ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 5.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.90.1
अथोपगम्य विदुरमपराह्णे जनार्दनः ।
पितृष्वसारं स पृथामभ्यगच्छदरिन्दमः ॥ ५.९०.१ ॥
ನಂತರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ಶತ್ರುದಮನನಾದ ಜನಾರ್ದನನು ವಿದುರನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಅತ್ತೆ ಪೃಥೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
5.90.2
सा दृष्ट्वा कृष्णमायान्तं प्रसन्नादित्यवर्चसम् ।
कण्ठे गृहीत्वा प्राक्रोशत्स्मरन्ती तनयान्पृथा ॥ ५.९०.२ ॥
ಸ್ವಚ್ಛ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಬರುತ್ತಿರುವ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ಪೃಥೆ ಅವನ ಕೊರಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೆನೆದು ಅಳತೊಡಗಿದಳು.
5.90.3
तेषां सत्ववतां मध्ये गोविन्दं सहचारिणम् ।
चिरस्य दृष्ट्वा वार्ष्णेयं बाष्पमाहारयत्मृथा ॥ ५.९०.३ ॥
ಆ ಧೀರರ ನಡುವೆ, ಬಹಳ ಕಾಲದ ನಂತರ ತನ್ನ ಸಹಚರ ಗೋವಿಂದ, ವೃಷ್ಣಿವಂಶದವನನ್ನು ನೋಡಿ ಪೃಥೆಯ ಕಣ್ಣೀರು ಹರಿಯಿತು.
5.90.4
साऽब्रवीत्कृष्णमासीनं कृतातिथ्यं युधां पतिम् ।
बाष्पगद्गदपूर्णेन मुखेन परिशुष्यता ॥ ५.९०.४ ॥
ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರ ಪಡೆದು ಕುಳಿತಿದ್ದ ಯೋಧರ ಒಡೆಯ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಅವಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಒಣಗಿದ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೇಳಿದಳು.
5.90.5
एते बाल्यान्प्रभृत्येव गुरुशुश्रूषणे रताः ।
परस्परस्य सुहृदः संमताः समचेतसः।
निकृत्या भ्रंशिता राज्याञ्जनार्हा निर्जनं गताः ॥ ५.९०.५ ॥
ಇವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಹಿರಿಯರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು, ಪರಸ್ಪರ ಮಿತ್ರರಾಗಿ, ಗೌರವಾರ್ಹರಾಗಿ, ಸಮಚಿತ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ವಂಚನೆಯಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಜನಗೌರವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೂ ನಿರ್ಜನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
5.90.6
विनीतक्रोधहर्षाश्च ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ।
त्यक्त्वा प्रियमुखे पार्था रुदतीमपहाय माम् ॥ ५.९०.६ ॥
ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹರ್ಷವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಕ್ತರು, ಸತ್ಯವಾದಿಗಳಾದ ಪಾರ್ಥರು—ಓ ಪ್ರಿಯಮುಖನೇ!—ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರು.
5.90.7
अहार्षुश्च वनं यान्तः समूलं हृदयं मम ।
अतदर्हा महात्मानः कथं केशव पाण्डवाः ॥ ५.९०.७ ॥
ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾ ಅವರು ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಬೇರು ಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡರು. ಓ ಕೇಶವ, ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಡವರು ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲ.
5.90.8
ऊषुर्महावने तात सिंहव्याघ्रगजाकुले ।
बाला विहीनाः पित्रा ते मया सततलालिताः ॥ ५.९०.८ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ, ಸಿಂಹ ಹುಲಿ ಆನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಮಹಾಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಾಸಿಸಿದರು — ತಂದೆಯಿಲ್ಲದ ಆ ಮಕ್ಕಳು, ನಾನು ಸದಾ ಮುದ್ದಿನಿಂದ ಸಾಕಿದವರು.
5.90.9
अपश्यन्तश्च पितरौ कथमुषूर्महावने ।
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैर्भृदङ्गैर्वेणुनिस्वनैः ॥ ५.९०.९ ॥
ತಂದೆತಾಯಿಯರನ್ನು ಕಾಣದೆ ಅವರು ಆ ಮಹಾಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವಾಸಿಸಿದರು? ಶಂಖ ದುಂದುಭಿ ಮೃದಂಗ ವೇಣುನಾದಗಳಿಲ್ಲದ ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ.
5.90.10
पाण्डवाः समबोध्यन्त बाल्यात्प्रभृति केशव ।
ये स्म वारणशब्देन हयानां हेषितेन च ॥ ५.९०.१० ॥
ಓ ಕೇಶವ, ಪಾಂಡವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಆನೆಗಳ ಘೀಳಿಡುವ ಶಬ್ದದಿಂದಲೂ ಕುದುರೆಗಳ ಹೇಷಾರವದಿಂದಲೂ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.
5.90.11
रथेनेमिनिनादैश्च व्यबोध्यन्त तदा गृहे ।
शङ्खभेरीनिनादेन वेणुवीणानुनादिना ॥ ५.९०.११ ॥
ಆಗ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ರಥ ಚಕ್ರಗಳ ಗರ್ಜನೆ, ಶಂಖ ಭೇರಿಗಳ ನಿನಾದ ಮತ್ತು ವೇಣು ವೀಣೆಯ ಅನುರಣನದಿಂದ ಅವರು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.
5.90.12
पुण्याहघोषमिश्रेण पूज्यमाना द्विजातिभिः ।
वस्त्रै रत्नैरलङ्कारैः पूजयन्तो द्विजन्मनः ॥ ५.९०.१२ ॥
ಪುಣ್ಯಾಹ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು, ದ್ವಿಜರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ವಸ್ತ್ರ ರತ್ನ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸುತ್ತಾ.
5.90.13
गीर्भिर्मङ्गलयुक्ताभिर्ब्राह्मणानां महात्मनाम् ।
अर्चितैरर्चनार्हैश्च स्तुवद्भिरभिनन्दिताः ॥ ५.९०.१३ ॥
ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮಂಗಳಕರ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ಪೂಜಾರ್ಹರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವರು ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು.
5.90.14
प्रासादाग्नेष्वबोध्यन्त राङ्खवाजिनशायिनः ।
क्रूरं च निनदं श्रुत्वा श्वापदानां महावने ॥ ५.९०.१४ ॥
ಅರಮನೆಯ ಅಗ್ನಿಗಳ ಬಳಿ, ಕಂಬಳಿ ಮತ್ತು ಮೃಗಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದವರು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡರು; ಮಹಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ ಮೃಗಗಳ ಘೋರ ಗರ್ಜನೆ ಕೇಳಿ.
5.90.15
न स्मोपयान्ति निद्रां ते नतदर्हा जनार्दन ।
भेरीमृदङ्गनिनदैः शङ्खवैणवनिस्वनैः ॥ ५.९०.१५ ॥
ಓ ಜನಾರ್ದನ! ಅವರು ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲ. ಭೇರಿ ಮೃದಂಗ ನಿನಾದಗಳಿಂದ, ಶಂಖ ವೇಣು ಸ್ವರಗಳಿಂದ.
5.90.16
स्त्रीणां गीतनिनादैश्च मधुरैर्मधुसूदन ।
वन्दिमागधसूतैश्च स्तुवद्भिर्बोधिताः कथम् ॥ ५.९०.१६ ॥
ಓ ಮಧುಸೂದನ! ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮಧುರ ಗೀತನಿನಾದದಿಂದ, ವಂದಿ ಮಾಗಧ ಸೂತರು ಸ್ತುತಿಸಿ ಎಬ್ಬಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಹೇಗೆ (ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?)
5.90.17
महावनेष्वबोध्यन्त श्वापदानां रुतेन च ।
ह्रीमात्सत्यधृतिर्दान्तो भूतानामनुकम्पिता ॥ ५.९०.१७ ॥
ಮಹಾರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುಮೃಗಗಳ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡರು. ಲಜ್ಜಾಶೀಲರು, ಸತ್ಯ-ಧೃತಿಯುಳ್ಳವರು, ದಾಂತರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯುಳ್ಳವರು.
5.90.18
कामद्वेषौ वशे कृत्वा सतां वर्त्मानुवर्तते ।
अम्बरीषस्य मान्धातुर्ययातेर्नहुषस्य च ॥ ५.९०.१८ ॥
ಕಾಮ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವನ್ನು ವಶಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಜ್ಜನರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಂಬರೀಷ, ಮಾಂಧಾತ, ಯಯಾತಿ, ನಹುಷರಂತೆ.
5.90.19
भरतस्य दिलीपस्य शिबेरौशीनरस्य च ।
राजर्षीणां पुराणानां धुरं धत्ते दुरुद्वहाम् ॥ ५.९०.१९ ॥
ಭರತ, ದಿಲೀಪ, ಶಿಬಿ, ಉಶೀನರನ ಮಗ ಎಂಬ ಪುರಾತನ ರಾಜರ್ಷಿಗಳ ಕಠಿಣ ಭಾರವನ್ನು ಅವನು ಹೊರುತ್ತಾನೆ.
5.90.20
शीलवृत्तोपसंपन्नोः धर्मज्ञः सत्यसङ्गरः ।
राजा सर्वगुणोपेतस्त्रौलोक्यस्यापि यो भवेत् ॥ ५.९०.२० ॥
ಶೀಲ-ನಡತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಧರ್ಮಜ್ಞ, ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞನಾದ, ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನನಾದ ರಾಜನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಒಡೆಯನಾಗಬಲ್ಲನು.
5.90.21
अजातशत्रुर्धर्मात्मा शुद्धजाम्बूनदप्रभः ।
श्रेष्ठः कुरुषु सर्वेषु धर्मतः श्रुतवृत्ततः ।
प्रियदर्शो दीर्घभुजः कथं कृष्ण युधिष्ठिरः ॥ ५.९०.२१ ॥
ಅಜಾತಶತ್ರು, ಧರ್ಮಾತ್ಮ, ಶುದ್ಧ ಚಿನ್ನದ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವನು, ಕುರುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಧರ್ಮ-ಶಾಸ್ತ್ರ-ನಡತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ, ದೀರ್ಘಬಾಹು — ಕೃಷ್ಣ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಹೇಗಿದ್ದಾನೆ?
5.90.22
यः स नागायुतप्राणो वातरंहा महाबलः ।
सामर्षः पाण्डवो नित्यं प्रियो भ्रातुः प्रियंकरः ॥ ५.९०.२२ ॥
ಹತ್ತುಸಾವಿರ ಆನೆಗಳ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದವನು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದವನು — ಆ ಪಾಂಡವನು ಸದಾ ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನೂ ಹಿತಕಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
5.90.23
कीचकस्य तु सज्ञातेर्यो हन्ता मधुसूदन ।
शूरः क्रोधवशानां च हिडिम्बस्य बकस्य च ॥ ५.९०.२३ ॥
ಕೀಚಕನ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು, ಮಧುಸೂದನ, ಶೂರನು, ಕ್ರೋಧವಶರಾದ ಹಿಡಿಂಬ ಮತ್ತು ಬಕರ ಸಂಹಾರಕನೂ ಅವನೇ.
5.90.24
पराक्रमे शक्रसमो मातरिश्वसमो बले ।
महेश्वरसमः क्रोधे भीमः प्रहरतां वरः ॥ ५.९०.२४ ॥
ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನ, ಬಲದಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿಗೆ ಸಮಾನ, ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ಸಮಾನ — ಭೀಮನು ಪ್ರಹರಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
5.90.25
क्रोधं बलममर्षं च यो निधाय परंतपः ।
जितात्मा पाण्डवोऽमर्षी भ्रातुस्तिष्ठति शासने ॥ ५.९०.२५ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಆ ಪಾಂಡವನು ಕೋಪ, ಬಲ ಮತ್ತು ಅಸಹನೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ, ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯಾಗಿ, ಸಹೋದರನ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.
5.90.26
तेजोराशिं महात्मानं वरिष्ठमभितौजसम् ।
भीमं प्रदर्शनेनापि भीमसेनं जनार्दन ॥ ५.९०.२६ ॥
ಓ ಜನಾರ್ದನ, ತೇಜೋರಾಶಿ, ಮಹಾತ್ಮ, ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅತಿ ಓಜಸ್ವಿಯಾದ ಭೀಮನನ್ನು, ಭೀಮಸೇನನನ್ನು, ಅವನ ದರ್ಶನದಿಂದಲೂ ತಿಳಿ.
5.90.27
तं ममाचक्ष्व वार्ष्णेय कथमद्य वृकोदरः ।
आस्ते परिघबाहुः स मध्यमः पाण्डवो बली ॥ ५.९०.२७ ॥
ಓ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ, ಇಂದು ಆ ವೃಕೋದರನು ಹೇಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಪರಿಘದಂತಹ ಬಾಹುಗಳುಳ್ಳ ಆ ಮಧ್ಯಮ ಪಾಂಡವನು, ಬಲಿಷ್ಠನು ಹೇಗಿದ್ದಾನೆ?
5.90.28
अर्जुनेनार्जुनो यः स कृष्ण बाहुसहस्रिणा ।
द्विबाहुः स्पर्धते नित्यमतीतेनापि केशव ॥ ५.९०.२८ ॥
ಓ ಕೃಷ್ಣ, ಅರ್ಜುನನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಅರ್ಜುನನು ಅವನೇ. ಸಾವಿರ ಬಾಹುಗಳಿರುವವನೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಬಾಹುಗಳಿರುವವನು ಸದಾ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾನೆ — ಓ ಕೇಶವ, ಕಳೆದುಹೋದವನೊಂದಿಗೂ ಕೂಡ.
5.90.29
क्षिपत्येकेन वेगेन पञ्चबाणशतानि यः ।
इष्वस्त्रे सदृशो राज्ञः कार्तवीर्यस्य पाण्डवः ॥ ५.९०.२९ ॥
ಒಂದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಐನೂರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುವವನು, ಬಿಲ್ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನಿಗೆ ಸಮನಾದ ಆ ಪಾಂಡವ.
5.90.30
तेजसाऽऽदित्यसदृशो महर्षिसदृशो दमे ।
क्षमया पृथिवीतुल्यो महेन्द्रसमविक्रमः ॥ ५.९०.३० ॥
ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯನಿಗೆ ಸಮ, ದಮದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ಸಮ, ಕ್ಷಮೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಸಮ, ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಹೇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮ.
5.90.31
आधिराज्यं महद्दीप्तं प्रथितं मधुसूदन ।
आहृतं येन वीर्येण कुरूणां सर्वराजसु ॥ ५.९०.३१ ॥
ಓ ಮಧುಸೂದನ, ಕುರುಗಳು ಯಾವ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಸರ್ವ ರಾಜರ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತಾದ, ತೇಜೋಮಯ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಧಿರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೋ.
5.90.32
यस्य बाहुबलं सर्वे पाण्डवाः पर्युपासते ।
स सर्वरथिनां श्रेष्ठः पाण्डवः सत्यविक्रमः ॥ ५.९०.३२ ॥
ಯಾರ ಭುಜಬಲವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಪಾಂಡವರು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವನು ಎಲ್ಲ ರಥಿಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿ ಪಾಂಡವ.
5.90.33
यं गत्वाऽभिमुखः सङ्ख्ये न जीवन्तश्चिदाव्रजेत् ।
यो जेता सर्वभूतानामजेयो जिष्णुरच्युत ॥ ५.९०.३३ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಎದುರು ಹೋಗಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗುವುದೂ ಕಷ್ಟವೋ, ಸರ್ವಭೂತಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ಅಜೇಯ, ವಿಜಯಶೀಲ — ಓ ಅಚ್ಯುತ.
5.90.34
योऽपाश्रयः पाण्डवानां देवानामिव वासवः ।
स ते भ्राता सखा चैव कथमद्य धनञ्जयः ॥ ५.९०.३४ ॥
ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯನಾದವನು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ವಾಸವನಂತೆ — ಅವನೇ ನಿನ್ನ ಸೋದರ ಹಾಗೂ ಸ್ನೇಹಿತ ಧನಂಜಯ; ಇಂದು ಅವನು ಹೇಗಿದ್ದಾನೆ?
5.90.35
दयावान्सर्वभूतेषु ह्रीनिषेवो महास्रवित् ।
मृदुश्च सुकुमारश्च धार्मिकश्च प्रियश्च मे ॥ ५.९०.३५ ॥
ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ದಯೆಯುಳ್ಳವನು, ಲಜ್ಜಾಶೀಲನು, ಮಹಾ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು, ಮೃದು ಹಾಗೂ ಸುಕುಮಾರನು, ಧಾರ್ಮಿಕನು, ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನು.
5.90.36
सहदेवो महेष्वासः शूरः समितिशोभनः ।
भ्रातृणां कृष्ण शुश्रूषुर्धर्मार्थकुशलो युवा ॥ ५.९०.३६ ॥
ಸಹದೇವ, ಮಹಾ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ, ಶೂರ, ಸಭೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶೋಭಿಸುವವನು — ಓ ಕೃಷ್ಣ, ಸೋದರರ ಸೇವೆಗೆ ನಿರತನು, ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕುಶಲನು, ಯುವಕನು.
5.90.37
सदैव सहदेवस्य भ्रातरो मधुसूदन ।
वृत्तं कल्याणवृत्तस्य पूजयन्ति महात्मनः ॥ ५.९०.३७ ॥
ಮಧುಸೂದನ, ಸಹದೇವನ ಸಹೋದರರು ಸದಾ ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ನಡತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ.
5.90.38
ज्येष्ठोपचायिनं वीरं सहदेवं युधां पतिम् ।
शुश्रूषुं मम वार्ष्णेय माद्रीपुत्रं प्रचक्ष्व मे ॥ ५.९०.३८ ॥
ಹಿರಿಯ ಅಣ್ಣನಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ, ವೀರನಾದ, ಯೋಧರ ಒಡೆಯನಾದ, ನನ್ನ ಸೇವಕನಾದ ಸಹದೇವನನ್ನು, ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ, ಮಾದ್ರಿಯ ಮಗನನ್ನು ನನಗೆ ವರ್ಣಿಸು.
5.90.39
सुकुमारो युवा शूरो दर्शनीयश्च पाण्डवः ।
भ्रातॄणां चैव सर्वेषां प्रियः प्राणो बहिश्चरः ॥ ५.९०.३९ ॥
ಸುಕುಮಾರ, ಯುವಕ, ಶೂರ, ನೋಡಲು ಮನೋಹರನಾದ ಆ ಪಾಂಡವ ಎಲ್ಲ ಸಹೋದರರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನು; ಅವರ ಹೊರಗೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಪ್ರಾಣದಂತಿದ್ದಾನೆ.
5.90.40
चित्रयोधी च नकुलो महेष्वासो महाबलः ।
कच्चित्स कुशली कृष्ण वत्सो मम सुखैधितः ॥ ५.९०.४० ॥
ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಯುದ್ಧ ಪರಿಣತ, ಮಹಾಧನುರ್ಧರ, ಮಹಾಬಲ ನಕುಲ — ಕೃಷ್ಣ, ಅವನು ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದಾನೆಯೇ? ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ನನ್ನ ಮಗು?
5.90.41
सुखोचितमदुःखार्हं सुकुमारं महारथम् ।
अपि जातु महाबाहो पश्येयं नकुलं पुनः ॥ ५.९०.४१ ॥
ಸುಖಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾದ, ದುಃಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲದ, ಸುಕುಮಾರ, ಮಹಾರಥ ನಕುಲನನ್ನು — ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ನಾನು ಮತ್ತೆ ಎಂದಾದರೂ ನೋಡುವೆನೇ?
5.90.42
पक्ष्मसंपातजे काले नकुलेन विनाकृता ।
न लभामि धृतिं वीर साऽद्य जीवामि पश्य माम् ॥ ५.९०.४२ ॥
ರೆಪ್ಪೆ ಬಡಿಯುವಷ್ಟು ಕಾಲವೂ ನಕುಲನಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರೆ; ವೀರನೇ, ಆ ನಾನು ಇಂದು ಬದುಕಿದ್ದೇನೆ — ನನ್ನನ್ನು ನೋಡು.
5.90.43
सर्वैः पुत्रैः प्रियतरा द्रौपदी मे जनार्दन ।
कुलीना रूपसंपन्ना सर्वैः समुदिता गुणैः ॥ ५.९०.४३ ॥
ಜನಾರ್ದನ, ದ್ರೌಪದಿ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳು. ಅವಳು ಕುಲೀನಳು, ರೂಪಸಂಪನ್ನಳು, ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವಳು.
5.90.44
पुत्रलोकात्पतिलोकं वृण्वाना सत्यवादिनी ।
प्रियान्पुत्रान्परित्यज्य पाण्डवाननुरुध्यते ॥ ५.९०.४४ ॥
ಪುತ್ರಲೋಕಕ್ಕಿಂತ ಪತಿಲೋಕವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಸತ್ಯವಾದಿನಿ ದ್ರೌಪದಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪಾಂಡವರನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾಳೆ.
5.90.45
महाभिजनसंपन्ना सर्वकामैः सुपूजिता ।
ईश्वरी सर्वकल्याणी द्रौपदी कथमच्युत ॥ ५.९०.४५ ॥
ಅಚ್ಯುತ, ಉನ್ನತ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ, ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮನೆಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಈಶ್ವರಿ, ಸರ್ವಮಂಗಳೆಯಾದ ದ್ರೌಪದಿ ಹೇಗೆ (ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಳು)?
5.90.46
पतिभिः पञ्चभिः शूरैरग्निकल्पैः प्रहारिभिः ।
उपपन्ना महेष्वासैर्द्रौपदी दुःखभागिनी ॥ ५.९०.४६ ॥
ಅಗ್ನಿಸಮಾನ, ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡುವ ಐವರು ಶೂರ ಪತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಮಹಾಧನುರ್ಧರರ ಪತ್ನಿಯಾದ ದ್ರೌಪದಿ ದುಃಖದ ಪಾಲುದಾರಳಾದಳು.
5.90.47
चतुर्दशमिदं वर्षं यन्नापश्यमरिन्दम ।
पुत्रादिभिः परिद्यूनां द्रौपदीं सत्यवादिनीम् ॥ ५.९०.४७ ॥
ಅರಿಂದಮ, ಇದು ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷ; ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕೃಶಳಾದ ಸತ್ಯವಾದಿನಿ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿಲ್ಲ.
5.90.48
न नूनं कर्मभिः पुण्यैरश्रुते पुरुषः सुखम् ।
द्रौपदी चेत्तथावृत्ता नाश्रुते सुखमव्ययम् ॥ ५.९०.४८ ॥
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ, ಪುಣ್ಯ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ದ್ರೌಪದಿಗೆ ಹೀಗಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವಳು ಅಕ್ಷಯ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ.
5.90.49
न प्रियो मम कृष्णाया बीभत्सुर्न युधिष्ठिरः ।
भीमसेनो यमौ वापि यदपश्यं सभागताम् ॥ ५.९०.४९ ॥
ಸಭೆಗೆ ಕರೆತಂದ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದಾಗ, ಬೀಭತ್ಸು, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಭೀಮಸೇನ ಅಥವಾ ಅವಳಿ ಯಮರು ಯಾರೂ ಅವಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯರಾಗಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
5.90.50
न मे दुःखतरं किंचिद्भूतपूर्वं ततोऽधिकम् ।
स्त्रीधर्मिणीं द्रौपदीं यच्छ्वशुराणां समीपगाम् ॥ ५.९०.५० ॥
ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದುಃಖ ನನಗೆ ಹಿಂದೆಂದೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ — ಪತಿವ್ರತೆ ದ್ರೌಪದಿ ಮಾವಂದಿರ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು.
5.90.51
आनायितामनार्येण क्रोधलोभानुवर्तिना ।
सर्वे प्रैक्षन्त कुरव एकवस्त्रां सभागताम् ॥ ५.९०.५१ ॥
ಕೋಪ-ಲೋಭಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಅನಾರ್ಯನಿಂದ ಕರೆತರಲ್ಪಟ್ಟು, ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಭೆಗೆ ಬಂದ ಅವಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕುರುಗಳೂ ನೋಡಿದರು.
5.90.52
तत्रैव धृतराष्ट्रश्च महाराजश्च बाह्लिकः ।
कृपश्च कसोमदत्तश्च निर्विष्णाः कुरवस्तथा ॥ ५.९०.५२ ॥
ಅಲ್ಲಿಯೇ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಹಾರಾಜ, ಬಾಹ್ಲಿಕ, ಕೃಪ, ಸೋಮದತ್ತ ಇದ್ದರು; ಕುರುಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಕುಗ್ಗಿದವರಾಗಿದ್ದರು.
5.90.53
तस्यां संसदि सर्वेषां क्षत्तारं पूजयाम्यहम् ।
वृत्तेन हि भवत्यार्यो न धनेन न विद्यया ॥ ५.९०.५३ ॥
ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ನಡುವೆ ನಾನು ಕ್ಷತ್ತಾರನನ್ನು (ವಿದುರನನ್ನು) ಗೌರವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನಡತೆಯಿಂದಲೇ ಒಬ್ಬನು ಆರ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಧನದಿಂದಲ್ಲ, ವಿದ್ಯೆಯಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ.
5.90.54
तस्य कृष्ण महाबुद्धेर्गम्भीरस्य महात्मनः ।
क्षत्तुःक शीलमलङ्कारो लोकान्विष्टभ्य तिष्ठति ॥ ५.९०.५४ ॥
ಓ ಕೃಷ್ಣ! ಆ ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯ, ಗಂಭೀರನ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಕ್ಷತ್ತುವಿನ (ವಿದುರನ) ಶೀಲವೇ ಅವನ ಅಲಂಕಾರ; ಅದು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಿಂತಿದೆ.
5.90.55
सा शोकार्ता च हृष्टा च दृष्ट्वा गोविन्दमागतम् ।
नानाविधानि दुःखानि सर्वाण्येवान्वकीर्तयम् ॥ ५.९०.५५ ॥
ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿಯೂ ಹರ್ಷಿತಳಾಗಿಯೂ, ಬಂದ ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಕಂಡು ಅವಳು ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ದುಃಖಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದಳು.
5.90.56
पूर्वैराचरितं यत्तत्कुराजभिररिन्दम ।
अक्षद्यूतं मृगवधः कच्चिदेषां सुखावहम् ॥ ५.९०.५६ ॥
ಶತ್ರುದಮನನೇ, ಪೂರ್ವಜರು ಆಚರಿಸಿದ, ಕುರುರಾಜರು ನಡೆಸಿದ ದ್ಯೂತ ಮತ್ತು ಮೃಗವಧೆ ಅವರಿಗೆ ಸುಖ ತಂದಿರಬಹುದು.
5.90.57
तन्मां दहति यत्कृष्णा सभायां कुरुसन्निधौ ।
धार्तराष्ट्रैः परिक्लिष्टा यथा न कुशलं तथा ॥ ५.९०.५७ ॥
ಕುರುಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣೆ (ದ್ರೌಪದಿ) ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರಿಂದ ಪೀಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು ನನ್ನನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ; ಅದು ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ.
5.90.58
निर्वासनं च नगरात्प्रव्रज्या च परन्तप ।
नानाविधानां दुःखानामावासोऽस्मि जनार्दन ॥ ५.९०.५८ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುವವನೇ, ನಗರದಿಂದ ಗಡಿಪಾರು ಮತ್ತು ಪ್ರವ್ರಜ್ಯೆ (ವನವಾಸ); ಜನಾರ್ದನನೇ, ನಾನು ನಾನಾ ವಿಧದ ದುಃಖಗಳ ಆವಾಸವಾಗಿದ್ದೇನೆ.
5.90.59
अज्ञातचर्या बालानामवरोधश्च माधव ।
न मे क्लेशतमं तत्स्यात्पुत्रैः सह परन्तप ॥ ५.९०.५९ ॥
ಮಾಧವನೇ, ಗುರುತು ಸಿಗದಂತೆ ಬದುಕುವುದು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಬಂಧನ; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುವವನೇ, ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲೇಶದಾಯಕವಾಗದು.
5.90.60
दुर्योधनेन निकृता वर्षमद्य चतुर्दशम् ।
दुःखादपि सुखं नः स्याद्यदि पुण्यफलक्षयः ॥ ५.९०.६० ॥
ದುರ್ಯೋಧನನಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ನಮಗೆ ಇಂದು ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ವರ್ಷ; ಪುಣ್ಯಫಲ ಕ್ಷಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ದುಃಖದಿಂದಲೂ ನಮಗೆ ಸುಖ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
5.90.61
न मे विशेपो जात्वासीद्धार्तराष्ट्रेषु पाण्डवैः ।
तेन सत्येन कृष्ण त्वां हतामित्रं श्रिया वृतम् ।
अस्माद्विमुक्तं सङ्ग्रामात्पश्येयं पाण्डवैः सह ॥ ५.९०.६१ ॥
ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಭೇದವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ, ಕೃಷ್ಣಾ, ಶತ್ರುಘ್ನನೂ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವನೂ ಆದ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಈ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ನಾನು ನೋಡಬೇಕು.
5.90.62
नैव शक्याः पराजेतुं सर्वं ह्येषां तथाविधम् ।
पितरं त्वेव गर्हेयं नात्मानं न सुयोधनम् ॥ ५.९०.६२ ॥
ಅವರನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರದೆಲ್ಲವೂ ಅಂತಹದೇ. ಆದರೆ ನಾನು ತಂದೆಯನ್ನೇ ದೂಷಿಸುವೆನು; ನನ್ನನ್ನಾಗಲಿ ಸುಯೋಧನನನ್ನಾಗಲಿ ಅಲ್ಲ.
5.90.63
येनाहं कुन्तिभोजाय धनं वृत्तैरिवार्पिता ।
बालां मामार्यकस्तुभ्यं क्रीडन्तीं कन्दुहस्तिकां ॥ ५.९०.६३ ॥
ಚೆಂಡಿನಿಂದ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲೆಯಾದ ನನ್ನನ್ನು, ಧನದಂತೆ, ವಿಧಿವಶದಂತೆ ಕುಂತಿಭೋಜನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟವನು (ತಂದೆ).
5.90.64
अदात्तु कुन्तिभोजाय सखा सख्ये महात्मने ।
साऽहं पित्रा च निकृता श्वशुरैश्च परन्तप।
अत्यन्तदुःखिता कृष्ण किं जीवितफलं मम ॥ ५.९०.६४ ॥
ಗೆಳೆಯನು (ಶೂರಸೇನ) ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಕುಂತಿಭೋಜನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ತಂದೆಯಿಂದಲೂ ಮಾವಂದಿರಿಂದಲೂ ವಂಚಿತಳಾದವಳು ನಾನು, ಶತ್ರುಭಂಜನನೇ. ಕೃಷ್ಣಾ, ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತಳಾದ ನನಗೆ ಈ ಜೀವನದ ಫಲವೇನು?
5.90.65
यन्मां वागब्रवीन्नक्तं सूतके सव्यसाचिनः ।
पुत्रस्ते पृथिवीं जेता यशश्चास्य दिवं स्पृशेत् । ॥ ५.९०.६५ ॥
ಸವ್ಯಸಾಚಿ (ಅರ್ಜುನ) ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ವಾಣಿ: 'ನಿನ್ನ ಮಗ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವನು; ಅವನ ಯಶಸ್ಸು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು.'
5.90.66
हत्वा कुरून्महाजन्ये राज्यं प्राप्य धनञ्जयः ।
भ्रातृभिः सह कौन्तेयस्त्रीन्मेधानाहरिष्यति ॥ ५.९०.६६ ॥
ಮಹಾಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ಕುರುಗಳನ್ನು ಕೊಂದು, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ಕೌಂತೇಯ ಧನಂಜಯನು ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಮೇಧಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡುವನು.
5.90.67
नाहं तामभ्यसूयामि नमो धर्माय वेधसे ।
कृष्णाय महते नित्यं धर्मो धारयति प्रजाः ॥ ५.९०.६७ ॥
ನಾನು ಅವಳನ್ನು ದೂಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮಹಾನ್ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸದಾ ನಮಸ್ಕಾರ; ಧರ್ಮವೇ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
5.90.68
धर्मश्चेदस्ति वार्ष्णेय यथा वागभ्यभाषत ।
त्वं चापि तत्तथा कृष्ण सर्वं संपादयिष्यसि ॥ ५.९०.६८ ॥
ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ, ಧರ್ಮವಿದ್ದರೆ, ವಾಕ್ಯ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಕೃಷ್ಣ, ನೀನೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ನೆರವೇರಿಸುವೆ.
5.90.69
न मां माधव वैधव्यं नार्थनाशो न वैरिता ।
तथा शोकाय दहति यथा पुत्रैर्विना भवः ॥ ५.९०.६९ ॥
ಓ ಮಾಧವ, ವೈಧವ್ಯ, ಧನನಾಶ, ವೈರತ್ವ ನನ್ನನ್ನು ಅಷ್ಟು ಸುಡುವುದಿಲ್ಲ; ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಜೀವನ ಸುಡುವಂತೆ.
5.90.70
याऽहं गाण्डीवधन्वानं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
धनञ्जयं न पश्यामि का शान्तिर्हृदयस्य मे।
इतश्चतुर्दशं वर्षं यन्नापश्यं युधिष्ठिरम् ॥ ५.९०.७० ॥
ಗಾಂಡೀವ ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದ, ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನಂಜಯನನ್ನು ನಾನು ನೋಡದಿರುವಾಗ, ನನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಎಲ್ಲಿ? ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ ನಾನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ನೋಡಿಲ್ಲ.
5.90.71
धनञ्जयं च गोविन्द यमौ तं च वृकोदरम् ।
जीवनाशं प्रनष्टानां श्राद्धं कुर्वन्ति मानवाः ॥ ५.९०.७१ ॥
ಓ ಗೋವಿಂದ, ಧನಂಜಯ, ಆ ಅವಳಿಗಳು, ವೃಕೋದರ — ಜೀವನ ನಾಶವಾದವರಂತೆ ಜನರು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
5.90.72
अर्थतस्ते मम मृतास्तेषां चाहं जनार्दना ।
ब्रूया माधव राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ॥ ५.९०.७२ ॥
ಜನಾರ್ದನ, ಅವರು ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮೃತರು; ನಾನೂ ಅವರಿಗೆ ಮೃತನೇ. ಮಾಧವ, ಧರ್ಮಾತ್ಮ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಹೇಳು.
5.90.73
भूयांस्ते हीयते धर्मो मा पुत्रक वृथा कृथाः ।
पराश्रया वासुदेव या जीवति घिगस्तु ताम् ॥ ५.९०.७३ ॥
ನಿನ್ನ ಧರ್ಮ ಬಹಳವಾಗಿ ಕುಂದುತ್ತದೆ; ಮಗನೇ, ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಡ. ವಾಸುದೇವ, ಇತರರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕುವವಳಿಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ.
5.90.74
वृत्तेः कार्पण्यलब्धाया अप्रतिष्ठैव ज्यायसी ।
अथो धनञ्जयं ब्रूया नित्योद्युक्तं वृकोदरम् ॥ ५.९०.७४ ॥
ಕೃಪಣತೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ನಡತೆಯಿಂದಾದ ಅಪಕೀರ್ತಿಯೇ ದೊಡ್ಡದು. ಅನಂತರ ಧನಂಜಯನಿಗೆ, ಸದಾ ಸಿದ್ಧನಾದ ವೃಕೋದರನಿಗೆ ಹೇಳು.
5.90.75
यदर्थं क्षत्रिया सूते तस्य कालोऽयमागतः ।
अस्मिंश्चेदागते काले मिथ्या चातिक्रमिष्यति ॥ ५.९०.७५ ॥
ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೋ, ಆ ಕಾಲ ಈಗ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಕಾಲ ಬಂದು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ದಾಟಿಹೋದರೆ...
5.90.76
लोकसंभाविताः संतः सुनृशंसं करिष्यथ ।
नृशंसेन च वो युक्तांस्त्यजेयं शाश्वतीः समाः ॥ ५.९०.७६ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿತರಾದ ಸಜ್ಜನರೇ, ನೀವು ಅತಿ ಕ್ರೂರ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವಿರಿ. ಕ್ರೂರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಾನು ಶಾಶ್ವತ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ತ್ಯಜಿಸುವೆನು.
5.90.77
काले हि समनुप्राप्ते त्यक्तव्यमपि जीवनम् ।
माद्रीपुत्रौ च व्यक्तव्यौ क्षत्रधर्मरतौ सदा ॥ ५.९०.७७ ॥
ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಜೀವನವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸದಾ ರತರಾದ ಮಾದ್ರಿಯ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳೂ ಪ್ರಕಟರಾಗಬೇಕು.
5.90.78
विक्रमेणार्जितान्भोगान्वृणीतं जीवितादपि ।
विक्रमाधिगता ह्यर्थाः क्षत्रधर्मेण जीवतः ॥ ५.९०.७८ ॥
ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊ; ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಪಡೆದ ಸಂಪತ್ತು ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಿಂದ ಬದುಕುವವನದೇ ಆಗಿದೆ.
5.90.79
मनो मनुष्यस्य सदा प्रीणन्ति पुरुषोत्तम ।
गत्वा ब्रूहि महाबाहो सर्वशस्त्रभृतां वरम् ॥ ५.९०.७९ ॥
ಪುರುಷೋತ್ತಮನೇ, ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸದಾ ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸುವವು ಇವೇ. ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಹೋಗಿ ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಹೇಳು.
5.90.80
अर्जुनं पाण्डवं वीरं द्रौपद्याः पदवीं चर ।
विदितौ हि तवात्यन्तं क्रुद्धौ तौ तु यथान्तकौ ॥ ५.९०.८० ॥
ವೀರ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು, ದ್ರೌಪದಿಯ ದಾರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸು. ಆ ಇಬ್ಬರು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ ಯಮರಂತಿರುವರೆಂದು ನಿನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ.
5.90.81
भीमार्जुनौ नयेतां हि देवानपि परां गतिम् ।
तयोश्चैतदवज्ञानं यत्सा कृष्णा सभां गता ॥ ५.९०.८१ ॥
ಭೀಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರು ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಪರಮ ಗತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಲ್ಲರು. ಕೃಷ್ಣೆ ಸಭೆಗೆ ಹೋದದ್ದು ಅವರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ ಫಲವೇ.
5.90.82
दुःशासतश्च कर्णश्च परुषाण्यभ्यभाषताम् ।
दुर्योधनो भीमसेनमभ्यगच्छन्मनस्विनम् ॥ ५.९०.८२ ॥
ದುಃಶಾಸನ ಮತ್ತು ಕರ್ಣರು ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದರು; ದುರ್ಯೋಧನನು ಮನಸ್ವಿ ಭೀಮಸೇನನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
5.90.83
पश्यतां कुरुमुख्यानां तस्य द्रक्ष्यति यत्फलम् ।
न हि वैरं समासाद्य प्रशाम्यति वृकोदरः ॥ ५.९०.८३ ॥
ಕುರು ಪ್ರಮುಖರು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅವನು ತನ್ನ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಕಾಣುವನು. ವೈರ ಉಂಟಾದರೆ ವೃಕೋದರನು ಶಾಂತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
5.90.84
सुचिरादपि भीमस्य न हि वैरं प्रशाम्यति ।
यावदन्तं न नयति शात्रवाञ्चत्रुकर्शनः ॥ ५.९०.८४ ॥
ಬಹಳ ಕಾಲದ ನಂತರವೂ ಭೀಮನ ವೈರ ಶಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ತರುವವರೆಗೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವವನು ಅವನು.
5.90.85
न दुःखं राज्यहरणं न च द्यूते पराजयः ।
प्रव्राजनं तु पुत्राणां न मे तद्दुःखकारणम् ॥ ५.९०.८५ ॥
ರಾಜ್ಯ ಅಪಹರಣ ದುಃಖವಲ್ಲ, ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲೂ ಅಲ್ಲ; ಆದರೆ ಪುತ್ರರ ಗಡೀಪಾರು ನನಗೆ ಆ ದುಃಖದ ಕಾರಣವಲ್ಲ.
5.90.86
यत्तु सा बृहती श्यामा एकवस्त्रा सभां गता ।
अशृणोत्परुषा वाचः किं नु दुःखतरं ततः ॥ ५.९०.८६ ॥
ಆದರೆ ಆ ವಿಶಾಲಳೂ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣದವಳೂ ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಭೆಗೆ ಹೋಗಿ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಳು — ಅದಕ್ಕಿಂತ ದುಃಖಕರವಾದದ್ದು ಇನ್ನೇನಿದೆ?
5.90.87
स्त्रीधर्मिणी वरारोहा क्षत्रधर्मरता सदा ।
नाभ्यगच्छत्तदा नाथं कृष्णा नाथवती सती ॥ ५.९०.८७ ॥
ಸ್ತ್ರೀಧರ್ಮ ಪಾಲಿಸುವ, ಸುಂದರ ಸೊಂಟದ, ಸದಾ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾದ ಆಕೆ — ನಾಥನಿದ್ದರೂ, ಆಗ ಕೃಷ್ಣೆ ತನ್ನ ನಾಥನ ಬಳಿ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ; ಆಕೆ ಸತಿ.
5.90.88
यस्या मम सपुत्रायास्त्वं नाथो मधुसूदन ।
रामश्च बलिनां श्रेष्ठः प्रद्युम्नश्च महारथः ॥ ५.९०.८८ ॥
ನನಗೂ ನನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗೂ ನೀನೇ ನಾಥ, ಮಧುಸೂದನ; ಬಲವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಮನೂ, ಮಹಾರಥ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನೂ ಇದ್ದಾರೆ.
5.90.89
साऽहमेवंविधं दुःखं सहेयं पुरुषोत्तम ।
भीमे जीवति दुर्धर्षे विजये चापलायिनि ॥ ५.९०.८९ ॥
ಪುರುಷೋತ್ತಮ, ದುರ್ಧರ್ಷನಾದ ಭೀಮ ಜೀವಂತವಿರುವಾಗ, ಓಡಿಹೋಗದ ವಿಜಯನೂ ಇರುವಾಗ — ನಾನು ಇಂಥ ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸಬಲ್ಲೆ.
5.90.90
तत आश्वासयामास पुत्राधिभिरभिप्लुताम् ।
पितृष्वसारं शोचन्तीं शौरिः पार्थसखः पृथाम् ॥ ५.९०.९० ॥
ಆಗ ಮಕ್ಕಳ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕುಗ್ಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಅತ್ತೆ ಪೃಥೆಯನ್ನು ಪಾರ್ಥರ ಸಖ ಶೌರಿ (ಕೃಷ್ಣ) ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು.
5.90.91
का नु सीमन्तिनी त्वादृग्लोकेष्वस्ति पितृष्वसः ।
शूरस्य राज्ञो दुहिता आजमीढकुलं गता ॥ ५.९०.९१ ॥
ಅತ್ತೆಯೇ! ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮಂತಹ ಸದ್ಗುಣವತಿ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ? ಶೂರ ರಾಜನ ಮಗಳಾಗಿ ಅಜಮೀಢ ಕುಲವನ್ನು ಸೇರಿದವರು ನೀವು.
5.90.92
महाकुलीना भवती ह्रदाद्ध्रदमिवागता ।
ईश्वरी सर्वकल्याणी भर्त्रा परमपूजिता ॥ ५.९०.९२ ॥
ನೀವು ಮಹಾ ಕುಲೀನರು; ಒಂದು ಕೆರೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕೆರೆಗೆ ಬಂದಂತೆ ಬಂದವರು. ಪತಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀವು ಸರ್ವಮಂಗಳೆಯಾದ ಒಡತಿ.
5.90.93
वीरसूर्वीरपत्नी त्वं सर्वैः समुदिता गुणैः ।
मुखदुःखे महाप्राज्ञे त्वादृशी सोढुमर्हति ॥ ५.९०.९३ ॥
ನೀವು ವೀರರ ತಾಯಿ, ವೀರನ ಪತ್ನಿ; ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರು. ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞೆಯೇ, ಸುಖದುಃಖಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಲು ನಿಮ್ಮಂತಹವರೇ ಅರ್ಹರು.
5.90.94
निद्रातन्द्रे क्रोधहर्षौ क्षुत्पिपासे हिमातपौ ।
एतानि पार्था निर्जित्य नित्यं वीरसुखे रताः ॥ ५.९०.९४ ॥
ನಿದ್ರೆ, ಆಲಸ್ಯ, ಕೋಪ, ಹರ್ಷ, ಹಸಿವು, ದಾಹ, ಚಳಿ, ಬಿಸಿಲು — ಇವುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಪಾರ್ಥರು ಯಾವಾಗಲೂ ವೀರರ ಸುಖದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
5.90.95
त्यक्तग्राम्यसुखाः पार्था नित्यं वीरसुखप्रियाः ।
न तु स्वल्पेन तुष्येयुर्महोत्साहा महाबलाः ॥ ५.९०.९५ ॥
ಲೌಕಿಕ ಸುಖಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ವೀರರ ಸುಖವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಪಾರ್ಥರು ಸ್ವಲ್ಪದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ಮಹೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲ ಉಳ್ಳವರು.
5.90.96
अन्तं धीरा निषेवन्ते मध्यं ग्राम्यसुखप्रियाः ।
उत्तमांश्च परिक्लेशान्भोगांश्चातीव मानुषान् ॥ ५.९०.९६ ॥
ಧೀರರು ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ; ಗ್ರಾಮ್ಯ ಸುಖಪ್ರಿಯರು ಮಧ್ಯವನ್ನು. ಉತ್ತಮ ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನೂ, ಅತಿ ಮಾನುಷ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ (ಅವರು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ).
5.90.97
अन्तेषु रेमिरे धीरा न ते मध्येषु रेमिरे ।
अन्तप्राप्तिं सुखं प्राहुर्दुःखमन्तरमन्तयोः ॥ ५.९०.९७ ॥
ಧೀರರು ಅಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೇ ಸುಖವೆಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಎರಡು ಅಂತ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವೇ ದುಃಖ.
5.90.98
अभिवादयन्ति भवतीं पाण्डवाः सह कृष्णया ।
आत्मानं ते कुशलिनं निवेद्याहुरनामयम् ॥ ५.९०.९८ ॥
ಪಾಂಡವರು ಕೃಷ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ; ತಮ್ಮ ಕುಶಲವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ರೋಗರಹಿತರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
5.90.99
अरोगान्सर्वसिद्धार्थान्क्षिप्रं द्रक्ष्यसि पाण्डवान् ।
ईश्वरान्सर्वलोकस्य हतामित्राञ्श्रिया वृतान् ॥ ५.९०.९९ ॥
ನೀವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪಾಂಡವರನ್ನು ನೋಡುವಿರಿ — ರೋಗರಹಿತರು, ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸಿದವರು, ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಪ್ರಭುಗಳು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವರು, ಶ್ರೀಯಿಂದ ಆವೃತರಾದವರು.
5.90.100
एवमाश्वासिता कुन्ती प्रत्युवाच जनार्दनम् ।
पुत्राधिभिरभिध्वस्ता निगृह्याबुद्धिजं तमः ॥ ५.९०.१०० ॥
ಹೀಗೆ ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡ ಕುಂತಿ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು. ಪುತ್ರರ ಚಿಂತೆಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ತಡೆದು.
5.90.101
यद्यत्तेषां महाबाहो पथ्यं स्यान्मधुसूदन ।
यथायथा त्वं मन्येथाः कुर्याः कृष्ण तथातथा ॥ ५.९०.१०१ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹು, ಮಧುಸೂದನ, ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದು ಯಾವುದು ಹಿತವೋ, ಕೃಷ್ಣ, ನೀನು ಹೇಗೆ ಹೇಗೆ ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೋ ಹಾಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡು.
5.90.102
अविलोपेन धर्मस्य अनिकृत्या परन्तप ।
प्रभावज्ञाऽस्मि ते कृष्ण सत्यस्याभिजनस्य च ॥ ५.९०.१०२ ॥
ಪರಂತಪ ಕೃಷ್ಣ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಲೋಪಗೊಳಿಸದೆ, ವಂಚನೆಯಿಲ್ಲದೆ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕುಲವನ್ನು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ.
5.90.103
व्यवस्थायां च मित्रेषु बुद्धिविक्रमयोस्तथा ।
त्वमेव नः कुले धर्मस्त्वं सत्यं त्वं तपो महत् ॥ ५.९०.१०३ ॥
ಮಿತ್ರರ ನಡುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಧರ್ಮ, ನೀನೇ ಸತ್ಯ, ನೀನೇ ಮಹಾ ತಪಸ್ಸು.
5.90.104
त्वं त्राता त्वं महद्ब्रह्म त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
यथैवात्थ तथैवैतत्त्वयि सत्यं भविष्यति ॥ ५.९०.१०४ ॥
ನೀನೇ ರಕ್ಷಕ, ನೀನೇ ಮಹಾ ಬ್ರಹ್ಮ, ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಸರ್ವವೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಇದು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾಗುವುದು.
5.90.105
कुरूणां पाण्डवानां च लोकानां चापराजित ।
सर्वस्यैतस्य वार्ष्णेय गतिस्त्वमसि माधव।
प्रभावो बुद्धिवीर्यं च तादृशं तव केशव ॥ ५.९०.१०५ ॥
ಅಪರಾಜಿತ, ಕುರುಗಳಿಗೆ, ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಿಗೆ, ವೃಷ್ಣಿ ವಂಶದವನೇ ಮಾಧವ, ನೀನೇ ಆಶ್ರಯ. ಕೇಶವ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಭಾವ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯ ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆ.
5.90.106
तामामन्त्र्य च गोविन्दः कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ।
प्रातिष्ठत महाबाहुर्दुर्योधनगृहान्प्रति ॥ ५.९०.१०६ ॥
ಅವಳಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಮಹಾಬಾಹು ಗೋವಿಂದನು ದುರ್ಯೋಧನನ ಮನೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು.