మహాభారతం · అధ్యాయం 5.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.83.1
या सा बाल्यात्प्रभृत्यस्मान्पर्यवर्धयताबला ।
उपवासतपःशीला सदा स्वस्त्ययने रता ॥ ५.८३.१ ॥
బాల్యం నుండి మమ్మల్ని పెంచి పెద్దచేసిన ఆ సున్నితమైన తల్లి, ఉపవాస తపస్సులో నిలిచినది; ఎల్లప్పుడూ శుభకార్యాలలో నిమగ్నమై ఉండేది.
5.83.2
देवतातिथिपूजासु गुरुशुश्रूषणे रता ।
वत्सला प्रियपुत्रा च माताऽस्माकं जनार्दन ॥ ५.८३.२ ॥
దేవతలను, అతిథులను పూజించడంలో, గురువులను సేవించడంలో నిమగ్నమైన, ప్రేమమయి, ప్రియ కుమారులు కలిగిన మా తల్లి, ఓ జనార్దనా!
5.83.3
सुयोधनभयाद्या नो त्रायतामित्रकर्शन ।
महतो मृत्युसंबाधुद्दुस्तरान्नौरिवार्णवात् ॥ ५.८३.३ ॥
శత్రునాశకుడా! సుయోధనుని భయం నుండి, మహా మృత్యు సంకటం నుండి, దాటలేని సముద్రం నుండి పడవ వలె ఆమె మమ్మల్ని రక్షించుగాక.
5.83.4
अस्मत्कृते च सततं यया दुःखानि माधव ।
अनुभूतान्यदुःखार्हां तां स्म पृच्छेरनामयम् ॥ ५.८३.४ ॥
ఓ మాధవా! మా కారణంగా నిరంతరం దుఃఖాలను అనుభవించినది, దుఃఖానికి అర్హురాలు కాని ఆమె; ఆమె క్షేమాన్ని తప్పక అడగాలి.
5.83.5
भृशमाश्वासयेश्चैनां पुत्रशोकपरिप्लुताम् ।
अभिवाद्य स्वजेथास्त्वं पाण्डवान्परिकीर्तयन् ॥ ५.८३.५ ॥
పుత్రుల శోకంలో మునిగిన ఆమెను బాగా ఓదార్చు; ఆమెకు నమస్కరించి, పాండవుల పేర్లు పలుకుతూ అభివాదం చేయి.
5.83.6
ऊढात्प्रभृति दुःखानि श्वशुराणामरिन्दम ।
निराकाराऽतदर्हा च पश्यन्ती दुःखमश्रुते ॥ ५.८३.६ ॥
ఓ అరిందమా! వివాహం నుండే మామగార్ల వలన ఆమెకు దుఃఖాలు కలిగాయి; ఆమె దానికి అర్హురాలు కాకపోయినా, ఆకారం లేకుండా, దుఃఖాన్ని చూస్తూ దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తోంది.
5.83.7
अपि जातु स कालः स्यात्कृष्ण दुःखविपर्ययः ।
यदहं मातरं क्लिष्टां सुखं दद्यामरिन्दम ॥ ५.८३.७ ॥
కృష్ణా, దుఃఖం తలకిందులయ్యే ఆ కాలం ఎప్పుడైనా వస్తుందా, నేను బాధపడుతున్న తల్లికి సుఖం ఇవ్వగలిగే కాలం? శత్రునాశకా!
5.83.8
प्रव्रजन्तोऽनुधावन्तीं कृपणां पुत्रगृद्धिनीम् ।
रुदतीमपहायैनामगच्छाम वयं वनम् ॥ ५.८३.८ ॥
మేము ప్రవాసానికి బయలుదేరినప్పుడు, కుమారులపై ఆశతో దీనురాలైన ఆ తల్లి మా వెంట పరుగెత్తి వచ్చింది. ఏడుస్తున్న ఆమెను విడిచిపెట్టి మేము అడవికి వెళ్లాము.
5.83.9
सा नूनं म्रियते दुःखैः सा चेज्जीवति केशव ।
तथा पुत्राधिभिर्गाढमार्तामर्चय सत्कृत ॥ ५.८३.९ ॥
కేశవా, ఆమె బ్రతికి ఉంటే దుఃఖాలతో ఖచ్చితంగా మరణిస్తూ ఉంటుంది. కావున కుమారుల చింతలతో తీవ్రంగా బాధపడుతున్న ఆ తల్లిని గౌరవంతో పూజించు.
5.83.10
अभिवाद्याऽथ सा कृष्ण त्वया मद्वचवाद्विभो ।
धृतराष्ट्रश्च कौरव्यो राजानश्च वयोधिकाः ॥ ५.८३.१० ॥
కృష్ణా, ప్రభూ, నా మాట ప్రకారం నువ్వు ఆమెకు నమస్కరించు; కౌరవుడైన ధృతరాష్ట్రునికి, వయసులో పెద్దవారైన రాజులకు కూడా నమస్కరించు.
5.83.11
भीष्मं द्रोणं कृपं चैव महाराजं च वाह्लिकम् ।
द्रौणिं च सोमदत्तं च सर्वांश्च भरतान्पृथक् ॥ ५.८३.११ ॥
భీష్ముడికి, ద్రోణుడికి, కృపుడికి, మహారాజు వాహ్లీకుడికి, ద్రోణుని కుమారుడు అశ్వత్థామకు, సోమదత్తునికి, భరతవంశీయులందరికీ విడివిడిగా నమస్కరించు.
5.83.12
यथावयो यथास्थानं प्रपद्यस्व जनार्दन ।
विदुरं च महाप्राज्ञं कुरूणां मन्त्रधारिणम्।
अगाधबुद्धिं मर्मज्ञं स्वजेथा मधुसूदन ॥ ५.८३.१२ ॥
జనార్దనా, వయసు, స్థానం ప్రకారం వారి వద్దకు వెళ్లి నమస్కరించు. మధుసూదనా, కౌరవుల మంత్రి, మహాప్రాజ్ఞుడు, అగాధ బుద్ధిగలవాడు, రహస్యాలు తెలిసినవాడు అయిన విదురుని అన్నగా భావించి గౌరవించు.
5.83.13
इत्युक्त्वा केशवं तत्र राजमध्ये युधिष्ठिरः ।
अनुज्ञातो निववृते कृष्णं कृत्वा प्रदक्षिणम् ॥ ५.८३.१३ ॥
ఇలా చెప్పి, అక్కడ రాజుల మధ్యలో యుధిష్ఠిరుడు కేశవుని వద్ద సెలవు తీసుకున్నాడు; అనుమతి పొంది, కృష్ణునికి ప్రదక్షిణం చేసి తిరిగి వెళ్ళాడు.
5.83.14
व्रजन्नेव तु बीभत्सुः सखायं पुरुषर्षभम् ।
अब्रवीत्परवीरघ्रं दाशार्हमपराजितम् ॥ ५.८३.१४ ॥
వెళ్తూనే బీభత్సుడు (అర్జునుడు) తన మిత్రుడూ, నరులలో వృషభుడూ, శత్రువీరులను సంహరించువాడూ, జయింపబడనివాడూ అయిన దాశార్హ కృష్ణునితో ఇలా అన్నాడు.
5.83.15
यदस्माकं विभो वृत्तं पुरा वै मन्त्रनिश्चये ।
अर्धराज्यस्य गोविद विदितं सर्वराजसु ॥ ५.८३.१५ ॥
ఓ విభూ, గతంలో మన మంత్రాలోచనలో నిశ్చయమైన విషయం — అర్ధరాజ్యం గురించినది — ఓ గోవిందా, అది అన్ని రాజులకూ తెలిసిందే.
5.83.16
तच्चेद्दद्यादखङ्गेन सत्कृत्यानवमत्य च ।
प्रियं मे स्यान्महाबाहो मुच्येरन्महतो भयात् ॥ ५.८३.१६ ॥
అతడు దానిని ఖడ్గం లేకుండా, గౌరవంతో, అవమానించకుండా ఇస్తే, ఓ మహాబాహూ, అది నాకు ప్రియమవుతుంది; అందరూ గొప్ప భయం నుండి విముక్తులవుతారు.
5.83.17
अतश्चेदन्यथाकर्ता धार्तराष्ट्रोऽनुपायवित् ।
अन्तं नूनं करिष्यामि क्षत्रियाणां जनार्दन ॥ ५.८३.१७ ॥
కాబట్టి ధార్తరాష్ట్రుడు (దుర్యోధనుడు) మార్గం తెలియక ఇతరంగా ప్రవర్తిస్తే, ఓ జనార్దనా, నేను నిశ్చయంగా క్షత్రియులను అంతం చేస్తాను.
5.83.18
एवमुक्ते पाण्डवेन समहृष्यद्वृकोदरः ।
मुहुर्मुहुः क्रोधवशात्प्रावेपत च पाण्डवः ॥ ५.८३.१८ ॥
పాండవుడు ఇలా అనగా వృకోదరుడు (భీముడు) చాలా సంతోషించాడు; కోపవశంలో మళ్ళీ మళ్ళీ వణికాడు; పాండవుడు కూడా వణికాడు.
5.83.19
वेपमानश्च कौन्तेयः प्राक्रोशन्महतो रजन् ।
धनञ्जयवचः श्रुत्वा हर्षोत्सिक्तमना भृशम् ॥ ५.८३.१९ ॥
కుంతీ కుమారుడు వణుకుతూ గట్టిగా అరిచాడు, ఓ రాజా. ధనంజయుని మాటలు విని అతని మనసు అత్యంత ఆనందంతో ఉప్పొంగింది.
5.83.20
तस्य तं निनदं श्रुत्वा संप्रावेपन्त धन्विनः ।
वाहनानि च सर्वामि शकृन्मूत्रे प्रमुस्रुवुः ॥ ५.८३.२० ॥
అతని ఆ గర్జన విని విల్లు వీరులు వణికిపోయారు; వాహనాలన్నీ మలమూత్రాలు విసర్జించాయి.
5.83.21
इत्युक्त्वा केशवं तत्र तथा चोह्वा विनिश्चयम् ।
अनुज्ञातो निववृते परिष्वज्य जनार्दनम् ॥ ५.८३.२१ ॥
ఇలా కేశవునితో చెప్పి, అక్కడ తమ నిశ్చయాన్ని ఆలోచించి, అనుమతి పొంది, జనార్దనుని కౌగిలించుకుని తిరిగి వెళ్లారు.
5.83.22
तेषु राजसु सर्वेषु निवृत्तेषु जनार्दनः ।
तूर्णमभ्यगमद्धृष्टः शैब्यसुग्रीववाहनः ॥ ५.८३.२२ ॥
రాజులందరూ తిరిగి వెళ్లిన తర్వాత, శైబ్య, సుగ్రీవులను వాహనాలుగా కలిగిన జనార్దనుడు సంతోషంగా వేగంగా ముందుకు సాగాడు.
5.83.23
ते हया वासुदेवस्य दारुकेण प्रचोदिताः ।
पन्थानमाचेमुरिव ग्रसमाना इवाम्बरम् ॥ ५.८३.२३ ॥
దారుకుని చేత ప్రేరేపించబడిన ఆ వాసుదేవుని గుర్రాలు, ఆకాశాన్ని మింగుతున్నట్లుగా మార్గంలో దూసుకుపోయాయి.
5.83.24
अथापश्यन्महाबाहुर्ऋषीनध्वनि केशवः ।
ब्राह्या श्रिया दीप्यमानान्स्थितानुभयतः पथि ॥ ५.८३.२४ ॥
అప్పుడు మహాబాహువు కేశవుడు, బ్రాహ్మ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ మార్గానికి ఇరువైపులా నిలిచిన ఋషులను చూశాడు.
5.83.25
सोऽवतीर्य रथात्तूर्णमभिवाद्य जनार्दनः ।
यथावृत्तानृषीन्सर्वानभ्यभाषत पूजयन् ॥ ५.८३.२५ ॥
అతడు వెంటనే రథం దిగి, జనార్దనుడు నమస్కరించి, వచ్చిన విధంగానే ఉన్న ఋషులందరినీ పూజిస్తూ మాట్లాడాడు.
5.83.26
कच्चिल्लोकेषु कुशलं कच्चिद्धर्मः स्वनुष्ठितः ।
ब्राह्मणानां त्रयो वर्णाः कच्चित्तिष्ठन्ति शासने ।
पितृदेवातिथिभ्यश्च कच्चित्पूता स्वनुष्ठिताः ॥ ५.८३.२६ ॥
లోకాలలో క్షేమమేనా? ధర్మం బాగా ఆచరించబడుతోందా? బ్రాహ్మణుల మూడు వర్ణాలు పాలనలో నిలిచి ఉన్నాయా? పితృదేవతలు, దేవతలు, అతిథులకు పవిత్రంగా చేయవలసిన కర్మలు బాగా నిర్వహించబడుతున్నాయా?
5.83.27
तेभ्यः प्रयुज्य तां पूजां प्रोवाच मधुसूदनः ।
भगवन्तः क्व संसिद्धाः कोऽवधिर्भवतामिह ॥ ५.८३.२७ ॥
వారికి ఆ పూజ సమర్పించి మధుసూదనుడు ఇలా అన్నాడు: "భగవంతులారా, సిద్ధులైన మీరు ఎక్కడ నుండి వచ్చారు? ఇక్కడ మీ గమ్యం ఏమిటి?"
5.83.28
किं वा कार्यं भगवतामहं किं करवाणि यः ।
केनार्थेनोपप्तंप्राप्ता भगवन्तो महीतलम् ॥ ५.८३.२८ ॥
"భగవంతుల కార్యం ఏమిటి? నేను ఏమి చేయగలను? ఏ ప్రయోజనం కోసం భగవంతులైన మీరు ఈ భూతలానికి వచ్చారు?"
5.83.29
एवमुक्ताः केशवेन मुनयः शंसितव्रताः ।
नारदप्रमुखाः सर्वे प्रत्यनन्दन्त केशवम् ॥ ५.८३.२९ ॥
కేశవుడు ఈ విధంగా అనగా, ప్రశంసింపబడిన వ్రతాలు గల నారదుడు మొదలైన మునులందరూ కేశవుని స్వాగతించారు.
5.83.30
अधश्शिराः सर्पमाली महर्षिः स हि देवलः ।
अर्वावसुः सुजानुश्च मैत्रेयः शुनको बली ॥ ५.८३.३० ॥
అధోముఖుడు, సర్పమాలను ధరించిన మహర్షి దేవలుడు, అర్వావసుడు, సుజానుడు, మైత్రేయుడు, బలవంతుడైన శునకుడు.
5.83.31
बको दाल्भ्यः स्थूलशिराः कृष्णद्वैपायनस्तथा ।
आपोदधौम्यो धौम्यश्च आणिमाण्डव्यकौशिकौ ॥ ५.८३.३१ ॥
బకుడు, దాల్భ్యుడు, స్థూలశిరుడు, కృష్ణద్వైపాయనుడు అలాగే, ఆపోధౌమ్యుడు, ధౌమ్యుడు, ఆణిమాండవ్యుడు, కౌశికుడు.
5.83.32
दामोष्णीषस्त्रिषवणः पर्णादो घटजानुकः ।
मौञ्जायनो वायुभक्षः पाराशर्योऽथ शालिकः ॥ ५.८३.३२ ॥
దామోష్ణీషుడు, త్రిషవణుడు, పర్ణాదుడు, ఘటజానుకుడు, మౌంజాయనుడు, వాయుభక్షుడు, పారాశర్యుడు, శాలికుడు.
5.83.33
शीलवानशनिर्धाता शून्यपालोऽकृतव्रणः ।
श्वेतकेतुः कहोलश्च रामश्चैव महातपाः ॥ ५.८३.३३ ॥
శీలవంతుడు, అశని, ధాత, శూన్యపాలుడు, అకృతవ్రణుడు, శ్వేతకేతువు, కహోలుడు, మహాతపస్వి రాముడు కూడా.
5.83.34
तमब्रवीज्जामदग्न्य उपेत्य मधुसूदनम् ।
परिष्वज्य च गोविन्दं सुरासुरपतेः सखा ॥ ५.८३.३४ ॥
సురాసురపతి (ఇంద్రుని) మిత్రుడైన జామదగ్న్యుడు సమీపించి మధుసూదనుడైన గోవిందునితో ఇలా పలికి, ఆయనను కౌగిలించుకున్నాడు.
5.83.35
देवर्षयः पुण्यकृतो ब्राह्मणाश्च बहुश्रुताः ।
राजर्षयश्च दाशार्ह मानयन्ति तपस्विनः ॥ ५.८३.३५ ॥
దాశార్హుడా, దేవర్షులు, పుణ్యకర్మలు చేసిన బ్రాహ్మణులు, బహుశ్రుతులు, రాజర్షులు, తపస్వులు నిన్ను గౌరవిస్తున్నారు.
5.83.36
दैवासुरस्य द्रुष्टारः पुराणस्य महामते ।
समेत पार्थिवं क्षत्रं दिदृक्षन्तश्च सर्वतः।
सभासदश्च राजानस्त्वां च सत्यं जनार्दनम् ॥ ५.८३.३६ ॥
మహామతీ, దేవాసుర యుద్ధ పురాతన సాక్షులు, అన్ని దిక్కుల నుండి సమావేశమైన క్షత్రియ రాజులు, సభ్యులు, రాజులు నిన్ను చూడగోరి వచ్చారు; నీవు సత్యమైన జనార్దనుడవు.
5.83.37
एतन्महत्प्रेक्षणीयं द्रुष्टुमिच्छाम केशव ॥ ५.८३.३७ ॥
ఓ కేశవా, ఈ మహత్తరమైన దృశ్యాన్ని చూడాలని మేము కోరుకుంటున్నాము.
5.83.38
धर्मार्थसहिता वाचः श्रोतुमिच्छाम माधव ।
त्वयोच्यमानाः कुरुषु राजमध्ये परन्तप ॥ ५.८३.३८ ॥
ఓ మాధవా, కురువుల మధ్య, రాజుల సభలో మీరు పలికే ధర్మార్థయుక్త వాక్యాలను వినాలని కోరుకుంటున్నాము, ఓ పరంతపా.
5.83.39
सभायां मधुरा वाचः शुश्रूषन्तस्त्वयेरिताः ।
कुरूणां प्रतिवाचश्च श्रोतुमिच्छाम माधव ॥ ५.८३.३९ ॥
సభలో మీరు పలికే మధురమైన వాక్యాలను, కురువుల ప్రతిస్పందనలను వినాలని కోరుతూ, ఓ మాధవా, మేము వినాలనుకుంటున్నాము.
5.83.40
भीष्मद्रोणादयश्चैव विदुरश्च महामतिः ।
त्वं च यादवशार्दूल सभायां वै समेष्यथ ॥ ५.८३.४० ॥
భీష్మ, ద్రోణుడు మొదలైనవారు, మహామతి విదురుడు, ఓ యాదవశార్దూలా, నీవును సభలో కలుస్తారు.
5.83.41
तव वाक्यानि दिव्यानि तथा तेषां च माधव ।
श्रोतुमिच्छाम गोविन्द सत्यानि च हितानि च।
आपृष्टोऽसि महाबाहो पुनर्द्रक्ष्यामहे वयम् ॥ ५.८३.४१ ॥
ఓ మాధవా, నీ మరియు వారి దివ్యమైన, సత్యమైన, హితమైన వాక్యాలను వినాలని కోరుతున్నాము, ఓ గోవిందా. ఓ మహాబాహో, నీవు అడగబడ్డావు; మేము నిన్ను మళ్లీ చూస్తాము.
5.83.42
याह्यविघ्नेन वै वीर द्रक्ष्यामस्त्वां सभागतम् ।
आसीनमासने दिव्ये बलतेजःसमाहितम् ॥ ५.८३.४२ ॥
ఓ వీరా, విఘ్నం లేకుండా వెళ్ళు; సభకు వచ్చి దివ్యమైన ఆసనంపై ఆసీనుడై, బలతేజస్సులతో కూడిన నిన్ను మేము చూస్తాము.
5.83.43
प्रयान्तं देवकीपुत्रं परवीररुजो दश ।
महारथा महाबाहुमन्वयुः शस्त्रपाणयः ॥ ५.८३.४३ ॥
శత్రువీరులను బాధించే పది మంది మహారథులు, చేతుల్లో ఆయుధాలు ధరించి, బయలుదేరిన దేవకీపుత్రుడైన ఆ మహాబాహువును అనుసరించారు.
5.83.44
पदातीनां सहस्रं च सादिनां च परन्तप ।
भोज्यं च विपुलं राजन्प्रेष्याश्च शतशोपरे ॥ ५.८३.४४ ॥
శత్రువులను దహించేవాడా, రాజా, వెయ్యి మంది కాలిబంటులు, అశ్వికులు, విస్తారమైన ఆహారం, వందల కొద్దీ ఇతర సేవకులు (వెంట వెళ్లారు).