ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.91.1
पृथामामन्त्र्य गोविन्दः कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ।
दुर्योधनगृहं शौरिरभ्यगच्छदरिन्दमः ॥ ५.९१.१ ॥
କୁନ୍ତୀଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଶତ୍ରୁଦମନ ଗୋବିନ୍ଦ (କୃଷ୍ଣ) ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଗୃହ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
5.91.2
लक्ष्म्या परमया युक्तं पुरन्दरगृहोपमम् ।
विचित्रैरासनैर्युक्तं प्रविवेश जनार्दनः ॥ ५.९१.२ ॥
ପରମ ବୈଭବରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହ ସଦୃଶ, ବିଚିତ୍ର ଆସନରେ ସଜ୍ଜିତ ସେହି ଗୃହରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
5.91.3
तस्य कक्ष्या व्यतिक्रम्य तिस्रो द्वाःस्थैरवारितः ।
ततोऽभ्रघनसङ्काशं गिरिकूटमिवोच्छ्रितम् ॥ ५.९१.३ ॥
ତାହାର ତିନି ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦ୍ୱାରପାଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବରୋଧିତ ନ ହୋଇ, ଘନ ମେଘ ପରି, ପର୍ବତଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ସେହି ଗୃହରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
5.91.4
श्रिया ज्वलन्तं प्रासादमारुरोह महायशाः ।
तत्र राजसहस्रैश्च कुरुभिश्चाभिसंवृतम् ॥ ५.९१.४ ॥
ମହାଯଶସ୍ୱୀ ସେ ବୈଭବରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସେହି ପ୍ରାସାଦରେ ଆରୋହଣ କଲେ; ସେଠାରେ ସହସ୍ର ରାଜା ଓ କୁରୁମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
5.91.5
धार्तराष्ट्रं महाबाहुं ददर्शासीनमासने ।
दुःशासनं च कर्णं च शकुनिं चापि सौबलम् ॥ ५.९१.५ ॥
ଆସନରେ ବସିଥିବା ମହାବାହୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ଦୁଃଶାସନ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବଳପୁତ୍ର ଶକୁନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଖିଲେ।
5.91.6
दुर्योधनसमीपे तानासनस्थान्ददर्श सः ।
अभ्यागच्छति दाशार्हे धार्तराष्ट्रो महायशाः ॥ ५.९१.६ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ନିକଟରେ ଆସନରେ ବସିଥିବା ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ। ଦାଶାର୍ହ (କୃଷ୍ଣ) ଆସୁଥିବାର ଦେଖି ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର (ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ) ଦେଖିଲେ।
5.91.7
उदतिष्ठत्सहामात्यः पूजयन्मधुसूदनम् ।
समेत्य धार्तराष्ट्रेण महामात्येन केशवः ॥ ५.९१.७ ॥
ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଉଠି ସେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଓ ମହାମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭେଟିବା ପରେ କେଶବ (ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ)।
5.91.8
राजभिस्तत्र वार्ष्णेयः समागच्छद्यथावयः ।
तत्र जाम्बूनदमयं पर्यङ्कं सुपरिष्कृतम् ॥ ५.९१.८ ॥
ସେଠାରେ ରାଜାମାନେ ବୟସ ଅନୁସାରେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ (କୃଷ୍ଣ)ଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ। ସେଠାରେ ସୁନାରେ ତିଆରି, ସୁସଜ୍ଜିତ ଏକ ପଲଙ୍କ ଥିଲା।
5.91.9
विविधास्तरणास्तीर्णमभ्युपाविशदच्युतः ।
तस्मिन्गां मधुपर्कं चाप्युदकं च जनार्दने ॥ ५.९१.९ ॥
ବିଭିନ୍ନ ଆସ୍ତରଣରେ ବିଛାଯାଇଥିବା ସେହି ପଲଙ୍କରେ ଅଚ୍ୟୁତ ବସିଲେ। ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ପାଇଁ ଗାଈ, ମଧୁପର୍କ ଓ ଜଳ (ଆଣାଗଲା)।
5.91.10
निवेदयामास तदा गृहान्राज्यं च कौरवः ।
आसनं सर्वतोभद्रं सर्वरत्नविभूषितम् ॥ ५.९१.१० ॥
ସେତେବେଳେ କୌରବ ଗୃହ ଓ ରାଜ୍ୟ (କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ) ନିବେଦନ କଲେ। ସର୍ବରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ ସର୍ବତୋଭଦ୍ର ନାମକ ଆସନ ମଧ୍ୟ (ଦେଲେ)।
5.91.11
कृष्णार्थमेवं संसिद्धं धार्तराष्ट्रस्य शासनात् ।
तत्र गोविन्दमासीनं प्रसन्नादित्यवर्चसम् ॥ ५.९१.११ ॥
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିପରି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସବୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା। ସେଠାରେ ଗୋବିନ୍ଦ ବସିଥିଲେ, ପ୍ରସନ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ।
5.91.12
उपासाञ्चक्रिरे सर्वे कुरवो राजभिः सह ।
ततो दुर्योधनो राजा वार्ष्णेयं जयतां वरम् ॥ ५.९१.१२ ॥
ରାଜାମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ (କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ) ସେବା କଲେ। ତା'ପରେ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାର୍ଷ୍ଣେୟଙ୍କୁ...
5.91.13
न्यमन्त्रयद्भोजनेन नाभ्यनन्दच्च केशवः ।
ततो दुर्योधनः कृष्णमब्रवीत्कुरुसंसदि ॥ ५.९१.१३ ॥
ସେ କେଶବଙ୍କୁ ଭୋଜନ ପାଇଁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲା, କିନ୍ତୁ କେଶବ ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ତା'ପରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କୁରୁସଭାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
5.91.14
मृदुपूर्वं शठोदर्कं कर्णमाभाष्य कौरवः ।
कस्मादन्नानि पापानि वासांसि शयनानि च ॥ ५.९१.१४ ॥
କୌରବ ପ୍ରଥମେ କୋମଳ ସ୍ୱରରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, "ଏହି ପାପୀ ଅନ୍ନ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଶଯ୍ୟା ତୁମେ କାହିଁକି ଗ୍ରହଣ କଲ ନାହିଁ?"
5.91.15
त्वदर्थमुपनीतानि नाग्रहीस्त्वं जनार्दन ।
उभयोश्च ददत्साह्यमुभयोश्च हिते रतः ॥ ५.९१.१५ ॥
"ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତୁମ ପାଇଁ ଆଣିଥିବା ଜିନିଷ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କଲ ନାହିଁ। ଉଭୟ ପକ୍ଷକୁ ସାହାଯ୍ୟ ଦେଇ, ଉଭୟଙ୍କ ହିତରେ ରତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—"
5.91.16
संबन्धी दयितश्चासि धृतराष्ट्रस्य माधव ।
त्वं हि गोविन्द धर्मार्थौ वेत्थ तत्त्वेन सर्वशः ।
तत्र कारणमिच्छामि श्रोतुं चक्रगदाधर ॥ ५.९१.१६ ॥
"ହେ ମାଧବ, ତୁମେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ପ୍ରିୟ। ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥକୁ ତୁମେ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଯଥାର୍ଥରୂପେ ଜାଣ। ହେ ଚକ୍ରଗଦାଧର, ତାହାର କାରଣ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।"
5.91.17
स एवमुक्तो गोविन्दः प्रत्युवाच महामनाः ।
उद्यन्मेघस्वनःक काले प्रगृह्य विपुलं भुजम् ॥ ५.९१.१७ ॥
ଏହିପରି ସମ୍ବୋଧିତ ହୋଇ ମହାମନା ଗୋବିନ୍ଦ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ଉଠୁଥିବା ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଥିଲା; ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ସେ ନିଜର ବିଶାଳ ବାହୁ ଉଠାଇଲେ।
5.91.18
अलघूकृतमग्रस्तमनिरस्तमसंकुलम् ।
राजीवनेत्रो राजानं हेतुमद्वाक्यमुत्तमम् ॥ ५.९१.१८ ॥
କମଳନୟନ ରାଜାଙ୍କୁ ତର୍କଯୁକ୍ତ, ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ କହିଲେ—ସରଳ, ପ୍ରଧାନ, ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ନୁହେଁ, ଗୋଳମାଳହୀନ।
5.91.19
कृतार्था भुञ्जते दूताः पूजां गृह्णन्ति चैव ह ।
कृतर्थं मां सहामात्यं समर्चिष्यसि भारत ॥ ५.९१.१९ ॥
କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେବା ପରେ ଦୂତମାନେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି ଓ ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ହେ ଭାରତ, ତୁମେ ମୋତେ ଓ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ମୋତେ ସମ୍ମାନ କରିବ।
5.91.20
एवमुक्तः प्रत्युवाच धार्तराष्ट्रो जनार्दनम् ।
न युक्तं भवताऽस्मासु प्रतिपत्तुमसांप्तम् ॥ ५.९१.२० ॥
ଏପରି କୁହାଗଲେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଆମ ପ୍ରତି ଏପରି ଆଚରଣ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ତାହା ଅନୁଚିତ।
5.91.21
कृतार्थं वाऽकृतार्थं वा त्वां वयं मधुसूदन ।
यतामहे पूजयितुं दाशार्ह न च शक्नुमः ॥ ५.९१.२१ ॥
ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଉ କି ନ ହେଉ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଆମେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁ; ହେ ଦାଶାର୍ହ, କିନ୍ତୁ ଆମେ ପାରୁନୁ।
5.91.22
न च तत्कारणं विद्मो यस्मान्नो मधुसूदन ।
पूजां कृतां प्रीयमाणो नामंस्थाः पुरुषोत्तम ॥ ५.९१.२२ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ତାହାର କାରଣ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଜାଣୁ ନାହିଁ; ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମ ପୂଜା କାହିଁକି ଗ୍ରହଣ କଲ ନାହିଁ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ?
5.91.23
वैरं नो नास्ति भवता गोविन्द न च विग्रहः ।
स भवान्प्रसमीक्ष्यैतन्नेदृशं वक्तुमर्हति ॥ ५.९१.२३ ॥
ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ତୁମଠାରୁ ଆମର ଶତ୍ରୁତା ନାହିଁ କି ବିବାଦ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ତୁମେ ଏହାକୁ ଭଲରେ ବିଚାର କରି ଏପରି କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
5.91.24
एवमुक्तः प्रत्युवाच धार्तराष्ट्रं जनार्दनः ।
अभिवीक्ष्य सहामात्यं दाशार्हः प्रहसन्निव ॥ ५.९१.२४ ॥
ଏପରି କୁହାଗଲେ ଜନାର୍ଦନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଅମାତ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ତାହାକୁ ଦେଖି ଦାଶାର୍ହ ହସିଲା ପରି କହିଲେ।
5.91.25
नाहं कामान्न संरम्भान्न द्वेषान्नार्थकारणात् ।
न हेतुवादाल्लोभाद्वा धर्मं जह्यां कथंचन ॥ ५.९१.२५ ॥
କାମନାରୁ, କ୍ରୋଧରୁ, ଦ୍ୱେଷରୁ, ଧନ ପାଇଁ, ତର୍କବାଦରୁ କିମ୍ବା ଲୋଭରୁ ମୁଁ କଦାପି ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ।
5.91.26
संप्रीतिभोज्यान्यन्नानि आपद्भोज्यानि वा पुनः ।
न च संप्रीयते राजन्न चैवापद्गता वयम् ॥ ५.९१.२६ ॥
ପ୍ରୀତିରେ ଖାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ ଅନ୍ନ ହେଉ କିମ୍ବା ବିପଦରେ ଖାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ ଅନ୍ନ ହେଉ — ହେ ରାଜନ, ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ ନୁହଁ।
5.91.27
द्विषदन्नं न भोक्तव्यं द्विषन्तं नैव भोजयेत् ।
पाण्डवान्द्विषसे राजन्मम प्राणा हि पाण्डवाः ॥ ५.९१.२७ ॥
ଶତ୍ରୁର ଅନ୍ନ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଶତ୍ରୁକୁ ମଧ୍ୟ ଖୁଆଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ରାଜନ, ଆପଣ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି; ପାଣ୍ଡବମାନେ ତ ମୋର ପ୍ରାଣ।
5.91.28
अकस्माद्द्विषसे राजञ्जन्मप्रभृति पाण्डवान् ।
प्रियानुवर्तिनो भ्रातॄन्सर्वैः समुदितान्गुणैः ॥ ५.९१.२८ ॥
ହେ ରାଜନ, ଜନ୍ମରୁ ହିଁ ଅକାରଣରେ ଆପଣ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା କରି ଆସୁଛନ୍ତି — ପ୍ରିୟାନୁବର୍ତୀ, ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଭାଇମାନଙ୍କୁ।
5.91.29
अकस्माच्चैव पार्थानां द्वेषणं नोपपद्यते ।
धर्मे स्थिताः पाण्डवेयाः कस्तान्किं वक्तुमर्हति ॥ ५.९१.२९ ॥
କାରଣ ବିନା ପୃଥାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଏ କ'ଣ କହିପାରିବ?
5.91.30
यस्तान्द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्ताननु समामनु ।
ऐकात्म्यं मां गतं विद्धि पाण्डवैर्धर्मचारिभिः ॥ ५.९१.३० ॥
ଯିଏ ସେମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ ସେ ମୋତେ ଘୃଣା କରେ; ଯିଏ ସେମାନଙ୍କ ପଛେ ଚାଲେ ସେ ମୋ ପଛେ ଚାଲେ। ଧର୍ମାଚାରୀ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣ।
5.91.31
कामक्रोधानुवर्ती हि यो मोहाद्विरुरुत्सति ।
गुणवन्तं च यो द्वेष्टि तमाहुः पुरुषाधमम् ॥ ५.९१.३१ ॥
ଯିଏ ମୋହରୁ କାମ ଓ କ୍ରୋଧର ଅନୁଗମନ କରେ ଏବଂ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ଆଉ ଯିଏ ଗୁଣବାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ତାକୁ ଲୋକେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ କହନ୍ତି।
5.91.32
यः कल्याणगुणाञ्ज्ञातीन्मोहाल्लोभाद्दिदृक्षते ।
सोजितात्माऽजितक्रोधो न चिरं तिष्ठति श्रिया ॥ ५.९१.३२ ॥
ଯିଏ ମୋହ ଓ ଲୋଭରୁ କଲ୍ୟାଣ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ (ନାଶ କରିବାକୁ) ଇଚ୍ଛା କରେ, ଯାହାର ଆତ୍ମା ଅଜିତ ଓ କ୍ରୋଧ ଅଜିତ, ସେ ଶ୍ରୀରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହେ ନାହିଁ।
5.91.33
अथ यो गुणसंपन्नान्हृदयस्याप्रियानपि ।
प्रियेण कुरुते वश्यांश्चिरं यशसि तिष्ठति ॥ ५.९१.३३ ॥
ଯିଏ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ—ଯଦିଓ ସେମାନେ ହୃଦୟର ଅପ୍ରିୟ—ପ୍ରିୟ ଆଚରଣରେ ବଶ କରେ, ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଯଶରେ ସ୍ଥିର ରହେ।
5.91.34
सर्वमेतन्न भोक्तव्यमन्नं दुष्टाभिसंहितम् ।
क्षुत्तुरेकस्य भोक्तव्यमिति मे धीयते मतिः ॥ ५.९१.३४ ॥
ଦୁଷ୍ଟ ଅଭିପ୍ରାୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ସମସ୍ତ ଅନ୍ନ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; କ୍ଷୁଧା-ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ଜଣେ ହିଁ ତାହା ଖାଇବା ଉଚିତ୍—ଏହା ମୋ ମତ।
5.91.35
एवमुक्त्वा महाबाहुर्दुर्योधनममर्षणम् ।
निश्चक्राम ततः शुभ्राद्धार्तराष्ट्रनिवेशनात् ॥ ५.९१.३५ ॥
ଏହା କହି ମହାବାହୁ ଅସହିଷ୍ଣୁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ—ତା'ପରେ ସେହି ଶୋଭାମୟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଗୃହରୁ ବାହାରିଲେ।
5.91.36
निर्याय च महाबाहुर्वासुदेवो महामनाः ।
निवेशाय ययौ वेश्य विदुरस्य महात्मनः ॥ ५.९१.३६ ॥
ବାହାରି ମହାବାହୁ, ମହାମନା ବାସୁଦେବ—ମହାତ୍ମା ବିଦୁରଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ।
5.91.37
तमभ्यगच्छद्द्रोणश्च कृपो भीष्मोऽथ बाह्लिकः ।
कुरवश्च महाबाहुं विदुरस्य गृहे स्थितम् ॥ ५.९१.३७ ॥
ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ତା'ପରେ ବାହ୍ଲିକ ଏବଂ କୌରବମାନେ ବିଦୁରଙ୍କ ଗୃହରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେ ମହାବାହୁଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଗଲେ।
5.91.38
त ऊचुर्माधवं वीरं कुरवो मधुसूदनम् ।
निवेदयामो वार्ष्णेय सरत्नांस्ते गृहान्वयम् ॥ ५.९१.३८ ॥
କୌରବମାନେ ବୀର ମାଧବ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ଆମେ ରତ୍ନ ସହିତ ଆମ ଗୃହ ଆପଣଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରୁଛୁ।
5.91.39
तानुवाच महातेजाः कौरवान्मधुसूदनः ।
सर्वे भवन्ते गच्छन्तु सर्वा मेऽपचितिः कृता ॥ ५.९१.३९ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମଧୁସୂଦନ ସେ କୌରବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଯାଆନ୍ତୁ; ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନ ଦେଇଛି।
5.91.40
यातेषु कुरुषु क्षत्ता दाशार्हमपराजितम् ।
अभ्यर्चयामास तदा सर्वकामैः प्रयत्नवान् ॥ ५.९१.४० ॥
କୌରବମାନେ ଚାଲିଗଲା ପରେ ବିଦୁର ସେ ଅପରାଜିତ ଦାଶାର୍ହଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଦେଇ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ସମ୍ମାନ କଲେ।
5.91.41
ततः क्षत्राऽन्नपानानि शुचीनि गुणवन्ति च ।
उपाहरदनेकानि केशवाय महात्मने ॥ ५.९१.४१ ॥
ତା'ପରେ ବିଦୁର ମହାତ୍ମା କେଶବଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତମ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଅନ୍ନ-ପାନ ଆଣିଲେ।
5.91.42
तैतर्पयित्वा प्रथमं ब्राह्मणान्मधुसूदनः ।
वेदविद्भ्यो ददौ कृष्णः परमद्रविणान्यपि ॥ ५.९१.४२ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି, ମଧୁସୂଦନ କୃଷ୍ଣ ବେଦଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ପରମ ଧନ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
5.91.43
भुक्तवत्सु द्विजाग्र्येषु निषण्णेषु वरासने ।
शुचिः सुप्रयतो भून्वा विदुरोऽन्नमुपारत् ॥ ५.९१.४३ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭୋଜନ କରି ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସିଲେ, ଶୁଚି ଓ ସଂଯତ ବିଦୁର ଅନ୍ନ ଆଣିଲେ।
5.91.44
श्रद्धया परया युक्त इदं वचनमब्रवीत् ।
संवृतैस्तुष्य गोविन्द एतन्नः धनम्।
अन्यथा हि विशेषेण कस्त्वामर्चितुमर्हति ॥ ५.९१.४४ ॥
ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: "ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଏହି ସାଧାରଣ ଭୋଜନରେ ହିଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅ; ଏହା ହିଁ ଆମର ଧନ। ନହେଲେ ତୁମକୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜା କରିବାକୁ କିଏ ସକ୍ଷମ?"
5.91.45
ततोऽनुयायिभिः सार्धं मरुद्भिरिव वासवः ।
विदुरान्नानि बुभुजे शुचीनि गुणवन्ति च ॥ ५.९१.४५ ॥
ତାପରେ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହ, ମରୁତ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ସେ ବିଦୁରଙ୍କର ଶୁଚି ଓ ଗୁଣବାନ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କଲେ।
5.91.46
तं भुक्तवन्तं विविधाः सुशब्दाः सूतमागधाः ।
अभितुष्टुवुरासीनं दाशार्हमपराजितम् ॥ ५.९१.४६ ॥
ଭୋଜନ ସାରି ବସିଥିବା ସେହି ଅପରାଜିତ ଦାଶାର୍ହଙ୍କୁ ବିବିଧ ମଧୁର ସ୍ୱରୀ ସୂତ ଓ ମାଗଧମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ।