ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.90.1
अथोपगम्य विदुरमपराह्णे जनार्दनः ।
पितृष्वसारं स पृथामभ्यगच्छदरिन्दमः ॥ ५.९०.१ ॥
ଏବେ ଅପରାହ୍ନରେ ଅରିନ୍ଦମ ଜନାର୍ଦନ ବିଦୁରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ପିଉସୀ ପୃଥାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
5.90.2
सा दृष्ट्वा कृष्णमायान्तं प्रसन्नादित्यवर्चसम् ।
कण्ठे गृहीत्वा प्राक्रोशत्स्मरन्ती तनयान्पृथा ॥ ५.९०.२ ॥
ପରିଷ୍କାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜରେ ଆସୁଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ପୃଥା ତାଙ୍କ ବେକକୁ ଧରି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି କାନ୍ଦିଲେ।
5.90.3
तेषां सत्ववतां मध्ये गोविन्दं सहचारिणम् ।
चिरस्य दृष्ट्वा वार्ष्णेयं बाष्पमाहारयत्मृथा ॥ ५.९०.३ ॥
ସେହି ସତ୍ତ୍ୱବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବହୁକାଳ ପରେ ସହଚର ଗୋବିନ୍ଦ ବାର୍ଷ୍ଣେୟଙ୍କୁ ଦେଖି ପୃଥାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଲୁହ ବହିଲା।
5.90.4
साऽब्रवीत्कृष्णमासीनं कृतातिथ्यं युधां पतिम् ।
बाष्पगद्गदपूर्णेन मुखेन परिशुष्यता ॥ ५.९०.४ ॥
ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି ବସିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ପତି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସେ ଲୁହରେ ଭରା, ଶୁଖିଲା ମୁଖରେ କହିଲେ।
5.90.5
एते बाल्यान्प्रभृत्येव गुरुशुश्रूषणे रताः ।
परस्परस्य सुहृदः संमताः समचेतसः।
निकृत्या भ्रंशिता राज्याञ्जनार्हा निर्जनं गताः ॥ ५.९०.५ ॥
ଏମାନେ ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ଗୁରୁସେବାରେ ରତ, ପରସ୍ପରର ସୁହୃଦ, ସମ୍ମାନିତ ଓ ସମଚିତ୍ତ ଥିଲେ। ଛଳନାରେ ରାଜ୍ୟହରା ହୋଇ, ଲୋକସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଜନ ବନକୁ ଗଲେ।
5.90.6
विनीतक्रोधहर्षाश्च ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ।
त्यक्त्वा प्रियमुखे पार्था रुदतीमपहाय माम् ॥ ५.९०.६ ॥
କ୍ରୋଧ ଓ ହର୍ଷକୁ ବଶରେ ରଖୁଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ, ସତ୍ୟବାଦୀ ପାର୍ଥମାନେ—ହେ ପ୍ରିୟମୁଖ!—କାନ୍ଦୁଥିବା ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
5.90.7
अहार्षुश्च वनं यान्तः समूलं हृदयं मम ।
अतदर्हा महात्मानः कथं केशव पाण्डवाः ॥ ५.९०.७ ॥
ବନକୁ ଯାଉ ଯାଉ ସେମାନେ ମୋ ହୃଦୟ ମୂଳ ସହିତ ହରଣ କଲେ। ହେ କେଶବ, ସେହି ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବେ ତାହାର ଯୋଗ୍ୟ ନଥିଲେ।
5.90.8
ऊषुर्महावने तात सिंहव्याघ्रगजाकुले ।
बाला विहीनाः पित्रा ते मया सततलालिताः ॥ ५.९०.८ ॥
ହେ ତାତ, ସିଂହ, ବାଘ ଓ ହାତୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ ମହାବନରେ ସେମାନେ ରହିଲେ — ପିତୃହୀନ ସେ ବାଳକମାନେ, ଯେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସର୍ବଦା ସ୍ନେହରେ ପାଳିଥିଲି।
5.90.9
अपश्यन्तश्च पितरौ कथमुषूर्महावने ।
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैर्भृदङ्गैर्वेणुनिस्वनैः ॥ ५.९०.९ ॥
ପିତାମାତାଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ସେମାନେ ସେ ମହାବନରେ କିପରି ରହିଲେ? ଶଙ୍ଖ, ଦୁନ୍ଦୁଭି, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ବଂଶୀ ଧ୍ୱନି ସେଠାରେ ନଥିଲା।
5.90.10
पाण्डवाः समबोध्यन्त बाल्यात्प्रभृति केशव ।
ये स्म वारणशब्देन हयानां हेषितेन च ॥ ५.९०.१० ॥
ହେ କେଶବ, ପାଣ୍ଡବେ ଶୈଶବରୁ ହାତୀର ଗର୍ଜନ ଓ ଘୋଡାର ହ୍ରେଷାରବରେ ଜାଗ୍ରତ ହେଉଥିଲେ।
5.90.11
रथेनेमिनिनादैश्च व्यबोध्यन्त तदा गृहे ।
शङ्खभेरीनिनादेन वेणुवीणानुनादिना ॥ ५.९०.११ ॥
ସେତେବେଳେ ଘରେ ରଥଚକ୍ରର ଘର୍ଘର, ଶଙ୍ଖ-ଭେରୀର ନିନାଦ ଓ ବଂଶୀ-ବୀଣାର ପ୍ରତିଧ୍ୱନିରେ ସେମାନେ ଜାଗ୍ରତ ହେଉଥିଲେ।
5.90.12
पुण्याहघोषमिश्रेण पूज्यमाना द्विजातिभिः ।
वस्त्रै रत्नैरलङ्कारैः पूजयन्तो द्विजन्मनः ॥ ५.९०.१२ ॥
ପୁଣ୍ୟାହ ମଙ୍ଗଳ ଘୋଷ ସହିତ ମିଶି, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ବସ୍ତ୍ର ରତ୍ନ ଅଳଙ୍କାରରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ସତ୍କାର କରି।
5.90.13
गीर्भिर्मङ्गलयुक्ताभिर्ब्राह्मणानां महात्मनाम् ।
अर्चितैरर्चनार्हैश्च स्तुवद्भिरभिनन्दिताः ॥ ५.९०.१३ ॥
ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳମୟ ବାଣୀରେ, ପୂଜନୀୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
5.90.14
प्रासादाग्नेष्वबोध्यन्त राङ्खवाजिनशायिनः ।
क्रूरं च निनदं श्रुत्वा श्वापदानां महावने ॥ ५.९०.१४ ॥
ପ୍ରାସାଦର ଅଗ୍ନି ନିକଟରେ, କମ୍ବଳ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ଉପରେ ଶୋଇଥିବା ଲୋକେ ଜାଗିଲେ; ମହାବନରେ ହିଂସ୍ର ପଶୁମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି।
5.90.15
न स्मोपयान्ति निद्रां ते नतदर्हा जनार्दन ।
भेरीमृदङ्गनिनदैः शङ्खवैणवनिस्वनैः ॥ ५.९०.१५ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ! ସେମାନେ ନିଦ୍ରା ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ତାହାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ଭେରୀ ଓ ମୃଦଙ୍ଗର ନିନାଦରେ, ଶଙ୍ଖ ଓ ବେଣୁର ସ୍ୱରରେ।
5.90.16
स्त्रीणां गीतनिनादैश्च मधुरैर्मधुसूदन ।
वन्दिमागधसूतैश्च स्तुवद्भिर्बोधिताः कथम् ॥ ५.९०.१६ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ! ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ମଧୁର ଗୀତନିନାଦରେ, ବନ୍ଦୀ, ମାଗଧ ଓ ସୂତମାନେ ସ୍ତୁତି କରି ଜଗାଇଲେ ସେମାନେ କିପରି (ଜାଗନ୍ତି?)
5.90.17
महावनेष्वबोध्यन्त श्वापदानां रुतेन च ।
ह्रीमात्सत्यधृतिर्दान्तो भूतानामनुकम्पिता ॥ ५.९०.१७ ॥
ମହାବନରେ ହିଂସ୍ର ପଶୁଙ୍କ ଗର୍ଜନରେ ଜାଗିଲେ। ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, ସତ୍ୟ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ସ୍ଥିର, ସଂଯମୀ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ।
5.90.18
कामद्वेषौ वशे कृत्वा सतां वर्त्मानुवर्तते ।
अम्बरीषस्य मान्धातुर्ययातेर्नहुषस्य च ॥ ५.९०.१८ ॥
କାମ ଓ ଦ୍ୱେଷକୁ ବଶ କରି ସେ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରେ; ଅମ୍ବରୀଷ, ମାନ୍ଧାତା, ଯଯାତି ଓ ନହୁଷଙ୍କ ପରି।
5.90.19
भरतस्य दिलीपस्य शिबेरौशीनरस्य च ।
राजर्षीणां पुराणानां धुरं धत्ते दुरुद्वहाम् ॥ ५.९०.१९ ॥
ଭରତ, ଦିଲୀପ, ଶିବି ଏବଂ ଉଶୀନରଙ୍କ ପୁତ୍ର — ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କର ଦୁର୍ବହ ଭାର ସେ ବହନ କରେ।
5.90.20
शीलवृत्तोपसंपन्नोः धर्मज्ञः सत्यसङ्गरः ।
राजा सर्वगुणोपेतस्त्रौलोक्यस्यापि यो भवेत् ॥ ५.९०.२० ॥
ଶୀଳ ଓ ଆଚରଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ, ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ରାଜା ତ୍ରିଲୋକର ମଧ୍ୟ ଅଧିପତି ହୋଇପାରନ୍ତି।
5.90.21
अजातशत्रुर्धर्मात्मा शुद्धजाम्बूनदप्रभः ।
श्रेष्ठः कुरुषु सर्वेषु धर्मतः श्रुतवृत्ततः ।
प्रियदर्शो दीर्घभुजः कथं कृष्ण युधिष्ठिरः ॥ ५.९०.२१ ॥
ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ଧର୍ମାତ୍ମା, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର ଦୀପ୍ତିଯୁକ୍ତ, କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଆଚରଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରିୟଦର୍ଶନ, ଦୀର୍ଘବାହୁ — ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର କିପରି?
5.90.22
यः स नागायुतप्राणो वातरंहा महाबलः ।
सामर्षः पाण्डवो नित्यं प्रियो भ्रातुः प्रियंकरः ॥ ५.९०.२२ ॥
ଯାହାର ପ୍ରାଣରେ ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ବଳ, ଯିଏ ପବନ ପରି ବେଗବାନ, ମହାବଳୀ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ — ସେହି ପାଣ୍ଡବ ସର୍ବଦା ନିଜ ଭାଇର ପ୍ରିୟ ଓ ହିତକାରୀ।
5.90.23
कीचकस्य तु सज्ञातेर्यो हन्ता मधुसूदन ।
शूरः क्रोधवशानां च हिडिम्बस्य बकस्य च ॥ ५.९०.२३ ॥
କୀଚକଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ଯିଏ ବଧ କରିଥିଲା, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଯିଏ ଶୂର, କ୍ରୋଧବଶ ହିଡିମ୍ବ ଓ ବକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ବଧ କରିଥିଲା।
5.90.24
पराक्रमे शक्रसमो मातरिश्वसमो बले ।
महेश्वरसमः क्रोधे भीमः प्रहरतां वरः ॥ ५.९०.२४ ॥
ପରାକ୍ରମରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ, ବଳରେ ପବନଙ୍କ ସମାନ, କ୍ରୋଧରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମାନ — ଭୀମ ପ୍ରହାର କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
5.90.25
क्रोधं बलममर्षं च यो निधाय परंतपः ।
जितात्मा पाण्डवोऽमर्षी भ्रातुस्तिष्ठति शासने ॥ ५.९०.२५ ॥
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ତାପ ଦେଉଥିବା ସେହି ପାଣ୍ଡବ କ୍ରୋଧ, ବଳ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁତାକୁ ଦମନ କରି, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ହୋଇ, ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରହିଛନ୍ତି।
5.90.26
तेजोराशिं महात्मानं वरिष्ठमभितौजसम् ।
भीमं प्रदर्शनेनापि भीमसेनं जनार्दन ॥ ५.९०.२६ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦନ, ତେଜର ରାଶି, ମହାତ୍ମା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅତି ଓଜସ୍ୱୀ ଭୀମକୁ, ଭୀମସେନକୁ, ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ହିଁ ଚିହ୍ନ।
5.90.27
तं ममाचक्ष्व वार्ष्णेय कथमद्य वृकोदरः ।
आस्ते परिघबाहुः स मध्यमः पाण्डवो बली ॥ ५.९०.२७ ॥
ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ଆଜି ସେହି ବୃକୋଦର କିପରି ଅଛନ୍ତି ମୋତେ କୁହ। ପରିଘ ପରି ବାହୁଥିବା, ମଧ୍ୟମ, ବଳବାନ ପାଣ୍ଡବ କିପରି ଅଛନ୍ତି?
5.90.28
अर्जुनेनार्जुनो यः स कृष्ण बाहुसहस्रिणा ।
द्विबाहुः स्पर्धते नित्यमतीतेनापि केशव ॥ ५.९०.२८ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିବା ଅର୍ଜୁନ ସେ। ସହସ୍ର ବାହୁ ଥିବା ଜଣଙ୍କ ସହିତ ଦୁଇ ବାହୁ ଥିବା ସର୍ବଦା ସ୍ପର୍ଧା କରେ — ହେ କେଶବ, ଅତୀତ ଜଣଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ।
5.90.29
क्षिपत्येकेन वेगेन पञ्चबाणशतानि यः ।
इष्वस्त्रे सदृशो राज्ञः कार्तवीर्यस्य पाण्डवः ॥ ५.९०.२९ ॥
ଏକ ବେଗରେ ପାଞ୍ଚ ଶହ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଥିବା, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ରାଜା କାର୍ତ୍ତବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମାନ ସେହି ପାଣ୍ଡବ।
5.90.30
तेजसाऽऽदित्यसदृशो महर्षिसदृशो दमे ।
क्षमया पृथिवीतुल्यो महेन्द्रसमविक्रमः ॥ ५.९०.३० ॥
ତେଜରେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ସମାନ, ଦମରେ ମହର୍ଷିଙ୍କ ସମାନ, କ୍ଷମାରେ ପୃଥିବୀ ସମାନ, ପରାକ୍ରମରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ସମାନ।
5.90.31
आधिराज्यं महद्दीप्तं प्रथितं मधुसूदन ।
आहृतं येन वीर्येण कुरूणां सर्वराजसु ॥ ५.९०.३१ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ, କୁରୁମାନେ ଯେଉଁ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ମହତ୍, ଦୀପ୍ତ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଧିରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
5.90.32
यस्य बाहुबलं सर्वे पाण्डवाः पर्युपासते ।
स सर्वरथिनां श्रेष्ठः पाण्डवः सत्यविक्रमः ॥ ५.९०.३२ ॥
ଯାହାର ବାହୁବଳର ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଆଶ୍ରୟ ନିଅନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ରଥୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ପାଣ୍ଡବ।
5.90.33
यं गत्वाऽभिमुखः सङ्ख्ये न जीवन्तश्चिदाव्रजेत् ।
यो जेता सर्वभूतानामजेयो जिष्णुरच्युत ॥ ५.९०.३३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାହାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଜୀବିତ ଫେରିବା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟକର, ଯେ ସର୍ବଭୂତର ବିଜେତା, ଅଜେୟ, ବିଜୟୀ — ହେ ଅଚ୍ୟୁତ।
5.90.34
योऽपाश्रयः पाण्डवानां देवानामिव वासवः ।
स ते भ्राता सखा चैव कथमद्य धनञ्जयः ॥ ५.९०.३४ ॥
ଯେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି — ସେ ତୁମର ଭାଇ ଓ ସଖା ଧନଞ୍ଜୟ; ଆଜି ସେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି?
5.90.35
दयावान्सर्वभूतेषु ह्रीनिषेवो महास्रवित् ।
मृदुश्च सुकुमारश्च धार्मिकश्च प्रियश्च मे ॥ ५.९०.३५ ॥
ଯେ ସର୍ବଭୂତ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, ମହାଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, କୋମଳ ଓ ସୁକୁମାର, ଧାର୍ମିକ ଓ ମୋ ପ୍ରିୟ।
5.90.36
सहदेवो महेष्वासः शूरः समितिशोभनः ।
भ्रातृणां कृष्ण शुश्रूषुर्धर्मार्थकुशलो युवा ॥ ५.९०.३६ ॥
ସହଦେବ, ମହାନ ଧନୁର୍ଦ୍ଧର, ଶୂର, ସଭା ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୋଭିତ — ହେ କୃଷ୍ଣ, ଭାଇମାନଙ୍କ ସେବାରେ ନିରତ, ଧର୍ମାର୍ଥରେ ନିପୁଣ, ଯୁବକ।
5.90.37
सदैव सहदेवस्य भ्रातरो मधुसूदन ।
वृत्तं कल्याणवृत्तस्य पूजयन्ति महात्मनः ॥ ५.९०.३७ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ସହଦେବଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସର୍ବଦା ସେହି କଲ୍ୟାଣଚରିତ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଆଚରଣକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
5.90.38
ज्येष्ठोपचायिनं वीरं सहदेवं युधां पतिम् ।
शुश्रूषुं मम वार्ष्णेय माद्रीपुत्रं प्रचक्ष्व मे ॥ ५.९०.३८ ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କ ସେବାକାରୀ, ବୀର, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ସେବକ ସହଦେବଙ୍କ କଥା, ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରଙ୍କ କଥା ମୋତେ କୁହ।
5.90.39
सुकुमारो युवा शूरो दर्शनीयश्च पाण्डवः ।
भ्रातॄणां चैव सर्वेषां प्रियः प्राणो बहिश्चरः ॥ ५.९०.३९ ॥
ସୁକୁମାର, ଯୁବକ, ଶୂର, ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ସେହି ପାଣ୍ଡବ ସମସ୍ତ ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସେମାନଙ୍କର ବାହାରେ ବିଚରଣକାରୀ ପ୍ରାଣ।
5.90.40
चित्रयोधी च नकुलो महेष्वासो महाबलः ।
कच्चित्स कुशली कृष्ण वत्सो मम सुखैधितः ॥ ५.९०.४० ॥
ବିଚିତ୍ର ଯୋଦ୍ଧା, ମହାନ ଧନୁର୍ଧର, ମହାବଳ ନକୁଳ — ହେ କୃଷ୍ଣ, ସେ କୁଶଳରେ ଅଛି କି? ସୁଖରେ ପାଳିତ ମୋ ପୁତ୍ର?
5.90.41
सुखोचितमदुःखार्हं सुकुमारं महारथम् ।
अपि जातु महाबाहो पश्येयं नकुलं पुनः ॥ ५.९०.४१ ॥
ସୁଖ ଯୋଗ୍ୟ, ଦୁଃଖ ଅଯୋଗ୍ୟ, ସୁକୁମାର, ମହାରଥୀ ନକୁଳଙ୍କୁ — ହେ ମହାବାହୁ, ମୁଁ ପୁଣି କେବେ ଦେଖିବି କି?
5.90.42
पक्ष्मसंपातजे काले नकुलेन विनाकृता ।
न लभामि धृतिं वीर साऽद्य जीवामि पश्य माम् ॥ ५.९०.४२ ॥
ପଲକ ପଡ଼ିବା ସମୟ ମାତ୍ର ବି ନକୁଳଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ପାଏ ନାହିଁ; ହେ ବୀର, ସେଇ ମୁଁ ଆଜି ବଞ୍ଚିଛି — ମୋତେ ଦେଖ।
5.90.43
सर्वैः पुत्रैः प्रियतरा द्रौपदी मे जनार्दन ।
कुलीना रूपसंपन्ना सर्वैः समुदिता गुणैः ॥ ५.९०.४३ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଦ୍ରୌପଦୀ ମୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ସେ କୁଳୀନା, ରୂପବତୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନା।
5.90.44
पुत्रलोकात्पतिलोकं वृण्वाना सत्यवादिनी ।
प्रियान्पुत्रान्परित्यज्य पाण्डवाननुरुध्यते ॥ ५.९०.४४ ॥
ପୁତ୍ରଲୋକ ଅପେକ୍ଷା ପତିଲୋକକୁ ବରଣ କରିଥିବା ସତ୍ୟବାଦିନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
5.90.45
महाभिजनसंपन्ना सर्वकामैः सुपूजिता ।
ईश्वरी सर्वकल्याणी द्रौपदी कथमच्युत ॥ ५.९०.४५ ॥
ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ମହାକୁଳରେ ଜନ୍ମିତା, ସମସ୍ତ କାମନାରେ ସୁପୂଜିତା, ଈଶ୍ୱରୀ ଓ ସର୍ବମଙ୍ଗଳା ଦ୍ରୌପଦୀ କିପରି (ଏଭଳି ଦଶାକୁ ପାଇଲେ)?
5.90.46
पतिभिः पञ्चभिः शूरैरग्निकल्पैः प्रहारिभिः ।
उपपन्ना महेष्वासैर्द्रौपदी दुःखभागिनी ॥ ५.९०.४६ ॥
ଅଗ୍ନିସମ, ପ୍ରହାରକାରୀ ପାଞ୍ଚ ଶୂର ପତି ସହ ଯୁକ୍ତା, ମହାଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ଦୁଃଖର ଭାଗିନୀ ହୋଇଛନ୍ତି।
5.90.47
चतुर्दशमिदं वर्षं यन्नापश्यमरिन्दम ।
पुत्रादिभिः परिद्यूनां द्रौपदीं सत्यवादिनीम् ॥ ५.९०.४७ ॥
ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ଏହା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ବର୍ଷ; ପୁତ୍ରାଦିଙ୍କ ସହ କୃଶ ହୋଇଥିବା ସତ୍ୟବାଦିନୀ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖି ନାହିଁ।
5.90.48
न नूनं कर्मभिः पुण्यैरश्रुते पुरुषः सुखम् ।
द्रौपदी चेत्तथावृत्ता नाश्रुते सुखमव्ययम् ॥ ५.९०.४८ ॥
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ପୁଣ୍ୟକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସୁଖ ପାଏ ନାହିଁ; ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସହ ଏମିତି ହୋଇଥିଲେ, ସେ ଅକ୍ଷୟ ସୁଖ ପାଇନାହାନ୍ତି।
5.90.49
न प्रियो मम कृष्णाया बीभत्सुर्न युधिष्ठिरः ।
भीमसेनो यमौ वापि यदपश्यं सभागताम् ॥ ५.९०.४९ ॥
ସଭାକୁ ଆଣି ହୋଇଥିବା କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିବା ବେଳେ ବୀଭତ୍ସୁ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ କିମ୍ବା ଯମଜ ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ମନେ ହେଲେ ନାହିଁ।
5.90.50
न मे दुःखतरं किंचिद्भूतपूर्वं ततोऽधिकम् ।
स्त्रीधर्मिणीं द्रौपदीं यच्छ्वशुराणां समीपगाम् ॥ ५.९०.५० ॥
ଏଥିରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖଦ କିଛି ପୂର୍ବରୁ ମୋ ସହିତ ଘଟି ନଥିଲା — ପତିବ୍ରତା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଶ୍ୱଶୁରମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଣାଯାଇଥିବା।
5.90.51
आनायितामनार्येण क्रोधलोभानुवर्तिना ।
सर्वे प्रैक्षन्त कुरव एकवस्त्रां सभागताम् ॥ ५.९०.५१ ॥
କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇ, ଗୋଟିଏ ବସ୍ତ୍ରରେ ସଭାକୁ ଆସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ ଦେଖିଲେ।
5.90.52
तत्रैव धृतराष्ट्रश्च महाराजश्च बाह्लिकः ।
कृपश्च कसोमदत्तश्च निर्विष्णाः कुरवस्तथा ॥ ५.९०.५२ ॥
ସେଠାରେ ହିଁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ମହାରାଜ, ବାହ୍ଲିକ, କୃପ ଓ ସୋମଦତ୍ତ ଥିଲେ; କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ।
5.90.53
तस्यां संसदि सर्वेषां क्षत्तारं पूजयाम्यहम् ।
वृत्तेन हि भवत्यार्यो न धनेन न विद्यया ॥ ५.९०.५३ ॥
ସେହି ସଭାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କ୍ଷତ୍ତାଙ୍କୁ (ବିଦୁରଙ୍କୁ) ସମ୍ମାନ କରେ; କାରଣ ଆଚରଣରୁ ହିଁ ମଣିଷ ଆର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ, ଧନ କିମ୍ବା ବିଦ୍ୟାରୁ ନୁହେଁ।
5.90.54
तस्य कृष्ण महाबुद्धेर्गम्भीरस्य महात्मनः ।
क्षत्तुःक शीलमलङ्कारो लोकान्विष्टभ्य तिष्ठति ॥ ५.९०.५४ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ! ସେହି ମହାବୁଦ୍ଧି, ଗମ୍ଭୀର, ମହାତ୍ମା କ୍ଷତ୍ତାଙ୍କ (ବିଦୁରଙ୍କ) ଶୀଳ ହିଁ ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର; ତାହା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି।
5.90.55
सा शोकार्ता च हृष्टा च दृष्ट्वा गोविन्दमागतम् ।
नानाविधानि दुःखानि सर्वाण्येवान्वकीर्तयम् ॥ ५.९०.५५ ॥
ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତା ଓ ହର୍ଷିତା ହୋଇ, ଆସିଥିବା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ନିଜର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଦୁଃଖ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
5.90.56
पूर्वैराचरितं यत्तत्कुराजभिररिन्दम ।
अक्षद्यूतं मृगवधः कच्चिदेषां सुखावहम् ॥ ५.९०.५६ ॥
ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଆଚରଣ କରିଥିବା, କୁରୁରାଜମାନେ କରିଥିବା ପାଶାଖେଳ ଓ ମୃଗୟା ସମ୍ଭବତଃ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଖଦାୟକ ଥିଲା।
5.90.57
तन्मां दहति यत्कृष्णा सभायां कुरुसन्निधौ ।
धार्तराष्ट्रैः परिक्लिष्टा यथा न कुशलं तथा ॥ ५.९०.५७ ॥
କୁରୁମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ସଭାରେ କୃଷ୍ଣା (ଦ୍ରୌପଦୀ) ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ, ତାହା ମୋତେ ଦହନ କରେ; ତାହା ଶୁଭ ନଥିଲା।
5.90.58
निर्वासनं च नगरात्प्रव्रज्या च परन्तप ।
नानाविधानां दुःखानामावासोऽस्मि जनार्दन ॥ ५.९०.५८ ॥
ହେ ପରନ୍ତପ, ନଗରରୁ ନିର୍ବାସନ ଓ ପ୍ରବ୍ରଜ୍ୟା (ବନବାସ); ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମୁଁ ବହୁବିଧ ଦୁଃଖର ଆବାସ ହୋଇଛି।
5.90.59
अज्ञातचर्या बालानामवरोधश्च माधव ।
न मे क्लेशतमं तत्स्यात्पुत्रैः सह परन्तप ॥ ५.९०.५९ ॥
ହେ ମାଧବ, ଅଜ୍ଞାତ ରୂପରେ ଜୀବନ ଯାପନ ଓ ପିଲାମାନଙ୍କର ଅବରୋଧ; ହେ ପରନ୍ତପ, ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ରହିବା ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ କ୍ଲେଶଦାୟକ ହେବ ନାହିଁ।
5.90.60
दुर्योधनेन निकृता वर्षमद्य चतुर्दशम् ।
दुःखादपि सुखं नः स्याद्यदि पुण्यफलक्षयः ॥ ५.९०.६० ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତାରିତ ଆମ ପାଇଁ ଆଜି ଚଉଦତମ ବର୍ଷ; ପୁଣ୍ୟଫଳର କ୍ଷୟ ହୋଇଥିଲେ, ଦୁଃଖରୁ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ସୁଖ ହୋଇପାରେ।
5.90.61
न मे विशेपो जात्वासीद्धार्तराष्ट्रेषु पाण्डवैः ।
तेन सत्येन कृष्ण त्वां हतामित्रं श्रिया वृतम् ।
अस्माद्विमुक्तं सङ्ग्रामात्पश्येयं पाण्डवैः सह ॥ ५.९०.६१ ॥
ପାଣ୍ଡବ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋ ପାଇଁ କେବେ ହେଁ ଭେଦ ନଥିଲା। ସେହି ସତ୍ୟ ନାମରେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଶତ୍ରୁହନ୍ତା ଓ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି: ଏହି ଯୁଦ୍ଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ଦେଖେ।
5.90.62
नैव शक्याः पराजेतुं सर्वं ह्येषां तथाविधम् ।
पितरं त्वेव गर्हेयं नात्मानं न सुयोधनम् ॥ ५.९०.६२ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ସବୁକିଛି ସେପରି। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ପିତାଙ୍କୁ ହିଁ ନିନ୍ଦା କରିବି; ନିଜକୁ ନୁହେଁ, ସୁଯୋଧନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
5.90.63
येनाहं कुन्तिभोजाय धनं वृत्तैरिवार्पिता ।
बालां मामार्यकस्तुभ्यं क्रीडन्तीं कन्दुहस्तिकां ॥ ५.९०.६३ ॥
ବଲ୍ ସହିତ ଖେଳୁଥିବା ବାଳିକା ମୋତେ, ଧନ ପରି, ଯେପରି ଭାଗ୍ୟବଶରେ, କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କୁ ଯିଏ ଦେଲେ (ପିତା)।
5.90.64
अदात्तु कुन्तिभोजाय सखा सख्ये महात्मने ।
साऽहं पित्रा च निकृता श्वशुरैश्च परन्तप।
अत्यन्तदुःखिता कृष्ण किं जीवितफलं मम ॥ ५.९०.६४ ॥
ସଖା (ଶୂରସେନ) ନିଜ ସଖୀକୁ ମହାତ୍ମା କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କୁ ଦେଲେ। ପିତା ଓ ଶ୍ୱଶୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତାରିତା ମୁଁ, ହେ ପରନ୍ତପ। ହେ କୃଷ୍ଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତା ମୋର ଏହି ଜୀବନର ଫଳ କ'ଣ?
5.90.65
यन्मां वागब्रवीन्नक्तं सूतके सव्यसाचिनः ।
पुत्रस्ते पृथिवीं जेता यशश्चास्य दिवं स्पृशेत् । ॥ ५.९०.६५ ॥
ସବ୍ୟସାଚୀ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ଜନ୍ମଗୃହରେ ରାତିରେ ମୋ ସହିତ କହିଥିବା ବାଣୀ: 'ତୁମ ପୁତ୍ର ପୃଥିବୀର ବିଜେତା ହେବ; ତାଙ୍କର ଯଶ ସ୍ୱର୍ଗ ଛୁଇଁବ।'
5.90.66
हत्वा कुरून्महाजन्ये राज्यं प्राप्य धनञ्जयः ।
भ्रातृभिः सह कौन्तेयस्त्रीन्मेधानाहरिष्यति ॥ ५.९०.६६ ॥
ମହାସଂହାରରେ କୁରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ରାଜ୍ୟ ପାଇ, କୌନ୍ତେୟ ଧନଞ୍ଜୟ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ତିନୋଟି ମେଧଯଜ୍ଞ କରିବେ।
5.90.67
नाहं तामभ्यसूयामि नमो धर्माय वेधसे ।
कृष्णाय महते नित्यं धर्मो धारयति प्रजाः ॥ ५.९०.६७ ॥
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ ନାହିଁ; ଧର୍ମ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମହାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସଦା ନମସ୍କାର; ଧର୍ମ ହିଁ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ।
5.90.68
धर्मश्चेदस्ति वार्ष्णेय यथा वागभ्यभाषत ।
त्वं चापि तत्तथा कृष्ण सर्वं संपादयिष्यसि ॥ ५.९०.६८ ॥
ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ଧର୍ମ ଥିଲେ, ବାକ୍ୟ କହିବା ପରି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସବୁ ସେପରି ସିଦ୍ଧ କରିବ।
5.90.69
न मां माधव वैधव्यं नार्थनाशो न वैरिता ।
तथा शोकाय दहति यथा पुत्रैर्विना भवः ॥ ५.९०.६९ ॥
ହେ ମାଧବ, ବୈଧବ୍ୟ, ଧନନାଶ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁତା ମୋତେ ସେତେ ଦହେ ନାହିଁ, ଯେତେ ପୁତ୍ରହୀନ ଜୀବନ ଦହେ।
5.90.70
याऽहं गाण्डीवधन्वानं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
धनञ्जयं न पश्यामि का शान्तिर्हृदयस्य मे।
इतश्चतुर्दशं वर्षं यन्नापश्यं युधिष्ठिरम् ॥ ५.९०.७० ॥
ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁର୍ଧାରୀ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହିଁ, ତେବେ ମୋ ହୃଦୟକୁ ଶାନ୍ତି କେଉଁଠି? ଏହି ଚଉଦ ବର୍ଷରୁ ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖିନାହିଁ।
5.90.71
धनञ्जयं च गोविन्द यमौ तं च वृकोदरम् ।
जीवनाशं प्रनष्टानां श्राद्धं कुर्वन्ति मानवाः ॥ ५.९०.७१ ॥
ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଧନଞ୍ଜୟ, ସେହି ଯାଆଁଳାଦ୍ୱୟ ଏବଂ ବୃକୋଦର — ଜୀବନ ହରାଇଥିବା ପରି ଲୋକେ ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି।
5.90.72
अर्थतस्ते मम मृतास्तेषां चाहं जनार्दना ।
ब्रूया माधव राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ॥ ५.९०.७२ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ। ହେ ମାଧବ, ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିବ।
5.90.73
भूयांस्ते हीयते धर्मो मा पुत्रक वृथा कृथाः ।
पराश्रया वासुदेव या जीवति घिगस्तु ताम् ॥ ५.९०.७३ ॥
ତୁମର ଧର୍ମ ବହୁତ କମିଯାଏ; ହେ ପୁତ୍ର, ବୃଥା କର ନାହିଁ। ହେ ବାସୁଦେବ, ଯେ ପରାଶ୍ରୟରେ ବଞ୍ଚେ ତାକୁ ଧିକ୍।
5.90.74
वृत्तेः कार्पण्यलब्धाया अप्रतिष्ठैव ज्यायसी ।
अथो धनञ्जयं ब्रूया नित्योद्युक्तं वृकोदरम् ॥ ५.९०.७४ ॥
କାର୍ପଣ୍ୟରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଆଚରଣରୁ ଅପ୍ରତିଷ୍ଠା ହିଁ ବଡ଼। ତା'ପରେ ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ସର୍ବଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ ବୃକୋଦରଙ୍କୁ କହିବ।
5.90.75
यदर्थं क्षत्रिया सूते तस्य कालोऽयमागतः ।
अस्मिंश्चेदागते काले मिथ्या चातिक्रमिष्यति ॥ ५.९०.७५ ॥
ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଜନ୍ମନ୍ତି, ତାର ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି। ଏହି ସମୟ ଆସି ଯଦି ବୃଥା ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ...
5.90.76
लोकसंभाविताः संतः सुनृशंसं करिष्यथ ।
नृशंसेन च वो युक्तांस्त्यजेयं शाश्वतीः समाः ॥ ५.९०.७६ ॥
ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ସଜ୍ଜନମାନେ, ତୁମେମାନେ ଅତି ନୃଶଂସ କର୍ମ କରିବ। ନୃଶଂସତାରେ ଯୁକ୍ତ ତୁମକୁ ମୁଁ ଅନନ୍ତ ବର୍ଷ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କରିବି।
5.90.77
काले हि समनुप्राप्ते त्यक्तव्यमपि जीवनम् ।
माद्रीपुत्रौ च व्यक्तव्यौ क्षत्रधर्मरतौ सदा ॥ ५.९०.७७ ॥
ସମୟ ଆସିଲେ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ହୁଏ। କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମରେ ସଦା ରତ ମାଦ୍ରୀର ଦୁଇ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେବେ।
5.90.78
विक्रमेणार्जितान्भोगान्वृणीतं जीवितादपि ।
विक्रमाधिगता ह्यर्थाः क्षत्रधर्मेण जीवतः ॥ ५.९०.७८ ॥
ପରାକ୍ରମରେ ଅର୍ଜିତ ଭୋଗକୁ ଜୀବନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ବରଣ କର; ପରାକ୍ରମରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମରେ ଜୀବିତ ଲୋକଙ୍କର ହୁଏ।
5.90.79
मनो मनुष्यस्य सदा प्रीणन्ति पुरुषोत्तम ।
गत्वा ब्रूहि महाबाहो सर्वशस्त्रभृतां वरम् ॥ ५.९०.७९ ॥
ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ମନୁଷ୍ୟର ମନକୁ ସଦା ଆନନ୍ଦ ଦିଏ ଏସବୁ। ହେ ମହାବାହୁ, ଯାଇ ସର୍ବଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କୁହ।
5.90.80
अर्जुनं पाण्डवं वीरं द्रौपद्याः पदवीं चर ।
विदितौ हि तवात्यन्तं क्रुद्धौ तौ तु यथान्तकौ ॥ ५.९०.८० ॥
ବୀର ପାଣ୍ଡବ ଅର୍ଜୁନ ପାଖକୁ ଯାଅ ଏବଂ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କର। ସେ ଦୁଇଜଣ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ଯମ ସଦୃଶ, ଏହା ତୁମେ ଭଲ ଭାବରେ ଜାଣ।
5.90.81
भीमार्जुनौ नयेतां हि देवानपि परां गतिम् ।
तयोश्चैतदवज्ञानं यत्सा कृष्णा सभां गता ॥ ५.९०.८१ ॥
ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପରମ ଗତିରେ ପହଞ୍ଚାଇ ପାରିବେ। କୃଷ୍ଣା ସଭାକୁ ଯିବା ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅବଜ୍ଞାର ଫଳ।
5.90.82
दुःशासतश्च कर्णश्च परुषाण्यभ्यभाषताम् ।
दुर्योधनो भीमसेनमभ्यगच्छन्मनस्विनम् ॥ ५.९०.८२ ॥
ଦୁଃଶାସନ ଓ କର୍ଣ୍ଣ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲେ; ଦୁର୍ଯୋଧନ ମନସ୍ବୀ ଭୀମସେନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
5.90.83
पश्यतां कुरुमुख्यानां तस्य द्रक्ष्यति यत्फलम् ।
न हि वैरं समासाद्य प्रशाम्यति वृकोदरः ॥ ५.९०.८३ ॥
କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦେଖିବା ସମୟରେ ସେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଦେଖିବ। ବୈର ଜନ୍ମିଲେ ବୃକୋଦର କଦାପି ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
5.90.84
सुचिरादपि भीमस्य न हि वैरं प्रशाम्यति ।
यावदन्तं न नयति शात्रवाञ्चत्रुकर्शनः ॥ ५.९०.८४ ॥
ବହୁ ସମୟ ପରେ ମଧ୍ୟ ଭୀମଙ୍କ ବୈର ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନ ପହଞ୍ଚାଇଲେ, ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ ସେ।
5.90.85
न दुःखं राज्यहरणं न च द्यूते पराजयः ।
प्रव्राजनं तु पुत्राणां न मे तद्दुःखकारणम् ॥ ५.९०.८५ ॥
ରାଜ୍ୟ ହରଣ ଦୁଃଖ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ପାଶା ଖେଳରେ ପରାଜୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ନିର୍ବାସନ ମୋ ପାଇଁ ସେ ଦୁଃଖର କାରଣ ନୁହେଁ।
5.90.86
यत्तु सा बृहती श्यामा एकवस्त्रा सभां गता ।
अशृणोत्परुषा वाचः किं नु दुःखतरं ततः ॥ ५.९०.८६ ॥
ମାତ୍ର ସେ ବିଶାଳ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା ନାରୀ ଏକ ବସ୍ତ୍ରରେ ସଭାକୁ ଯାଇ କଠୋର ବାକ୍ୟ ଶୁଣିଲା — ତା'ଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖଦ ଆଉ କ'ଣ ହୋଇପାରେ?
5.90.87
स्त्रीधर्मिणी वरारोहा क्षत्रधर्मरता सदा ।
नाभ्यगच्छत्तदा नाथं कृष्णा नाथवती सती ॥ ५.९०.८७ ॥
ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମ ପାଳନକାରିଣୀ, ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶ ବିଶିଷ୍ଟା, ସଦା କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରେ ନିରତା ସେ — ନାଥ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣା ନିଜ ନାଥ ପାଖକୁ ଯାଇ ନ ଥିଲା; ସେ ସତୀ।
5.90.88
यस्या मम सपुत्रायास्त्वं नाथो मधुसूदन ।
रामश्च बलिनां श्रेष्ठः प्रद्युम्नश्च महारथः ॥ ५.९०.८८ ॥
ମୋର ଓ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ନାଥ ତୁମେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ; ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଓ ମହାରଥୀ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
5.90.89
साऽहमेवंविधं दुःखं सहेयं पुरुषोत्तम ।
भीमे जीवति दुर्धर्षे विजये चापलायिनि ॥ ५.९०.८९ ॥
ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଭୀମ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ, ଏବଂ ପଳାଇ ନ ଥିବା ବିଜୟ ଥିବାବେଳେ — ମୁଁ ଏପରି ଦୁଃଖ ସହିପାରିବି।
5.90.90
तत आश्वासयामास पुत्राधिभिरभिप्लुताम् ।
पितृष्वसारं शोचन्तीं शौरिः पार्थसखः पृथाम् ॥ ५.९०.९० ॥
ଆଗରେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟଥିତ, ଶୋକ କରୁଥିବା ନିଜ ପିସୀ ପୃଥାଙ୍କୁ ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ସଖା ଶୌରି (କୃଷ୍ଣ) ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ।
5.90.91
का नु सीमन्तिनी त्वादृग्लोकेष्वस्ति पितृष्वसः ।
शूरस्य राज्ञो दुहिता आजमीढकुलं गता ॥ ५.९०.९१ ॥
ହେ ପିସୀ! ଜଗତରେ ତୁମ ପରି ସୁଶୀଳା ନାରୀ କିଏ ଅଛି, ଯିଏ ଶୂର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ହୋଇ ଅଜମୀଢ କୁଳକୁ ଯାଇଛି?
5.90.92
महाकुलीना भवती ह्रदाद्ध्रदमिवागता ।
ईश्वरी सर्वकल्याणी भर्त्रा परमपूजिता ॥ ५.९०.९२ ॥
ଆପଣ ମହାକୁଳୀନା; ଗୋଟିଏ ହ୍ରଦରୁ ଅନ୍ୟ ହ୍ରଦକୁ ଆସିଥିବା ପରି ଆସିଛନ୍ତି। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟଧିକ ସମ୍ମାନିତା ଆପଣ ସର୍ବମଙ୍ଗଳା ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ।
5.90.93
वीरसूर्वीरपत्नी त्वं सर्वैः समुदिता गुणैः ।
मुखदुःखे महाप्राज्ञे त्वादृशी सोढुमर्हति ॥ ५.९०.९३ ॥
ଆପଣ ବୀରମାନଙ୍କର ମାତା ଏବଂ ବୀରଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମୃଦ୍ଧା। ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞା, ସୁଖ-ଦୁଃଖ ସହିବାକୁ ଆପଣଙ୍କ ପରି ନାରୀ ହିଁ ଯୋଗ୍ୟ।
5.90.94
निद्रातन्द्रे क्रोधहर्षौ क्षुत्पिपासे हिमातपौ ।
एतानि पार्था निर्जित्य नित्यं वीरसुखे रताः ॥ ५.९०.९४ ॥
ନିଦ୍ରା ଓ ଆଳସ୍ୟ, କ୍ରୋଧ ଓ ହର୍ଷ, କ୍ଷୁଧା ଓ ତୃଷ୍ଣା, ଶୀତ ଓ ତାପ — ଏସବୁକୁ ଜିଣି ପାର୍ଥମାନେ ସର୍ବଦା ବୀରଙ୍କ ସୁଖରେ ରମନ୍ତି।
5.90.95
त्यक्तग्राम्यसुखाः पार्था नित्यं वीरसुखप्रियाः ।
न तु स्वल्पेन तुष्येयुर्महोत्साहा महाबलाः ॥ ५.९०.९५ ॥
ସାଂସାରିକ ସୁଖ ତ୍ୟାଗ କରି, ସର୍ବଦା ବୀରର ସୁଖରେ ପ୍ରେମୀ ପାର୍ଥମାନେ ସାମାନ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ମହୋତ୍ସାହୀ ଓ ମହାବଳ।
5.90.96
अन्तं धीरा निषेवन्ते मध्यं ग्राम्यसुखप्रियाः ।
उत्तमांश्च परिक्लेशान्भोगांश्चातीव मानुषान् ॥ ५.९०.९६ ॥
ଧୀର ପୁରୁଷେ ଅନ୍ତକୁ ସେବନ୍ତି; ଗ୍ରାମ୍ୟ ସୁଖପ୍ରିୟେ ମଧ୍ୟକୁ। ଉତ୍ତମ କ୍ଲେଶ ଓ ଅତି ମାନୁଷ ଭୋଗକୁ ମଧ୍ୟ (ସେମାନେ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି)।
5.90.97
अन्तेषु रेमिरे धीरा न ते मध्येषु रेमिरे ।
अन्तप्राप्तिं सुखं प्राहुर्दुःखमन्तरमन्तयोः ॥ ५.९०.९७ ॥
ଧୀର ପୁରୁଷେ ଅନ୍ତମାନଙ୍କରେ ରମନ୍ତି; ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ରମନ୍ତି ନାହିଁ। ଅନ୍ତପ୍ରାପ୍ତିକୁ ସୁଖ କୁହାଯାଏ; ଦୁଇ ଅନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବଧାନ ହିଁ ଦୁଃଖ।
5.90.98
अभिवादयन्ति भवतीं पाण्डवाः सह कृष्णया ।
आत्मानं ते कुशलिनं निवेद्याहुरनामयम् ॥ ५.९०.९८ ॥
ପାଣ୍ଡବେ କୃଷ୍ଣା ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି; ନିଜର କୁଶଳ ଜଣାଇ ସେମାନେ ନିରାମୟ ବୋଲି କୁହନ୍ତି।
5.90.99
अरोगान्सर्वसिद्धार्थान्क्षिप्रं द्रक्ष्यसि पाण्डवान् ।
ईश्वरान्सर्वलोकस्य हतामित्राञ्श्रिया वृतान् ॥ ५.९०.९९ ॥
ଆପଣ ଶୀଘ୍ର ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବେ — ନିରୋଗୀ, ସର୍ବକାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ, ସର୍ବଲୋକର ଈଶ୍ୱର, ଶତ୍ରୁ ନିହତକାରୀ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଘେରା।
5.90.100
एवमाश्वासिता कुन्ती प्रत्युवाच जनार्दनम् ।
पुत्राधिभिरभिध्वस्ता निगृह्याबुद्धिजं तमः ॥ ५.९०.१०० ॥
ଏହିପରି ଆଶ୍ୱସ୍ତା ହୋଇ କୁନ୍ତୀ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ପୀଡ଼ିତା ହୋଇ, ଅବୁଦ୍ଧିଜ ସେହି ଅନ୍ଧକାରକୁ ରୋକି।
5.90.101
यद्यत्तेषां महाबाहो पथ्यं स्यान्मधुसूदन ।
यथायथा त्वं मन्येथाः कुर्याः कृष्ण तथातथा ॥ ५.९०.१०१ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ମଧୁସୂଦନ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଯାହା ହିତକର ହୁଏ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ଯେପରି ଯେପରି ଭାବିବ, ସେପରି ସେପରି ହିଁ କର।
5.90.102
अविलोपेन धर्मस्य अनिकृत्या परन्तप ।
प्रभावज्ञाऽस्मि ते कृष्ण सत्यस्याभिजनस्य च ॥ ५.९०.१०२ ॥
ହେ ପରନ୍ତପ କୃଷ୍ଣ, ଧର୍ମର ଲୋପ ନ କରି ଓ ଛଳନା ବିନା ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରଭାବ, ସତ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ କୁଳ ଜାଣେ।
5.90.103
व्यवस्थायां च मित्रेषु बुद्धिविक्रमयोस्तथा ।
त्वमेव नः कुले धर्मस्त्वं सत्यं त्वं तपो महत् ॥ ५.९०.१०३ ॥
ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଓ ପରାକ୍ରମରେ, ଆମ କୁଳରେ ତୁମେ ହିଁ ଧର୍ମ, ତୁମେ ହିଁ ସତ୍ୟ, ତୁମେ ହିଁ ମହାନ ତପ।
5.90.104
त्वं त्राता त्वं महद्ब्रह्म त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
यथैवात्थ तथैवैतत्त्वयि सत्यं भविष्यति ॥ ५.९०.१०४ ॥
ତୁମେ ହିଁ ରକ୍ଷକ, ତୁମେ ହିଁ ମହାନ ବ୍ରହ୍ମ, ତୁମଠାରେ ହିଁ ସବୁକିଛି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ସେପରି ହିଁ ଏହା ତୁମଠାରେ ସତ୍ୟ ହେବ।
5.90.105
कुरूणां पाण्डवानां च लोकानां चापराजित ।
सर्वस्यैतस्य वार्ष्णेय गतिस्त्वमसि माधव।
प्रभावो बुद्धिवीर्यं च तादृशं तव केशव ॥ ५.९०.१०५ ॥
ହେ ଅପରାଜିତ, କୌରବ, ପାଣ୍ଡବ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର, ହେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ ମାଧବ, ତୁମେ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ। ହେ କେଶବ, ତୁମର ପ୍ରଭାବ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟ ସେପରି ହିଁ।
5.90.106
तामामन्त्र्य च गोविन्दः कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ।
प्रातिष्ठत महाबाहुर्दुर्योधनगृहान्प्रति ॥ ५.९०.१०६ ॥
ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ମହାବାହୁ ଗୋବିନ୍ଦ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଗୃହ ଆଡ଼କୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।