มหาภารตะ · อัธยายะ 5.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.74.1
एतछ्रुत्वा महाबाहुः केशवः प्रहसन्निव ।
अभूतपूर्वं भीमस्य मार्दवोपहितं वचः ॥ ५.७४.१ ॥
เมื่อได้ฟังดังนี้ เกศวผู้มีแขนทรงพลัง ทรงยิ้มเล็กน้อยราวกับจะหัวเราะ ทรงรับฟังถ้อยคำของภีมะที่ไม่เคยมีมาก่อน เปี่ยมด้วยความอ่อนโยน
5.74.2
गिरेरिव लघुत्वं तच्छीतत्वमिव पावके ।
मत्वा रामानुजः शौरिः शार्ङ्गधन्वा वृकोदरम् ॥ ५.७४.२ ॥
ทรงเห็นว่าถ้อยคำนั้นเบาบางเหมือนภูเขาที่เบา และเย็นเหมือนไฟที่เย็น พระศൗรี ผู้เป็นน้องของพระราม ผู้ถือธนูศารงค์ ทรงทอดพระเนตรมองดูวฤโกทร
5.74.3
सन्तेजसंस्तदा वाग्भिर्भातरिश्वेव पावकम् ।
उवाच भीममासीनं कृपयाऽभिपरिप्लुतम् ॥ ५.७४.३ ॥
ครั้งนั้น ผู้รุ่งโรจน์ได้กล่าวกับภีมะผู้นั่งอยู่ซึ่งถูกความเมตตาครอบงำ ด้วยถ้อยคำ เหมือนลมที่พูดกับไฟ
5.74.4
त्वमन्यदा भीमसेन युद्धमेव प्रशंससि ।
वधामिनन्दिनः क्रूरान्धार्तराष्ट्रन्मिमर्दिषुः ॥ ५.७४.४ ॥
ภีมเสนะ ในเวลาอื่นท่านกลับสรรเสริญการรบนั่นเอง ท่านยินดีในการฆ่าโอรสอันโหดร้ายของธฤตราษฎร์ ปรารถนาจะบดขยี้พวกเขา
5.74.5
न च स्वपिषि जागर्षि न्युब्जः शेषे परन्तप ।
घोरामशान्तां रुशतीं सदा वाचं प्रभाषसे ॥ ५.७४.५ ॥
ท่านไม่หลับและไม่ตื่นเช่นกัน ท่านนอนคว่ำหน้า ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู ท่านพูดแต่ถ้อยคำที่น่ากลัว ไม่สงบ และหยาบกระด้างอยู่เสมอ
5.74.6
निःश्वसन्नग्निवत्तेन सन्तप्तः स्वेन मन्युना ।
अप्रशान्तमना भीम सधूम इव पावकः ॥ ५.७४.६ ॥
ท่านถอนหายใจดุจไฟ ถูกความโกรธของตนเผาผลาญ ใจไม่สงบ ข้าแต่ภีมะ ท่านเหมือนไฟที่ลุกมีควันคุ้งอยู่
5.74.7
एकान्ते निःश्वसञ्शेपे भारार्त इव दुर्बलः ।
अपि त्वां केचिदुन्मत्तं मन्यन्तेऽतद्विदो जनाः ॥ ५.७४.७ ॥
ท่านนอนถอนหายใจอยู่ตามลำพัง เหมือนผู้อ่อนแอที่ถูกภาระกดทับ ผู้คนบางพวกที่ไม่รู้ความจริงอาจคิดว่าท่านบ้าไปแล้ว
5.74.8
आरुज्य वृक्षान्निर्मूलान्गजः परिरुजन्निव ।
निघ्नन्पद्भिः क्षितिं भीम निष्टनन्परिधावसि ॥ ५.७४.८ ॥
ข้าแต่ภีมะ ท่านวิ่งไปมาเหมือนช้างที่ถอนและหักต้นไม้ ย่ำพื้นดินด้วยเท้า พลางคร่ำครวญ
5.74.9
नास्मिञ्जने न रमसे रहः क्षिपसि पाण्डव ।
नान्यं निशि दिवा चापि कदाचिदभिनन्दसि ॥ ५.७४.९ ॥
ข้าแต่โอรสของปาณฑุ ท่านไม่ยินดีอยู่ท่ามกลางผู้คนนี้ ท่านทิ้งตัวลงในที่สงัด ทั้งกลางคืนและกลางวัน ท่านไม่เคยยินดีในสิ่งอื่นเลย
5.74.10
अकस्मात्स्मयमानश्च रहस्यास्से रुदन्निव ।
जान्वोर्मूर्धानमाधाय चिरमास्ते प्रमीलितः ॥ ५.७४.१० ॥
ท่านยิ้มขึ้นมาโดยไม่รู้สาเหตุ เหมือนจะร้องไห้ ท่านนั่งอยู่ลำพังอย่างลับๆ วางศีรษะบนหัวเข่า หลับตาอยู่นานนับเวลา
5.74.11
भ्रुकिटिं च पुनः कुर्वन्नोष्ठौ च विदशन्निव ।
अभीक्ष्णं दृश्यसे भीम सर्वं तन्मन्युकारितम् ॥ ५.७४.११ ॥
ข้าแต่ภีมะ ท่านขมวดคิ้วอีกครั้งแล้วอีกครั้ง กัดริมฝีปากราวกับโกรธเกรี้ยว ทุกสิ่งเหล่านั้นล้วนเกิดจากความโกรธ
5.74.12
यथा तपुरस्तात्सविता दृश्यते शुक्रमुच्चरन् ।
यथा च पश्चान्निर्मुक्तो ध्रुवं पर्येति रश्मिवान् ॥ ५.७४.१२ ॥
เหมือนดวงอาทิตย์ร้อนแรงที่ปรากฏขึ้นทางทิศตะวันออกพร้อมความรุ่งโรจน์ และเหมือนเมื่อพ้นจากที่ปิดกั้นแล้ว ย่อมโคจรไปพร้อมรัศมีอย่างแน่นอน
5.74.13
तथा सत्यं ब्रवीम्येतन्नास्ति तस्य व्यतिक्रमः ।
हन्ताहं गदयाभ्येत्य दुर्योधनममर्पणम् ॥ ५.७४.१३ ॥
ข้าพเจ้ากล่าวความจริงฉันใด ความจริงนั้นย่อมไม่ผิดพลาดฉันนั้น ข้าพเจ้าจะไปเข้าต่อสู้ด้วยคทา และจะสังหารทุรโยธน์ผู้ไม่รู้จักให้อภัย
5.74.14
इति स्म मध्ये भ्रातृणां सत्येनालभसे वदाम् ।
तस्य ते प्रशमे बुद्धिर्ध्रियतेऽद्य परन्तप ॥ ५.७४.१४ ॥
ท่านพูดเช่นนี้ท่ามกลางพี่น้องโดยอ้างความจริง ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู วันนี้เจตนาของท่านมุ่งไปสู่ความสงบแล้ว
5.74.15
अहो युद्धाभिकाङ्क्षाणां युद्धकाल उपस्थिते ।
चेतांसि विप्रतीपानि यत्त्वां भीभीम विन्दति ॥ ५.७४.१५ ॥
ทว่า อนิจจา สำหรับผู้ปรารถนาการรบ เมื่อกาลแห่งการรบมาถึง จิตใจย่อมกลับกลายเป็นตรงข้าม ข้าแต่ภีมผู้น่าเกรงขาม ความคิดเช่นนี้จึงครอบงำท่าน
5.74.16
अहो पार्थ निमित्तानि विपरीतानि पश्यसि ।
स्वप्नान्ते जागरान्ते च तस्मात्प्रशममिच्छसि ॥ ५.७४.१६ ॥
อนิจจา โอรสของปฤถา ท่านเห็นลางร้ายที่กลับตาลปัตร ทั้งในปลายการหลับและปลายการตื่น เพราะฉะนั้นท่านจึงปรารถนาความสงบ
5.74.17
अहो नाशंससे किंचित्पुंस्त्वं क्लीब इवात्मनि ।
कश्मलेनाभिपन्नोऽसि तेन ते विकृतं मनः ॥ ५.७४.१७ ॥
อนิจจา ท่านไม่หวังสิ่งใดในตนเองเลย ท่านกลายเป็นเหมือนชายที่หมดความเป็นชาย ถูกความหน้ามืดครอบงำ ใจของท่านจึงวิปริตไป
5.74.18
उद्वेपते ते हृदयं मनस्ते प्रतिसीदति ।
ऊरुस्तम्भगृहीतोऽसि तस्मात्प्रशममिच्छसि ॥ ५.७४.१८ ॥
หัวใจของท่านสั่นสะท้าน จิตใจของท่านทรุดลง ท่านถูกอาการขาแข็งจับกุม เพราะฉะนั้นท่านจึงปรารถนาความสงบ
5.74.19
अनित्यं किल मर्त्यस्य पार्थ चित्तं चलाचलम् ।
वातवेगप्रचलिता अष्ठीला शाल्मलेरिव ॥ ५.७४.१९ ॥
ข้าแต่โอรสของปฤถา จิตใจของมนุษย์ย่อมไม่เที่ยงแท้และหวั่นไหวอยู่แน่แท้ เหมือนฝักของต้นฝ้ายที่ถูกแรงลมพัดไหวไปมา
5.74.20
तवैषा विकृता बुद्धिर्गवां वागिव मानुषी ।
मनांसि पाण्डुपुत्राणां मञ्जयत्यप्लवानिव ॥ ५.७४.२० ॥
ปัญญาที่วิปริตของท่านนี้ ดูเหมือนมนุษย์ เหมือนถ้อยคำของโค มันทำให้จิตใจของโอรสปาณฑุจมลง ราวกับคนกำลังจมน้ำโดยไม่มีแพ
5.74.21
इदं मे महादाश्चर्यं पर्वतस्येव सर्पणम् ।
यदीदृशं प्रभाषेथा भीमसेनासमं वचः ॥ ५.७४.२१ ॥
นี่เป็นความอัศจรรย์ยิ่งใหญ่สำหรับข้าพเจ้า เหมือนภูเขาสั่นไหว ที่ท่านกล่าวถ้อยคำเช่นนี้ ซึ่งเทียบเท่ากับถ้อยคำของภีมเสน
5.74.22
स दृष्ट्वा स्वानि कर्माणि कुले जन्म च भारत ।
उत्तिष्ठस्व विषादं मा कृथा वीर स्थिरो भव ॥ ५.७४.२२ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภรต จงระลึกถึงการกระทำของตนเองและการเกิดในตระกูลนี้ จงลุกขึ้น อย่าปล่อยให้ความท้อแท้เข้าครอบงำ ข้าแต่วีรบุรุษ จงมั่นคงเถิด
5.74.23
न चैतदनुरूपं ते यत्ते ग्लानिररिन्दम ।
यदोजसा न लभते क्षत्रियो न तदश्रुते ॥ ५.७४.२३ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู ความย่อท้อนี้ไม่เหมาะกับท่านเลย สิ่งที่นักรบไม่อาจได้มาด้วยพลังของตน ย่อมไม่อาจบรรลุได้