ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.84.1
कथं प्रयातो दाशार्हो महात्मा मधुसूदनः ।
कानि वा व्रजतस्तस्य निमित्तानि महौजसः ॥ ५.८४.१ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਮਧੁਸੂਦਨ ਕਿਵੇਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ? ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਗਨ ਹੋਏ?
5.84.2
तस्य प्रयाणे यान्यसन्निमित्तानि महात्मनः ।
तानि मे श्रृणु सर्वाणि दैवान्यौत्पातिकानि च ॥ ५.८४.२ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਯਾਣ ਸਮੇਂ ਜੋ ਸ਼ਗਨ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਭ ਦੈਵੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਤ-ਸੂਚਕ ਸਨ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।
5.84.3
अनभ्रेऽशनिनिर्घोषः सविद्युत्समजायत ।
अन्वगेव च पर्जन्यः प्रावर्षद्विघने भृशम् ॥ ५.८४.३ ॥
ਬਿਨਾਂ ਬੱਦਲ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਗਰਜਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਈ; ਫਿਰ ਸੰਘਣੇ ਬੱਦਲ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਾਇਆ।
5.84.4
प्रत्यगूहुर्महानद्यः प्राङ्मुखाः सिन्धुसप्तमाः ।
विपरिता दिशः सर्वा न प्राज्ञायत किंचन ॥ ५.८४.४ ॥
ਸਿੰਧੂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੀਂ ਹੈ ਐਸੀਆਂ ਮਹਾਨਦੀਆਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਉਲਟੀਆਂ ਵਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ; ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਲਟ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਕੁਝ ਵੀ ਪਛਾਣਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਿਆ।
5.84.5
प्राज्वलन्नग्नयो राजन्पृथिवी समकम्पत ।
उदपानाश्च कुम्भाश्च प्रासिञ्चञ्शतशो जलम् ॥ ५.८४.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੱਗਾਂ ਬਲ ਉੱਠੀਆਂ, ਧਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਬ ਗਈ; ਖੂਹ ਅਤੇ ਘੜੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਡੋਲ੍ਹਣ ਲੱਗੇ।
5.84.6
तमःसंवृतमप्यासीत्सर्वं जगदिदं तथा ।
न दिशो नादिशो राजन्प्रज्ञायन्तेस्म रेणुना ॥ ५.८४.६ ॥
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵੀ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਗਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧੂੜ ਕਾਰਨ ਨਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਉਪਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਪਛਾਣੀਆਂ ਜਾ ਸਕੀਆਂ।
5.84.7
प्रादुरासीन्महाञ्छब्दः खेशरीरमदृश्यत ।
सर्वेषु राजन्देशेषु तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ५.८४.७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਬਦ ਉੱਠਿਆ; ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਦਿੱਸਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
5.84.8
प्रामथ्नाद्धास्तिनपुरं वातो दक्षिणपश्चिमः ।
आरुजन्गणशो वृक्षान्परुषोऽशनिनिःस्वनः ॥ ५.८४.८ ॥
ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚੰਡ ਹਵਾ ਨੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਠੋਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋੜਦੀ ਸੀ।
5.84.9
यत्रयत्र च वार्ष्णेयो वर्तते पथि भारत ।
तत्रतत्र सुखो वायुः सर्वं चासीत्प्रदक्षिणम् ॥ ५.८४.९ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਚੱਲਦੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਹਵਾ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸੀ; ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਣਾ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ।
5.84.10
ववर्ष पुष्पवर्षं च कमलानि च भूरिशः ।
समश्च पन्था निर्दुःखो व्यपेतकुशकण्टकः ॥ ५.८४.१० ॥
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਮਲ ਵੀ ਵਰ੍ਹੇ। ਰਾਹ ਸਮਤਲ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਅਤੇ ਕੰਡੇ ਹਟ ਗਏ।
5.84.11
संस्तुतो ब्राह्मणैर्गीर्भिस्तत्रतत्र सहस्रशः ।
अर्च्यते मधुपर्कैश्च वसुभिश्च वसुप्रदः ॥ ५.८४.११ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਹੁੰਦਾ, ਥਾਂ ਥਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ, ਮਧੁਪਰਕ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
5.84.12
तं किरन्ति महात्मानं वन्यैः पुष्पैः सुगन्धिभिः ।
स्त्रियः पथि समागम्य सर्वभूतहिते रतम् ॥ ५.८४.१२ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਉੱਤੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
5.84.13
स शालिभवनं रम्यं सर्वसस्यसमाचितम् ।
सुख परमधर्मिष्ठमभ्यगाद्भरतर्षभ ॥ ५.८४.१३ ॥
ਉਹ ਝੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੁੰਦਰ, ਪਰਮ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਥਾਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼ਰੇਸ਼ਠ।
5.84.14
पश्यन्बहुपशून्ग्रामान्रम्यान्हृदयतोपणान् ।
पुराणि च व्यतिकामन्राष्ट्राणि विविधानि च ॥ ५.८४.१४ ॥
ਬਹੁਤ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਲੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਨਗਰਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
5.84.15
नित्यं हृष्टाः सुमनसो भारतैरभिरक्षिताः ।
नोद्विग्नाः परचक्राणां व्यसनानामकोविदाः ॥ ५.८४.१५ ॥
ਭਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਫੌਜਾਂ ਕਾਰਨ ਬੇਚੈਨ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬਿਪਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ।
5.84.16
उपप्लाव्यादथागम्य जनाः पुरनिवासिनः ।
यथ्यतिष्ठन्त सहिता विष्वक्सेनदिदृक्षया ॥ ५.८४.१६ ॥
ਫਿਰ ਉਪਪਲਾਵਯ ਤੋਂ ਆਏ ਨਗਰ-ਵਾਸੀ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਗਏ।
5.84.17
ते तु सर्वे समायान्तमग्निमिद्धमिव प्रभुम् ।
अर्चयामासुरर्चार्हं देशातिथिमुपस्थितम् ॥ ५.८४.१७ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਆ ਰਹੇ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਣ ਲੱਗੇ।
5.84.18
वृकस्थलं समासाद्य केशवः परवीरहा ।
प्रकीर्णरश्मावादित्ये व्योम्नि वै लोहितायति ॥ ५.८४.१८ ॥
ਵ੍ਰਿਕਸਥਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਖਿੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਲਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
5.84.19
ततो ह्यनुचरान्सर्वानुवाच मधुसूदनः ।
युधिष्ठिरस्य कार्यार्थमिह वत्स्यामहे वयम् ॥ ५.८४.१९ ॥
ਤਦ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰਾਂਗੇ।"
5.84.20
तस्य तन्मतमाज्ञाय चक्रुरावसथं नराः ।
क्षणेन चान्नपानानि ररावन्ति समार्जयन् ॥ ५.८४.२० ॥
ਉਸ ਦਾ ਉਹ ਮਤ ਜਾਣ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਡੇਰਾ ਬਣਾਇਆ; ਪਲ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਲਿਆ।
5.84.21
अवतीर्य रथात्तूर्णं कृत्वा शौचं यथाविधि ।
रथमोचनमादिश्य सन्ध्यामुपविवेश ह ॥ ५.८४.२१ ॥
ਰਥ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਉਤਰ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੌਚ ਕਰਕੇ, ਰਥ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਸੰਧਿਆ ਲਈ ਬੈਠ ਗਏ।
5.84.22
दारुकोऽपि हयान्मुक्त्वा परिचर्य च शास्त्रतः ।
मुमोच सर्वं योक्तादि मुक्त्वा चैतानवासृजत् ॥ ५.८४.२२ ॥
ਦਾਰੁਕ ਨੇ ਵੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਜੂਲਾ ਆਦਿ ਸਭ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
5.84.23
तस्मिन्ग्रामे प्रधानास्तु य आसन्ब्राह्मणा नृप ।
आर्याः कुलीना ह्रीमन्तो ब्राह्मीं वृत्तिमनुष्ठिताः ॥ ५.८४.२३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ — ਆਰਿਆ, ਕੁਲੀਨ, ਲਾਜਵੰਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
5.84.24
तेऽभिगम्य महात्मानं हृषीकेशमरिन्दमम् ।
पूजां चक्रुर्यथान्यायमाशीर्मङ्गलसंयुताम् ॥ ५.८४.२४ ॥
ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ, ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਬਚਨਾਂ ਸਹਿਤ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
5.84.25
ते पूजयित्वा दाशार्हं सर्वलोकेषु पूजितम् ।
न्यवेदयन्त वेश्मानि गुणवन्ति महात्मने ॥ ५.८४.२५ ॥
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਤ ਦਾਸ਼ਾਰਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਭਵਨ ਭੇਟ ਕੀਤੇ।
5.84.26
तान्प्रभुः कृतमित्युक्ता सत्कृत्य च यथार्हतः ।
अभ्येत्य चैषां वेश्मानि पुनरायात्सहैव तैः ॥ ५.८४.२६ ॥
'ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ' ਆਖ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਯੋਗ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆਇਆ।
5.84.27
सुमृष्टं भोजयित्वा च ब्राह्मणांस्तत्र केशवः ।
भुक्ता च सह तैः सर्वैरवसत्तां क्षपां सुखम् ॥ ५.८४.२७ ॥
ਉੱਥੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ; ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸ ਰਾਤ ਸੁਖ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇ।