतछ्रुत्वा महाबाहुः केशवः प्रहसन्निव ।
अभूतपूर्वं भीमस्य मार्दवोपहितं वचः ॥ ५.७४.१ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਕੇਸ਼ਵ ਜਿਵੇਂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭੀਮ ਦੇ ਕੋਮਲਤਾ ਭਰੇ, ਅਭੂਤਪੂਰਵ ਬੋਲ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ।
5.74.2
गिरेरिव लघुत्वं तच्छीतत्वमिव पावके ।
मत्वा रामानुजः शौरिः शार्ङ्गधन्वा वृकोदरम् ॥ ५.७४.२ ॥
ਪਰਬਤ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾਪਣ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਠੰਡਕ ਵਾਂਗ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸ਼ਾਰੰਗਧਨਵਾ ਸ਼ੌਰਿ ਨੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।
5.74.3
सन्तेजसंस्तदा वाग्भिर्भातरिश्वेव पावकम् ।
उवाच भीममासीनं कृपयाऽभिपरिप्लुतम् ॥ ५.७४.३ ॥
ਤਦ ਤੇਜਸਵੀ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅੱਗ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੈਠੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ।
5.74.4
त्वमन्यदा भीमसेन युद्धमेव प्रशंससि ।
वधामिनन्दिनः क्रूरान्धार्तराष्ट्रन्मिमर्दिषुः ॥ ५.७४.४ ॥
ਹੇ ਭੀਮਸੇਨ! ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਕਰੂਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ।
5.74.5
न च स्वपिषि जागर्षि न्युब्जः शेषे परन्तप ।
घोरामशान्तां रुशतीं सदा वाचं प्रभाषसे ॥ ५.७४.५ ॥
ਨਾ ਤੂੰ ਸੌਂਦਾ ਹੈਂ, ਨਾ ਜਾਗਦਾ ਹੈਂ; ਔਂਧਾ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਸਦਾ ਭਿਆਨਕ, ਅਸ਼ਾਂਤ, ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ।
5.74.6
निःश्वसन्नग्निवत्तेन सन्तप्तः स्वेन मन्युना ।
अप्रशान्तमना भीम सधूम इव पावकः ॥ ५.७४.६ ॥
ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਛੱਡਦਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤਪਿਆ, ਬੇਚੈਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੇ ਭੀਮ! ਤੂੰ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਹੈਂ।
5.74.7
एकान्ते निःश्वसञ्शेपे भारार्त इव दुर्बलः ।
अपि त्वां केचिदुन्मत्तं मन्यन्तेऽतद्विदो जनाः ॥ ५.७४.७ ॥
ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹੌਕੇ ਭਰਦਾ, ਬੋਝ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਸੱਚ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਪਾਗਲ ਸਮਝਦੇ ਹੋਣਗੇ।
5.74.8
आरुज्य वृक्षान्निर्मूलान्गजः परिरुजन्निव ।
निघ्नन्पद्भिः क्षितिं भीम निष्टनन्परिधावसि ॥ ५.७४.८ ॥
ਹੇ ਭੀਮ, ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਪੁੱਟ ਕੇ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਿੱਧਦਾ, ਕਰਾਹੁੰਦਾ ਤੂੰ ਦੌੜਦਾ ਹੈਂ।
5.74.9
नास्मिञ्जने न रमसे रहः क्षिपसि पाण्डव ।
नान्यं निशि दिवा चापि कदाचिदभिनन्दसि ॥ ५.७४.९ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਤੂੰ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਰਾਤ ਜਾਂ ਦਿਨ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕਦੇ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
5.74.10
अकस्मात्स्मयमानश्च रहस्यास्से रुदन्निव ।
जान्वोर्मूर्धानमाधाय चिरमास्ते प्रमीलितः ॥ ५.७४.१० ॥
ਅਚਾਨਕ ਹੱਸਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਂ, ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਗੋਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ।
5.74.11
भ्रुकिटिं च पुनः कुर्वन्नोष्ठौ च विदशन्निव ।
अभीक्ष्णं दृश्यसे भीम सर्वं तन्मन्युकारितम् ॥ ५.७४.११ ॥
ਹੇ ਭੀਮ, ਭਰਵੱਟੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਬੁੱਲ੍ਹ ਚਬਾਉਂਦਾ ਤੂੰ ਅਕਸਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈਂ। ਉਹ ਸਭ ਗੁੱਸੇ ਕਾਰਨ ਹੈ।
5.74.12
यथा तपुरस्तात्सविता दृश्यते शुक्रमुच्चरन् ।
यथा च पश्चान्निर्मुक्तो ध्रुवं पर्येति रश्मिवान् ॥ ५.७४.१२ ॥
ਤਪਦਾ ਸੂਰਜ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਕਿਰਨਾਂ ਸਹਿਤ ਜ਼ਰੂਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ (ਤੂੰ ਹੈਂ)।
5.74.13
तथा सत्यं ब्रवीम्येतन्नास्ति तस्य व्यतिक्रमः ।
हन्ताहं गदयाभ्येत्य दुर्योधनममर्पणम् ॥ ५.७४.१३ ॥
ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਦਾ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ। ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।
5.74.14
इति स्म मध्ये भ्रातृणां सत्येनालभसे वदाम् ।
तस्य ते प्रशमे बुद्धिर्ध्रियतेऽद्य परन्तप ॥ ५.७४.१४ ॥
ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਤੂੰ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਵੈਰੀ-ਤਾਪਨ, ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਟਿਕ ਰਹੀ ਹੈ।
5.74.15
अहो युद्धाभिकाङ्क्षाणां युद्धकाल उपस्थिते ।
चेतांसि विप्रतीपानि यत्त्वां भीभीम विन्दति ॥ ५.७४.१५ ॥
ਅਹੋ, ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਜੰਗ-ਕਾਲ ਆਉਣ ਤੇ ਮਨ ਉਲਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਭਿਆਨਕ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਫੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
5.74.16
अहो पार्थ निमित्तानि विपरीतानि पश्यसि ।
स्वप्नान्ते जागरान्ते च तस्मात्प्रशममिच्छसि ॥ ५.७४.१६ ॥
ਅਹੋ ਪਾਰਥ, ਨੀਂਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਅਤੇ ਜਾਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਤੂੰ ਉਲਟ ਸ਼ਗਨ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
5.74.17
अहो नाशंससे किंचित्पुंस्त्वं क्लीब इवात्मनि ।
कश्मलेनाभिपन्नोऽसि तेन ते विकृतं मनः ॥ ५.७४.१७ ॥
ਅਹੋ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਵੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਪੌਰਸ਼-ਹੀਣ ਨਪੁੰਸਕ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰਾ ਮਨ ਵਿਗੜ ਗਿਆ ਹੈ।
5.74.18
उद्वेपते ते हृदयं मनस्ते प्रतिसीदति ।
ऊरुस्तम्भगृहीतोऽसि तस्मात्प्रशममिच्छसि ॥ ५.७४.१८ ॥
ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਕੰਬਦਾ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ। ਪੱਟਾਂ ਦੀ ਜਕੜਨ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
5.74.19
अनित्यं किल मर्त्यस्य पार्थ चित्तं चलाचलम् ।
वातवेगप्रचलिता अष्ठीला शाल्मलेरिव ॥ ५.७४.१९ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮਰਨਹਾਰ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਚਿੱਤ ਅਨਿੱਤ ਅਤੇ ਚੰਚਲ ਹੈ, ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਹਿੱਲਦੇ ਸਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫਲਾਂ ਵਾਂਗ।
5.74.20
तवैषा विकृता बुद्धिर्गवां वागिव मानुषी ।
मनांसि पाण्डुपुत्राणां मञ्जयत्यप्लवानिव ॥ ५.७४.२० ॥
ਤੇਰੀ ਇਹ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਬੁੱਧੀ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਾਂਗ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ; ਬੇੜੀ ਬਿਨਾਂ ਡੁੱਬਣ ਵਾਂਗ ਇਹ ਪਾਂਡੂ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਡੋਬ ਰਹੀ ਹੈ।
5.74.21
इदं मे महादाश्चर्यं पर्वतस्येव सर्पणम् ।
यदीदृशं प्रभाषेथा भीमसेनासमं वचः ॥ ५.७४.२१ ॥
ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਬਤ ਹਿੱਲਣ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਭੀਮਸੇਨ ਵਰਗੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ।
5.74.22
स दृष्ट्वा स्वानि कर्माणि कुले जन्म च भारत ।
उत्तिष्ठस्व विषादं मा कृथा वीर स्थिरो भव ॥ ५.७४.२२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ; ਉੱਠ, ਵਿਸ਼ਾਦ ਨਾ ਕਰ; ਹੇ ਵੀਰ, ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾ।
5.74.23
न चैतदनुरूपं ते यत्ते ग्लानिररिन्दम ।
यदोजसा न लभते क्षत्रियो न तदश्रुते ॥ ५.७४.२३ ॥
ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗਲਾਨੀ ਢੁਕਦੀ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਆਪਣੇ ਓਜ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।