ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.78.1
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि पाण्डव ।
पाण्डवानां कुरूणां च प्रतिपत्स्ये निरामयम्।
सर्वं त्विदं ममायत्तं बीभत्सो कर्मणोर्द्वयोः ॥ ५.७८.१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਪਾਂਡਵ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਮੈਂ ਸਾਧਾਂਗਾ। ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਹੇ ਬੀਭਤਸੂ, ਦੋਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ।
5.78.2
क्षेत्रं हि रसवच्छुद्धं कर्मणैवोपपादितम् ।
ऋते वर्षान्न कौन्तेय जातु निर्वर्तयेत्फलम् ॥ ५.७८.२ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਉਪਜਾਊ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਖੇਤ ਵੀ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੀਂਹ ਬਿਨਾਂ ਕਦੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
5.78.3
तत्र वै पौरुषं ब्रूयुरासेकं यत्र कारितम् ।
तत्र चापि ध्रुवं पश्येच्छोषणं दैवकारितम् ॥ ५.७८.३ ॥
ਜਿੱਥੇ ਸਿੰਜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਰਖਾਰਥ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੈਵ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਸੁੱਕਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
5.78.4
तदिदं निश्चित्तं बुद्ध्या पूर्वैरपि महात्मभिः ।
दैवे च मानुषे चैव संयुक्तं लोककारणम् ॥ ५.७८.४ ॥
ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰਵਲੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ: ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੈਵ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।
5.78.5
अहं हि तत्करिष्यामि परं पुरुषकारतः ।
देवं तु न मया शक्यं कर्म कर्तुं कथंचन ॥ ५.७८.५ ॥
ਮੈਂ ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖਾਰਥ ਨਾਲ ਕਰਾਂਗਾ; ਪਰ ਦੈਵ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
5.78.6
स हि धर्मं च लोकं च त्यक्त्वा चरति दुर्मतिः ।
न हि सन्तप्यते तेन तथारूपेण कर्मणा ॥ ५.७८.६ ॥
ਉਹ ਦੁਰਮਤਿ ਧਰਮ ਅਤੇ ਲੋਕ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਉਹ ਪਛਤਾਉਂਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
5.78.7
तथापि बुद्धिं पापिष्ठां वर्धयन्त्यस्य मन्त्रिणः ।
शकुनिः सूतपुत्रश्च भ्राता दुःशासनस्तथा ॥ ५.७८.७ ॥
ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਉਸ ਦੀ ਪਾਪੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ — ਸ਼ਕੁਨੀ, ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
5.78.8
स हि त्यागेन राज्यस्य न शमं समुपैष्यति ।
अन्तरेण वधं पार्थ सानुबन्धः सुयोधनः ॥ ५.७८.८ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਰਾਜ ਤਿਆਗੇ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗਾ; ਵਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਯੋਧਨ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
5.78.9
न चापि प्रणिपातेन त्यक्तुमिच्छति धर्मराट् ।
याच्यमानश्च राज्यं स न प्रजास्यति दुर्मतिः ॥ ५.७८.९ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਵੀ ਰਾਜ ਤਿਆਗਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਮੰਗੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਦੁਰਮਤੀ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ।
5.78.10
न तु मन्ये स तद्वाच्यो यद्युधिष्ठिरशातनम् ।
उक्तं प्रयोजनं यत्तु धर्मराजेन भारत ॥ ५.७८.१० ॥
ਪਰ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਗੱਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿਣੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਜੋ ਮਕਸਦ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ (ਠੀਕ) ਹੈ।
5.78.11
तथा पापस्तु तत्सर्वं न करिष्यति कौरवः ।
तस्मिंश्चाक्रियमाणेऽसौ लोके वध्यो भविष्यति ॥ ५.७८.११ ॥
ਉਹ ਪਾਪੀ ਕੌਰਵ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ; ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ।
5.78.12
मम चापि स वध्यो हि जगतश्चापि भारत ।
तेन कौमारके यूयं सर्वे विप्रकृताः सदा ॥ ५.७८.१२ ॥
ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਵੀ ਵਧ ਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ; ਕਿਉਂਕਿ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਦਾ ਅਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
5.78.13
विप्रलुप्तं च वो राज्यं नृशंसेन दुरात्मना ।
न चोपशाम्यते पापः श्रियं दृष्ट्वा युधिष्ठिरे ॥ ५.७८.१३ ॥
ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਦੁਰਾਤਮੇ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਜ ਖੋਹ ਲਿਆ ਹੈ; ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਪਾਪੀ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
5.78.14
असकृच्चाप्यहं तेन त्वत्कृते पार्थ भेदितः ।
न मया तद्गृहीतं च पापं तस्य चिकीर्षेतम् ॥ ५.७८.१४ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭੇੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਪਾਪੀ ਇਰਾਦਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ।
5.78.15
जानासि हि महाबाहो त्वमप्यस्य परं मतम् ।
प्रियं चिकीर्षमाणं च धर्मराजस्य मामपि ॥ ५.७८.१५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਮ ਮਤ ਤੂੰ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
5.78.16
संजानंस्तस्य चात्मानं मम चैव परं मतम् ।
अजानन्निव मां कस्मादर्जुनाद्याभिशङ्कसे ॥ ५.७८.१६ ॥
ਉਸ ਦਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਮਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਵਾਂਗ ਅਰਜੁਨ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
5.78.17
यच्चापि परमं दिव्यं तच्चाप्यनुगतं त्वया ।
विधानं विहितं पार्थ कथं शर्म भवेत्परैः ॥ ५.७८.१७ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਪਰਮ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਧਾਨ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਤੂੰ ਵੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?
5.78.18
यत्तु वाचा मया शक्यं कर्मणा वाऽपि पाण्डव ।
करिष्ये तदहं पार्थ न त्वाशंसे शमं परैः ॥ ५.७८.१८ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਬਚਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੋ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਹੇ ਪਾਰਥ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਆਸ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
5.78.19
कथं गोहरणे ह्युक्तो नैतच्छर्म तथा हितम् ।
याच्यमानो हि भीष्मेण संवत्सरगतेऽध्वनि ॥ ५.७८.१९ ॥
ਗਊਆਂ ਦੇ ਹਰਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਇੰਨਾ ਹਿਤਕਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਸੀ? ਇੱਕ ਸਾਲ ਬੀਤਣ ਮਗਰੋਂ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਵੇਲੇ ਵੀ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
5.78.20
तदैव ते पराभूता यदा सङ्कल्पितास्त्वया ।
लवशः क्षणशश्चापि न च तुष्टः सुयोधनः ॥ ५.७८.२० ॥
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਹਾਰੇ; ਪਲ ਪਲ ਅਤੇ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਵੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਸੁਯੋਧਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਇਆ।
5.78.21
सर्वथा तु मया कार्यं धर्मराजस्य शासनम् ।
विभाव्यं तस्य भूयश्च कर्म पापं दुरात्मनः ॥ ५.७८.२१ ॥
ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦੇ ਪਾਪ-ਕਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।