মহাভারত · অধ্যায় 5.80

5.80.1

यदेतत्कथितं राज्ञा धर्म एष सनातनः ।
यथा च युद्धमेव स्यात्तथा कार्यमरिन्दम ॥ ५.८०.१ ॥

রাজা যা বলেছেন, এটিই সনাতন ধর্ম; যুদ্ধই যদি হয়, তবে সেভাবেই করতে হবে, হে শত্রুদমন।

यदि प्रसममिच्छेयुः कुरवः पाण्डवैः सह ।
तथापि युद्धं दाशार्ह योजयेथाः सहैव तैः ॥ ५.८०.२ ॥

কৌরবরা যদি পাণ্ডবদের সঙ্গে সন্ধি চায়, তবুও হে দাশার্হ, তুমি তাদের সঙ্গে যুদ্ধই ঘটিয়ো।

कथं नु दृष्ट्वा पाञ्चालीं तथा कृष्ण सभागताम् ।
अवधेन प्रशाम्येत मम मन्युः सुयोधने ॥ ५.८०.३ ॥

হে কৃষ্ণ, সভায় এভাবে আনীত পাঞ্চালীকে দেখে, বধ না করে সুযোধনের প্রতি আমার ক্রোধ কীভাবে শান্ত হবে?

यदि भीमार्जुनौ कृष्ण धर्मराजश्च धार्मिकः ।
धर्ममुत्सृज्य तेनाहं योद्धुमिच्छामि संयुगे ॥ ५.८०.४ ॥

হে কৃষ্ণ, ভীম ও অর্জুন এবং ধার্মিক ধর্মরাজ যদি ধর্ম ত্যাগ করেন, তবে তাঁদের সঙ্গে আমি যুদ্ধ করতে চাই।

ब्रूहि मद्वचनं कृष्ण सुयोधनमपण्डितम् ।
कृच्छ्रे वने वा वस्तव्यं पुरे वा नागसाह्वये ॥ ५.८०.५ ॥

হে কৃষ্ণ, আমার এই বার্তা অবিবেচক সুযোধনকে বলো: কষ্টে বনে থাকতে হবে, অথবা নাগসাহ্বয় নগরে বাস করতে হবে।

सत्यमाह महाबाहो सहदेवो महामतिः ।
दुर्योधनवधे शान्तिस्तस्य कोपस्य मे भवेत् ॥ ५.८०.६ ॥

হে মহাবাহু, মহামতি সহদেব সত্যই বলেছেন; দুর্যোধনের বধেই তাঁর ও আমার ক্রোধ শান্ত হবে।

न जानासि यथा दृष्ट्वा चीराजिनधरान्वने ।
तवापि मन्युरुद्धूतो दुःखितान्प्रेक्ष्य पाण्डवान् ॥ ५.८०.७ ॥

বনে বল্কল ও মৃগচর্মধারী দুঃখিত পাণ্ডবদের দেখে আপনার মধ্যেও ক্রোধ জেগেছিল, তা আপনি জানেন না।

तस्मान्माद्रीसुतः शूरो यदाह रणकर्कशः ।
वचनं सर्वयोधानां तन्मतं पुरुषोत्तम ॥ ५.८०.८ ॥

তাই রণকঠোর শূর মাদ্রীপুত্র যা বলেছেন, সেটাই সকল যোদ্ধার মত, হে পুরুষোত্তম।

एवं वदि वाक्यं तु युयुधाने महामतौ ।
सुभीमः सिंहनादोऽभूद्योधानां तत्र सर्वशः ॥ ५.८०.९ ॥

মহামতি যুযুধান এরূপ বাক্য বললে সেখানে সর্বত্র যোদ্ধাদের অতি ভয়ংকর সিংহনাদ উঠল।

सर्वे हि सर्वशो वीरास्तद्वचः प्रत्यपूजयन् ।
साधुसाध्विति शैनेयं हर्षयन्तो युयुत्सवः ॥ ५.८०.१० ॥

যুদ্ধাকাঙ্ক্ষী সমস্ত বীর সেই বাক্যকে সম্পূর্ণরূপে সম্মান জানালেন; 'সাধু সাধু' বলে শৈনেয়কে হর্ষিত করলেন।