മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.83.1
या सा बाल्यात्प्रभृत्यस्मान्पर्यवर्धयताबला ।
उपवासतपःशीला सदा स्वस्त्ययने रता ॥ ५.८३.१ ॥
ബാല്യം മുതൽ ഞങ്ങളെ വളർത്തി വലുതാക്കിയ ആ മൃദുലയായ അമ്മ, ഉപവാസവും തപസ്സും ശീലമാക്കിയവൾ; എപ്പോഴും മംഗളകർമ്മങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരുന്നവൾ.
5.83.2
देवतातिथिपूजासु गुरुशुश्रूषणे रता ।
वत्सला प्रियपुत्रा च माताऽस्माकं जनार्दन ॥ ५.८३.२ ॥
ദേവന്മാരെയും അതിഥികളെയും പൂജിക്കുന്നതിലും ഗുരുക്കന്മാരെ ശുശ്രൂഷിക്കുന്നതിലും മുഴുകിയ, വാത്സല്യമയിയായ, പ്രിയപുത്രന്മാരുള്ള ഞങ്ങളുടെ അമ്മ, ഓ ജനാർദ്ദനാ!
5.83.3
सुयोधनभयाद्या नो त्रायतामित्रकर्शन ।
महतो मृत्युसंबाधुद्दुस्तरान्नौरिवार्णवात् ॥ ५.८३.३ ॥
ശത്രുനിഗ്രഹിയേ! സുയോധനന്റെ ഭയത്തിൽ നിന്നും മഹാമൃത്യുവിന്റെ ഞെരുക്കത്തിൽ നിന്നും, കടക്കാനാവാത്ത സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് തോണി എന്നപോലെ, അവൾ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കട്ടെ.
5.83.4
अस्मत्कृते च सततं यया दुःखानि माधव ।
अनुभूतान्यदुःखार्हां तां स्म पृच्छेरनामयम् ॥ ५.८३.४ ॥
ഓ മാധവാ! ഞങ്ങൾക്കുവേണ്ടി എപ്പോഴും ദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചവൾ, ദുഃഖത്തിന് അർഹയല്ലാത്തവൾ; അവളുടെ ക്ഷേമം നീ അന്വേഷിക്കണം.
5.83.5
भृशमाश्वासयेश्चैनां पुत्रशोकपरिप्लुताम् ।
अभिवाद्य स्वजेथास्त्वं पाण्डवान्परिकीर्तयन् ॥ ५.८३.५ ॥
പുത്രശോകത്തിൽ മുങ്ങിയ അവളെ വളരെ ആശ്വസിപ്പിക്കണം; നമസ്കരിച്ച്, പാണ്ഡവരുടെ പേരുകൾ പറഞ്ഞ് അവളെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യണം.
5.83.6
ऊढात्प्रभृति दुःखानि श्वशुराणामरिन्दम ।
निराकाराऽतदर्हा च पश्यन्ती दुःखमश्रुते ॥ ५.८३.६ ॥
ഓ അരിന്ദമാ! വിവാഹം മുതൽ തന്നെ ശ്വശുരന്മാരാൽ അവൾക്ക് ദുഃഖങ്ങൾ; അതിന് അർഹയല്ലാത്തവൾ, എന്നിട്ടും ദുഃഖം കണ്ടുകൊണ്ട് ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു.
5.83.7
अपि जातु स कालः स्यात्कृष्ण दुःखविपर्ययः ।
यदहं मातरं क्लिष्टां सुखं दद्यामरिन्दम ॥ ५.८३.७ ॥
കൃഷ്ണാ, ദുഃഖം മാറിമറിയുന്ന ആ കാലം ഒരിക്കലെങ്കിലും വരുമോ, ഞാൻ ദുരിതമനുഭവിക്കുന്ന മാതാവിന് സുഖം നൽകാവുന്ന കാലം? ശത്രുനിഗ്രഹിയേ!
5.83.8
प्रव्रजन्तोऽनुधावन्तीं कृपणां पुत्रगृद्धिनीम् ।
रुदतीमपहायैनामगच्छाम वयं वनम् ॥ ५.८३.८ ॥
ഞങ്ങൾ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, പുത്രന്മാരിൽ ആസക്തയായ ആ ദീനയായ മാതാവ് ഞങ്ങളുടെ പിന്നാലെ ഓടിവന്നു. കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന അവളെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഞങ്ങൾ വനത്തിലേക്ക് പോയി.
5.83.9
सा नूनं म्रियते दुःखैः सा चेज्जीवति केशव ।
तथा पुत्राधिभिर्गाढमार्तामर्चय सत्कृत ॥ ५.८३.९ ॥
കേശവാ, അവൾ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നെങ്കിൽ ദുഃഖങ്ങളാൽ തീർച്ചയായും മരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. അതിനാൽ പുത്രചിന്തകളാൽ അത്യന്തം പീഡിതയായ ആ മാതാവിനെ ബഹുമാനപൂർവ്വം ആദരിക്കുക.
5.83.10
अभिवाद्याऽथ सा कृष्ण त्वया मद्वचवाद्विभो ।
धृतराष्ट्रश्च कौरव्यो राजानश्च वयोधिकाः ॥ ५.८३.१० ॥
കൃഷ്ണാ, വിഭോ, എന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് നീ അവളെ വണങ്ങുക; കൗരവനായ ധൃതരാഷ്ട്രരെയും പ്രായമേറിയ രാജാക്കന്മാരെയും വണങ്ങുക.
5.83.11
भीष्मं द्रोणं कृपं चैव महाराजं च वाह्लिकम् ।
द्रौणिं च सोमदत्तं च सर्वांश्च भरतान्पृथक् ॥ ५.८३.११ ॥
ഭീഷ്മരെയും ദ്രോണരെയും കൃപരെയും മഹാരാജാവായ വാഹ്ലീകനെയും ദ്രോണപുത്രനായ അശ്വത്ഥാമാവിനെയും സോമദത്തനെയും എല്ലാ ഭരതന്മാരെയും വേറെ വേറെ വണങ്ങുക.
5.83.12
यथावयो यथास्थानं प्रपद्यस्व जनार्दन ।
विदुरं च महाप्राज्ञं कुरूणां मन्त्रधारिणम्।
अगाधबुद्धिं मर्मज्ञं स्वजेथा मधुसूदन ॥ ५.८३.१२ ॥
ജനാർദ്ദനാ, പ്രായത്തിനും സ്ഥാനത്തിനും അനുസരിച്ച് അവരെ സമീപിച്ച് വണങ്ങുക. മധുസൂദനാ, കൗരവരുടെ മന്ത്രിയും മഹാപ്രാജ്ഞനും അഗാധബുദ്ധിയും രഹസ്യജ്ഞനുമായ വിദുരനെ ജ്യേഷ്ഠനായി കരുതി ആദരിക്കുക.
5.83.13
इत्युक्त्वा केशवं तत्र राजमध्ये युधिष्ठिरः ।
अनुज्ञातो निववृते कृष्णं कृत्वा प्रदक्षिणम् ॥ ५.८३.१३ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, രാജാക്കന്മാരുടെ നടുവിൽ വെച്ച് യുധിഷ്ഠിരൻ കേശവനോട് യാത്ര ചോദിച്ചു; അനുവാദം ലഭിച്ചപ്പോൾ കൃഷ്ണനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് മടങ്ങി.
5.83.14
व्रजन्नेव तु बीभत्सुः सखायं पुरुषर्षभम् ।
अब्रवीत्परवीरघ्रं दाशार्हमपराजितम् ॥ ५.८३.१४ ॥
പോകുമ്പോൾ തന്നെ ബീഭത്സു (അർജുനൻ) തന്റെ സുഹൃത്തും, മനുഷ്യരിൽ ഋഷഭനും, ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനും, അപരാജിതനുമായ ദാശാർഹ കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു.
5.83.15
यदस्माकं विभो वृत्तं पुरा वै मन्त्रनिश्चये ।
अर्धराज्यस्य गोविद विदितं सर्वराजसु ॥ ५.८३.१५ ॥
ഹേ വിഭോ, മുമ്പ് ആലോചനയിൽ നമ്മൾ തീരുമാനിച്ചത് — അര രാജ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ളത് — ഹേ ഗോവിന്ദാ, അത് എല്ലാ രാജാക്കന്മാർക്കും അറിയാം.
5.83.16
तच्चेद्दद्यादखङ्गेन सत्कृत्यानवमत्य च ।
प्रियं मे स्यान्महाबाहो मुच्येरन्महतो भयात् ॥ ५.८३.१६ ॥
അവൻ അത് വാളില്ലാതെ, ബഹുമാനത്തോടെ, അവമതിക്കാതെ നൽകിയാൽ, ഹേ മഹാബാഹോ, അത് എനിക്ക് പ്രിയമാകും; എല്ലാവരും വലിയ ഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും.
5.83.17
अतश्चेदन्यथाकर्ता धार्तराष्ट्रोऽनुपायवित् ।
अन्तं नूनं करिष्यामि क्षत्रियाणां जनार्दन ॥ ५.८३.१७ ॥
അതിനാൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ (ദുര്യോധനൻ) വഴി അറിയാതെ മറ്റൊന്ന് ചെയ്താൽ, ഹേ ജനാർദ്ദനാ, ഞാൻ തീർച്ചയായും ക്ഷത്രിയരെ അവസാനിപ്പിക്കും.
5.83.18
एवमुक्ते पाण्डवेन समहृष्यद्वृकोदरः ।
मुहुर्मुहुः क्रोधवशात्प्रावेपत च पाण्डवः ॥ ५.८३.१८ ॥
പാണ്ഡവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ വൃകോദരൻ (ഭീമൻ) വളരെ സന്തോഷിച്ചു; കോപവശത്താൽ പലതവണ വിറച്ചു; പാണ്ഡവനും വിറച്ചു.
5.83.19
वेपमानश्च कौन्तेयः प्राक्रोशन्महतो रजन् ।
धनञ्जयवचः श्रुत्वा हर्षोत्सिक्तमना भृशम् ॥ ५.८३.१९ ॥
കുന്തിയുടെ പുത്രൻ വിറച്ചുകൊണ്ട് ഉറക്കെ അലറി, ഹേ രാജാവേ. ധനഞ്ജയന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവന്റെ മനസ്സ് അതിയായ സന്തോഷത്താൽ നിറഞ്ഞു.
5.83.20
तस्य तं निनदं श्रुत्वा संप्रावेपन्त धन्विनः ।
वाहनानि च सर्वामि शकृन्मूत्रे प्रमुस्रुवुः ॥ ५.८३.२० ॥
അവന്റെ ആ ഗർജ്ജനം കേട്ട് വില്ലാളികൾ വിറച്ചു; എല്ലാ വാഹനങ്ങളും മലമൂത്രവിസർജ്ജനം ചെയ്തു.
5.83.21
इत्युक्त्वा केशवं तत्र तथा चोह्वा विनिश्चयम् ।
अनुज्ञातो निववृते परिष्वज्य जनार्दनम् ॥ ५.८३.२१ ॥
ഇങ്ങനെ കേശവനോട് പറഞ്ഞ്, അവിടെ തങ്ങളുടെ തീരുമാനം ആലോചിച്ച്, അനുവാദം ലഭിച്ച്, ജനാർദ്ദനനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് അവർ മടങ്ങി.
5.83.22
तेषु राजसु सर्वेषु निवृत्तेषु जनार्दनः ।
तूर्णमभ्यगमद्धृष्टः शैब्यसुग्रीववाहनः ॥ ५.८३.२२ ॥
രാജാക്കന്മാരെല്ലാം മടങ്ങിയ ശേഷം, ശൈബ്യനും സുഗ്രീവനും വാഹനമായ ജനാർദ്ദനൻ സന്തോഷത്തോടെ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ടുപോയി.
5.83.23
ते हया वासुदेवस्य दारुकेण प्रचोदिताः ।
पन्थानमाचेमुरिव ग्रसमाना इवाम्बरम् ॥ ५.८३.२३ ॥
ദാരുകൻ തെളിച്ച വാസുദേവന്റെ ആ കുതിരകൾ ആകാശത്തെ വിഴുങ്ങുന്നതുപോലെ വഴിയിലൂടെ കുതിച്ചു.
5.83.24
अथापश्यन्महाबाहुर्ऋषीनध्वनि केशवः ।
ब्राह्या श्रिया दीप्यमानान्स्थितानुभयतः पथि ॥ ५.८३.२४ ॥
അപ്പോൾ മഹാബാഹുവായ കേശവൻ, ബ്രാഹ്മതേജസ്സിൽ തിളങ്ങിക്കൊണ്ട് വഴിയുടെ ഇരുവശത്തും നിൽക്കുന്ന ഋഷിമാരെ കണ്ടു.
5.83.25
सोऽवतीर्य रथात्तूर्णमभिवाद्य जनार्दनः ।
यथावृत्तानृषीन्सर्वानभ्यभाषत पूजयन् ॥ ५.८३.२५ ॥
അദ്ദേഹം വേഗത്തിൽ രഥത്തിൽ നിന്നിറങ്ങി, ജനാർദനൻ വന്ദിച്ച്, വന്നതുപോലെ തന്നെയുള്ള എല്ലാ ഋഷിമാരെയും ആദരിച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിച്ചു.
5.83.26
कच्चिल्लोकेषु कुशलं कच्चिद्धर्मः स्वनुष्ठितः ।
ब्राह्मणानां त्रयो वर्णाः कच्चित्तिष्ठन्ति शासने ।
पितृदेवातिथिभ्यश्च कच्चित्पूता स्वनुष्ठिताः ॥ ५.८३.२६ ॥
ലോകങ്ങളിൽ ക്ഷേമമാണോ? ധർമ്മം നന്നായി ആചരിക്കപ്പെടുന്നുവോ? ബ്രാഹ്മണരുടെ മൂന്നു വർണങ്ങളും ഭരണത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നുവോ? പിതൃക്കൾ, ദേവന്മാർ, അതിഥികൾ എന്നിവർക്കുള്ള പുണ്യകർമ്മങ്ങൾ നന്നായി ചെയ്യപ്പെടുന്നുവോ?
5.83.27
तेभ्यः प्रयुज्य तां पूजां प्रोवाच मधुसूदनः ।
भगवन्तः क्व संसिद्धाः कोऽवधिर्भवतामिह ॥ ५.८३.२७ ॥
അവർക്ക് ആ പൂജ അർപ്പിച്ച് മധുസൂദനൻ പറഞ്ഞു: "ഭഗവാന്മാരേ, സിദ്ധരായ നിങ്ങൾ എവിടെ നിന്നാണ്? ഇവിടെ നിങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം എന്താണ്?"
5.83.28
किं वा कार्यं भगवतामहं किं करवाणि यः ।
केनार्थेनोपप्तंप्राप्ता भगवन्तो महीतलम् ॥ ५.८३.२८ ॥
"ഭഗവാന്മാരുടെ കാര്യം എന്താണ്? ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? ഏത് ഉദ്ദേശ്യത്തോടെയാണ് ഭഗവാന്മാരായ നിങ്ങൾ ഈ ഭൂതലത്തിൽ എത്തിയത്?"
5.83.29
एवमुक्ताः केशवेन मुनयः शंसितव्रताः ।
नारदप्रमुखाः सर्वे प्रत्यनन्दन्त केशवम् ॥ ५.८३.२९ ॥
കേശവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട വ്രതങ്ങളുള്ള നാരദൻ മുഖ്യരായ എല്ലാ മുനിമാരും കേശവനെ സ്വാഗതം ചെയ്തു.
5.83.30
अधश्शिराः सर्पमाली महर्षिः स हि देवलः ।
अर्वावसुः सुजानुश्च मैत्रेयः शुनको बली ॥ ५.८३.३० ॥
അധോമുഖനായ, സർപ്പമാല ധരിച്ച മഹർഷി ദേവലൻ, അർവാവസു, സുജാനു, മൈത്രേയൻ, ബലവാനായ ശുനകൻ.
5.83.31
बको दाल्भ्यः स्थूलशिराः कृष्णद्वैपायनस्तथा ।
आपोदधौम्यो धौम्यश्च आणिमाण्डव्यकौशिकौ ॥ ५.८३.३१ ॥
ബകൻ, ദാൽഭ്യൻ, സ്ഥൂലശിരസ്സ്, കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ അതുപോലെ, ആപോദൗമ്യൻ, ധൗമ്യൻ, ആണിമാണ്ഡവ്യൻ, കൗശികൻ.
5.83.32
दामोष्णीषस्त्रिषवणः पर्णादो घटजानुकः ।
मौञ्जायनो वायुभक्षः पाराशर्योऽथ शालिकः ॥ ५.८३.३२ ॥
ദാമോഷ്ണീഷൻ, ത്രിഷവണൻ, പർണാദൻ, ഘടജാനുകൻ, മൗഞ്ജായനൻ, വായുഭക്ഷൻ, പാരാശര്യൻ, ശാലികൻ.
5.83.33
शीलवानशनिर्धाता शून्यपालोऽकृतव्रणः ।
श्वेतकेतुः कहोलश्च रामश्चैव महातपाः ॥ ५.८३.३३ ॥
ശീലവാൻ, അശനി, ധാതാവ്, ശൂന്യപാലൻ, അകൃതവ്രണൻ, ശ്വേതകേതു, കഹോളൻ, മഹാതപസ്വിയായ രാമനും.
5.83.34
तमब्रवीज्जामदग्न्य उपेत्य मधुसूदनम् ।
परिष्वज्य च गोविन्दं सुरासुरपतेः सखा ॥ ५.८३.३४ ॥
ദേവാസുരന്മാരുടെ നാഥനായ ഇന്ദ്രന്റെ സുഹൃത്തായ ജാമദഗ്ന്യൻ അടുത്തുചെന്ന് മധുസൂദനനായ ഗോവിന്ദനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു.
5.83.35
देवर्षयः पुण्यकृतो ब्राह्मणाश्च बहुश्रुताः ।
राजर्षयश्च दाशार्ह मानयन्ति तपस्विनः ॥ ५.८३.३५ ॥
ദാശാർഹാ, ദേവർഷികളും പുണ്യകർമ്മികളായ ബ്രാഹ്മണരും ബഹുശ്രുതന്മാരും രാജർഷികളും തപസ്വികളും നിന്നെ ആദരിക്കുന്നു.
5.83.36
दैवासुरस्य द्रुष्टारः पुराणस्य महामते ।
समेत पार्थिवं क्षत्रं दिदृक्षन्तश्च सर्वतः।
सभासदश्च राजानस्त्वां च सत्यं जनार्दनम् ॥ ५.८३.३६ ॥
മഹാമതേ, ദേവാസുരയുദ്ധത്തിലെ പുരാതന സാക്ഷികൾ, എല്ലാ ദിക്കിൽ നിന്നും ഒത്തുകൂടിയ ക്ഷത്രിയ രാജാക്കന്മാർ, സഭാംഗങ്ങൾ, രാജാക്കന്മാർ എന്നിവർ നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നീ സത്യനായ ജനാർദ്ദനനാണ്.
5.83.37
एतन्महत्प्रेक्षणीयं द्रुष्टुमिच्छाम केशव ॥ ५.८३.३७ ॥
ഹേ കേശവാ, ഈ മഹത്തായ ദൃശ്യം കാണാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
5.83.38
धर्मार्थसहिता वाचः श्रोतुमिच्छाम माधव ।
त्वयोच्यमानाः कुरुषु राजमध्ये परन्तप ॥ ५.८३.३८ ॥
ഹേ മാധവാ, കുരുക്കളുടെയും രാജാക്കന്മാരുടെയും മധ്യേ നീ പറയുന്ന ധർമ്മാർത്ഥയുക്തമായ വാക്കുകൾ കേൾക്കാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ഹേ പരന്തപ.
5.83.39
सभायां मधुरा वाचः शुश्रूषन्तस्त्वयेरिताः ।
कुरूणां प्रतिवाचश्च श्रोतुमिच्छाम माधव ॥ ५.८३.३९ ॥
സദസ്സിൽ നീ പറയുന്ന മധുരവാക്കുകളും കുരുക്കളുടെ മറുപടികളും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ഹേ മാധവാ, ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
5.83.40
भीष्मद्रोणादयश्चैव विदुरश्च महामतिः ।
त्वं च यादवशार्दूल सभायां वै समेष्यथ ॥ ५.८३.४० ॥
ഭീഷ്മർ, ദ്രോണർ മുതലായവരും മഹാമതിയായ വിദുരരും, ഹേ യാദവശാർദൂലാ, നീയും സദസ്സിൽ ഒത്തുചേരും.
5.83.41
तव वाक्यानि दिव्यानि तथा तेषां च माधव ।
श्रोतुमिच्छाम गोविन्द सत्यानि च हितानि च।
आपृष्टोऽसि महाबाहो पुनर्द्रक्ष्यामहे वयम् ॥ ५.८३.४१ ॥
ഹേ മാധവാ, നിന്റെയും അവരുടെയും ദിവ്യവും സത്യവും ഹിതവുമായ വാക്കുകൾ കേൾക്കാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ഹേ ഗോവിന്ദാ. ഹേ മഹാബാഹോ, നീ ചോദിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ വീണ്ടും നിന്നെ കാണും.
5.83.42
याह्यविघ्नेन वै वीर द्रक्ष्यामस्त्वां सभागतम् ।
आसीनमासने दिव्ये बलतेजःसमाहितम् ॥ ५.८३.४२ ॥
ഹേ വീരാ, തടസ്സമില്ലാതെ പോകുക; സദസ്സിൽ എത്തി ദിവ്യമായ ആസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, ബലവും തേജസ്സും നിറഞ്ഞ നിന്നെ ഞങ്ങൾ കാണും.
5.83.43
प्रयान्तं देवकीपुत्रं परवीररुजो दश ।
महारथा महाबाहुमन्वयुः शस्त्रपाणयः ॥ ५.८३.४३ ॥
ശത്രുവീരന്മാരെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന പത്തു മഹാരഥന്മാർ, കയ്യിൽ ആയുധവുമായി, പുറപ്പെട്ടുപോകുന്ന ദേവകീപുത്രനായ ആ മഹാബാഹുവിനെ പിന്തുടർന്നു.
5.83.44
पदातीनां सहस्रं च सादिनां च परन्तप ।
भोज्यं च विपुलं राजन्प्रेष्याश्च शतशोपरे ॥ ५.८३.४४ ॥
ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ, രാജാവേ, ആയിരം കാലാൾപ്പടയാളികളും കുതിരപ്പടയാളികളും, ധാരാളം ഭക്ഷണവും, നൂറുകണക്കിന് മറ്റു ഭൃത്യരും (കൂടെ പോയി).