મહાભારત · અધ્યાય 5.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.84.1
कथं प्रयातो दाशार्हो महात्मा मधुसूदनः ।
कानि वा व्रजतस्तस्य निमित्तानि महौजसः ॥ ५.८४.१ ॥
મહાત્મા દાશાર્હ મધુસૂદન કેવી રીતે પ્રયાણ કર્યું? તે મહાતેજસ્વી જતા હતા ત્યારે કયા શુકન થયા?
5.84.2
तस्य प्रयाणे यान्यसन्निमित्तानि महात्मनः ।
तानि मे श्रृणु सर्वाणि दैवान्यौत्पातिकानि च ॥ ५.८४.२ ॥
તે મહાત્માના પ્રયાણમાં જે શુકન થયા તે બધા દૈવી અને ઉત્પાતસૂચક હતા; તે મારી પાસેથી સાંભળ.
5.84.3
अनभ्रेऽशनिनिर्घोषः सविद्युत्समजायत ।
अन्वगेव च पर्जन्यः प्रावर्षद्विघने भृशम् ॥ ५.८४.३ ॥
વાદળ વિના વીજળી અને ગર્જના સાથે અવાજ ઉત્પન્ન થયો; પછી ઘન વાદળ અતિશય વરસ્યું.
5.84.4
प्रत्यगूहुर्महानद्यः प्राङ्मुखाः सिन्धुसप्तमाः ।
विपरिता दिशः सर्वा न प्राज्ञायत किंचन ॥ ५.८४.४ ॥
સિંધુ જેમાં સાતમી છે એવી મહાનદીઓ પૂર્વમુખી થઈ પાછી વહેવા લાગી; બધી દિશાઓ વિપરીત થઈ ગઈ, કંઈ ઓળખાયું નહિ.
5.84.5
प्राज्वलन्नग्नयो राजन्पृथिवी समकम्पत ।
उदपानाश्च कुम्भाश्च प्रासिञ्चञ्शतशो जलम् ॥ ५.८४.५ ॥
હે રાજા, અગ્નિઓ પ્રજ્વલ્યા, પૃથ્વી સંપૂર્ણ ધ્રૂજી; કૂવા અને ઘડા સેંકડો વાર પાણી ઢોળવા લાગ્યા.
5.84.6
तमःसंवृतमप्यासीत्सर्वं जगदिदं तथा ।
न दिशो नादिशो राजन्प्रज्ञायन्तेस्म रेणुना ॥ ५.८४.६ ॥
આ આખું જગત પણ અંધકારથી ઢંકાઈ ગયું; હે રાજા, ધૂળને કારણે દિશાઓ કે ઉપદિશાઓ ઓળખાતી નહોતી.
5.84.7
प्रादुरासीन्महाञ्छब्दः खेशरीरमदृश्यत ।
सर्वेषु राजन्देशेषु तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ५.८४.७ ॥
હે રાજન, મહાન શબ્દ ઊઠ્યો; આકાશમાં એક શરીર દેખાયું. સર્વ દેશોમાં તે અદ્ભુત જેવું થયું.
5.84.8
प्रामथ्नाद्धास्तिनपुरं वातो दक्षिणपश्चिमः ।
आरुजन्गणशो वृक्षान्परुषोऽशनिनिःस्वनः ॥ ५.८४.८ ॥
દક્ષિણ-પશ્ચિમથી એક પ્રચંડ પવને હસ્તિનાપુરને હલાવી નાખ્યું. તે કઠોર હતો અને વજ્ર જેવી ગર્જનાથી વૃક્ષોને ટોળામાં તોડતો હતો.
5.84.9
यत्रयत्र च वार्ष्णेयो वर्तते पथि भारत ।
तत्रतत्र सुखो वायुः सर्वं चासीत्प्रदक्षिणम् ॥ ५.८४.९ ॥
હે ભારત, વાર્ષ્ણેય માર્ગે જ્યાં જ્યાં ચાલતા ત્યાં ત્યાં પવન સુખદ હતો; બધું પ્રદક્ષિણરૂપ બન્યું.
5.84.10
ववर्ष पुष्पवर्षं च कमलानि च भूरिशः ।
समश्च पन्था निर्दुःखो व्यपेतकुशकण्टकः ॥ ५.८४.१० ॥
ફૂલોનો વરસાદ થયો અને ઘણાં કમળ પણ વરસ્યાં. માર્ગ સમતળ, દુઃખરહિત થયો; કુશ ઘાસ અને કાંટા દૂર થયા.
5.84.11
संस्तुतो ब्राह्मणैर्गीर्भिस्तत्रतत्र सहस्रशः ।
अर्च्यते मधुपर्कैश्च वसुभिश्च वसुप्रदः ॥ ५.८४.११ ॥
બ્રાહ્મણો દ્વારા શબ્દોથી સ્તુતિ પામતા, ઠેર ઠેર હજારો વાર મધુપર્ક અને ધનથી પૂજાતા; તે ધન આપનાર હતા.
5.84.12
तं किरन्ति महात्मानं वन्यैः पुष्पैः सुगन्धिभिः ।
स्त्रियः पथि समागम्य सर्वभूतहिते रतम् ॥ ५.८४.१२ ॥
સર્વ ભૂતોના હિતમાં રત તે મહાત્મા પર માર્ગે ભેગી થઈને સ્ત્રીઓ સુગંધિત વન્ય પુષ્પો વેરે છે.
5.84.13
स शालिभवनं रम्यं सर्वसस्यसमाचितम् ।
सुख परमधर्मिष्ठमभ्यगाद्भरतर्षभ ॥ ५.८४.१३ ॥
તેઓ ડાંગરના કોઠારોથી ભરેલા, સર્વ પાકથી સમૃદ્ધ, રમણીય, પરમ ધર્મનિષ્ઠ પ્રદેશમાં સુખપૂર્વક પહોંચ્યા, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
5.84.14
पश्यन्बहुपशून्ग्रामान्रम्यान्हृदयतोपणान् ।
पुराणि च व्यतिकामन्राष्ट्राणि विविधानि च ॥ ५.८४.१४ ॥
ઘણા પશુઓવાળાં, હૃદયને આનંદ આપતાં રમણીય ગામો જોતાં, અને નગરો તથા વિવિધ રાષ્ટ્રો વટાવતાં.
5.84.15
नित्यं हृष्टाः सुमनसो भारतैरभिरक्षिताः ।
नोद्विग्नाः परचक्राणां व्यसनानामकोविदाः ॥ ५.८४.१५ ॥
ભરતો દ્વારા સારી રીતે રક્ષિત તેઓ સદા હર્ષિત અને પ્રસન્નચિત્ત હતા; શત્રુસેનાથી ઉદ્વિગ્ન નહોતા અને આપત્તિઓથી અજાણ હતા.
5.84.16
उपप्लाव्यादथागम्य जनाः पुरनिवासिनः ।
यथ्यतिष्ठन्त सहिता विष्वक्सेनदिदृक्षया ॥ ५.८४.१६ ॥
પછી ઉપપ્લાવ્યથી આવેલા નગરવાસીઓ વિષ્વક્સેનને જોવાની ઇચ્છાથી ભેગા થઈને ઊભા રહ્યા.
5.84.17
ते तु सर्वे समायान्तमग्निमिद्धमिव प्रभुम् ।
अर्चयामासुरर्चार्हं देशातिथिमुपस्थितम् ॥ ५.८४.१७ ॥
તેઓ બધા આવી રહેલા, પ્રજ્વલિત અગ્નિ સમાન તેજસ્વી પ્રભુને, પૂજનીય દેશાતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત થયેલા જોઈને સન્માન કરવા લાગ્યા.
5.84.18
वृकस्थलं समासाद्य केशवः परवीरहा ।
प्रकीर्णरश्मावादित्ये व्योम्नि वै लोहितायति ॥ ५.८४.१८ ॥
વૃકસ્થળે પહોંચેલા, શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર કેશવ, સૂર્યનાં કિરણો વિખરાયેલાં હતાં અને આકાશ લાલ થઈ રહ્યું હતું ત્યારે.
5.84.19
ततो ह्यनुचरान्सर्वानुवाच मधुसूदनः ।
युधिष्ठिरस्य कार्यार्थमिह वत्स्यामहे वयम् ॥ ५.८४.१९ ॥
ત્યારે મધુસૂદને પોતાના સર્વ અનુચરોને કહ્યું, "યુધિષ્ઠિરના કાર્ય માટે આપણે અહીં રોકાઈશું."
5.84.20
तस्य तन्मतमाज्ञाय चक्रुरावसथं नराः ।
क्षणेन चान्नपानानि ररावन्ति समार्जयन् ॥ ५.८४.२० ॥
તેમનો એ મત જાણીને માણસોએ પડાવ તૈયાર કર્યો; ક્ષણમાં અન્નપાનની વ્યવસ્થા કરી.
5.84.21
अवतीर्य रथात्तूर्णं कृत्वा शौचं यथाविधि ।
रथमोचनमादिश्य सन्ध्यामुपविवेश ह ॥ ५.८४.२१ ॥
રથથી ઝડપથી ઊતરી, વિધિ પ્રમાણે શૌચ કરી, રથ છોડવાનો આદેશ આપી, સંધ્યા માટે બેઠા.
5.84.22
दारुकोऽपि हयान्मुक्त्वा परिचर्य च शास्त्रतः ।
मुमोच सर्वं योक्तादि मुक्त्वा चैतानवासृजत् ॥ ५.८४.२२ ॥
દારુકે પણ ઘોડાઓને છોડીને શાસ્ત્રાનુસાર તેમની સેવા કરી; જુંસરી વગેરે સર્વ છોડીને તેમને મુક્ત કર્યા.
5.84.23
तस्मिन्ग्रामे प्रधानास्तु य आसन्ब्राह्मणा नृप ।
आर्याः कुलीना ह्रीमन्तो ब्राह्मीं वृत्तिमनुष्ठिताः ॥ ५.८४.२३ ॥
હે રાજા, એ ગામમાં જે મુખ્ય બ્રાહ્મણો હતા — આર્ય, કુલીન, લજ્જાશીલ, બ્રાહ્મણ વૃત્તિનું પાલન કરનારા.
5.84.24
तेऽभिगम्य महात्मानं हृषीकेशमरिन्दमम् ।
पूजां चक्रुर्यथान्यायमाशीर्मङ्गलसंयुताम् ॥ ५.८४.२४ ॥
તેઓ મહાત્મા, શત્રુદમન હૃષીકેશ પાસે જઈને, ન્યાય પ્રમાણે આશીર્વાદ અને મંગલ વચનો સહિત તેમની પૂજા કરી.
5.84.25
ते पूजयित्वा दाशार्हं सर्वलोकेषु पूजितम् ।
न्यवेदयन्त वेश्मानि गुणवन्ति महात्मने ॥ ५.८४.२५ ॥
સર્વ લોકમાં પૂજિત દાશાર્હનું પૂજન કરીને તેમણે તે મહાત્માને ઉત્તમ નિવાસો અર્પણ કર્યા.
5.84.26
तान्प्रभुः कृतमित्युक्ता सत्कृत्य च यथार्हतः ।
अभ्येत्य चैषां वेश्मानि पुनरायात्सहैव तैः ॥ ५.८४.२६ ॥
'કાર્ય થયું' એમ કહીને પ્રભુએ યથાયોગ્ય સત્કાર કર્યો, પછી તેમના નિવાસોમાં જઈને તેમની સાથે જ પાછા ફર્યા.
5.84.27
सुमृष्टं भोजयित्वा च ब्राह्मणांस्तत्र केशवः ।
भुक्ता च सह तैः सर्वैरवसत्तां क्षपां सुखम् ॥ ५.८४.२७ ॥
ત્યાં કેશવે બ્રાહ્મણોને સુંદર રીતે તૈયાર ભોજન કરાવ્યું; પછી તે સૌની સાથે ભોજન કરીને તે રાત સુખપૂર્વક ત્યાં જ રહ્યા.