મહાભારત · અધ્યાય 5.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.78.1
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि पाण्डव ।
पाण्डवानां कुरूणां च प्रतिपत्स्ये निरामयम्।
सर्वं त्विदं ममायत्तं बीभत्सो कर्मणोर्द्वयोः ॥ ५.७८.१ ॥
હે મહાબાહુ પાંડવ, તું કહે છે તેમ જ થાઓ. પાંડવો અને કુરુઓનું કલ્યાણ હું સાધીશ. આ બધું મારા અધીન છે, હે બીભત્સુ, બંને કર્મોના અધીન.
5.78.2
क्षेत्रं हि रसवच्छुद्धं कर्मणैवोपपादितम् ।
ऋते वर्षान्न कौन्तेय जातु निर्वर्तयेत्फलम् ॥ ५.७८.२ ॥
હે કૌંતેય, ફળદ્રુપ અને શુદ્ધ ખેતર પણ કર્મથી તૈયાર કરાયેલું હોય તોપણ વરસાદ વિના ક્યારેય ફળ આપતું નથી.
5.78.3
तत्र वै पौरुषं ब्रूयुरासेकं यत्र कारितम् ।
तत्र चापि ध्रुवं पश्येच्छोषणं दैवकारितम् ॥ ५.७८.३ ॥
જ્યાં સિંચાઈ કરવામાં આવે ત્યાં માનવ પુરુષાર્થ કહેવાય; અને ત્યાં જ દૈવ દ્વારા થયેલું સુકાવું પણ નિશ્ચિતપણે જોવા મળે.
5.78.4
तदिदं निश्चित्तं बुद्ध्या पूर्वैरपि महात्मभिः ।
दैवे च मानुषे चैव संयुक्तं लोककारणम् ॥ ५.७८.४ ॥
આ પૂર્વકાળના મહાત્માઓએ પણ બુદ્ધિથી નિશ્ચિત કર્યું છે: જગતનું કારણ દૈવ અને માનવ બંનેથી યુક્ત છે.
5.78.5
अहं हि तत्करिष्यामि परं पुरुषकारतः ।
देवं तु न मया शक्यं कर्म कर्तुं कथंचन ॥ ५.७८.५ ॥
હું તે પરમ પુરુષાર્થથી કરીશ; પરંતુ દૈવને કોઈ રીતે મારા કર્મથી કરવું મારા માટે શક્ય નથી.
5.78.6
स हि धर्मं च लोकं च त्यक्त्वा चरति दुर्मतिः ।
न हि सन्तप्यते तेन तथारूपेण कर्मणा ॥ ५.७८.६ ॥
તે દુર્મતિ ધર્મ અને લોક બંનેને છોડીને ફરે છે; અને એવા કર્મથી તે પશ્ચાતાપ કરતો નથી.
5.78.7
तथापि बुद्धिं पापिष्ठां वर्धयन्त्यस्य मन्त्रिणः ।
शकुनिः सूतपुत्रश्च भ्राता दुःशासनस्तथा ॥ ५.७८.७ ॥
તોપણ તેના મંત્રીઓ તેની પાપી બુદ્ધિને વધારે છે — શકુનિ, સૂતપુત્ર અને તેનો ભાઈ દુઃશાસન પણ એમ જ.
5.78.8
स हि त्यागेन राज्यस्य न शमं समुपैष्यति ।
अन्तरेण वधं पार्थ सानुबन्धः सुयोधनः ॥ ५.७८.८ ॥
હે પાર્થ, રાજ્યનો ત્યાગ કર્યા વિના તે શાંતિ પામશે નહીં; વધ વિના અનુયાયીઓ સહિત સુયોધન શાંત થશે નહીં.
5.78.9
न चापि प्रणिपातेन त्यक्तुमिच्छति धर्मराट् ।
याच्यमानश्च राज्यं स न प्रजास्यति दुर्मतिः ॥ ५.७८.९ ॥
ધર્મરાજ પ્રણામથી પણ રાજ્ય ત્યજવા ઇચ્છતા નથી; યાચના કરવા છતાં તે દુર્બુદ્ધિ રાજ્ય આપશે નહીં.
5.78.10
न तु मन्ये स तद्वाच्यो यद्युधिष्ठिरशातनम् ।
उक्तं प्रयोजनं यत्तु धर्मराजेन भारत ॥ ५.७८.१० ॥
પરંતુ યુધિષ્ઠિરના વધની વાત તેને કહેવી યોગ્ય નથી એવું મને લાગે છે; હે ભારત, ધર્મરાજે કહેલું પ્રયોજન જ (યોગ્ય) છે.
5.78.11
तथा पापस्तु तत्सर्वं न करिष्यति कौरवः ।
तस्मिंश्चाक्रियमाणेऽसौ लोके वध्यो भविष्यति ॥ ५.७८.११ ॥
તે પાપી કૌરવ એ બધું નહીં કરે; અને તે ન કરાતાં તે જગતમાં વધ્ય બનશે.
5.78.12
मम चापि स वध्यो हि जगतश्चापि भारत ।
तेन कौमारके यूयं सर्वे विप्रकृताः सदा ॥ ५.७८.१२ ॥
તે મારા માટે અને જગત માટે પણ વધ્ય છે, હે ભારત; કારણ કે બાળપણથી તેણે તમારા સૌનું સદા અપકાર કર્યું છે.
5.78.13
विप्रलुप्तं च वो राज्यं नृशंसेन दुरात्मना ।
न चोपशाम्यते पापः श्रियं दृष्ट्वा युधिष्ठिरे ॥ ५.७८.१३ ॥
ક્રૂર અને દુરાત્માએ તમારું રાજ્ય છીનવી લીધું છે; યુધિષ્ઠિરની સમૃદ્ધિ જોઈને પણ તે પાપી શાંત થતો નથી.
5.78.14
असकृच्चाप्यहं तेन त्वत्कृते पार्थ भेदितः ।
न मया तद्गृहीतं च पापं तस्य चिकीर्षेतम् ॥ ५.७८.१४ ॥
હે પાર્થ, તારા કારણે તેણે મને પણ વારંવાર ભેદવાનો પ્રયત્ન કર્યો; પણ તેનો પાપી ઇરાદો મેં સ્વીકાર્યો નહીં.
5.78.15
जानासि हि महाबाहो त्वमप्यस्य परं मतम् ।
प्रियं चिकीर्षमाणं च धर्मराजस्य मामपि ॥ ५.७८.१५ ॥
હે મહાબાહો, તેનો પરમ અભિપ્રાય તું પણ જાણે છે; ધર્મરાજનું પ્રિય કરવા ઇચ્છતા મને પણ તે જાણે છે.
5.78.16
संजानंस्तस्य चात्मानं मम चैव परं मतम् ।
अजानन्निव मां कस्मादर्जुनाद्याभिशङ्कसे ॥ ५.७८.१६ ॥
તેનો અને મારો પરમ અભિપ્રાય સારી રીતે જાણવા છતાં, મને ન જાણતો હોય તેમ અર્જુનના કારણે મારા પર શંકા કેમ કરે છે?
5.78.17
यच्चापि परमं दिव्यं तच्चाप्यनुगतं त्वया ।
विधानं विहितं पार्थ कथं शर्म भवेत्परैः ॥ ५.७८.१७ ॥
હે પાર્થ, જે પરમ દિવ્ય વિધાન છે અને જેનું તેં પણ અનુસરણ કર્યું છે, તે વિહિત કરાયું છે; તો શત્રુઓને શાંતિ કેવી રીતે થાય?
5.78.18
यत्तु वाचा मया शक्यं कर्मणा वाऽपि पाण्डव ।
करिष्ये तदहं पार्थ न त्वाशंसे शमं परैः ॥ ५.७८.१८ ॥
હે પાંડવ, વાણી કે કર્મથી મારાથી જે શક્ય હશે તે હું કરીશ; હે પાર્થ, શત્રુઓ સાથે શાંતિની આશા હું તારા માટે રાખતો નથી.
5.78.19
कथं गोहरणे ह्युक्तो नैतच्छर्म तथा हितम् ।
याच्यमानो हि भीष्मेण संवत्सरगतेऽध्वनि ॥ ५.७८.१९ ॥
ગોહરણમાં જે કહેવાયું તે શાંતિ માટે આટલું હિતકારી કેવી રીતે હતું? એક વર્ષ વીત્યા પછી માર્ગમાં ભીષ્મે યાચના કરી ત્યારે પણ તે શાંતિ નહોતી.
5.78.20
तदैव ते पराभूता यदा सङ्कल्पितास्त्वया ।
लवशः क्षणशश्चापि न च तुष्टः सुयोधनः ॥ ५.७८.२० ॥
તેં જ્યારે સંકલ્પ કર્યો ત્યારે જ તમે પરાજિત થયા; ક્ષણેક્ષણે અને ટુકડે ટુકડે પણ. છતાં સુયોધન સંતુષ્ટ ન થયો.
5.78.21
सर्वथा तु मया कार्यं धर्मराजस्य शासनम् ।
विभाव्यं तस्य भूयश्च कर्म पापं दुरात्मनः ॥ ५.७८.२१ ॥
બધી રીતે મારે ધર્મરાજની આજ્ઞા પાળવી જોઈએ; અને તે દુરાત્માના પાપકર્મોનો ફરી વિચાર કરવો જોઈએ.