મહાભારત · અધ્યાય 5.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.82.1
कुरूणामद्य सर्वेषां भवान्सुहृदनुत्तमः ।
संबन्धी दयितो नित्यमुभयोः पक्षयोरपि ॥ ५.८२.१ ॥
આજે આપ સર્વ કુરુઓના સર્વશ્રેષ્ઠ હિતૈષી છો; બન્ને પક્ષોના સદા પ્રિય સંબંધી છો.
5.82.2
पाण्डवैर्धार्तराष्ट्राणां प्रतिपाद्यमनामयम् ।
समर्थः प्रशमं चैव कर्तुमर्हसि केशव ॥ ५.८२.२ ॥
પાંડવો વતી ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને કલ્યાણકારી શાંતિ આપવી જોઈએ; હે કેશવ, આપ સમર્થ છો, શાંતિ સ્થાપવી એ આપની ફરજ છે.
5.82.3
त्वमित्तः पुण्डरीकाक्ष सुयोधनममर्षणम् ।
शान्त्यर्थं भ्रातरं ब्रूया यत्तद्वाच्यममित्रहन् ॥ ५.८२.३ ॥
હે પુંડરીકાક્ષ, અહીંથી આપ શાંતિ માટે અમર્ષી સુયોધન ભાઈને જે કહેવા યોગ્ય છે તે કહો; હે શત્રુહંતા.
5.82.4
त्वया धर्मार्थयुक्तं चेदुक्तं शिवमनामयम् ।
हितं नादास्यते बालो दिष्टस्य वशमेष्यति ॥ ५.८२.४ ॥
આપ ધર્મ અને અર્થયુક્ત, કલ્યાણકારી અને હિતકારી વાત કહો તોપણ બાલક તે સ્વીકારશે નહીં; તે દૈવને વશ થઈ જશે.
5.82.5
धर्म्यमस्मद्धितं चैव कुरूणां यदनामयम् ।
एष यास्यामि राजानं धृतराष्ट्रमभीप्सया ॥ ५.८२.५ ॥
જે ધર્મસંગત, આપણા હિતનું અને કુરુઓનું કલ્યાણકારી છે, તેની ઇચ્છાથી હું આ રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર પાસે જઈશ.
5.82.6
ततो व्यपेते तमसि सूर्ये विमल उद्गते ।
मैत्रे मुहूर्ते संप्राप्ते मद्वर्चिषि दिवाकरे ॥ ५.८२.६ ॥
ત્યારે અંધકાર દૂર થતાં, નિર્મળ સૂર્ય ઊગતાં, મૈત્ર મુહૂર્ત આવતાં, પોતાના તેજથી દિવાકર ઉદય પામતાં.
5.82.7
कौमुदे मासि रेवत्यां शरदन्ते हिमागमे ।
स्फीतसस्यसुखे काले कल्यः सत्ववतां वरः ॥ ५.८२.७ ॥
કૌમુદ માસમાં, રેવતી નક્ષત્રમાં, શરદના અંતે અને હેમંતના આગમને, પાક ભરપૂર અને સુખદ સમયે, શક્તિશાળીઓમાં શ્રેષ્ઠ (કૃષ્ણ) કલ્યાણમય હતા.
5.82.8
मङ्गल्याः पुण्यनिर्घोषा वाचः श्रृण्वंश्च सूनृताः ।
ब्राह्मणानां प्रतीतानामृषीणामिव वासवः ॥ ५.८२.८ ॥
મંગલમય, પુણ્યધ્વનિવાળા, સત્ય અને મધુર વચનો સાંભળતા, જેમ ઇન્દ્ર પ્રસિદ્ધ બ્રાહ્મણો અને ઋષિઓનાં વચન સાંભળે છે.
5.82.9
कृत्वा पौर्वाह्णिकं कृत्यं स्नातः शुचिरलङ्कृतः ।
उपतस्थे विवस्वन्तं पावकं च जनार्दनः ॥ ५.८२.९ ॥
પૂર્વાહ્નનું કર્તવ્ય પૂરું કરીને, સ્નાન કરીને, શુદ્ધ અને અલંકૃત થઈને જનાર્દને સૂર્ય અને અગ્નિની ઉપાસના કરી.
5.82.10
ऋषभं पृष्ठ आलभ्य ब्राह्मणानभिवाद्य च ।
अग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा पश्यन्कल्याणमग्रतः ॥ ५.८२.१० ॥
વૃષભની પીઠને સ્પર્શીને, બ્રાહ્મણોને પ્રણામ કરીને, અગ્નિની પ્રદક્ષિણા કરીને, આગળ શુભ ચિહ્નો જોતા.
5.82.11
तत्प्रतिज्ञाय वचनं पाण्डवस्य जनार्दनः ।
शिनेर्नप्तारमासीनमभ्यभाषत सात्यकिम् ॥ ५.८२.११ ॥
પાંડવના તે વચનને સ્વીકારીને, જનાર્દને બેઠેલા શિનિના પૌત્ર સાત્યકિને સંબોધ્યા.
5.82.12
रथ आरोप्यतां शङ्खश्चक्रं च गदया सह ।
उपासङ्गाश्च शक्त्यश्च सर्वप्रहरणानि च ॥ ५.८२.१२ ॥
રથ પર શંખ, ચક્ર અને ગદા સાથે, તરકસો, શક્તિઓ અને બધાં શસ્ત્રો પણ ચઢાવવામાં આવે.
5.82.13
दुर्योधनश्च दुष्टात्मा कर्णश्च सहसौबलः ।
न च शत्रुरवज्ञेयो दुर्बलोऽपि बलीयसा ॥ ५.८२.१३ ॥
દુષ્ટાત્મા દુર્યોધન અને સૌબલ સાથેનો કર્ણ; શત્રુ દુર્બળ હોય તોપણ બળવાન વડે તે અવગણવા યોગ્ય નથી.
5.82.14
ततस्तन्मतमाज्ञाय केशवस्य पुनःसराः ।
प्रसस्त्नुर्योजयिष्यन्तो रथं चक्रगदाभृतः ॥ ५.८२.१४ ॥
ત્યારે કેશવનો તે મત જાણીને, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનારા રથ જોડવા આગળ વધ્યા.
5.82.15
तं दीप्तमिव कालाग्निमाकाशगमिवाशुगम् ।
सूर्यचन्द्रप्रकाशाभ्यां चक्राभ्यां समलङ्कृतम् ॥ ५.८२.१५ ॥
તે બળતા કાલાગ્નિ જેવો, આકાશમાં ચાલતા વેગવાન વાહન જેવો હતો; સૂર્ય-ચંદ્રના પ્રકાશ જેવાં બે ચક્રોથી શોભિત હતો.
5.82.16
अर्धचन्द्रैश्च चन्द्रैश्च मत्स्यैः समृगपक्षिभिः ।
पुष्पैश्च विविधैश्चित्रं मणिरत्नैश्च सर्वशः ॥ ५.८२.१६ ॥
અર્ધચંદ્રો, ચંદ્રો, માછલીઓ, મૃગો અને પક્ષીઓ, વિવિધ પુષ્પો તથા મણિરત્નોથી સર્વત્ર વિચિત્ર.
5.82.17
तरुणादित्यसङ्काशं बृहन्तं चारुदर्शनम् ।
मणिहेमविचित्राङ्गं सुध्वजं सुपताकिनम् ॥ ५.८२.१७ ॥
નવોદિત સૂર્ય જેવો, વિશાળ, જોવામાં સુંદર; મણિ અને સોનાથી વિચિત્ર અંગોવાળો; સુંદર ધ્વજ અને સુંદર પતાકાઓવાળો.
5.82.18
सूपस्करमनाधृष्यं वैयाघ्रपरिवारणम् ।
यशोघ्नं प्रत्यमित्राणां यदूनां नन्दिवर्धनम् ॥ ५.८२.१८ ॥
સારી રીતે સજ્જ, અજેય, વાઘચર્મથી આવરિત; શત્રુઓનું યશ નષ્ટ કરનારું; યાદવોનો આનંદ વધારનારું.
5.82.19
वाजिभिः शैब्यसुग्रीवमेधपुष्पबलाहकैः ।
स्नातैः संपादयामासुः संपन्नैः सर्वसंपदा ॥ ५.८२.१९ ॥
શૈબ્ય, સુગ્રીવ, મેઘપુષ્પ અને બલાહક નામના ઘોડાઓને સ્નાન કરાવી, સર્વ સંપત્તિથી સજ્જ કરીને તૈયાર કર્યા.
5.82.20
महिमानं तु कृष्णस्य भूय एवाभिवर्धयन् ।
सुघोषः पतगेन्द्रेण ध्वजेन युयुजे रथः ॥ ५.८२.२० ॥
કૃષ્ણની મહિમા વધુ વધારતાં, સુઘોષ રથને પક્ષીરાજ ગરુડના ધ્વજ સાથે જોડવામાં આવ્યો.
5.82.21
तं मेरुशिखरप्रख्यं मेघदुन्दुभिनिस्वनम् ।
आरुरोह रथं सौरिर्विमानमिव कामगम् ॥ ५.८२.२१ ॥
મેરુ શિખર સમાન અને મેઘ તથા દુંદુભિના અવાજ જેવા નાદવાળા તે રથ પર, કામગામી વિમાનની જેમ શૂરપુત્ર કૃષ્ણ આરૂઢ થયા.
5.82.22
ततः सात्यकिमारोप्य प्रययौ पुरुषोत्तमः ।
पृथिवीं चान्तरिक्षं च रथघोषेण नादयन् ॥ ५.८२.२२ ॥
પછી પુરુષોત્તમે સાત્યકિને સાથે બેસાડી પ્રયાણ કર્યું; રથના ઘોષથી પૃથ્વી અને આકાશને ગજાવતાં.
5.82.23
व्यपोढाभ्रस्ततः कालः क्षणेन समपद्यत ।
शिवश्चानुववौ वायुः प्रशान्तमभवद्रजः ॥ ५.८२.२३ ॥
ત્યારે વાદળો વિખેરાઈ ગયાં; ક્ષણમાં હવામાન અનુકૂળ થયું; શુભ પવન પાછળથી વાયો અને ધૂળ શાંત થઈ.
5.82.24
प्रदक्षिणानुलोमाश्च मङ्गल्या मृगपक्षिणः ।
प्रयाणे वासुदेवस्य बभूवुरनुयायिनः ॥ ५.८२.२४ ॥
વાસુદેવના પ્રયાણ સમયે જમણી બાજુ ફરતાં, અનુકૂળ અને મંગલકારી મૃગો તથા પક્ષીઓ તેમની પાછળ ચાલ્યાં.
5.82.25
मङ्गल्यार्थप्रदैः शब्दैरन्ववर्तन्त सर्वशः ।
सारसाः शतपत्राश्च हंसाश्च मधुसूदनम् ॥ ५.८२.२५ ॥
મંગળકારી અર્થ આપતા શબ્દો સાથે સારસ, શતપત્ર પક્ષીઓ અને હંસો ચારે બાજુથી મધુસૂદનની પાછળ ચાલ્યા.
5.82.26
मन्त्राहुतिमहाहोमैर्हूयमानश्च पावकः ।
प्रदक्षिणशिखो भूत्वा विधूमः समपद्यत ॥ ५.८२.२६ ॥
મંત્રાહુતિઓના મહાહોમમાં હોમાતો અગ્નિ જમણી તરફ વળતી જ્વાળાઓ સાથે ધુમાડા વગરનો બન્યો.
5.82.27
वसिष्ठो वामदेवश्च भूरिद्युम्नो गयः क्रथः ।
शुकनारदवाल्मीका मरुत्तः कुशिको भृगुः ॥ ५.८२.२७ ॥
વસિષ્ઠ, વામદેવ, ભૂરિદ્યુમ્ન, ગય, ક્રથ, શુક, નારદ, વાલ્મીકિ, મરુત્ત, કુશિક અને ભૃગુ.
5.82.28
देवब्रह्मर्षयश्चैव कृष्णं यदुसुखावहम् ।
प्रदक्षिणमवर्तन्त सहिता वासवानुजम् ॥ ५.८२.२८ ॥
દેવો અને બ્રહ્મર્ષિઓ યદુઓને સુખ આપનાર, વાસવના નાના ભાઈ કૃષ્ણની સાથે મળીને પ્રદક્ષિણા કરવા લાગ્યા.
5.82.29
एवमेतैर्महाभागैर्महर्षिगणसाधुभिः ।
पूजितः प्रययौ कृष्णः कुरूणां सदनं प्रति ॥ ५.८२.२९ ॥
આ રીતે આ મહાભાગ્યવાન, સાધુ મહર્ષિગણોથી પૂજિત થઈને કૃષ્ણ કુરુઓના ભવન તરફ ગયા.
5.82.30
देवताभ्यो नमस्कृत्य ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च ।
प्रययौ पुण्डरीकाक्षः सात्यकेन सहाच्युतः ॥ ५.८२.३० ॥
દેવોને નમસ્કાર કરીને અને બ્રાહ્મણોને સ્વસ્તિ કહીને કમળનયન અચ્યુત સાત્યકિ સાથે ચાલ્યા.
5.82.31
तं प्रयान्तमनुप्रायात्कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनार्जुनौ चोभौ माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ५.८२.३१ ॥
જતા એવા તેમની પાછળ કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર ગયા; ભીમસેન અને અર્જુન બંને, અને માદ્રીના બે પુત્ર પાંડવો પણ.
5.82.32
चेकितानश्च विक्रान्तो धृष्टकेतुश्च चेदिपः ।
द्रुपदः काशिराजश्च शिखण्डी च महारथः ॥ ५.८२.३२ ॥
પરાક્રમી ચેકિતાન, ચેદિરાજ ધૃષ્ટકેતુ, દ્રુપદ, કાશીરાજ, અને મહારથી શિખંડી પણ;
5.82.33
धृष्टद्युम्नः सपुत्रश्च विराटः केकयैः सह ।
संसाधनार्थं प्रययुः क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभम् ॥ ५.८२.३३ ॥
પુત્ર સહિત ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, અને કેકયો સાથે વિરાટ, ક્ષત્રિયોમાં શ્રેષ્ઠ પાસે સૈન્ય એકઠું કરવા ગયા.
5.82.34
ततोऽनुव्रज्य गोविन्दं धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
राज्ञां सकाशे द्युतिमानुवाचेदं वचस्तदा ॥ ५.८२.३४ ॥
પછી ગોવિંદની પાછળ જઈને ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર, રાજાઓની સમક્ષ, તેજસ્વી થઈને ત્યારે આ વચન બોલ્યા.
5.82.35
यो वै न कामान्न भयान्न लोभान्नार्थकारणात् ।
अन्यायमनुवर्तेत स्थिरबुद्धिरलोलुपः ॥ ५.८२.३५ ॥
જે ઇચ્છાથી, ભયથી, લોભથી કે ધનને કારણે પણ અન્યાયનું અનુસરણ કરતો નથી — તે જ સ્થિરબુદ્ધિ અને લોભરહિત છે.
5.82.36
धर्मज्ञो धृतिमान्प्राज्ञः सर्वभूतेषु केशवः ।
ईश्वरः सर्वभूतानां देवदेवः सनातनः ॥ ५.८२.३६ ॥
ધર્મને જાણનાર, ધૈર્યવાન, પ્રાજ્ઞ કેશવ સર્વ ભૂતોમાં છે; તે સર્વ ભૂતોના ઈશ્વર, દેવોના દેવ, સનાતન છે.
5.82.37
तं सर्वगुणसंपन्नं श्रीवत्सकृतलक्षणम् ।
संरिष्वज्य कौन्तेयः सन्देष्टुमुपचक्रमे ॥ ५.८२.३७ ॥
સર્વગુણસંપન્ન, શ્રીવત્સ ચિહ્નથી અંકિત તેમને આલિંગન આપીને કૌંતેય (અર્જુન) બોલવા લાગ્યો.