മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.90.1
अथोपगम्य विदुरमपराह्णे जनार्दनः ।
पितृष्वसारं स पृथामभ्यगच्छदरिन्दमः ॥ ५.९०.१ ॥
പിന്നെ ഉച്ചതിരിഞ്ഞപ്പോൾ ശത്രുനിഗ്രഹിയായ ജനാർദ്ദനൻ വിദുരന്റെ അടുത്ത് ചെന്ന്, തന്റെ അമ്മായി പൃഥയുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
5.90.2
सा दृष्ट्वा कृष्णमायान्तं प्रसन्नादित्यवर्चसम् ।
कण्ठे गृहीत्वा प्राक्रोशत्स्मरन्ती तनयान्पृथा ॥ ५.९०.२ ॥
തെളിഞ്ഞ സൂര്യതേജസ്സോടെ വരുന്ന കൃഷ്ണനെ കണ്ട പൃഥ അവന്റെ കഴുത്തിൽ പിടിച്ച് മക്കളെ ഓർത്ത് വിലപിച്ചു.
5.90.3
तेषां सत्ववतां मध्ये गोविन्दं सहचारिणम् ।
चिरस्य दृष्ट्वा वार्ष्णेयं बाष्पमाहारयत्मृथा ॥ ५.९०.३ ॥
ആ കരുത്തരുടെ നടുവിൽ, ദീർഘകാലത്തിനു ശേഷം തന്റെ സഹചാരിയായ ഗോവിന്ദനെ, വൃഷ്ണിവംശജനെ കണ്ട് പൃഥ കണ്ണീർ വാർത്തു.
5.90.4
साऽब्रवीत्कृष्णमासीनं कृतातिथ्यं युधां पतिम् ।
बाष्पगद्गदपूर्णेन मुखेन परिशुष्यता ॥ ५.९०.४ ॥
അതിഥിസത്കാരം ഏറ്റുവാങ്ങി ഇരിക്കുന്ന യോദ്ധാക്കളുടെ നാഥനായ കൃഷ്ണനോട് അവൾ കണ്ണീരിൽ മുങ്ങിയ, വരണ്ട വായോടെ പറഞ്ഞു.
5.90.5
एते बाल्यान्प्रभृत्येव गुरुशुश्रूषणे रताः ।
परस्परस्य सुहृदः संमताः समचेतसः।
निकृत्या भ्रंशिता राज्याञ्जनार्हा निर्जनं गताः ॥ ५.९०.५ ॥
ഇവർ ബാല്യം മുതലേ ഗുരുശുശ്രൂഷയിൽ നിരതരായിരുന്നു; പരസ്പരം സുഹൃത്തുക്കളും ആദരണീയരും സമചിത്തരുമായിരുന്നു. വഞ്ചനയാൽ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട്, ജനാദരവിന് അർഹരായിരിക്കെ വിജനമായ വനത്തിലേക്ക് പോയി.
5.90.6
विनीतक्रोधहर्षाश्च ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ।
त्यक्त्वा प्रियमुखे पार्था रुदतीमपहाय माम् ॥ ५.९०.६ ॥
കോപവും സന്തോഷവും അടക്കിയവരും ബ്രാഹ്മണഭക്തരും സത്യവാദികളുമായ പാർത്ഥന്മാർ—പ്രിയമുഖാ!—കരയുന്ന എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു പോയി.
5.90.7
अहार्षुश्च वनं यान्तः समूलं हृदयं मम ।
अतदर्हा महात्मानः कथं केशव पाण्डवाः ॥ ५.९०.७ ॥
കാട്ടിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ അവർ എന്റെ ഹൃദയം വേരോടെ കവർന്നു. കേശവാ, ആ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവർ അതിന് അർഹരല്ലായിരുന്നു.
5.90.8
ऊषुर्महावने तात सिंहव्याघ्रगजाकुले ।
बाला विहीनाः पित्रा ते मया सततलालिताः ॥ ५.९०.८ ॥
പ്രിയനേ, സിംഹങ്ങളും പുലികളും ആനകളും നിറഞ്ഞ ആ മഹാവനത്തിൽ അവർ വസിച്ചു — പിതാവില്ലാത്ത ആ ബാലന്മാർ, ഞാൻ എന്നും ലാളിച്ചുവളർത്തിയവർ.
5.90.9
अपश्यन्तश्च पितरौ कथमुषूर्महावने ।
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैर्भृदङ्गैर्वेणुनिस्वनैः ॥ ५.९०.९ ॥
മാതാപിതാക്കളെ കാണാതെ അവർ ആ മഹാവനത്തിൽ എങ്ങനെ വസിച്ചു? ശംഖ ദുന്ദുഭി മൃദംഗ വേണുനാദങ്ങൾ അവിടെ ഇല്ലായിരുന്നുവല്ലോ.
5.90.10
पाण्डवाः समबोध्यन्त बाल्यात्प्रभृति केशव ।
ये स्म वारणशब्देन हयानां हेषितेन च ॥ ५.९०.१० ॥
കേശവാ, പാണ്ഡവർ ബാല്യം മുതൽ ആനകളുടെ ബൃംഹിതത്താലും കുതിരകളുടെ ഹേഷാരവത്താലും ഉണർത്തപ്പെട്ടിരുന്നു.
5.90.11
रथेनेमिनिनादैश्च व्यबोध्यन्त तदा गृहे ।
शङ्खभेरीनिनादेन वेणुवीणानुनादिना ॥ ५.९०.११ ॥
അന്ന് ഭവനത്തിൽ രഥചക്ര നാദത്താലും ശംഖ ഭേരീ നിനാദത്താലും വേണു വീണാനുനാദത്താലും അവർ ഉണർത്തപ്പെട്ടു.
5.90.12
पुण्याहघोषमिश्रेण पूज्यमाना द्विजातिभिः ।
वस्त्रै रत्नैरलङ्कारैः पूजयन्तो द्विजन्मनः ॥ ५.९०.१२ ॥
പുണ്യാഹ ഘോഷത്തോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ദ്വിജന്മാരാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട്, വസ്ത്ര രത്ന ആഭരണങ്ങളാൽ ദ്വിജന്മാരെ പൂജിച്ചുകൊണ്ട്.
5.90.13
गीर्भिर्मङ्गलयुक्ताभिर्ब्राह्मणानां महात्मनाम् ।
अर्चितैरर्चनार्हैश्च स्तुवद्भिरभिनन्दिताः ॥ ५.९०.१३ ॥
മഹാത്മാക്കളായ ബ്രാഹ്മണരുടെ മംഗളവചനങ്ങളാലും, ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടും അവർ സന്തോഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
5.90.14
प्रासादाग्नेष्वबोध्यन्त राङ्खवाजिनशायिनः ।
क्रूरं च निनदं श्रुत्वा श्वापदानां महावने ॥ ५.९०.१४ ॥
കൊട്ടാരത്തിലെ അഗ്നികൾക്കരികെ, പുതപ്പിലും മാൻതോലിലും കിടന്നവർ ഉണർന്നു; മഹാവനത്തിൽ ക്രൂരമൃഗങ്ങളുടെ ഭയങ്കര ഗർജ്ജനം കേട്ട്.
5.90.15
न स्मोपयान्ति निद्रां ते नतदर्हा जनार्दन ।
भेरीमृदङ्गनिनदैः शङ्खवैणवनिस्वनैः ॥ ५.९०.१५ ॥
ജനാർദ്ദനാ! അവർ ഉറക്കം പ്രാപിക്കുന്നില്ല; അതിന് അവർ അർഹരല്ല. ഭേരിയുടെയും മൃദംഗത്തിന്റെയും ഒച്ചയാലും ശംഖ്, വേണു നാദങ്ങളാലും.
5.90.16
स्त्रीणां गीतनिनादैश्च मधुरैर्मधुसूदन ।
वन्दिमागधसूतैश्च स्तुवद्भिर्बोधिताः कथम् ॥ ५.९०.१६ ॥
മധുസൂദനാ! സ്ത്രീകളുടെ മധുരഗീതനാദങ്ങളാലും, വന്ദികളും മാഗധരും സൂതരും സ്തുതിച്ച് ഉണർത്തിയപ്പോൾ അവർ എങ്ങനെ (ഉണർന്നു)?
5.90.17
महावनेष्वबोध्यन्त श्वापदानां रुतेन च ।
ह्रीमात्सत्यधृतिर्दान्तो भूतानामनुकम्पिता ॥ ५.९०.१७ ॥
മഹാവനങ്ങളിൽ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ ശബ്ദത്താൽ ഉണർന്നു. ലജ്ജയുള്ളവർ, സത്യധൈര്യമുള്ളവർ, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹമുള്ളവർ, ജീവജാലങ്ങളോട് കരുണയുള്ളവർ.
5.90.18
कामद्वेषौ वशे कृत्वा सतां वर्त्मानुवर्तते ।
अम्बरीषस्य मान्धातुर्ययातेर्नहुषस्य च ॥ ५.९०.१८ ॥
കാമവും ദ്വേഷവും വശത്താക്കി സജ്ജനങ്ങളുടെ മാർഗം അവൻ പിന്തുടരുന്നു; അംബരീഷനെയും മാന്ധാതാവിനെയും യയാതിയെയും നഹുഷനെയും പോലെ.
5.90.19
भरतस्य दिलीपस्य शिबेरौशीनरस्य च ।
राजर्षीणां पुराणानां धुरं धत्ते दुरुद्वहाम् ॥ ५.९०.१९ ॥
ഭരതൻ, ദിലീപൻ, ശിബി, ഉശീനരന്റെ പുത്രൻ എന്നീ പുരാതന രാജർഷികളുടെ കഠിനഭാരം അവൻ വഹിക്കുന്നു.
5.90.20
शीलवृत्तोपसंपन्नोः धर्मज्ञः सत्यसङ्गरः ।
राजा सर्वगुणोपेतस्त्रौलोक्यस्यापि यो भवेत् ॥ ५.९०.२० ॥
ശീലവും പെരുമാറ്റവും ഉള്ളവനും ധർമ്മജ്ഞനും സത്യപ്രതിജ്ഞനും സർവഗുണസമ്പന്നനുമായ രാജാവ് മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും അധിപനാകാൻ യോഗ്യനാണ്.
5.90.21
अजातशत्रुर्धर्मात्मा शुद्धजाम्बूनदप्रभः ।
श्रेष्ठः कुरुषु सर्वेषु धर्मतः श्रुतवृत्ततः ।
प्रियदर्शो दीर्घभुजः कथं कृष्ण युधिष्ठिरः ॥ ५.९०.२१ ॥
അജാതശത്രുവും ധർമ്മാത്മാവും ശുദ്ധസ്വർണ്ണ പ്രഭയുള്ളവനും കൗരവരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും ധർമ്മത്തിലും ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്തിലും നടപ്പിലും ശ്രേഷ്ഠനും പ്രിയദർശനനും ദീർഘബാഹുവുമായ യുധിഷ്ഠിരൻ, കൃഷ്ണാ, എങ്ങനെയുള്ളവനാണ്?
5.90.22
यः स नागायुतप्राणो वातरंहा महाबलः ।
सामर्षः पाण्डवो नित्यं प्रियो भ्रातुः प्रियंकरः ॥ ५.९०.२२ ॥
പതിനായിരം ആനകളുടെ ജീവശക്തിയുള്ളവനും കാറ്റിന്റെ വേഗമുള്ളവനും മഹാബലവാനും രോഷം നിറഞ്ഞവനുമായ ആ പാണ്ഡവൻ സദാ സഹോദരന് പ്രിയനും പ്രിയം ചെയ്യുന്നവനുമാണ്.
5.90.23
कीचकस्य तु सज्ञातेर्यो हन्ता मधुसूदन ।
शूरः क्रोधवशानां च हिडिम्बस्य बकस्य च ॥ ५.९०.२३ ॥
കീചകന്റെ ബന്ധുക്കളെ വധിച്ചവനും മധുസൂദനാ, ശൂരനും, ക്രോധവശരായ ഹിഡിംബന്റെയും ബകന്റെയും ഘാതകനും അവൻ തന്നെ.
5.90.24
पराक्रमे शक्रसमो मातरिश्वसमो बले ।
महेश्वरसमः क्रोधे भीमः प्रहरतां वरः ॥ ५.९०.२४ ॥
പരാക്രമത്തിൽ ഇന്ദ്രനു തുല്യൻ, ബലത്തിൽ വായുവിനു തുല്യൻ, ക്രോധത്തിൽ മഹേശ്വരനു തുല്യൻ — പ്രഹരിക്കുന്നവരിൽ ഭീമൻ ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
5.90.25
क्रोधं बलममर्षं च यो निधाय परंतपः ।
जितात्मा पाण्डवोऽमर्षी भ्रातुस्तिष्ठति शासने ॥ ५.९०.२५ ॥
ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന ആ പാണ്ഡവൻ കോപവും ബലവും അസഹിഷ്ണുതയും അടക്കി, ആത്മസംയമിയായി, സഹോദരന്റെ കല്പനയിൽ നിൽക്കുന്നു.
5.90.26
तेजोराशिं महात्मानं वरिष्ठमभितौजसम् ।
भीमं प्रदर्शनेनापि भीमसेनं जनार्दन ॥ ५.९०.२६ ॥
ജനാർദനാ, തേജസ്സിന്റെ കൂമ്പാരവും മഹാത്മാവും ശ്രേഷ്ഠനും അത്യന്തം ഓജസ്സുള്ളവനുമായ ഭീമനെ, ഭീമസേനനെ, അവന്റെ ദർശനം കൊണ്ടുതന്നെ അറിയുക.
5.90.27
तं ममाचक्ष्व वार्ष्णेय कथमद्य वृकोदरः ।
आस्ते परिघबाहुः स मध्यमः पाण्डवो बली ॥ ५.९०.२७ ॥
വാർഷ്ണേയാ, ഇന്ന് ആ വൃകോദരൻ എങ്ങനെയിരിക്കുന്നു എന്ന് എന്നോട് പറയുക. പരിഘം പോലെ ബാഹുക്കളുള്ള, മധ്യമനായ, ബലവാനായ ആ പാണ്ഡവൻ എവിടെയാണ്?
5.90.28
अर्जुनेनार्जुनो यः स कृष्ण बाहुसहस्रिणा ।
द्विबाहुः स्पर्धते नित्यमतीतेनापि केशव ॥ ५.९०.२८ ॥
കൃഷ്ണാ, അർജുനനോടു മത്സരിക്കുന്ന അർജുനൻ അവനാണ്. ആയിരം കൈകളുള്ളവനോടു രണ്ടു കൈകളുള്ളവൻ എപ്പോഴും മത്സരിക്കുന്നു — കേശവാ, കഴിഞ്ഞുപോയവനോടുപോലും.
5.90.29
क्षिपत्येकेन वेगेन पञ्चबाणशतानि यः ।
इष्वस्त्रे सदृशो राज्ञः कार्तवीर्यस्य पाण्डवः ॥ ५.९०.२९ ॥
ഒരേ വേഗത്തിൽ അഞ്ഞൂറ് അമ്പുകൾ എയ്യുന്നവൻ, വില്ലുവിദ്യയിൽ രാജാവായ കാർത്തവീര്യന് തുല്യനായ പാണ്ഡവൻ.
5.90.30
तेजसाऽऽदित्यसदृशो महर्षिसदृशो दमे ।
क्षमया पृथिवीतुल्यो महेन्द्रसमविक्रमः ॥ ५.९०.३० ॥
തേജസ്സിൽ ആദിത്യനു തുല്യൻ, ദമത്തിൽ മഹർഷിക്കു തുല്യൻ, ക്ഷമയിൽ ഭൂമിക്കു തുല്യൻ, പരാക്രമത്തിൽ മഹേന്ദ്രനു തുല്യൻ.
5.90.31
आधिराज्यं महद्दीप्तं प्रथितं मधुसूदन ।
आहृतं येन वीर्येण कुरूणां सर्वराजसु ॥ ५.९०.३१ ॥
ഓ മധുസൂദനാ, കുരുക്കൾ ഏത് വീര്യത്താൽ സർവ രാജാക്കന്മാരുടെയും മേൽ മഹത്തും തേജോമയവും പ്രസിദ്ധവുമായ ആധിരാജ്യം നേടിയോ.
5.90.32
यस्य बाहुबलं सर्वे पाण्डवाः पर्युपासते ।
स सर्वरथिनां श्रेष्ठः पाण्डवः सत्यविक्रमः ॥ ५.९०.३२ ॥
ആരുടെ ബാഹുബലത്തെ എല്ലാ പാണ്ഡവരും ആശ്രയിക്കുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാ രഥികരിലും ശ്രേഷ്ഠൻ, സത്യവിക്രമനായ പാണ്ഡവൻ.
5.90.33
यं गत्वाऽभिमुखः सङ्ख्ये न जीवन्तश्चिदाव्रजेत् ।
यो जेता सर्वभूतानामजेयो जिष्णुरच्युत ॥ ५.९०.३३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആരുടെ മുന്നിൽ ചെന്ന് ജീവനോടെ തിരിച്ചുവരാൻ പോലും കഴിയുന്നില്ലയോ, സർവഭൂതങ്ങളെയും ജയിച്ചവൻ, അജേയൻ, വിജയി — ഓ അച്യുതാ.
5.90.34
योऽपाश्रयः पाण्डवानां देवानामिव वासवः ।
स ते भ्राता सखा चैव कथमद्य धनञ्जयः ॥ ५.९०.३४ ॥
പാണ്ഡവരുടെ അഭയമായവൻ, ദേവന്മാർക്ക് ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ — അവനാണ് നിന്റെ സഹോദരനും സുഹൃത്തുമായ ധനഞ്ജയൻ; ഇന്ന് അവൻ എങ്ങനെയിരിക്കുന്നു?
5.90.35
दयावान्सर्वभूतेषु ह्रीनिषेवो महास्रवित् ।
मृदुश्च सुकुमारश्च धार्मिकश्च प्रियश्च मे ॥ ५.९०.३५ ॥
സർവഭൂതങ്ങളിലും ദയയുള്ളവൻ, ലജ്ജാശീലൻ, മഹാശാസ്ത്രജ്ഞൻ, മൃദുവും സുകുമാരനും, ധാർമ്മികനും, എനിക്ക് പ്രിയനും.
5.90.36
सहदेवो महेष्वासः शूरः समितिशोभनः ।
भ्रातृणां कृष्ण शुश्रूषुर्धर्मार्थकुशलो युवा ॥ ५.९०.३६ ॥
സഹദേവൻ, മഹാധനുർധരൻ, ശൂരൻ, സഭയിലും യുദ്ധത്തിലും ശോഭിക്കുന്നവൻ — ഓ കൃഷ്ണാ, സഹോദരന്മാരുടെ സേവയിൽ നിരതൻ, ധർമ്മാർത്ഥകുശലൻ, യുവാവ്.
5.90.37
सदैव सहदेवस्य भ्रातरो मधुसूदन ।
वृत्तं कल्याणवृत्तस्य पूजयन्ति महात्मनः ॥ ५.९०.३७ ॥
മധുസൂദനാ, സഹദേവന്റെ സഹോദരന്മാർ എപ്പോഴും നല്ല നടപ്പുള്ള ആ മഹാത്മാവിന്റെ നടപ്പിനെ ആദരിക്കുന്നു.
5.90.38
ज्येष्ठोपचायिनं वीरं सहदेवं युधां पतिम् ।
शुश्रूषुं मम वार्ष्णेय माद्रीपुत्रं प्रचक्ष्व मे ॥ ५.९०.३८ ॥
മൂത്ത സഹോദരനെ സേവിക്കുന്നവനും വീരനും യോദ്ധാക്കളുടെ നാഥനും എന്റെ ശുശ്രൂഷകനുമായ സഹദേവനെ, വാർഷ്ണേയാ, മാദ്രിയുടെ ആ പുത്രനെ എനിക്ക് വിവരിച്ചു പറയൂ.
5.90.39
सुकुमारो युवा शूरो दर्शनीयश्च पाण्डवः ।
भ्रातॄणां चैव सर्वेषां प्रियः प्राणो बहिश्चरः ॥ ५.९०.३९ ॥
സുകുമാരനും യുവാവും ശൂരനും കാണാൻ മനോഹരനുമായ ആ പാണ്ഡവൻ എല്ലാ സഹോദരന്മാർക്കും പ്രിയനാണ്; അവരുടെ പുറത്തു സഞ്ചരിക്കുന്ന പ്രാണനാണവൻ.
5.90.40
चित्रयोधी च नकुलो महेष्वासो महाबलः ।
कच्चित्स कुशली कृष्ण वत्सो मम सुखैधितः ॥ ५.९०.४० ॥
ചിത്രയോധിയും മഹാധനുർധരനും മഹാബലനുമായ നകുലൻ — കൃഷ്ണാ, അവൻ സുഖമായിരിക്കുന്നുവോ? സുഖത്തിൽ വളർന്ന എന്റെ മകൻ?
5.90.41
सुखोचितमदुःखार्हं सुकुमारं महारथम् ।
अपि जातु महाबाहो पश्येयं नकुलं पुनः ॥ ५.९०.४१ ॥
സുഖത്തിന് യോഗ്യനും ദുഃഖത്തിന് അർഹനല്ലാത്തവനും സുകുമാരനും മഹാരഥനുമായ നകുലനെ — മഹാബാഹോ, ഞാൻ ഇനിയൊരിക്കൽ കാണുമോ?
5.90.42
पक्ष्मसंपातजे काले नकुलेन विनाकृता ।
न लभामि धृतिं वीर साऽद्य जीवामि पश्य माम् ॥ ५.९०.४२ ॥
കണ്ണുചിമ്മുന്ന നേരം പോലും നകുലനില്ലാതെ ഞാൻ ധൈര്യം കണ്ടെത്തുന്നില്ല; വീരാ, ആ ഞാൻ ഇന്ന് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു — എന്നെ നോക്കൂ.
5.90.43
सर्वैः पुत्रैः प्रियतरा द्रौपदी मे जनार्दन ।
कुलीना रूपसंपन्ना सर्वैः समुदिता गुणैः ॥ ५.९०.४३ ॥
ജനാർദ്ദനാ, ദ്രൗപദി എനിക്ക് എല്ലാ പുത്രന്മാരെക്കാളും പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്. അവൾ കുലീനയും രൂപസമ്പന്നയും സകല ഗുണങ്ങളാലും നിറഞ്ഞവളുമാണ്.
5.90.44
पुत्रलोकात्पतिलोकं वृण्वाना सत्यवादिनी ।
प्रियान्पुत्रान्परित्यज्य पाण्डवाननुरुध्यते ॥ ५.९०.४४ ॥
പുത്രലോകത്തേക്കാൾ പതിലോകം തിരഞ്ഞെടുത്ത സത്യവാദിനിയായ ദ്രൗപദി, പ്രിയപ്പെട്ട പുത്രന്മാരെ ഉപേക്ഷിച്ച് പാണ്ഡവരെയാണ് പിന്തുടരുന്നത്.
5.90.45
महाभिजनसंपन्ना सर्वकामैः सुपूजिता ।
ईश्वरी सर्वकल्याणी द्रौपदी कथमच्युत ॥ ५.९०.४५ ॥
അച്യുതാ, ഉന്നതകുലജയും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളാലും നന്നായി ആദരിക്കപ്പെട്ടവളും ഈശ്വരിയും സർവമംഗളയുമായ ദ്രൗപദി എങ്ങനെ (ഇങ്ങനെയായി)?
5.90.46
पतिभिः पञ्चभिः शूरैरग्निकल्पैः प्रहारिभिः ।
उपपन्ना महेष्वासैर्द्रौपदी दुःखभागिनी ॥ ५.९०.४६ ॥
അഗ്നിതുല്യരും പ്രഹരശേഷിയുള്ളവരുമായ അഞ്ചു ശൂരന്മാരായ ഭർത്താക്കന്മാരുള്ള, മഹാധനുർധരരുടെ പത്നിയായ ദ്രൗപദി ദുഃഖത്തിന്റെ പങ്കാളിയായി.
5.90.47
चतुर्दशमिदं वर्षं यन्नापश्यमरिन्दम ।
पुत्रादिभिः परिद्यूनां द्रौपदीं सत्यवादिनीम् ॥ ५.९०.४७ ॥
അരിന്ദമാ, ഇത് പതിന്നാലാം വർഷമാണ്; പുത്രന്മാരോടൊപ്പം ക്ഷീണിച്ച സത്യവാദിനിയായ ദ്രൗപദിയെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.
5.90.48
न नूनं कर्मभिः पुण्यैरश्रुते पुरुषः सुखम् ।
द्रौपदी चेत्तथावृत्ता नाश्रुते सुखमव्ययम् ॥ ५.९०.४८ ॥
തീർച്ചയായും, പുണ്യകർമ്മങ്ങളാൽ മനുഷ്യൻ സുഖം നേടുന്നില്ല; ദ്രൗപദിക്ക് ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചെങ്കിൽ അവൾ അക്ഷയസുഖം നേടിയിട്ടില്ല.
5.90.49
न प्रियो मम कृष्णाया बीभत्सुर्न युधिष्ठिरः ।
भीमसेनो यमौ वापि यदपश्यं सभागताम् ॥ ५.९०.४९ ॥
സഭയിൽ കൊണ്ടുവരപ്പെട്ട കൃഷ്ണയെ ഞാൻ കണ്ടപ്പോൾ, ബീഭത്സുവോ യുധിഷ്ഠിരനോ ഭീമസേനനോ ഇരട്ടകളോ ആരും അവൾക്ക് പ്രിയരായി തോന്നിയില്ല.
5.90.50
न मे दुःखतरं किंचिद्भूतपूर्वं ततोऽधिकम् ।
स्त्रीधर्मिणीं द्रौपदीं यच्छ्वशुराणां समीपगाम् ॥ ५.९०.५० ॥
ഇതിനെക്കാൾ ദുഃഖകരമായ ഒന്നും മുമ്പ് എനിക്കുണ്ടായിട്ടില്ല — പതിവ്രതയായ ദ്രൗപദി അമ്മാവന്മാരുടെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടത്.
5.90.51
आनायितामनार्येण क्रोधलोभानुवर्तिना ।
सर्वे प्रैक्षन्त कुरव एकवस्त्रां सभागताम् ॥ ५.९०.५१ ॥
ക്രോധത്തെയും ലോഭത്തെയും പിന്തുടരുന്ന അനാര്യൻ കൊണ്ടുവന്ന്, ഒറ്റ വസ്ത്രത്തോടെ സഭയിലെത്തിയ അവളെ എല്ലാ കുരുക്കളും നോക്കി.
5.90.52
तत्रैव धृतराष्ट्रश्च महाराजश्च बाह्लिकः ।
कृपश्च कसोमदत्तश्च निर्विष्णाः कुरवस्तथा ॥ ५.९०.५२ ॥
അവിടെത്തന്നെ ധൃതരാഷ്ട്രനും മഹാരാജാവും ബാഹ്ലികനും കൃപനും സോമദത്തനും ഉണ്ടായിരുന്നു; കുരുക്കളും അതുപോലെ വിഷാദിച്ചവരായിരുന്നു.
5.90.53
तस्यां संसदि सर्वेषां क्षत्तारं पूजयाम्यहम् ।
वृत्तेन हि भवत्यार्यो न धनेन न विद्यया ॥ ५.९०.५३ ॥
ആ സഭയിൽ എല്ലാവരുടെയും മധ്യേ ഞാൻ ക്ഷത്താവിനെ (വിദുരനെ) ആദരിക്കുന്നു; നടപ്പുകൊണ്ടാണ് ഒരാൾ ആര്യനാകുന്നത്, ധനംകൊണ്ടല്ല, വിദ്യകൊണ്ടുമല്ല.
5.90.54
तस्य कृष्ण महाबुद्धेर्गम्भीरस्य महात्मनः ।
क्षत्तुःक शीलमलङ्कारो लोकान्विष्टभ्य तिष्ठति ॥ ५.९०.५४ ॥
കൃഷ്ണാ! ആ മഹാബുദ്ധിയും ഗംഭീരനും മഹാത്മാവുമായ ക്ഷത്താവിന്റെ (വിദുരന്റെ) ശീലമാണ് അവന്റെ അലങ്കാരം; അത് ലോകങ്ങളെ താങ്ങിനിർത്തുന്നു.
5.90.55
सा शोकार्ता च हृष्टा च दृष्ट्वा गोविन्दमागतम् ।
नानाविधानि दुःखानि सर्वाण्येवान्वकीर्तयम् ॥ ५.९०.५५ ॥
ദുഃഖത്താൽ പീഡിതയും സന്തോഷിച്ചവളുമായി, വന്നെത്തിയ ഗോവിന്ദനെ കണ്ട് അവൾ തന്റെ എല്ലാ വിധ ദുഃഖങ്ങളും വിവരിച്ചു.
5.90.56
पूर्वैराचरितं यत्तत्कुराजभिररिन्दम ।
अक्षद्यूतं मृगवधः कच्चिदेषां सुखावहम् ॥ ५.९०.५६ ॥
ശത്രുസംഹാരകാ, പൂർവ്വികർ അനുഷ്ഠിച്ചതും കുരുരാജാക്കന്മാർ ചെയ്തതുമായ ചൂതുകളിയും മൃഗവേട്ടയും അവർക്ക് സുഖം നൽകിയിരിക്കാം.
5.90.57
तन्मां दहति यत्कृष्णा सभायां कुरुसन्निधौ ।
धार्तराष्ट्रैः परिक्लिष्टा यथा न कुशलं तथा ॥ ५.९०.५७ ॥
കുരുക്കളുടെ സന്നിധിയിൽ സഭയിൽവെച്ച് കൃഷ്ണ (ദ്രൗപദി) ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരാൽ ഉപദ്രവിക്കപ്പെട്ടത് എന്നെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു; അത് നന്മയായി സംഭവിച്ചില്ല.
5.90.58
निर्वासनं च नगरात्प्रव्रज्या च परन्तप ।
नानाविधानां दुःखानामावासोऽस्मि जनार्दन ॥ ५.९०.५८ ॥
ശത്രുപീഡകനേ, നഗരത്തിൽനിന്നുള്ള നാടുകടത്തലും പ്രവ്രജ്യയും; ജനാർദ്ദനാ, ഞാൻ പല വിധ ദുഃഖങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലമായിരിക്കുന്നു.
5.90.59
अज्ञातचर्या बालानामवरोधश्च माधव ।
न मे क्लेशतमं तत्स्यात्पुत्रैः सह परन्तप ॥ ५.९०.५९ ॥
മാധവാ, അറിയപ്പെടാത്ത വിധം ജീവിക്കലും കുട്ടികളുടെ തടവും; ശത്രുപീഡകനേ, പുത്രന്മാരോടൊപ്പമുള്ളത് എനിക്ക് ഏറ്റവും വലിയ ക്ലേശമാകില്ല.
5.90.60
दुर्योधनेन निकृता वर्षमद्य चतुर्दशम् ।
दुःखादपि सुखं नः स्याद्यदि पुण्यफलक्षयः ॥ ५.९०.६० ॥
ദുര്യോധനനാൽ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ട നമുക്ക് ഇന്ന് പതിനാലാം വർഷമാണ്; പുണ്യഫലം ക്ഷയിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, ദുഃഖത്തിൽനിന്നുപോലും നമുക്ക് സുഖമുണ്ടാകാം.
5.90.61
न मे विशेपो जात्वासीद्धार्तराष्ट्रेषु पाण्डवैः ।
तेन सत्येन कृष्ण त्वां हतामित्रं श्रिया वृतम् ।
अस्माद्विमुक्तं सङ्ग्रामात्पश्येयं पाण्डवैः सह ॥ ५.९०.६१ ॥
പാണ്ഡവർക്കും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർക്കും ഇടയിൽ എനിക്ക് ഒരിക്കലും വ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ആ സത്യത്തിൽ, കൃഷ്ണാ, ശത്രുനാശകനും ശ്രീയാൽ നിറഞ്ഞവനുമായ നിന്നോട് ഞാൻ പറയുന്നു: ഈ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി പാണ്ഡവരോടൊപ്പം എനിക്ക് കാണണം.
5.90.62
नैव शक्याः पराजेतुं सर्वं ह्येषां तथाविधम् ।
पितरं त्वेव गर्हेयं नात्मानं न सुयोधनम् ॥ ५.९०.६२ ॥
അവരെ തോൽപ്പിക്കുക സാധ്യമല്ല, കാരണം അവരുടെ എല്ലാം അത്തരത്തിലുള്ളതാണ്. എന്നാൽ ഞാൻ പിതാവിനെയാണ് നിന്ദിക്കുക; എന്നെയോ സുയോധനനെയോ അല്ല.
5.90.63
येनाहं कुन्तिभोजाय धनं वृत्तैरिवार्पिता ।
बालां मामार्यकस्तुभ्यं क्रीडन्तीं कन्दुहस्तिकां ॥ ५.९०.६३ ॥
പന്തുമായി കളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ബാലികയായ എന്നെ, ധനം പോലെ, വിധിവശത്താലെന്നപോലെ കുന്തിഭോജന് നൽകിയത് (പിതാവ്) ആണ്.
5.90.64
अदात्तु कुन्तिभोजाय सखा सख्ये महात्मने ।
साऽहं पित्रा च निकृता श्वशुरैश्च परन्तप।
अत्यन्तदुःखिता कृष्ण किं जीवितफलं मम ॥ ५.९०.६४ ॥
സുഹൃത്ത് (ശൂരസേനൻ) തന്റെ സഖിയെ മഹാത്മാവായ കുന്തിഭോജന് നൽകി. പിതാവിനാലും ശ്വശുരന്മാരാലും വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടവളാണ് ഞാൻ, ശത്രുതാപനനേ. കൃഷ്ണാ, അത്യന്തം ദുഃഖിതയായ എനിക്ക് ഈ ജീവിതത്തിന്റെ ഫലമെന്ത്?
5.90.65
यन्मां वागब्रवीन्नक्तं सूतके सव्यसाचिनः ।
पुत्रस्ते पृथिवीं जेता यशश्चास्य दिवं स्पृशेत् । ॥ ५.९०.६५ ॥
സവ്യസാചി (അർജുനൻ) ജനിച്ച മുറിയിൽ രാത്രിയിൽ എന്നോട് സംസാരിച്ച വാക്ക്: 'നിന്റെ പുത്രൻ ഭൂമി ജയിക്കും; അവന്റെ യശസ്സ് സ്വർഗ്ഗത്തെ സ്പർശിക്കും.'
5.90.66
हत्वा कुरून्महाजन्ये राज्यं प्राप्य धनञ्जयः ।
भ्रातृभिः सह कौन्तेयस्त्रीन्मेधानाहरिष्यति ॥ ५.९०.६६ ॥
മഹാസംഹാരത്തിൽ കുരുക്കളെ വധിച്ച് രാജ്യം നേടി, കുന്തീപുത്രൻ ധനഞ്ജയൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം മൂന്നു മേധയാഗങ്ങൾ ചെയ്യും.
5.90.67
नाहं तामभ्यसूयामि नमो धर्माय वेधसे ।
कृष्णाय महते नित्यं धर्मो धारयति प्रजाः ॥ ५.९०.६७ ॥
ഞാൻ അവളെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നില്ല; ധർമ്മത്തിനും സ്രഷ്ടാവിനും നമസ്കാരം. മഹാനായ കൃഷ്ണനു എന്നും നമസ്കാരം; ധർമ്മമാണ് പ്രജകളെ താങ്ങുന്നത്.
5.90.68
धर्मश्चेदस्ति वार्ष्णेय यथा वागभ्यभाषत ।
त्वं चापि तत्तथा कृष्ण सर्वं संपादयिष्यसि ॥ ५.९०.६८ ॥
വാർഷ്ണേയാ, ധർമ്മമുണ്ടെങ്കിൽ, വാക്ക് പറഞ്ഞതുപോലെ, കൃഷ്ണാ, നീയും എല്ലാം അങ്ങനെതന്നെ സാധിക്കും.
5.90.69
न मां माधव वैधव्यं नार्थनाशो न वैरिता ।
तथा शोकाय दहति यथा पुत्रैर्विना भवः ॥ ५.९०.६९ ॥
മാധവാ, വൈധവ്യവും ധനനഷ്ടവും ശത്രുതയും എന്നെ അത്ര ദഹിപ്പിക്കുന്നില്ല; പുത്രന്മാരില്ലാത്ത ജീവിതം ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
5.90.70
याऽहं गाण्डीवधन्वानं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
धनञ्जयं न पश्यामि का शान्तिर्हृदयस्य मे।
इतश्चतुर्दशं वर्षं यन्नापश्यं युधिष्ठिरम् ॥ ५.९०.७० ॥
ഗാണ്ഡീവ വില്ലാളിയും ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ ധനഞ്ജയനെ ഞാൻ കാണാത്തപ്പോൾ എന്റെ ഹൃദയത്തിന് ശാന്തി എവിടെ? ഈ പതിനാലാം വർഷം മുതൽ ഞാൻ യുധിഷ്ഠിരനെ കണ്ടിട്ടില്ല.
5.90.71
धनञ्जयं च गोविन्द यमौ तं च वृकोदरम् ।
जीवनाशं प्रनष्टानां श्राद्धं कुर्वन्ति मानवाः ॥ ५.९०.७१ ॥
ഗോവിന്ദാ, ധനഞ്ജയനെയും ആ ഇരട്ടകളെയും വൃകോദരനെയും — ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടവരെന്നപോലെ ജനങ്ങൾ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നു.
5.90.72
अर्थतस्ते मम मृतास्तेषां चाहं जनार्दना ।
ब्रूया माधव राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ॥ ५.९०.७२ ॥
ജനാർദ്ദനാ, അവർ എനിക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ മൃതരാണ്; ഞാനും അവർക്ക് മൃതനാണ്. മാധവാ, ധർമ്മാത്മാവായ രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരനോട് പറയൂ.
5.90.73
भूयांस्ते हीयते धर्मो मा पुत्रक वृथा कृथाः ।
पराश्रया वासुदेव या जीवति घिगस्तु ताम् ॥ ५.९०.७३ ॥
നിന്റെ ധർമ്മം വളരെ കുറയുന്നു; മകനേ, വൃഥാ ചെയ്യരുത്. വാസുദേവാ, പരാശ്രയത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവൾക്ക് ധിക്കാരം.
5.90.74
वृत्तेः कार्पण्यलब्धाया अप्रतिष्ठैव ज्यायसी ।
अथो धनञ्जयं ब्रूया नित्योद्युक्तं वृकोदरम् ॥ ५.९०.७४ ॥
കാർപ്പണ്യത്താൽ ലഭിച്ച നടപ്പിൽ നിന്നുള്ള അപമാനം തന്നെ വലിയത്. പിന്നെ ധനഞ്ജയനോടും, എന്നും സന്നദ്ധനായ വൃകോദരനോടും പറയൂ.
5.90.75
यदर्थं क्षत्रिया सूते तस्य कालोऽयमागतः ।
अस्मिंश्चेदागते काले मिथ्या चातिक्रमिष्यति ॥ ५.९०.७५ ॥
ഏത് ലക്ഷ്യത്തിനായി ക്ഷത്രിയർ ജനിക്കുന്നുവോ, ആ കാലം ഇതാ വന്നിരിക്കുന്നു. ഈ കാലം വന്നിട്ട് വൃഥാ കടന്നുപോയാൽ...
5.90.76
लोकसंभाविताः संतः सुनृशंसं करिष्यथ ।
नृशंसेन च वो युक्तांस्त्यजेयं शाश्वतीः समाः ॥ ५.९०.७६ ॥
ലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട സജ്ജനങ്ങളേ, നിങ്ങൾ അതിക്രൂരമായ കർമ്മം ചെയ്യും. ക്രൂരതയോടെ ചേർന്ന നിങ്ങളെ ഞാൻ ശാശ്വതമായ വർഷങ്ങളോളം ഉപേക്ഷിക്കും.
5.90.77
काले हि समनुप्राप्ते त्यक्तव्यमपि जीवनम् ।
माद्रीपुत्रौ च व्यक्तव्यौ क्षत्रधर्मरतौ सदा ॥ ५.९०.७७ ॥
കാലം വന്നെത്തിയാൽ ജീവൻ പോലും ഉപേക്ഷിക്കണം. ക്ഷത്രധർമ്മത്തിൽ എന്നും രമിക്കുന്ന മാദ്രിയുടെ പുത്രന്മാരും വെളിപ്പെടണം.
5.90.78
विक्रमेणार्जितान्भोगान्वृणीतं जीवितादपि ।
विक्रमाधिगता ह्यर्थाः क्षत्रधर्मेण जीवतः ॥ ५.९०.७८ ॥
വീര്യത്താൽ നേടിയ ഭോഗങ്ങളെ ജീവനെക്കാളും ഉപരിയായി വരിക്കുക; വീര്യത്താൽ ലഭിച്ച സമ്പത്ത് ക്ഷാത്രധർമ്മത്താൽ ജീവിക്കുന്നവന്റേതാണ്.
5.90.79
मनो मनुष्यस्य सदा प्रीणन्ति पुरुषोत्तम ।
गत्वा ब्रूहि महाबाहो सर्वशस्त्रभृतां वरम् ॥ ५.९०.७९ ॥
പുരുഷോത്തമാ, മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിനെ എപ്പോഴും സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവ ഇവയാണ്. മഹാബാഹോ, ചെന്ന് ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനോട് പറയുക.
5.90.80
अर्जुनं पाण्डवं वीरं द्रौपद्याः पदवीं चर ।
विदितौ हि तवात्यन्तं क्रुद्धौ तौ तु यथान्तकौ ॥ ५.९०.८० ॥
വീരനായ പാണ്ഡവൻ അർജ്ജുനന്റെ അടുത്ത് ചെന്ന് ദ്രൗപദിയുടെ വഴി പിന്തുടരുക. ആ രണ്ടുപേരും കോപിച്ചാൽ യമന്മാരെപ്പോലെയാണെന്ന് നിനക്ക് നന്നായി അറിയാം.
5.90.81
भीमार्जुनौ नयेतां हि देवानपि परां गतिम् ।
तयोश्चैतदवज्ञानं यत्सा कृष्णा सभां गता ॥ ५.९०.८१ ॥
ഭീമനും അർജ്ജുനനും ദേവന്മാരെപ്പോലും പരമഗതിയിലേക്ക് നയിക്കാൻ കഴിവുള്ളവരാണ്. കൃഷ്ണ സഭയിൽ പോകേണ്ടിവന്നത് അവരെ അവഗണിച്ചതുകൊണ്ടാണ്.
5.90.82
दुःशासतश्च कर्णश्च परुषाण्यभ्यभाषताम् ।
दुर्योधनो भीमसेनमभ्यगच्छन्मनस्विनम् ॥ ५.९०.८२ ॥
ദുഃശാസനനും കർണ്ണനും പരുഷവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; ദുര്യോധനൻ മനസ്വിയായ ഭീമസേനന്റെ അടുത്ത് ചെന്നു.
5.90.83
पश्यतां कुरुमुख्यानां तस्य द्रक्ष्यति यत्फलम् ।
न हि वैरं समासाद्य प्रशाम्यति वृकोदरः ॥ ५.९०.८३ ॥
കുരുമുഖ്യന്മാർ നോക്കിനിൽക്കെ അവൻ തന്റെ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം കാണും. വൈരം ഉണ്ടായാൽ വൃകോദരൻ ശാന്തനാകാറില്ല.
5.90.84
सुचिरादपि भीमस्य न हि वैरं प्रशाम्यति ।
यावदन्तं न नयति शात्रवाञ्चत्रुकर्शनः ॥ ५.९०.८४ ॥
വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞാലും ഭീമന്റെ വൈരം ശമിക്കുകയില്ല; ശത്രുക്കളെ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതുവരെ, ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്നവൻ അവൻ.
5.90.85
न दुःखं राज्यहरणं न च द्यूते पराजयः ।
प्रव्राजनं तु पुत्राणां न मे तद्दुःखकारणम् ॥ ५.९०.८५ ॥
രാജ്യം അപഹരിക്കപ്പെട്ടതോ ചൂതിൽ തോറ്റതോ ദുഃഖമല്ല; എന്നാൽ പുത്രന്മാരുടെ നാടുകടത്തൽ എനിക്ക് ആ ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണമല്ല.
5.90.86
यत्तु सा बृहती श्यामा एकवस्त्रा सभां गता ।
अशृणोत्परुषा वाचः किं नु दुःखतरं ततः ॥ ५.९०.८६ ॥
എന്നാൽ വിശാലയും കറുത്ത നിറമുള്ളവളും ഒറ്റവസ്ത്രത്തോടെ സഭയിൽ ചെന്ന് കഠിനവാക്കുകൾ കേട്ടവളും — അതിനേക്കാൾ വലിയ ദുഃഖം എന്തുണ്ട്?
5.90.87
स्त्रीधर्मिणी वरारोहा क्षत्रधर्मरता सदा ।
नाभ्यगच्छत्तदा नाथं कृष्णा नाथवती सती ॥ ५.९०.८७ ॥
സ്ത്രീധർമ്മം പാലിക്കുന്ന, സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടുള്ള, എപ്പോഴും ക്ഷത്രധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച അവൾ — നാഥനുണ്ടായിട്ടും അന്ന് കൃഷ്ണ തന്റെ നാഥന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നില്ല; അവൾ സതി.
5.90.88
यस्या मम सपुत्रायास्त्वं नाथो मधुसूदन ।
रामश्च बलिनां श्रेष्ठः प्रद्युम्नश्च महारथः ॥ ५.९०.८८ ॥
എനിക്കും എന്റെ പുത്രന്മാർക്കും നീയാണ് നാഥൻ, മധുസൂദനാ; ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമനും മഹാരഥനായ പ്രദ്യുമ്നനും ഉണ്ട്.
5.90.89
साऽहमेवंविधं दुःखं सहेयं पुरुषोत्तम ।
भीमे जीवति दुर्धर्षे विजये चापलायिनि ॥ ५.९०.८९ ॥
പുരുഷോത്തമാ, ദുർധർഷനായ ഭീമൻ ജീവിച്ചിരിക്കെ, പിന്മാറാത്ത വിജയനും ഉള്ളപ്പോൾ — ഞാൻ ഇത്തരം ദുഃഖം സഹിക്കാം.
5.90.90
तत आश्वासयामास पुत्राधिभिरभिप्लुताम् ।
पितृष्वसारं शोचन्तीं शौरिः पार्थसखः पृथाम् ॥ ५.९०.९० ॥
അപ്പോൾ പുത്രന്മാരെക്കുറിച്ചുള്ള ആധിയിൽ മുങ്ങി ദുഃഖിച്ചിരുന്ന തന്റെ അമ്മായി പൃഥയെ പാർത്ഥരുടെ സഖാവായ ശൗരി (കൃഷ്ണൻ) ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
5.90.91
का नु सीमन्तिनी त्वादृग्लोकेष्वस्ति पितृष्वसः ।
शूरस्य राज्ञो दुहिता आजमीढकुलं गता ॥ ५.९०.९१ ॥
അമ്മായീ! ലോകങ്ങളിൽ നിങ്ങളെപ്പോലെ സദ്ഗുണവതിയായ ആരുണ്ട്? ശൂര രാജാവിന്റെ പുത്രിയായി അജമീഢ കുലത്തിലേക്ക് പോയ നിങ്ങൾ തന്നെ.
5.90.92
महाकुलीना भवती ह्रदाद्ध्रदमिवागता ।
ईश्वरी सर्वकल्याणी भर्त्रा परमपूजिता ॥ ५.९०.९२ ॥
നിങ്ങൾ മഹാകുലീനയാണ്; ഒരു കുളത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു കുളത്തിലേക്ക് വന്നതുപോലെയാണ് നിങ്ങൾ വന്നത്. ഭർത്താവിനാൽ അത്യധികം ആദരിക്കപ്പെട്ട നിങ്ങൾ സർവമംഗളയായ ഗൃഹനായികയാണ്.
5.90.93
वीरसूर्वीरपत्नी त्वं सर्वैः समुदिता गुणैः ।
मुखदुःखे महाप्राज्ञे त्वादृशी सोढुमर्हति ॥ ५.९०.९३ ॥
നിങ്ങൾ വീരന്മാരുടെ മാതാവും വീരന്റെ ഭാര്യയുമാണ്; എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും നിറഞ്ഞവൾ. മഹാപ്രാജ്ഞേ, സുഖദുഃഖങ്ങൾ സഹിക്കാൻ നിങ്ങളെപ്പോലുള്ളവരാണ് അർഹർ.
5.90.94
निद्रातन्द्रे क्रोधहर्षौ क्षुत्पिपासे हिमातपौ ।
एतानि पार्था निर्जित्य नित्यं वीरसुखे रताः ॥ ५.९०.९४ ॥
ഉറക്കവും മടിയും, കോപവും സന്തോഷവും, വിശപ്പും ദാഹവും, തണുപ്പും ചൂടും — ഇവയെ ജയിച്ച് പാർത്ഥർ എപ്പോഴും വീരന്മാരുടെ സുഖത്തിൽ രമിക്കുന്നു.
5.90.95
त्यक्तग्राम्यसुखाः पार्था नित्यं वीरसुखप्रियाः ।
न तु स्वल्पेन तुष्येयुर्महोत्साहा महाबलाः ॥ ५.९०.९५ ॥
ലൗകിക സുഖങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, എപ്പോഴും വീരന്മാരുടെ സുഖം പ്രിയപ്പെടുന്ന പാർത്ഥർ ചെറിയതുകൊണ്ട് തൃപ്തരാവില്ല; അവർ മഹോത്സാഹികളും മഹാബലശാലികളുമാണ്.
5.90.96
अन्तं धीरा निषेवन्ते मध्यं ग्राम्यसुखप्रियाः ।
उत्तमांश्च परिक्लेशान्भोगांश्चातीव मानुषान् ॥ ५.९०.९६ ॥
ധീരന്മാർ അന്തത്തെ സേവിക്കുന്നു; ഗ്രാമ്യസുഖപ്രിയർ മധ്യത്തെ. ഉത്തമ ക്ലേശങ്ങളെയും അതിമാനുഷ ഭോഗങ്ങളെയും (അവർ സ്വീകരിക്കുന്നു).
5.90.97
अन्तेषु रेमिरे धीरा न ते मध्येषु रेमिरे ।
अन्तप्राप्तिं सुखं प्राहुर्दुःखमन्तरमन्तयोः ॥ ५.९०.९७ ॥
ധീരന്മാർ അന്തങ്ങളിൽ രമിക്കുന്നു; മധ്യത്തിൽ അവർ രമിക്കുന്നില്ല. അന്തപ്രാപ്തിയാണ് സുഖമെന്ന് അവർ പറയുന്നു; രണ്ട് അന്തങ്ങൾക്കിടയിലെ അകലമാണ് ദുഃഖം.
5.90.98
अभिवादयन्ति भवतीं पाण्डवाः सह कृष्णया ।
आत्मानं ते कुशलिनं निवेद्याहुरनामयम् ॥ ५.९०.९८ ॥
പാണ്ഡവർ കൃഷ്ണയോടൊപ്പം നിങ്ങളെ വന്ദിക്കുന്നു; തങ്ങളുടെ ക്ഷേമം അറിയിച്ച്, രോഗമില്ലാത്തവരാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു.
5.90.99
अरोगान्सर्वसिद्धार्थान्क्षिप्रं द्रक्ष्यसि पाण्डवान् ।
ईश्वरान्सर्वलोकस्य हतामित्राञ्श्रिया वृतान् ॥ ५.९०.९९ ॥
നിങ്ങൾ വേഗം പാണ്ഡവരെ കാണും — രോഗമില്ലാത്തവരും, സർവ്വകാര്യസിദ്ധിയുള്ളവരും, സർവ്വലോകങ്ങളുടെയും ഈശ്വരന്മാരും, ശത്രുക്കളെ വധിച്ചവരും, ശ്രീയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവരുമായി.
5.90.100
एवमाश्वासिता कुन्ती प्रत्युवाच जनार्दनम् ।
पुत्राधिभिरभिध्वस्ता निगृह्याबुद्धिजं तमः ॥ ५.९०.१०० ॥
ഇങ്ങനെ ആശ്വസിപ്പിക്കപ്പെട്ട കുന്തി ജനാർദ്ദനനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു. പുത്രന്മാരെച്ചൊല്ലിയുള്ള വേവലാതികളാൽ പീഡിതയായി, അവിവേകത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ ആ അന്ധകാരത്തെ അടക്കിക്കൊണ്ട്.
5.90.101
यद्यत्तेषां महाबाहो पथ्यं स्यान्मधुसूदन ।
यथायथा त्वं मन्येथाः कुर्याः कृष्ण तथातथा ॥ ५.९०.१०१ ॥
മഹാബാഹോ, മധുസൂദനാ, അവർക്ക് എന്തെല്ലാം ഹിതകരമാണോ, കൃഷ്ണാ, നീ എങ്ങനെയെല്ലാം കരുതുന്നുവോ അങ്ങനെയെല്ലാം ചെയ്യുക.
5.90.102
अविलोपेन धर्मस्य अनिकृत्या परन्तप ।
प्रभावज्ञाऽस्मि ते कृष्ण सत्यस्याभिजनस्य च ॥ ५.९०.१०२ ॥
പരന്തപാ കൃഷ്ണാ, ധർമ്മത്തെ ലോപിപ്പിക്കാതെയും വഞ്ചനയില്ലാതെയും നിന്റെ പ്രഭാവവും സത്യവും ഉത്തമകുലവും ഞാൻ അറിയുന്നു.
5.90.103
व्यवस्थायां च मित्रेषु बुद्धिविक्रमयोस्तथा ।
त्वमेव नः कुले धर्मस्त्वं सत्यं त्वं तपो महत् ॥ ५.९०.१०३ ॥
മിത്രങ്ങൾക്കിടയിലെ വ്യവസ്ഥയിലും ബുദ്ധിയിലും വിക്രമത്തിലും, ഞങ്ങളുടെ കുലത്തിൽ നീ തന്നെയാണ് ധർമ്മം, നീ തന്നെയാണ് സത്യം, നീ തന്നെയാണ് മഹത്തായ തപസ്സ്.
5.90.104
त्वं त्राता त्वं महद्ब्रह्म त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
यथैवात्थ तथैवैतत्त्वयि सत्यं भविष्यति ॥ ५.९०.१०४ ॥
നീയാണ് രക്ഷകൻ, നീയാണ് മഹത്തായ ബ്രഹ്മം, നിന്നിലാണ് സർവ്വവും പ്രതിഷ്ഠിതം. നീ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ ഇത് നിന്നിൽ സത്യമായി ഭവിക്കും.
5.90.105
कुरूणां पाण्डवानां च लोकानां चापराजित ।
सर्वस्यैतस्य वार्ष्णेय गतिस्त्वमसि माधव।
प्रभावो बुद्धिवीर्यं च तादृशं तव केशव ॥ ५.९०.१०५ ॥
അപരാജിതനേ, കുരുക്കൾക്കും പാണ്ഡവർക്കും സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും, വൃഷ്ണിവംശജനേ മാധവാ, നീയാണ് ആശ്രയം. കേശവാ, നിന്റെ പ്രഭാവവും ബുദ്ധിയും വീര്യവും അത്തരത്തിലുള്ളതാണ്.
5.90.106
तामामन्त्र्य च गोविन्दः कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ।
प्रातिष्ठत महाबाहुर्दुर्योधनगृहान्प्रति ॥ ५.९०.१०६ ॥
അവളോട് യാത്ര ചോദിച്ച് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് മഹാബാഹുവായ ഗോവിന്ദൻ ദുര്യോധനന്റെ ഗൃഹങ്ങളിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.