มหาภารตะ · อัธยายะ 5.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.84.1
कथं प्रयातो दाशार्हो महात्मा मधुसूदनः ।
कानि वा व्रजतस्तस्य निमित्तानि महौजसः ॥ ५.८४.१ ॥
ทรงเป็นอย่างไรเมื่อเสด็จจากไป พระทาศารหะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ พระมธุสูทนะ และมีนิมิตอะไรบ้างเมื่อพระองค์ผู้ทรงพลังมหาศาลนั้นเสด็จออกเดินทาง
5.84.2
तस्य प्रयाणे यान्यसन्निमित्तानि महात्मनः ।
तानि मे श्रृणु सर्वाणि दैवान्यौत्पातिकानि च ॥ ५.८४.२ ॥
จงฟังเราเล่าถึงนิมิตทั้งหมดที่ปรากฏในการเสด็จจากไปของพระผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้น ทั้งที่เป็นนิมิตจากเทพเจ้าและนิมิตอันเป็นลางร้าย
5.84.3
अनभ्रेऽशनिनिर्घोषः सविद्युत्समजायत ।
अन्वगेव च पर्जन्यः प्रावर्षद्विघने भृशम् ॥ ५.८४.३ ॥
ไม่มีเมฆเลย แต่มีเสียงฟ้าร้องดังขึ้นพร้อมกับสายฟ้า แล้วฝนจากเมฆก็ตกตามมาอย่างหนักจากกลุ่มเมฆที่หนาทึบ
5.84.4
प्रत्यगूहुर्महानद्यः प्राङ्मुखाः सिन्धुसप्तमाः ।
विपरिता दिशः सर्वा न प्राज्ञायत किंचन ॥ ५.८४.४ ॥
แม่น้ำใหญ่ทั้งหลาย มีแม่น้ำสินธุเป็นสายที่เจ็ด ต่างย้อนกลับ ไหลสวนทางไปทางทิศตะวันออก ทิศทั้งปวงกลับกันหมด จนไม่อาจจำแนกสิ่งใดได้เลย
5.84.5
प्राज्वलन्नग्नयो राजन्पृथिवी समकम्पत ।
उदपानाश्च कुम्भाश्च प्रासिञ्चञ्शतशो जलम् ॥ ५.८४.५ ॥
ข้าแต่พระราชา ไฟลุกโชน แผ่นดินสั่นสะเทือนอย่างรุนแรง บ่อน้ำและหม้อน้ำพรั่งพรูน้ำออกมานับร้อยครั้ง
5.84.6
तमःसंवृतमप्यासीत्सर्वं जगदिदं तथा ।
न दिशो नादिशो राजन्प्रज्ञायन्तेस्म रेणुना ॥ ५.८४.६ ॥
ข้าแต่พระราชา โลกทั้งใบนี้ก็ถูกความมืดปกคลุมเช่นกัน เพราะฝุ่นละออง จึงไม่อาจแยกแยะทิศหลักหรือทิศรองได้
5.84.7
प्रादुरासीन्महाञ्छब्दः खेशरीरमदृश्यत ।
सर्वेषु राजन्देशेषु तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ५.८४.७ ॥
มีเสียงดังใหญ่หลวงเกิดขึ้น และปรากฏร่างหนึ่งในท้องฟ้า ข้าแต่พระราชา ในทุกแคว้นเรื่องนั้นกลายเป็นสิ่งมหัศจรรย์
5.84.8
प्रामथ्नाद्धास्तिनपुरं वातो दक्षिणपश्चिमः ।
आरुजन्गणशो वृक्षान्परुषोऽशनिनिःस्वनः ॥ ५.८४.८ ॥
ลมแรงจากทิศใต้และทิศตะวันตกเฉียงใต้พัดถล่มหัสตินาปุระ หักโค่นต้นไม้เป็นจำนวนมาก พร้อมเสียงดังดุจสายฟ้าฟาด
5.84.9
यत्रयत्र च वार्ष्णेयो वर्तते पथि भारत ।
तत्रतत्र सुखो वायुः सर्वं चासीत्प्रदक्षिणम् ॥ ५.८४.९ ॥
ข้าแต่พระภรต ที่ใดก็ตามที่ผู้สืบเชื้อสายวฤษณีเสด็จไปตามทาง ที่นั่นลมก็พัดเย็นสบาย และทุกสิ่งก็หันไปทางขวาโดยรอบ
5.84.10
ववर्ष पुष्पवर्षं च कमलानि च भूरिशः ।
समश्च पन्था निर्दुःखो व्यपेतकुशकण्टकः ॥ ५.८४.१० ॥
มีฝนดอกไม้โปรยลงมา และดอกบัวจำนวนมาก ทางเดินราบเรียบปราศจากความทุกข์ ไม่มีหญ้ากุศะและหนามรกอยู่เลย
5.84.11
संस्तुतो ब्राह्मणैर्गीर्भिस्तत्रतत्र सहस्रशः ।
अर्च्यते मधुपर्कैश्च वसुभिश्च वसुप्रदः ॥ ५.८४.११ ॥
พระองค์ทรงได้รับการสรรเสริญด้วยถ้อยคำจากพราหมณ์นับพันในที่ต่าง ๆ ทรงได้รับการต้อนรับด้วยมธุปรรกะและทรัพย์สิน ผู้ประทานทรัพย์สินนั้น
5.84.12
तं किरन्ति महात्मानं वन्यैः पुष्पैः सुगन्धिभिः ।
स्त्रियः पथि समागम्य सर्वभूतहिते रतम् ॥ ५.८४.१२ ॥
เหล่าสตรีมาชุมนุมกันตามทาง โปรยดอกไม้ป่าที่มีกลิ่นหอมลงบนพระผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้ยินดีในการทำประโยชน์แก่สรรพสัตว์
5.84.13
स शालिभवनं रम्यं सर्वसस्यसमाचितम् ।
सुख परमधर्मिष्ठमभ्यगाद्भरतर्षभ ॥ ५.८४.१३ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งพระภรต พระองค์เสด็จไปอย่างสุขสบายยังที่งามน่ารื่นรมย์นั้น มียุ้งข้าวสาลีเต็มไปด้วยพืชผลทุกชนิด และเปี่ยมด้วยธรรมอย่างยิ่ง
5.84.14
पश्यन्बहुपशून्ग्रामान्रम्यान्हृदयतोपणान् ।
पुराणि च व्यतिकामन्राष्ट्राणि विविधानि च ॥ ५.८४.१४ ॥
ทรงทอดพระเนตรหมู่บ้านมากมายที่เต็มไปด้วยฝูงสัตว์เลี้ยง น่ารื่นรมย์และชื่นใจ ทรงเสด็จผ่านนครและแคว้นต่าง ๆ มากมาย
5.84.15
नित्यं हृष्टाः सुमनसो भारतैरभिरक्षिताः ।
नोद्विग्नाः परचक्राणां व्यसनानामकोविदाः ॥ ५.८४.१५ ॥
ประชาชนล้วนชื่นบานและอารมณ์ดีเสมอ ได้รับการคุ้มครองจากชาวภรต ไม่หวาดหวั่นต่อกองทัพศัตรู และไม่รู้จักความทุกข์ยากลำบาก
5.84.16
उपप्लाव्यादथागम्य जनाः पुरनिवासिनः ।
यथ्यतिष्ठन्त सहिता विष्वक्सेनदिदृक्षया ॥ ५.८४.१६ ॥
จากนั้นชาวเมืองที่มาจากอุปปลาวยะก็มาชุมนุมกันยืนอยู่ ปรารถนาจะเห็นพระวิษวักเสนะ
5.84.17
ते तु सर्वे समायान्तमग्निमिद्धमिव प्रभुम् ।
अर्चयामासुरर्चार्हं देशातिथिमुपस्थितम् ॥ ५.८४.१७ ॥
ทุกคนต่างเคารพเจ้าผู้เป็นใหญ่นั้น ผู้เสด็จมาดุจไฟที่ลุกโชน ควรแก่การบูชา และมาถึงในฐานะแขกของแผ่นดิน
5.84.18
वृकस्थलं समासाद्य केशवः परवीरहा ।
प्रकीर्णरश्मावादित्ये व्योम्नि वै लोहितायति ॥ ५.८४.१८ ॥
เมื่อเสด็จถึงวฤกสถละ พระเกศวะผู้สังหารวีรชนฝ่ายศัตรู ในขณะที่รัศมีของดวงอาทิตย์กระจายไป และท้องฟ้ากำลังแดงระเรื่อ
5.84.19
ततो ह्यनुचरान्सर्वानुवाच मधुसूदनः ।
युधिष्ठिरस्य कार्यार्थमिह वत्स्यामहे वयम् ॥ ५.८४.१९ ॥
ครั้งนั้น พระมธุสูทนะตรัสแก่บริวารทั้งปวงว่า "เพื่อประโยชน์ในกิจของยุธิษฐิระ เราทั้งหลายจะพำนักอยู่ที่นี่"
5.84.20
तस्य तन्मतमाज्ञाय चक्रुरावसथं नराः ।
क्षणेन चान्नपानानि ररावन्ति समार्जयन् ॥ ५.८४.२० ॥
เมื่อทราบพระดำริของพระองค์ ชายทั้งหลายจึงตั้งที่พัก และในพริบตาก็จัดเตรียมอาหารและเครื่องดื่มไว้พร้อม
5.84.21
अवतीर्य रथात्तूर्णं कृत्वा शौचं यथाविधि ।
रथमोचनमादिश्य सन्ध्यामुपविवेश ह ॥ ५.८४.२१ ॥
ลงจากรถโดยเร็ว ชำระตนตามวิธีที่กำหนด แล้วสั่งให้ปลดม้าออกจากรถ จากนั้นจึงนั่งลงทำสันธยาพิธี
5.84.22
दारुकोऽपि हयान्मुक्त्वा परिचर्य च शास्त्रतः ।
मुमोच सर्वं योक्तादि मुक्त्वा चैतानवासृजत् ॥ ५.८४.२२ ॥
แม้ทารุกะก็ปลดม้าออก ดูแลเลี้ยงดูตามคัมภีร์ ถอดแอกและสายรัดทั้งหมดออก แล้วปล่อยม้าไปให้เป็นอิสระ
5.84.23
तस्मिन्ग्रामे प्रधानास्तु य आसन्ब्राह्मणा नृप ।
आर्याः कुलीना ह्रीमन्तो ब्राह्मीं वृत्तिमनुष्ठिताः ॥ ५.८४.२३ ॥
ข้าแต่พระราชา ในหมู่บ้านนั้นมีพราหมณ์ผู้เป็นใหญ่ เป็นผู้ประเสริฐ มาจากตระกูลดี มีความถ่อมตน ดำรงชีวิตตามวิถีของพราหมณ์
5.84.24
तेऽभिगम्य महात्मानं हृषीकेशमरिन्दमम् ।
पूजां चक्रुर्यथान्यायमाशीर्मङ्गलसंयुताम् ॥ ५.८४.२४ ॥
พวกเขาเข้าไปเฝ้าหฤษีเกศผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ผู้ปราบศัตรู แล้วถวายการบูชาตามระเบียบ พร้อมคำอวยพรและถ้อยคำอันเป็นมงคล
5.84.25
ते पूजयित्वा दाशार्हं सर्वलोकेषु पूजितम् ।
न्यवेदयन्त वेश्मानि गुणवन्ति महात्मने ॥ ५.८४.२५ ॥
เมื่อบูชาทศารหะผู้เป็นที่เคารพในทุกโลกแล้ว พวกเขาก็ถวายที่พักอันงดงามแด่ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
5.84.26
तान्प्रभुः कृतमित्युक्ता सत्कृत्य च यथार्हतः ।
अभ्येत्य चैषां वेश्मानि पुनरायात्सहैव तैः ॥ ५.८४.२६ ॥
พระผู้เป็นใหญ่ตรัสว่า "สำเร็จแล้ว" แล้วทรงให้เกียรติแก่พวกเขาตามสมควร จากนั้นเสด็จไปยังที่พักของพวกเขาและเสด็จกลับมาพร้อมกับพวกเขา
5.84.27
सुमृष्टं भोजयित्वा च ब्राह्मणांस्तत्र केशवः ।
भुक्ता च सह तैः सर्वैरवसत्तां क्षपां सुखम् ॥ ५.८४.२७ ॥
ที่นั่น เกศวะเลี้ยงพราหมณ์ด้วยอาหารที่ปรุงอย่างดี แล้วเสวยร่วมกับพวกเขาทั้งหมด และพักอยู่ที่นั่นด้วยความสุขตลอดราตรีนั้น