మహాభారతం · అధ్యాయం 5.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.81.1
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा धर्मार्थसहितं हितम् ।
कृष्णा दाशार्हमासीनमब्रवीच्छोककर्शिता ॥ ५.८१.१ ॥
రాజు యొక్క ధర్మార్థయుక్తమైన హితవచనాన్ని విని, శోకంతో కృశించిన కృష్ణ, కూర్చున్న దాశార్హునితో ఇలా పలికింది.
5.81.2
सुता द्रुपदराजस्य स्वसितायतमूर्धजा ।
संपूज्य सहदेवं च सात्यकिं च महारथम् ॥ ५.८१.२ ॥
ద్రుపద రాజు కుమార్తె, తెల్లని పొడవైన జుట్టు కలది, సహదేవుని మరియు మహారథుడైన సాత్యకిని గౌరవించి.
5.81.3
भीमसेनं च संशान्तं दृष्ट्वा परमदुर्मनाः ।
अश्रुपूर्णेक्षणा वाक्यमुवाचेदं मनस्विनी ॥ ५.८१.३ ॥
శాంతంగా ఉన్న భీమసేనుని చూసి అత్యంత దుఃఖించిన, కన్నీటితో నిండిన కళ్ళు గల మనస్వినీ ఇలా పలికింది.
5.81.4
विदितं ते महाबाहो धर्मज्ञ मधुसूदन ।
यथा निकृतिमास्थाय भ्रंशिताः पाण्डवाः सुखात् ॥ ५.८१.४ ॥
ఓ మహాబాహు, ధర్మజ్ఞుడా, మధుసూదనా! మోసాన్ని ఆశ్రయించి పాండవులను సుఖం నుండి ఎలా పడగొట్టారో మీకు తెలుసు.
5.81.5
धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण सामात्येन जनार्दन ।
यथा च सञ्जयो राज्ञा मन्त्रं रहसि श्रावितः ॥ ५.८१.५ ॥
ఓ జనార్దనా! ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు మంత్రులతో కలిసి, రాజు సంజయునికి రహస్యంగా మంత్రాంగం వినిపించిన విధాన్నీ.
5.81.6
युधिष्ठिरस्य दाशार्ह तच्चापि विदितं तव ।
यथोक्तः सञ्जयश्चैव तच्च सर्वं श्रुतं त्वया ॥ ५.८१.६ ॥
ఓ దాశార్హా! యుధిష్ఠిరునిది, అదీ నీకు తెలుసు; సంజయునికి చెప్పినది అంతా నువ్వు విన్నావు.
5.81.7
पञ्च नस्तात दीयन्तां ग्रामा इति महाद्युते ।
अविस्थलं वृकस्थलं माकन्दीं वारणावतम् ॥ ५.८१.७ ॥
ఓ మహాద్యుతీ, తాతా, మాకు ఐదు గ్రామాలు ఇవ్వాలి: అవిస్థలం, వృకస్థలం, మాకందీ, వారణావతం.
5.81.8
अवसानं महाबाहो कंचिदेकं च पञ्चमम् ।
इति दुर्योधनो वाच्यः सुहृदश्चास्य केशव ॥ ५.८१.८ ॥
ఓ మహాబాహూ, ఒకటి, ఐదవది నివాసం; ఇలా దుర్యోధనుడికి చెప్పాలి, అతని మిత్రులకూ, ఓ కేశవా.
5.81.9
न चापि ह्यकरोद्वाक्यं श्रुत्वा कृष्ण सुयोधनः ।
युधिष्ठिरस्य दाशार्ह श्रीमतः सन्धिमिच्छतः ॥ ५.८१.९ ॥
ఓ కృష్ణా, సుయోధనుడు విని కూడా మాటను పాటించలేదు; ఓ దాశార్హా, శ్రీమంతుడైన యుధిష్ఠిరుడు సంధిని కోరినప్పటి మాటను.
5.81.10
अप्रदानेन राज्यस्य यदि कृष्ण सुयोधनः ।
सन्धिमिच्छेन्न कर्तव्यं तत्र गत्वा कथंचन ॥ ५.८१.१० ॥
ఓ కృష్ణా, సుయోధనుడు రాజ్యాన్ని ఇవ్వకుండా సంధి కోరితే, అక్కడికి వెళ్లి ఏ విధంగానూ సంధి చేయకూడదు.
5.81.11
शक्ष्यन्ति हि महाबाहो पाण्डवाः सृञ्जयैः सह ।
धार्तराष्ट्रबलं घोरं क्रुद्धं प्रतिसमासितुम् ॥ ५.८१.११ ॥
ఓ మహాబాహూ, పాండవులు సృంజయులతో కలిసి ధృతరాష్ట్ర పుత్రుల భయంకరమైన, కోపించిన సైన్యాన్ని ఎదుర్కోగలరు.
5.81.12
न हि साम्ना न दानेन शक्योऽर्थस्तेषु कश्चन ।
तस्मात्तेषु न कर्तव्या कृपा ते मधुसूदन ॥ ५.८१.१२ ॥
సామంతో గానీ దానంతో గానీ వారి నుండి ఏ ప్రయోజనమూ సాధ్యం కాదు; కాబట్టి ఓ మధుసూదనా, వారి పట్ల నీ దయ చూపకూడదు.
5.81.13
साम्ना दानेन वा कृष्ण ये न शाम्यन्ति शत्रवः ।
योक्तव्यस्तेषु दण्डः स्याज्जीवितं परिरक्षता ॥ ५.८१.१३ ॥
ఓ కృష్ణా, సామంతోనూ దానంతోనూ ఎవరు శత్రువులు శాంతించరో, వారిపై దండాన్ని ప్రయోగించాలి, తన ప్రాణాన్ని రక్షించుకోవాలనుకునేవాడు.
5.81.14
तस्मात्तेषु महादण्डः क्षेप्तव्यः क्षिप्रमच्युत ।
त्वया चैव महाबाहो पाण्डवैः सह सृञ्जयैः ॥ ५.८१.१४ ॥
అందువల్ల, ఓ అచ్యుతా, ఓ మహాబాహూ, నీవు పాండవులతో, సృంజయులతో కలిసి వారిపై గొప్ప దండాన్ని వెంటనే ప్రయోగించాలి.
5.81.15
एतत्समर्थं पार्थानां तव चैव यशस्करम् ।
क्रियमाणं भवेत्कृष्ण क्षत्रस्य च सुखावहम् ॥ ५.८१.१५ ॥
ఇది పార్థులకు తగినది; నీకూ కీర్తిని తెచ్చేది. ఓ కృష్ణా, ఇది చేస్తే క్షత్రియులకు కూడా సుఖం కలుగుతుంది.
5.81.16
क्षत्रियेण हि हन्तव्यः क्षत्रियो लोभमास्थितः ।
अक्षत्रियो वा दाशार्ह स्वधर्ममनुतिष्ठता ॥ ५.८१.१६ ॥
క్షత్రియుడిచే, లోభంలో నిలిచిన క్షత్రియుడు చంపబడాలి; లేదా క్షత్రియుడు కాని వాడైనా, ఓ దాశార్హా, తన ధర్మాన్ని పాటించేవాడిచే.
5.81.17
अन्यत्र ब्राह्मणात्तात सर्वपापेष्ववस्थितात् ।
गुरुर्हि सर्ववर्णानां ब्राह्मणः प्रसृताग्रभुक् ॥ ५.८१.१७ ॥
ప్రియమైనవాడా, అన్ని పాపాలలో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణుడిని తప్ప; ఎందుకంటే బ్రాహ్మణుడు అన్ని వర్ణాలకూ గురువు, మొదట మరియు ఎక్కువగా భుజించేవాడు.
5.81.18
यथाऽवध्ये वध्यमाने भवेद्दोषो जनार्दन ।
स वध्यस्यावधे दृष्ट इति धर्मविदो विदुः ॥ ५.८१.१८ ॥
ఓ జనార్దనా, చంపకూడనివాడిని చంపడంలో దోషం ఉన్నట్లే, చంపవలసినవాడిని చంపకపోవడంలోనూ దోషం కనిపిస్తుంది అని ధర్మజ్ఞులు తెలుసుకుంటారు.
5.81.19
यथा त्वां न स्पृशेदेष दोषः कृष्ण तथा कुरु ।
पाण्डवैः सह दाशर्हैः सृञ्जयैश्च ससैनिकैः ॥ ५.८१.१९ ॥
కృష్ణా, ఈ దోషం నిన్ను అంటకుండా అలా చేయి — పాండవులు, దాశార్హులు, సృంజయులు మరియు వారి సేనలతో కలిసి.
5.81.20
पुनरुक्तं च वक्ष्यामि विश्रम्भेण जनार्दन ।
का तु सीमन्तिनी मादृकं पृथिव्यामस्ति केशव ॥ ५.८१.२० ॥
జనార్దనా, విశ్వాసంతో నేను మళ్ళీ చెబుతాను — కేశవా, భూమిపై నాలాంటి స్త్రీ ఎవరున్నారు?
5.81.21
सुता द्रुपदराजस्य वेदिमध्यात्समुत्थिता ।
धृष्टद्युम्नस्य भगिनी तव कृष्ण प्रिया सखी ॥ ५.८१.२१ ॥
యజ్ఞవేది మధ్య నుండి ఉద్భవించిన ద్రుపద రాజు కుమార్తె, ధృష్టద్యుమ్నుని సోదరి, కృష్ణా, నీకు ప్రియమైన సఖి.
5.81.22
आजमूढकुलं प्राप्त स्नुषा पाण्डोर्महात्मनः ।
महिषी पाण्डुपुत्राणां पञ्चेन्द्रसमवर्चसाम् ॥ ५.८१.२२ ॥
అజమీఢ వంశంలోకి వచ్చిన, మహాత్ముడైన పాండుని కోడలు, ఐదుగురు ఇంద్రులతో సమమైన తేజస్సుగల పాండుపుత్రుల ప్రధాన రాణి.
5.81.23
सुता मे पञ्चभिर्वीरैः पञ्च जाता महारथाः ।
अभिमन्युर्यथा कृष्ण तथा ते तव धर्मतः ॥ ५.८१.२३ ॥
ఐదుగురు వీరుల వలన నాకు ఐదుగురు కుమారులు జన్మించారు, వారు మహారథులు; కృష్ణా, అభిమన్యుడు నీకు ఎలాగో, వారూ ధర్మతః నీకు అలాగే.
5.81.24
साऽहं केशग्रहं प्राप्ता परिक्लिष्टा सभां गता ।
पश्यतां पाण्डुपुत्राणां त्वयि जीवति केशव ॥ ५.८१.२४ ॥
నేనే, జుట్టు పట్టబడి, సభకు ఈడ్చబడి, తీవ్రంగా బాధింపబడినదాన్ని; పాండుపుత్రులు చూస్తుండగా — కేశవా, నువ్వు బ్రతికి ఉండగానే.
5.81.25
जीवस्तु पाण्डुपुत्रेषु पञ्चालेष्वथ वृष्णिषु ।
दासीभाताऽस्मि पापानां सभामध्ये व्यवस्थिता ॥ ५.८१.२५ ॥
పాండు పుత్రులు, పాంచాలురు, వృష్ణులు బ్రతికి ఉండగానే, పాపుల దాసిగా సభ మధ్యలో నిలబెట్టబడ్డాను.
5.81.26
निरमर्षेष्वचेष्टेषु प्रेक्ष्यमाणेषु पाण्डुषु ।
पाहि मामिति गोविन्द मनसा चिन्तितोसि मे ॥ ५.८१.२६ ॥
ఆగ్రహం లేకుండా, నిశ్చేష్టులై పాండవులు చూస్తుండగా, 'గోవిందా, నన్ను రక్షించు' అని నా మనసులో నిన్నే తలచుకున్నాను.
5.81.27
यत्र मां भगवान्राजा श्वशुरो वाक्यमब्रवीत् ।
वरं वृणीष्व पाञ्चालि वरार्हाऽसि मता मम ॥ ५.८१.२७ ॥
అప్పుడు పూజ్యుడైన రాజు, నా మామగారు నాతో ఇలా అన్నారు: 'పాంచాలీ, వరం కోరుకో; నువ్వు వరానికి అర్హురాలివని నా అభిప్రాయం.'
5.81.28
अदासाः पाण्डवाः सन्तु सरथाः सायुधा इति ।
मयोक्ते यत्र निर्मुक्ता वनवासाय केशव ॥ ५.८१.२८ ॥
'పాండవులు దాసులు కాకుండా, రథాలు, ఆయుధాలతో ఉండనివ్వు' అని నేను అన్నప్పుడు, ఓ కేశవా, వారు అరణ్యవాసానికి విడుదల చేయబడ్డారు.
5.81.29
एवंविधानां दुःखानामभिज्ञोऽसि जनार्दन ।
त्रायस्व पुण्डरीकाक्ष सभर्तृज्ञातिबान्धवान् ॥ ५.८१.२९ ॥
ఇలాంటి దుఃఖాలను నువ్వు బాగా ఎరిగినవాడివి, ఓ జనార్దనా. పుండరీకాక్షా, భర్తలు, జ్ఞాతులు, బంధువులతో సహా మమ్మల్ని రక్షించు.
5.81.30
नन्वहं कृष्ण भीष्मस्य धृतराष्ट्रस्य चोभयोः ।
श्नुषा भवामि धर्मेण साऽहं दासीकृता बलात् ॥ ५.८१.३० ॥
కృష్ణా, భీష్ముడికీ ధృతరాష్ట్రుడికీ ఇద్దరికీ నేను ధర్మంగా కోడలిని కాదా? అయినా నన్ను బలవంతంగా దాసిగా చేశారు.
5.81.31
धिक्पार्थस्य धनुष्मत्तां भीमसेनस्य धिग्बलम् ।
यत्र दुर्योधनः कृष्ण मुहूर्तमपि जीवति ॥ ५.८१.३१ ॥
పార్థుని ధనుర్విద్యకు ధిక్కారం, భీమసేనుని బలానికి ధిక్కారం; కృష్ణా, దుర్యోధనుడు ఒక్క క్షణమైనా బ్రతికి ఉన్నాడే.
5.81.32
यदि तेऽहमनुग्राह्या यदि तेऽस्ति कृपा मयि ।
धार्तराष्ट्रेषु वै कोपः सर्वः कृष्ण विधीयताम् ॥ ५.८१.३२ ॥
నేను నీ అనుగ్రహానికి అర్హురాలనైతే, నా మీద నీకు దయ ఉంటే, కృష్ణా, ధృతరాష్ట్ర పుత్రుల మీద నీ కోపాన్నంతా చూపించు.
5.81.33
इत्युक्त्वा मृदुसंहारं वृजिनाग्रं सुदर्शनम् ।
सुनीलमसितापाङ्गी सर्वगन्धादिवासितम् ॥ ५.८१.३३ ॥
ఇలా చెప్పి, మెత్తగా పట్టుకునే, అంచు పదునైన సుదర్శన చక్రాన్ని—అది చాలా నీలంగా, అన్ని సుగంధాలతో పరిమళించి ఉంది—తీసుకుంది.
5.81.34
सर्वलक्षणसंपन्नं महाभुजगवर्चसम् ।
केशपक्षं वरारोहा गृह्व वामेन पाणिना ॥ ५.८१.३४ ॥
అన్ని శుభలక్షణాలు కలిగి, మహాసర్పం కాంతితో మెరిసి, వెంట్రుకల రెక్క కలిగిన దానిని సుందర నడుము గల ఆమె ఎడమచేతితో పట్టుకుంది.
5.81.35
पद्माक्षी पुण्डरीकाक्षमुपेत्य गजगामिनी ।
अश्रुपूर्णेक्षणा कृष्णा कृष्णं वचनमब्रवीत् ॥ ५.८१.३५ ॥
పద్మనేత్ర, గజగమన అయిన కృష్ణ, పద్మనయనుడైన కృష్ణుని దగ్గరకు వెళ్లి, కన్నీటితో నిండిన కళ్ళతో ఈ మాటలు చెప్పింది.
5.81.36
अयं ते पुण्डरीकाक्ष दुःशासनकरोद्धृतः ।
स्मर्तव्यः सर्वकार्येषु परेषां सन्धिमिच्छताम् ॥ ५.८१.३६ ॥
పుండరీకాక్షా, ఇదిగో నీది — దుఃశాసనుని చేతితో లాగబడిన (జుట్టు). శత్రువులు సంధిని కోరినప్పుడు, అన్ని కార్యాలలో దీన్ని గుర్తుంచుకోవాలి.
5.81.37
यदि भीमार्जुनौ कृष्ण कृपणौ सन्धिकामुकौ ।
पिता मे योत्स्यते वृद्धः सह पुत्रैर्महारथैः ॥ ५.८१.३७ ॥
కృష్ణా, భీముడు, అర్జునుడు దీనులై శాంతిని కోరుకునేవారైతే, నా వృద్ధ తండ్రి తన మహారథ కుమారులతో కలిసి యుద్ధం చేస్తాడు.
5.81.38
पञ्च चैव महावीर्याः पुत्रा मे मधुसूदन ।
अभिमन्युं पुरस्कृत्य योत्स्यन्ते कुरुभिः सह ॥ ५.८१.३८ ॥
మధుసూదనా, నా ఐదుగురు మహాపరాక్రమ కుమారులు అభిమన్యుడిని ముందు ఉంచి కౌరవులతో యుద్ధం చేస్తారు.
5.81.39
दुःशासनभुजं श्यामं संछिन्नं पांसुकुण्ठितम् ।
यद्यहं तु न पश्यामि का शान्तिर्हृदयस्य मे ॥ ५.८१.३९ ॥
దుఃశాసనుని నల్లని, నరికివేయబడిన, ధూళితో మలినమైన బాహువును నేను చూడకపోతే, నా హృదయానికి ఏం శాంతి?
5.81.40
त्रयोदश हि वर्षाणि प्रतीक्षन्त्या गतानि मे ।
विधाय हृदये मन्युं प्रदीप्तमिव पावकम् ॥ ५.८१.४० ॥
హృదయంలో మండే అగ్నివలె కోపాన్ని నిలుపుకొని, ఎదురుచూస్తూ నా పదమూడు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
5.81.41
विदीर्यते मे हृदयं भीमवाक्शल्यपीडितम् ।
योऽयमद्य महाबाहुर्धर्ममेवानुपश्यति ॥ ५.८१.४१ ॥
భీముని బాణాల వంటి మాటలచే బాధింపబడిన నా హృదయం చీలిపోతోంది; ఈ మహాబాహువు ఈనాడు ధర్మాన్నే దృష్టిలో ఉంచుకుంటున్నాడు.
5.81.42
इत्युक्त्वा बाष्परुद्धेन कण्ठेनायतलोचना ।
रुरोद कृष्णा सोत्कम्पं सस्वरं बाष्पगद्गदम् ॥ ५.८१.४२ ॥
ఇలా చెప్పి, కన్నీటితో గొంతు మూసుకుపోయిన, పెద్ద కన్నులున్న కృష్ణ వణుకుతూ, స్వరం గద్గదమై, కన్నీటితో ఏడ్చింది.
5.81.43
स्तनौ पीनायतश्रोणी सहितावभिवर्षती ।
द्रवीभूतमिवात्युष्णं मुञ्चन्ती वारि नेत्रजम् ॥ ५.८१.४३ ॥
ఆమె పుష్టమైన, విశాలమైన స్తనాలు, పెద్ద నితంబాలు కంపిస్తుండగా, కరిగినట్లున్న అత్యంత వేడి కన్నీటిని కళ్ళ నుండి ఆమె కురిపిస్తూ ఉంది.
5.81.44
तामुवाच महाबाहुः केशवः परिसान्त्वयन् ।
अचिराद्द्रक्ष्यसे कृष्णे रुदतीर्भरतस्त्रियः ॥ ५.८१.४४ ॥
అప్పుడు మహాబాహువైన కేశవుడు ఆమెను ఓదారుస్తూ ఇలా అన్నాడు: 'కృష్ణా, త్వరలోనే భరతవంశపు స్త్రీలు ఏడుస్తుండగా నీవు చూస్తావు.'
5.81.45
एवं ता भीरु रोस्त्यन्ति निहतज्ञातिबान्धवाः ।
हतमित्रा हतबला येषां क्रुद्धाऽसि भामिनी ॥ ५.८१.४५ ॥
భీరూ, భామినీ, ఎవరి బంధువులు, మిత్రులు చంపబడి బలం నశించిందో, నీవు ఎవరిపై కోపంగా ఉన్నావో, వారు ఇలాగే ఏడుస్తున్నారు.
5.81.46
अहं च तत्करिष्यामि भीमार्जुनयमैः सह ।
युधिष्ठिरनियोगेन दैवाच्च विधिनिर्मितात् ॥ ५.८१.४६ ॥
నేనూ అది చేస్తాను, భీమార్జునులు, యముల (నకుల సహదేవుల)తో కలిసి, యుధిష్ఠిరుని ఆజ్ఞతో, విధి నిర్ణయించిన దైవం ప్రకారం.
5.81.47
धार्तराष्ट्राः कालपक्वा न चेच्छृण्वन्ति मे वचः ।
शेष्यन्ते निहता भूमौ श्वसृगालादनीकृताः ॥ ५.८१.४७ ॥
కాలంచేత పక్వమైన ధృతరాష్ట్ర పుత్రులు నా మాటను వినకపోతే, చంపబడి నేలపై కుక్కలకు, నక్కలకు ఆహారంగా పడి ఉంటారు.
5.81.48
चलेद्धि हिमवाञ्शैलो मेदिनी शतधा भवेत् ।
द्यौः पतेच्च सनक्षत्रा न मे मोघं वचो भवेत् ॥ ५.८१.४८ ॥
హిమాలయ పర్వతం కంపించినా, భూమి వందముక్కలైనా, నక్షత్రాలతో సహా ఆకాశం పడినా, నా మాట వ్యర్థం కాదు.
5.81.49
शुष्येत्तोयनिधिः कृष्णे न मे मोघं वचो भवेत् ।
सत्यं ते प्रतिजानामि कृष्णे बाष्पो निगृह्यताम् ।
हतामित्राञ्श्रिया युक्तानचिदाद्द्रक्ष्यसे पतीन् ॥ ५.८१.४९ ॥
సముద్రం ఎండిపోయినా, ఓ కృష్ణా, నా మాట వ్యర్థం కాదు. నిజంగా నీకు ప్రతిజ్ఞ చేస్తున్నాను; ఓ కృష్ణా, నీ కన్నీళ్లను ఆపుకో. శత్రువులు హతమై, సంపదతో కూడిన నీ భర్తలను త్వరలోనే నీవు చూస్తావు.