મહાભારત · અધ્યાય 5.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.8.1
शल्यः श्रुत्वा तु दूतानां सैन्येन महता वृतः ।
अभ्यात्पाण्डवान्राजन्सह पुत्रैर्महारथैः ॥ ५.८.१ ॥
શલ્ય દૂતોની વાત સાંભળીને, મોટા સૈન્યથી ઘેરાયેલો, હે રાજન, પોતાના પુત્રો અને મહારથીઓ સાથે પાંડવો તરફ ગયો.
5.8.2
तस्य सेनानिवेशोऽभूदध्वर्धमिव योजनम् ।
तथा हि विपुलां सेनां बिभर्ति स नरर्षभः ॥ ५.८.२ ॥
તેની સેનાનો પડાવ જાણે એક યોજનના અડધા માર્ગ જેટલો ફેલાયેલો હતો, કારણ કે તે નરશ્રેષ્ઠ આટલી વિશાળ સેના ધારણ કરતો હતો.
5.8.3
अक्षौहिणीपती राजन्महावीर्यपराक्रमाः ।
विचित्रकवचाः शूरा विचित्रध्वजकार्मुकाः ॥ ५.८.३ ॥
હે રાજન, અક્ષૌહિણી સેનાના સ્વામીઓ, મહાન વીર્ય અને પરાક્રમવાળા, વિચિત્ર કવચ ધારણ કરેલા શૂરવીરો, વિચિત્ર ધ્વજા અને ધનુષ્યવાળા.
5.8.4
विचित्राभरणाः सर्वे विचित्ररथवाहनाः ।
विचित्रस्रग्धराः सर्वे विवित्राम्बरभूषणाः ॥ ५.८.४ ॥
બધા વિચિત્ર આભૂષણો ધરાવનારા, વિચિત્ર રથો અને વાહનો ધરાવનારા, બધા વિચિત્ર માળા પહેરનારા, વિચિત્ર વસ્ત્ર અને અલંકારોથી સુશોભિત.
5.8.5
स्वदेशवेषाभरणा वीराः शतसहस्रशः ।
तस्य सेनाप्रणेतारो बभूवुः क्षत्रियर्षभाः ॥ ५.८.५ ॥
પોતપોતાના દેશનો વેશ અને આભૂષણ ધારણ કરેલા સેંકડો-હજારો વીરો; તેની સેનાના નાયકો ક્ષત્રિયોમાં શ્રેષ્ઠ હતા.
5.8.6
व्यथयन्निव भूतानि कम्पयन्निव मेदिनीम् ।
शनैर्विश्रामयन्सेनां स ययौ यत्र पाण्डवः ॥ ५.८.६ ॥
જાણે પ્રાણીઓને પીડા આપતો અને પૃથ્વીને કંપાવતો, ધીમે ધીમે સેનાને વિશ્રામ આપતો તે જ્યાં પાંડવ હતો ત્યાં ગયો.
5.8.7
ततो दुर्योधनः श्रुत्वा महात्मानं महारथम् ।
उपायान्तमभिद्रुत्य स्वयमानर्च भरत ॥ ५.८.७ ॥
ત્યારે દુર્યોધને તે મહાત્મા મહારથી આવી રહ્યા છે એમ સાંભળીને, પોતે દોડીને જઈ તેમનો સત્કાર કર્યો, હે ભરત.
5.8.8
कारयामास पूजार्थं तस्य दुर्योधनः सभाः ।
रमणीयेषु देशेषु रत्नचित्राः स्वलङ्कृताः ॥ ५.८.८ ॥
દુર્યોધને તેમના સત્કાર માટે રમણીય સ્થળોએ રત્નો અને ચિત્રોથી શણગારેલી સભાઓ બનાવડાવી.
5.8.9
शिल्पिभिर्विविधैश्चैव क्रीडास्तत्र प्रयोजिताः ।
तत्र माल्यानि मांसानि भक्ष्यं पेयं च सत्कृतम् ॥ ५.८.९ ॥
ત્યાં વિવિધ કારીગરો દ્વારા રમતોની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી; ત્યાં માળાઓ, માંસ, ભોજન અને પીણાં સારી રીતે તૈયાર કરાવ્યાં હતાં.
5.8.10
कूपाश्च विविधाकारा औदकानि गृहाणि च ।
स ताः सभाः समासाद्य पूज्यमानो यथाऽमरः । ॥ ५.८.१० ॥
વિવિધ આકારના કૂવા અને જળગૃહો પણ હતાં; તે સભાઓમાં પહોંચીને તે દેવની જેમ પૂજાયો.
5.8.11
दुर्योधनस्य सचिवैर्देशे देशे समन्ततः ।
आजगाम सभामन्यां देवावसथवर्चसम् । ॥ ५.८.११ ॥
દુર્યોધનના મંત્રીઓએ ચારેબાજુ દેશેદેશમાં દેવનિવાસ જેવી તેજસ્વી બીજી સભા તૈયાર કરાવી.
5.8.12
स तत्र विषयैर्युक्तैः कल्याणैरतिमानुषैः ।
मेनेऽभ्यधिकमात्मानमवमेने पुरन्दरम्। ॥ ५.८.१२ ॥
ત્યાં અતિમાનવીય, કલ્યાણકારી ભોગસામગ્રીથી ભરેલું હોવાથી તેણે પોતાને અત્યંત મહાન માન્યો અને ઇન્દ્રનો પણ તિરસ્કાર કર્યો.
5.8.13
पप्रच्छ स ततः प्रेष्यान्प्रहृष्टः क्षत्रियर्षभः ।
युधिष्ठिरस्य पुरुषाः केऽत्र चक्रुः सभा इमाः । ॥ ५.८.१३ ॥
ત્યારે હર્ષિત થયેલા ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠે સેવકોને પૂછ્યું, 'યુધિષ્ઠિરની આ સભાઓ અહીં કોણે બનાવી?'
5.8.14
आनीयन्तां सभाकाराः प्रदेयार्हा हि मे मताः ।
प्रदेयमेषां दास्यामि कुन्तीपुत्रोऽनुमन्यताम्। ॥ ५.८.१४ ॥
'સભાઓ બનાવનારાઓને અહીં લાવો; તેઓ પુરસ્કારને યોગ્ય છે એમ મને લાગે છે. હું તેમને પુરસ્કાર આપીશ; કુંતીપુત્ર અનુમતિ આપે.'
5.8.15
ततः प्रहृष्टं राजानं ज्ञात्वा ते सचिवास्तदा ।
दुर्योधनाय तत्सर्वं कथयन्ति स्म विस्मिताः ॥ ५.८.१५ ॥
ત્યારે રાજાને હર્ષિત જાણીને મંત્રીઓએ આશ્ચર્યચકિત થઈને દુર્યોધનને બધું કહ્યું.
5.8.16
संप्रहृष्टो यदा शल्यो दिदित्सुरपि जीवितम् ।
गूढो दुर्योधनस्तत्र दर्शयामास मातुलम् ॥ ५.८.१६ ॥
શલ્ય અત્યંત પ્રસન્ન થઈને જીવ પણ આપવા તૈયાર હતા ત્યારે, છુપાયેલા દુર્યોધને ત્યાં પોતાના મામાને બતાવ્યા.
5.8.17
तं दृष्ट्वा मद्रराजश्च ज्ञात्वा यत्नं च तस्य तम् ।
परिष्वज्याब्रवीत्प्रीत इष्टोऽर्थो ध्रियतामिति ॥ ५.८.१७ ॥
તેને જોઈને અને તેનો પ્રયત્ન જાણીને મદ્રરાજ પ્રસન્ન થયા અને તેને આલિંગન આપીને બોલ્યા, 'ઇષ્ટ વસ્તુ તને મળો.'
5.8.18
सत्यवाग्भव कल्याण वरो वै मम दीयताम् ।
सर्वसेनाप्रणेता वै भवान्भवितुमर्हति ॥ ५.८.१८ ॥
'હે કલ્યાણ, સત્યવાદી થા; મને એક વરદાન આપ — તું જ સમગ્ર સેનાનો નાયક બનવા યોગ્ય છે.'
5.8.19
यथैव पाण्डवास्तुभ्यं तथैव भवतो ह्यहम् ।
अनुमान्यं च पाल्यं च भक्तं च भज मां विभो ॥ ५.८.१९ ॥
પાંડવો જેમ તમારા છે, તેમ હું પણ તમારો છું. હે વિભો, મને સન્માન આપો, મારું રક્ષણ કરો અને તમારા ભક્ત એવા મારા પર કૃપા કરો.
5.8.20
कृतमित्यब्रवीच्छल्यः किमन्यत्क्रियतामिति ।
कृतमित्येव गान्धारिः प्रत्युवाच पुनःपुनः ॥ ५.८.२० ॥
શલ્યે કહ્યું, 'થઈ ગયું', 'બીજું શું કરવું?' ગાંધારી વારંવાર 'થઈ ગયું' એમ જ જવાબ આપતી રહી.
5.8.21
गच्छ दुर्योधन पुरं स्वकमेव नरर्षभ ।
अहं गमिष्ये द्रुष्टुं वै युधिष्ठिरमरिंदमम् ॥ ५.८.२१ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ દુર્યોધન, તું તારા પોતાના નગરે જા. શત્રુઓનું દમન કરનાર યુધિષ્ઠિરને જોવા હું જઈશ.
5.8.22
दृष्ट्वा युधिष्ठिरं राजन्क्षिप्रमेष्ये नराधिप ।
अवश्यं चापि द्रष्टव्यः पाण्डवः पुरुषर्षभः ॥ ५.८.२२ ॥
હે રાજન, યુધિષ્ઠિરને જોઈને હું જલદી પાછો આવીશ, હે નરાધિપ. પુરુષશ્રેષ્ઠ પાંડવને અવશ્ય જોવો જોઈએ.
5.8.23
क्षिप्रामागम्यतां राजन्पाण्डवं वीक्ष्य पार्थिव ।
त्वय्यधीनाः स्म राजेन्द्र वरदानं स्मरस्व नः ॥ ५.८.२३ ॥
હે રાજન, પાંડવને જોઈને જલદી પાછા આવો, હે પાર્થિવ. હે રાજેન્દ્ર, અમે તમારા પર આધારિત છીએ; અમને આપેલું વરદાન યાદ કરો.
5.8.24
क्षिप्रमेष्यामि भद्रं ते गच्छस्व स्वपुरं नृप ।
दृष्ट्वा तु पाण्डवान्राजन्न मिथ्या कर्तुमुत्सहे ॥ ५.८.२४ ॥
જલદી આવીશ, તારું કલ્યાણ થાઓ. હે નૃપ, તું તારા નગરે જા. હે રાજન, પાંડવોને જોઈને હું અસત્ય કરવા ઇચ્છતો નથી.
5.8.25
पर्यष्वजेतामन्योन्यं शल्यदुर्योधनावुभौ ॥ ५.८.२५ ॥
શલ્ય અને દુર્યોધન બંનેએ એકબીજાને આલિંગન આપ્યું.
5.8.26
स तथा शल्यमामन्त्र्य पुरायात्स्वकं पुरम् ।
शल्यो जगाम कौन्तेयानाख्यातुं कर्म तस्य तत् ॥ ५.८.२६ ॥
આ રીતે શલ્યની રજા લઈને દુર્યોધન પોતાના નગરે પાછો ફર્યો; શલ્ય તેનું તે કાર્ય કૌન્તેયોને કહેવા ગયો.
5.8.27
उपप्लाव्यं स गत्वा तु स्कन्धावारं प्रविश्य च ।
पाण्डवानथ तान्सर्वाञ्शल्यस्तत्र ददर्श ह ॥ ५.८.२७ ॥
શલ્ય ઉપપ્લાવ્ય જઈને છાવણીમાં પ્રવેશ્યો અને ત્યાં તે સર્વ પાંડવોને જોયા.
5.8.28
चिरात्तु दृष्ट्वा राजानं मातुलं समितिञ्जयम् ।
आसनेभ्यः समुत्पेतुः सर्वे सहयुधिष्ठिराः ॥ ५.८.२८ ॥
લાંબા સમય પછી રાજા, મામા, યુદ્ધવિજેતા શલ્યને જોઈને યુધિષ્ઠિર સહિત સૌ પોતાના આસનેથી ઊભા થયા.
5.8.29
तथा भीमार्जुनौ हृष्टौ स्वस्त्रीयौ च यमावुभौ ।
द्रौपदी च सुभद्रा च अभिमन्युश्च भारत ॥ ५.८.२९ ॥
એ જ રીતે ભીમ અને અર્જુન હર્ષિત થયા; બહેનના બે પુત્રો જોડિયા ભાઈઓ, દ્રૌપદી, સુભદ્રા અને અભિમન્યુ પણ હર્ષિત થયા, હે ભારત.
5.8.30
समेत्य च महापाहुं शल्यं पाण्डुसुतस्तदा ।
पाद्यमर्घ्यं च गां चैव प्रतिग्राह्य पुरोधसा ॥ ५.८.३० ॥
મહાબાહુ શલ્યને મળીને પાંડુપુત્રે ત્યારે પુરોહિત દ્વારા પાદ્ય, અર્ઘ્ય અને ગાય સ્વીકારાવ્યાં.
5.8.31
कताञ्जलिरदीनात्मा धर्मात्मा शल्यमब्रवीत् ।
स्वागतं तेऽस्तु वै राजन्नेतदासनमास्यताम् ॥ ५.८.३१ ॥
હાથ જોડીને, દીનતા વિનાના મનવાળા ધર્માત્માએ શલ્યને કહ્યું — "હે રાજન્, આપનું સ્વાગત છે. આ આસન છે, બિરાજો."
5.8.32
ततो न्यषीदच्छल्यश्च काञ्चने परमासने ।
तत्र पाद्यथार्घ्यं च न्यवेदयत पाण्डवः ॥ ५.८.३२ ॥
પછી શલ્ય સોનાના ઉત્તમ આસન પર બેઠા; ત્યાં પાંડવે તેમને પાદ્ય અને અર્ઘ્ય અર્પ્યાં.
5.8.33
दुःखस्यैतस्य महतो धार्तराष्ट्रकृतस्य वै ।
अवाप्स्यसि फलं राजन्हत्वा शत्रून्परन्तप ॥ ५.८.३३ ॥
શલ્યે કહ્યું — "હે પરંતપ રાજન્, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ કરેલા આ મહાન દુઃખનું ફળ શત્રુઓને હણીને તમે અવશ્ય પામશો."
5.8.34
विदितं ते महाराज लोकतन्त्रं नराधिप ।
तस्माल्लोककृतं किञ्चित्तव तात न विद्यते ॥ ५.८.३४ ॥
શલ્યે કહ્યું — "હે મહારાજ, નરાધિપ, લોકવ્યવસ્થા આપના જાણમાં છે; તેથી હે તાત, લોકે કરેલું કશું આપને માટે નથી."
5.8.35
निवेद्य चार्घ्यं विधिवन्मद्रराजाय भारत ।
कुशलं पाण्डवोऽपृच्छच्छल्यं सर्वसुखावहम् ॥ ५.८.३५ ॥
હે ભારત, મદ્રરાજને વિધિપૂર્વક અર્ઘ્ય અર્પીને, સર્વસુખ આપનારા શલ્યની કુશળતા પાંડવે પૂછી.
5.8.36
स तैः परिवृतः सर्वैः पाण्डवैर्धर्मचारिभिः ।
आसने चोपविष्टः स शल्यः पार्थमथाब्रवीत् ॥ ५.८.३६ ॥
ધર્મચારી સર્વ પાંડવોથી ઘેરાયેલા, આસન પર બેઠેલા શલ્યે ત્યારે પૃથાપુત્રને કહ્યું.
5.8.37
कुशलं राजशार्दूल सर्वत्र कुरुनन्दन ।
अरण्यवासाद्दिष्ट्याऽसि विमुक्तो जयतां वर ॥ ५.८.३७ ॥
હે રાજશાર્દૂલ, હે કુરુનંદન, સર્વત્ર કુશળ તો છે ને? સદ્ભાગ્યે તમે અરણ્યવાસથી મુક્ત થયા છો, હે વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
5.8.38
दुष्करं ते कृतं राजन्निर्जने गहने वने ।
भ्रातृभिः सह कौन्तेय कृष्णाया चानयाऽनघ ॥ ५.८.३८ ॥
હે રાજન, નિર્જન અને ગાઢ વનમાં ભાઈઓ સાથે અને આ કૃષ્ણા સાથે તમે દુષ્કર કાર્ય કર્યું છે, હે કૌન્તેય, હે નિષ્પાપ.
5.8.39
अज्ञातवासं घोरं च वसता दुष्करं कृतम् ।
दुःखमेव कुतः सौख्यं राज्यभ्रष्टस्य भारत ॥ ५.८.३९ ॥
અજ્ઞાતવાસમાં ભયંકર જીવન જીવીને તમે દુષ્કર કાર્ય કર્યું છે. હે ભારત, રાજ્યભ્રષ્ટને દુઃખ જ હોય, સુખ ક્યાંથી?
5.8.40
सत्ये तपसि दाने च तव बुद्धिर्युधिष्ठिर ।
क्षमा दमश्चाहिंसा च सत्यं चैव युधिष्ठिर ॥ ५.८.४० ॥
હે યુધિષ્ઠિર, સત્ય, તપ અને દાનમાં તમારી બુદ્ધિ છે. ક્ષમા, દમ, અહિંસા અને સત્ય પણ, હે યુધિષ્ઠિર.
5.8.41
अद्भुतश्च पुनर्लोकस्त्वयि राजन्प्रतिष्ठितः ।
मृदुर्वदान्यो ब्रह्मण्यो दान्तो धर्मपरायणः ॥ ५.८.४१ ॥
હે રાજન, તમારામાં ફરી એક અદ્ભુત લોક પ્રતિષ્ઠિત છે. તમે કોમળ, ઉદાર, બ્રાહ્મણભક્ત, દાન્ત અને ધર્મપરાયણ છો.
5.8.42
धर्मास्ते विदिता राजन्बहवो लोकसाक्षिकाः ।
सर्वं जगदिदं तात विदितं ते परन्तप ॥ ५.८.४२ ॥
હે રાજન, લોકસાક્ષી એવા તમારા ઘણા ધર્મો જાણીતા છે. હે તાત, આ આખું જગત તમને જાણીતું છે, હે શત્રુતાપન.
5.8.43
मुदितश्च पुनर्लोकस्त्वयि राजन्प्रतिष्ठिते ।
दिष्ट्या कृच्छ्रमिदं राजन्पारितं भरतर्षभ ॥ ५.८.४३ ॥
હે રાજન, તમે પ્રતિષ્ઠિત થતાં લોક ફરી આનંદિત થયો. હે રાજન, સદ્ભાગ્યે આ કઠિનાઈ પાર થઈ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
5.8.44
दिष्ट्या पश्यामि राजेन्द्र धर्मात्मानं सहानुगम् ।
निस्तीर्णदुष्करं राजंस्त्वां धर्मनिचयं प्रभो ॥ ५.८.४४ ॥
સદ્ભાગ્યે, હે રાજેન્દ્ર, તમને અનુચરો સહિત ધર્માત્મા જોઉં છું. હે રાજન, હે પ્રભો, કઠિનાઈ પાર કરી તમે ધર્મનો સમૂહ છો.
5.8.45
ततोऽस्याकथयद्राजा दुर्योधनसमागमम् ।
तच्च शुश्रूषितं सर्वं वरदानं च भारत ॥ ५.८.४५ ॥
પછી રાજાએ તેને દુર્યોધન સાથેની મુલાકાત કહી. હે ભારત, તે બધું અને વરદાન પણ તેણે સાંભળ્યું.
5.8.46
सुकृतं ते कृतं राजन्प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
दुर्योधनस्य यद्वीर त्वया वाचा प्रतिश्रुतम् ॥ ५.८.४६ ॥
હે રાજન, પ્રસન્ન અંતરાત્માથી તમે સારું કર્યું. હે વીર, દુર્યોધનને તમે વાણીથી આપેલું વચન પાળ્યું.
5.8.47
एकं त्विच्छामि भद्रं ते क्रियमाणं महीपते ।
राजन्नकर्तव्यमपि कर्तुमर्हसि सत्तम ॥ ५.८.४७ ॥
પણ એક ઇચ્છું છું, હે મહીપતિ, તમારું કલ્યાણ થાઓ, જે કરાઈ રહ્યું છે. હે રાજન, જે ન કરવા યોગ્ય છે તે પણ તમે કરી શકો છો, હે સત્તમ.
5.8.48
मम त्ववेक्षया वीर शृणु विज्ञापयामि ते ।
भवानिह महाराज वासुदेवसमो युधि ॥ ५.८.४८ ॥
પણ મારા આદરથી, હે વીર, સાંભળો, હું તમને વિનંતી કરું છું. હે મહારાજ, અહીં તમે યુદ્ધમાં વાસુદેવ સમાન છો.
5.8.49
कर्णार्जुनाभ्यां संप्राप्ते द्वैरथे राजसत्तम ।
कर्णस्य भवता कार्यं सारथ्यं नात्र संशयः ॥ ५.८.४९ ॥
હે રાજશ્રેષ્ઠ, કર્ણ અને અર્જુનનું દ્વૈરથ યુદ્ધ થાય ત્યારે તમારે કર્ણનું સારથ્ય કરવું પડશે, એમાં સંદેહ નથી.
5.8.50
तत्र पाल्योऽर्जुनो राजन्यदि मत्प्रियमिच्छसि ।
तेजोवधश्च ते कार्यः सौतेरस्मञ्जयावह्नः ।
अकर्तव्यमपि ह्येतत्कर्मुमर्हसि मातुल ॥ ५.८.५० ॥
હે રાજન, જો તમે મારું પ્રિય ઇચ્છતા હો તો ત્યાં અર્જુનનું રક્ષણ કરો; અને સૂતપુત્રનું તેજ નષ્ટ કરવું તમારું કર્તવ્ય છે, જે અમને વિજય અપાવશે. હે મામા, આ કરવા યોગ્ય ન હોવા છતાં તમારે આ કર્મ કરવું જોઈએ.
5.8.51
श्रृणु पाण्डव भद्रं ते यद्ब्रवीषि महात्मनः ।
तेजोवधनिमित्तं मां सूतपुत्रस्य सङ्गमे ॥ ५.८.५१ ॥
હે પાંડુપુત્ર, તમારું કલ્યાણ થાઓ; મહાત્માના વિષે તમે જે કહો છો તે સાંભળો — યુદ્ધમાં સૂતપુત્રનું તેજ નષ્ટ કરવા માટે મને (આ કરવું છે).
5.8.52
अहं तस्य भविष्यामि सङ्घ्रामे सारथिर्ध्रुवम् ।
वासुदेवेन हि समं नित्यं मां सोऽभिमन्यतो ॥ ५.८.५२ ॥
હું યુદ્ધમાં ચોક્કસ તેનો સારથિ થઈશ; તે મને હંમેશા વાસુદેવ સમાન માને છે.
5.8.53
तस्याहं कुरुशार्दूल प्रतीपमहितं वचः ।
ध्रुवं संकथयिष्यामि योद्धुकामस्य संयुगे ॥ ५.८.५३ ॥
હે કુરુશાર્દૂલ, યુદ્ધની ઇચ્છા રાખનાર તેને હું ચોક્કસ અપ્રિય અને હાનિકારક વચનો કહીશ.
5.8.54
यथा स हृतदर्पश्च हृततेजाश्च पाण्डव ।
भविष्यति सुखं हन्तुं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ५.८.५४ ॥
હે પાંડવ, તે ગર્વ અને તેજ ગુમાવીને સહેલાઈથી માર્યો જશે — આ હું તમને સત્ય કહું છું.
5.8.55
एवमेतत्करिष्यामि यथा तात त्वमात्थ माम् ।
यच्चान्यदपि शक्ष्यामि तत्करिष्यामि ते प्रियम् ॥ ५.८.५५ ॥
હે તાત, તેં મને કહ્યું તેમ જ હું કરીશ. બીજું જે કંઈ કરી શકીશ તે પણ તારું પ્રિય કરીશ.
5.8.56
यच्च दुःखं त्वया प्राप्तं द्यूते वै कृष्णया सह ।
परुषाणि च वाक्यानि सूतपुत्रकृतानि वै ॥ ५.८.५६ ॥
જુગારમાં કૃષ્ણા સાથે તેં જે દુઃખ પામ્યું, અને સૂતપુત્રે કહેલાં કઠોર વચનો પણ.
5.8.57
जटासुरात्परिक्लेशः कीचकाच्च महाद्युते ।
द्रौपद्याऽधिगतं सर्वं दमयन्त्या यथाऽशुभम् ॥ ५.८.५७ ॥
હે મહાદ્યુતિ, જટાસુરથી થયેલો કલેશ અને કીચકથી મળેલો ક્લેશ, દમયંતીએ જેમ અશુભ ભોગવ્યું તેમ દ્રૌપદીએ બધું ભોગવ્યું.
5.8.58
सर्वं दुःखमिदं वीर सुखोदर्कं भविष्यति ।
नात्र मन्युस्त्वया कार्यो विधिर्हि बलवत्तरः ॥ ५.८.५८ ॥
હે વીર, આ બધું દુઃખ સુખમાં પરિણમશે. આના પર તારે ક્રોધ ન કરવો, કારણ કે વિધિ વધુ બળવાન છે.
5.8.59
दुःखानि हि महात्मानः प्राप्नुवन्ति युधिष्ठिर ।
देवैरपि हि दुःखानि प्राप्तानि जगतीपते ॥ ५.८.५९ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, મહાત્માઓ પણ દુઃખ પામે છે. હે જગતપતિ, દેવોને પણ દુઃખો પ્રાપ્ત થયાં છે.
5.8.60
इन्द्रेण श्रूयते राजन्सभार्येण महात्मना ।
अनुभूतं महद्दुःखं देवराजेन भारत ॥ ५.८.६० ॥
હે રાજન, મહાત્મા ઇન્દ્રે પત્ની સહિત મોટું દુઃખ ભોગવ્યું હતું એમ સંભળાય છે. હે ભારત, દેવરાજે તે મહા દુઃખ ભોગવ્યું.