महाभारत · अध्याय 5.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.75.1
तथोक्तो वासुदेवेन नित्यमन्युरमर्षणः ।
सदश्ववत्समाधावद्बभाषे तदनन्तरम् ॥ ५.७५.१ ॥
वासुदेवांनी असे सांगितल्यावर, सदैव क्रोधित आणि असहिष्णू भीम लगेच उत्तम घोड्याप्रमाणे वेगाने बोलू लागला.
5.75.2
अन्यथा मां चिकीर्षन्तमन्यथा मन्यसेऽच्युत ।
प्रणीतभावमत्यर्थं युधि सत्यपराक्रमम् ॥ ५.७५.२ ॥
हे अच्युता! मला जे करायचे आहे ते तू वेगळ्या प्रकारे समजतोस. युद्धातील माझा पराक्रम खरा आणि अत्यंत निश्चित हेतूने प्रेरित आहे.
5.75.3
वेत्सि दाशार्ह सत्यं मे दीर्घकालं सहोषितः ।
उत वा मां न जानासि प्लवन्हृद इवाप्लवे ॥ ५.७५.३ ॥
हे दाशार्हा! आपण दीर्घकाळ एकत्र राहिलो असल्याने तू माझे सत्य जाणतोस. किंवा नावेशिवाय तलावात पोहणाऱ्यासारखा तू मला ओळखत नाहीस का?
5.75.4
तस्मादनभिरुपाभिर्वाग्भिर्मां त्वं समर्च्छसि ।
कथं हि भीमसेनं मां जानन्कश्चन माधव ॥ ५.७५.४ ॥
म्हणून तू माझ्याशी अयोग्य शब्दांनी बोलतोस. हे माधवा! भीमसेनाला ओळखणारा कोणीही माझ्याशी असे कसे बोलू शकेल?
5.75.5
ब्रूयादप्रतिरूपाणि यथा मां वक्तमर्हसि ।
तस्मादिदं प्रवक्ष्यामि वचनं वृष्णिनन्दन ॥ ५.७५.५ ॥
तू माझ्याशी जसे बोलायला हवे होते, तसे न बोलता अयोग्य गोष्टी कोणी बोलू शकतो. म्हणून, हे वृष्णिनंदना! मी हे शब्द सांगतो.
5.75.6
आत्मनः पौरुषं चैव बलं च न समं परैः ।
सर्वथाऽनार्यकर्मैतत्प्रशंसा स्वयमात्मनः ॥ ५.७५.६ ॥
माझे पौरुष आणि बल इतरांच्या बरोबरीचे नाही. कोणत्याही प्रकारे हे अनार्य कर्म आहे — स्वतःचीच प्रशंसा करणे.
5.75.7
अतिवादापविद्धस्तु वक्ष्यामि बलमात्मनः ।
पश्येमे रोदसी कृष्ण ययोरासन्निमाः प्रजाः ॥ ५.७५.७ ॥
अतिवादाने प्रेरित होऊन मी माझे बल सांगेन. हे कृष्णा, हे दोन लोक पाहा, ज्यांमध्ये ही प्रजा होती.
5.75.8
अचले चाप्रतिष्ठे चाप्यनन्ते सर्वमातरौ ।
यदीमे सहसा क्रुद्धे समेयातां शिले इव ॥ ५.७५.८ ॥
अचल, आधाररहित, अनंत, सर्वांच्या माता असलेल्या; हे दोन्ही क्रोधित होऊन अचानक दोन शिलांप्रमाणे आदळले तर.
5.75.9
अहमेते निगृह्णीयां बाहुभ्यां सचसाचरे ।
पश्यैतदन्तरं बाह्वोर्महापरिघयोरिव ॥ ५.७५.९ ॥
मी या दोघांना, चर-अचरांना, माझ्या बाहूंनी रोखीन. पाहा, मोठ्या लोखंडी परिघांप्रमाणे माझ्या बाहूंमधील हे अंतर.
5.75.10
य एतत्प्राय मुच्येत न तं पश्यामि पुरूषम् ।
हिमवांश्च समुद्रश्च वज्री वा बलमित्स्वयम् ॥ ५.७५.१० ॥
यातून सुटेल असा कोणी पुरुष मला दिसत नाही; हिमालय, समुद्र किंवा वज्रधारी इंद्र स्वतःच्या बळाने सुटू शकणार नाहीत.
5.75.11
मयाभिपन्नं त्रायेरन्बलमास्थाय न त्रयः ।
युद्धार्हान्क्षत्रियान्सर्वान्पाण्डवेष्वाततायिनः ॥ ५.७५.११ ॥
माझ्याकडून गाठल्या गेलेल्यांना बळावर विसंबून असलेले तिघेही वाचवू शकणार नाहीत; पांडवांविरुद्ध आततायी ठरलेले सर्व युद्धयोग्य क्षत्रियही.
5.75.12
अधः पादतलेनैतानधिष्ठास्यामि भूतले ।
न हि त्वं नाभिजानासि मम विक्रममच्युत ॥ ५.७५.१२ ॥
यांना सर्वांना मी पायाखाली ठेवून भूमीवर उभा राहीन. हे अच्युता, तुला माझा पराक्रम ठाऊक नाही.
5.75.13
यथा मया विनिर्जित्य राजानो वशगाः कृताः ।
अथ चेन्मां न जानासि सूर्यस्येवोद्यतः प्रभाम् ॥ ५.७५.१३ ॥
मी जिंकून राजांना जसे वश केले; तरीही तू मला ओळखत नसशील, तर उगवत्या सूर्याच्या प्रभेसारखा (माझा पराक्रम पाहा).
5.75.14
विगाढे युधि संबाधे वेत्स्यसे मां जनार्दन ।
परुषैराक्षिपसि किं व्रणं सूच्येव चानघ ॥ ५.७५.१४ ॥
हे जनार्दना, युद्धाच्या घनदाट गर्दीत शिरलास की तू मला ओळखशील. हे निष्पाप, कठोर शब्दांनी सुईने जखमेला टोचल्यासारखे माझ्या जखमेवर का वार करतोस?
5.75.15
यथामति ब्रवीम्येतद्विद्धि मामधिकं ततः ।
द्रष्टासि युधि संबाधे प्रवृत्ते वैशसेऽहनि ॥ ५.७५.१५ ॥
माझ्या बुद्धीप्रमाणे मी हे सांगतो; यापेक्षाही अधिक मला जाण. विनाशाचा तो दिवस सुरू झाल्यावर युद्धाच्या गर्दीत तू मला पाहशील.
5.75.16
मया प्रणुन्नान्मातङ्गात्नथिनः सादनस्तथा ।
तथा नरानभिक्रुद्धं निघ्नन्तं क्षत्रियर्षभान् ॥ ५.७५.१६ ॥
माझ्याकडून हाकलल्या गेलेल्या हत्तींना, रथिकांना, घोडेस्वारांना; आणि रागावलेल्या माणसांना मारणाऱ्या क्षत्रियश्रेष्ठ वीरांनाही (तू पाहशील).
5.75.17
द्रष्टा मां त्वं च लोकश्च विकर्षन्तं वरान्वरान् ।
न मे सीदन्ति गात्राणि न ममोद्वेपते मनः ॥ ५.७५.१७ ॥
तू आणि जग मला श्रेष्ठांत श्रेष्ठ वीरांना ओढत नेताना पाहाल. माझे अवयव शिथिल होत नाहीत, आणि माझे मन कापत नाही.
5.75.18
सर्वलोकादभिक्रुद्धान्न भयं विद्यते मम ।
किं तु सौहृदमेवैतत्कृपया मधुसूदन ।
सर्वांस्तितिक्षे संक्लेशान्मा स्म नो भरता नशन् ॥ ५.७५.१८ ॥
सर्व लोक रागावले तरी मला भीती नाही. पण हे मैत्रीच आहे, हे मधुसूदना, कृपेने (सांगतो). मी सर्व क्लेश सहन करीन; भरतवंशीय आपण नष्ट न होवो.