Mahābhārata · Adhyāya 5.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.91.1
पृथामामन्त्र्य गोविन्दः कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ।
दुर्योधनगृहं शौरिरभ्यगच्छदरिन्दमः ॥ ५.९१.१ ॥
Tras despedirse de Pṛthā y rodearla en señal de respeto, Govinda, el domador de enemigos, se dirigió a la casa de Duryodhana.
5.91.2
लक्ष्म्या परमया युक्तं पुरन्दरगृहोपमम् ।
विचित्रैरासनैर्युक्तं प्रविवेश जनार्दनः ॥ ५.९१.२ ॥
Janārdana entró en aquella casa, llena de suprema magnificencia, semejante a la morada de Purandara (Indra), adornada con asientos variados.
5.91.3
तस्य कक्ष्या व्यतिक्रम्य तिस्रो द्वाःस्थैरवारितः ।
ततोऽभ्रघनसङ्काशं गिरिकूटमिवोच्छ्रितम् ॥ ५.९१.३ ॥
Atravesando sus tres patios, sin ser detenido por los guardias de las puertas, llegó entonces a aquella elevada mansión, semejante a una nube densa o a la cima de una montaña alzada.
5.91.4
श्रिया ज्वलन्तं प्रासादमारुरोह महायशाः ।
तत्र राजसहस्रैश्च कुरुभिश्चाभिसंवृतम् ॥ ५.९१.४ ॥
El de gran fama subió al palacio que resplandecía con su esplendor, donde se hallaba rodeado por miles de reyes y por los Kurus.
5.91.5
धार्तराष्ट्रं महाबाहुं ददर्शासीनमासने ।
दुःशासनं च कर्णं च शकुनिं चापि सौबलम् ॥ ५.९१.५ ॥
Allí vio al de grandes brazos, hijo de Dhṛtarāṣṭra, sentado en un asiento, y también a Duḥśāsana, Karṇa y Śakuni, el hijo de Subala.
5.91.6
दुर्योधनसमीपे तानासनस्थान्ददर्श सः ।
अभ्यागच्छति दाशार्हे धार्तराष्ट्रो महायशाः ॥ ५.९१.६ ॥
Vio a todos ellos sentados en asientos cerca de Duryodhana. Mientras el Dāśārha (Kṛṣṇa) se acercaba, el hijo de Dhṛtarāṣṭra, de gran fama, lo vio.
5.91.7
उदतिष्ठत्सहामात्यः पूजयन्मधुसूदनम् ।
समेत्य धार्तराष्ट्रेण महामात्येन केशवः ॥ ५.९१.७ ॥
Junto con sus ministros se levantó y honró a Madhusūdana; tras reunirse con el hijo de Dhṛtarāṣṭra y el gran ministro, Keśava (lo aceptó).
5.91.8
राजभिस्तत्र वार्ष्णेयः समागच्छद्यथावयः ।
तत्र जाम्बूनदमयं पर्यङ्कं सुपरिष्कृतम् ॥ ५.९१.८ ॥
Allí los reyes se reunieron con el Vārṣṇeya (Kṛṣṇa) según sus edades; había allí un lecho de oro, bien adornado.
5.91.9
विविधास्तरणास्तीर्णमभ्युपाविशदच्युतः ।
तस्मिन्गां मधुपर्कं चाप्युदकं च जनार्दने ॥ ५.९१.९ ॥
Sobre aquel lecho cubierto con variados tapices se sentó el Acyuta; luego, para Janārdana, se trajeron una vaca, mezcla de miel y agua.
5.91.10
निवेदयामास तदा गृहान्राज्यं च कौरवः ।
आसनं सर्वतोभद्रं सर्वरत्नविभूषितम् ॥ ५.९१.१० ॥
Entonces el Kaurava ofreció (a Kṛṣṇa) casas y el reino, y también un asiento llamado Sarvatobhadra, adornado con todas las joyas.
5.91.11
कृष्णार्थमेवं संसिद्धं धार्तराष्ट्रस्य शासनात् ।
तत्र गोविन्दमासीनं प्रसन्नादित्यवर्चसम् ॥ ५.९१.११ ॥
Así, para Kṛṣṇa, todo quedó preparado por orden del hijo de Dhṛtarāṣṭra; allí estaba sentado Govinda, radiante como el sol en calma.
5.91.12
उपासाञ्चक्रिरे सर्वे कुरवो राजभिः सह ।
ततो दुर्योधनो राजा वार्ष्णेयं जयतां वरम् ॥ ५.९१.१२ ॥
Junto con los reyes, todos los Kuru lo atendieron. Entonces el rey Duryodhana, al Vārṣṇeya, el mejor de los vencedores...
5.91.13
न्यमन्त्रयद्भोजनेन नाभ्यनन्दच्च केशवः ।
ततो दुर्योधनः कृष्णमब्रवीत्कुरुसंसदि ॥ ५.९१.१३ ॥
Invitó a Keśava a una comida, pero Keśava no lo aprobó. Entonces Duryodhana habló a Kṛṣṇa en la asamblea de los Kurus.
5.91.14
मृदुपूर्वं शठोदर्कं कर्णमाभाष्य कौरवः ।
कस्मादन्नानि पापानि वासांसि शयनानि च ॥ ५.९१.१४ ॥
Tras dirigirse primero con suavidad a Karṇa, el Kaurava dijo: "¿Por qué no aceptaste estos alimentos, vestidos y lechos pecaminosos?"
5.91.15
त्वदर्थमुपनीतानि नाग्रहीस्त्वं जनार्दन ।
उभयोश्च ददत्साह्यमुभयोश्च हिते रतः ॥ ५.९१.१५ ॥
"Oh Janārdana, no aceptaste lo que fue traído para ti, aunque prestas ayuda a ambos bandos y te deleitas en el bien de ambos—
5.91.16
संबन्धी दयितश्चासि धृतराष्ट्रस्य माधव ।
त्वं हि गोविन्द धर्मार्थौ वेत्थ तत्त्वेन सर्वशः ।
तत्र कारणमिच्छामि श्रोतुं चक्रगदाधर ॥ ५.९१.१६ ॥
"Oh Mādhava, eres pariente y querido de Dhṛtarāṣṭra. Oh Govinda, conoces el dharma y el provecho en verdad, en todo sentido. Oh portador de disco y maza, deseo oír la causa de ello."
5.91.17
स एवमुक्तो गोविन्दः प्रत्युवाच महामनाः ।
उद्यन्मेघस्वनःक काले प्रगृह्य विपुलं भुजम् ॥ ५.९१.१७ ॥
Así interpelado, el magnánimo Govinda respondió. Su voz era como el estruendo de una nube de tormenta que se levanta, y a su debido tiempo alzó su vasto brazo.
5.91.18
अलघूकृतमग्रस्तमनिरस्तमसंकुलम् ।
राजीवनेत्रो राजानं हेतुमद्वाक्यमुत्तमम् ॥ ५.९१.१८ ॥
El de ojos de loto habló al rey con palabras razonadas y excelentes: sencillas, de peso, no desechadas y libres de confusión.
5.91.19
कृतार्था भुञ्जते दूताः पूजां गृह्णन्ति चैव ह ।
कृतर्थं मां सहामात्यं समर्चिष्यसि भारत ॥ ५.९१.१९ ॥
Los enviados, con su misión cumplida, comen y reciben honores. Oh Bhārata, honrarás a mí y a mis ministros.
5.91.20
एवमुक्तः प्रत्युवाच धार्तराष्ट्रो जनार्दनम् ।
न युक्तं भवताऽस्मासु प्रतिपत्तुमसांप्तम् ॥ ५.९१.२० ॥
Así interpelado, el hijo de Dhṛtarāṣṭra respondió a Janārdana: No es propio que actúes así con nosotros; es inapropiado.
5.91.21
कृतार्थं वाऽकृतार्थं वा त्वां वयं मधुसूदन ।
यतामहे पूजयितुं दाशार्ह न च शक्नुमः ॥ ५.९१.२१ ॥
Haya sido tu misión cumplida o no, oh Madhusūdana, nos esforzamos por honrarte; oh Dāśārha, pero no somos capaces.
5.91.22
न च तत्कारणं विद्मो यस्मान्नो मधुसूदन ।
पूजां कृतां प्रीयमाणो नामंस्थाः पुरुषोत्तम ॥ ५.९१.२२ ॥
Y tampoco conocemos la razón, oh Madhusūdana, por la que no aceptaste el honor que te ofrecimos, aunque estabas complacido, oh el mejor de los hombres.
5.91.23
वैरं नो नास्ति भवता गोविन्द न च विग्रहः ।
स भवान्प्रसमीक्ष्यैतन्नेदृशं वक्तुमर्हति ॥ ५.९१.२३ ॥
Oh Govinda, no hay enemistad ni disputa entre tú y nosotros. Tú, habiendo considerado esto con cuidado, no deberías hablar de esa manera.
5.91.24
एवमुक्तः प्रत्युवाच धार्तराष्ट्रं जनार्दनः ।
अभिवीक्ष्य सहामात्यं दाशार्हः प्रहसन्निव ॥ ५.९१.२४ ॥
Así interpelado, Janārdana respondió al hijo de Dhṛtarāṣṭra; mirándolo junto con sus ministros, el descendiente de Daśārha habló como riendo.
5.91.25
नाहं कामान्न संरम्भान्न द्वेषान्नार्थकारणात् ।
न हेतुवादाल्लोभाद्वा धर्मं जह्यां कथंचन ॥ ५.९१.२५ ॥
Ni por deseo, ni por ira, ni por odio, ni por causa de riquezas, ni por argumentación, ni por codicia abandonaría yo el dharma de ningún modo.
5.91.26
संप्रीतिभोज्यान्यन्नानि आपद्भोज्यानि वा पुनः ।
न च संप्रीयते राजन्न चैवापद्गता वयम् ॥ ५.९१.२६ ॥
Ya sea comida para comer con afecto, o comida para comer en la adversidad — oh rey, ni te complaces, ni nosotros hemos caído en la desgracia.
5.91.27
द्विषदन्नं न भोक्तव्यं द्विषन्तं नैव भोजयेत् ।
पाण्डवान्द्विषसे राजन्मम प्राणा हि पाण्डवाः ॥ ५.९१.२७ ॥
No se debe comer la comida de un enemigo, ni se debe dar de comer a un enemigo. Oh rey, odias a los Pāṇḍavas, pero los Pāṇḍavas son mi propio aliento vital.
5.91.28
अकस्माद्द्विषसे राजञ्जन्मप्रभृति पाण्डवान् ।
प्रियानुवर्तिनो भ्रातॄन्सर्वैः समुदितान्गुणैः ॥ ५.९१.२८ ॥
Oh rey, desde el nacimiento odias sin motivo a los Pāṇḍavas — hermanos que siguen lo que agrada, dotados de todas las virtudes.
5.91.29
अकस्माच्चैव पार्थानां द्वेषणं नोपपद्यते ।
धर्मे स्थिताः पाण्डवेयाः कस्तान्किं वक्तुमर्हति ॥ ५.९१.२९ ॥
Y no es propio odiar sin causa a los hijos de Pṛthā. ¿Quién podría decir algo contra los Pāṇḍavas, firmes en el dharma?
5.91.30
यस्तान्द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्ताननु समामनु ।
ऐकात्म्यं मां गतं विद्धि पाण्डवैर्धर्मचारिभिः ॥ ५.९१.३० ॥
Quien los odia me odia a mí, y quien los sigue me sigue a mí. Sabe que soy uno en espíritu con los Pāṇḍavas, que practican el dharma.
5.91.31
कामक्रोधानुवर्ती हि यो मोहाद्विरुरुत्सति ।
गुणवन्तं च यो द्वेष्टि तमाहुः पुरुषाधमम् ॥ ५.९१.३१ ॥
Quien, por ofuscación, sigue el deseo y la ira y quiere oponerse, y quien odia al hombre virtuoso, a ése llaman el más bajo de los hombres.
5.91.32
यः कल्याणगुणाञ्ज्ञातीन्मोहाल्लोभाद्दिदृक्षते ।
सोजितात्माऽजितक्रोधो न चिरं तिष्ठति श्रिया ॥ ५.९१.३२ ॥
Quien, por ofuscación y codicia, desea ver (destruir) a sus parientes dotados de virtudes auspiciosas, cuyo yo no está dominado y cuya ira no está vencida, no permanece mucho tiempo en la prosperidad.
5.91.33
अथ यो गुणसंपन्नान्हृदयस्याप्रियानपि ।
प्रियेण कुरुते वश्यांश्चिरं यशसि तिष्ठति ॥ ५.९१.३३ ॥
Quien somete con trato amable a los hombres dotados de virtudes, aunque sean desagradables a su corazón, permanece largo tiempo en la fama.
5.91.34
सर्वमेतन्न भोक्तव्यमन्नं दुष्टाभिसंहितम् ।
क्षुत्तुरेकस्य भोक्तव्यमिति मे धीयते मतिः ॥ ५.९१.३४ ॥
Toda esta comida, preparada con mala intención, no debe comerse; sólo debe comerla uno solo, afligido por el hambre y la sed; ésta es mi opinión.
5.91.35
एवमुक्त्वा महाबाहुर्दुर्योधनममर्षणम् ।
निश्चक्राम ततः शुभ्राद्धार्तराष्ट्रनिवेशनात् ॥ ५.९१.३५ ॥
Habiendo hablado así al intolerante Duryodhana, el de brazos poderosos salió entonces de la resplandeciente morada de los hijos de Dhṛtarāṣṭra.
5.91.36
निर्याय च महाबाहुर्वासुदेवो महामनाः ।
निवेशाय ययौ वेश्य विदुरस्य महात्मनः ॥ ५.९१.३६ ॥
Y el de brazos poderosos, Vāsudeva de gran ánimo, habiendo salido, se dirigió a la morada del magnánimo Vidura.
5.91.37
तमभ्यगच्छद्द्रोणश्च कृपो भीष्मोऽथ बाह्लिकः ।
कुरवश्च महाबाहुं विदुरस्य गृहे स्थितम् ॥ ५.९१.३७ ॥
Droṇa, Kṛpa, Bhīṣma, luego Bāhlika y los Kurus fueron a encontrarse con el de brazos poderosos, que estaba en la casa de Vidura.
5.91.38
त ऊचुर्माधवं वीरं कुरवो मधुसूदनम् ।
निवेदयामो वार्ष्णेय सरत्नांस्ते गृहान्वयम् ॥ ५.९१.३८ ॥
Los Kuru dijeron al héroe Mādhava, Madhusūdana: Oh Vārṣṇeya, te ofrecemos nuestras casas junto con sus joyas.
5.91.39
तानुवाच महातेजाः कौरवान्मधुसूदनः ।
सर्वे भवन्ते गच्छन्तु सर्वा मेऽपचितिः कृता ॥ ५.९१.३९ ॥
El radiante Madhusūdana dijo a aquellos Kauravas: Id todos; os he mostrado todo mi honor.
5.91.40
यातेषु कुरुषु क्षत्ता दाशार्हमपराजितम् ।
अभ्यर्चयामास तदा सर्वकामैः प्रयत्नवान् ॥ ५.९१.४० ॥
Cuando los Kuru se hubieron ido, Vidura, diligente, honró al invicto Dāśārha con todo lo deseable.
5.91.41
ततः क्षत्राऽन्नपानानि शुचीनि गुणवन्ति च ।
उपाहरदनेकानि केशवाय महात्मने ॥ ५.९१.४१ ॥
Entonces Vidura trajo al magnánimo Keśava muchos alimentos y bebidas puros y excelentes.
5.91.42
तैतर्पयित्वा प्रथमं ब्राह्मणान्मधुसूदनः ।
वेदविद्भ्यो ददौ कृष्णः परमद्रविणान्यपि ॥ ५.९१.४२ ॥
Habiendo primero saciado con ellos a los brahmanes, Madhusūdana Kṛṣṇa dio también gran riqueza a los versados en los Vedas.
5.91.43
भुक्तवत्सु द्विजाग्र्येषु निषण्णेषु वरासने ।
शुचिः सुप्रयतो भून्वा विदुरोऽन्नमुपारत् ॥ ५.९१.४३ ॥
Cuando los mejores de los dvija hubieron comido y se sentaron en excelentes asientos, Vidura, puro y bien dominado, trajo la comida.
5.91.44
श्रद्धया परया युक्त इदं वचनमब्रवीत् ।
संवृतैस्तुष्य गोविन्द एतन्नः धनम्।
अन्यथा हि विशेषेण कस्त्वामर्चितुमर्हति ॥ ५.९१.४४ ॥
Dotado de suprema devoción, pronunció estas palabras: "Govinda, complácete con esta comida sencilla; es nuestra riqueza. De otro modo, ¿quién podría honrarte especialmente?"
5.91.45
ततोऽनुयायिभिः सार्धं मरुद्भिरिव वासवः ।
विदुरान्नानि बुभुजे शुचीनि गुणवन्ति च ॥ ५.९१.४५ ॥
Entonces, junto con sus seguidores, como Vāsava entre los Marut, comió la comida pura y excelente de Vidura.
5.91.46
तं भुक्तवन्तं विविधाः सुशब्दाः सूतमागधाः ।
अभितुष्टुवुरासीनं दाशार्हमपराजितम् ॥ ५.९१.४६ ॥
Mientras el invicto Dāśārha permanecía sentado tras haber comido, los sūtas y māgadhas de diversas voces sonoras lo alabaron.