ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.91.1
पृथामामन्त्र्य गोविन्दः कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ।
दुर्योधनगृहं शौरिरभ्यगच्छदरिन्दमः ॥ ५.९१.१ ॥
ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੋਵਿੰਦ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਗਏ।
5.91.2
लक्ष्म्या परमया युक्तं पुरन्दरगृहोपमम् ।
विचित्रैरासनैर्युक्तं प्रविवेश जनार्दनः ॥ ५.९१.२ ॥
ਪਰਮ ਵੈਭਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਭਵਨ ਵਰਗੇ, ਅਨੇਕ ਰੰਗੀਨ ਆਸਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਉਸ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
5.91.3
तस्य कक्ष्या व्यतिक्रम्य तिस्रो द्वाःस्थैरवारितः ।
ततोऽभ्रघनसङ्काशं गिरिकूटमिवोच्छ्रितम् ॥ ५.९१.३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਹੜੇ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੁਆਰਪਾਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰੋਕੇ, ਫਿਰ ਸੰਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ, ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚੇ ਉਸ ਭਵਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ।
5.91.4
श्रिया ज्वलन्तं प्रासादमारुरोह महायशाः ।
तत्र राजसहस्रैश्च कुरुभिश्चाभिसंवृतम् ॥ ५.९१.४ ॥
ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਉਹ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਉਸ ਮਹਿਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ; ਉੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
5.91.5
धार्तराष्ट्रं महाबाहुं ददर्शासीनमासने ।
दुःशासनं च कर्णं च शकुनिं चापि सौबलम् ॥ ५.९१.५ ॥
ਆਸਣ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ, ਕਰਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
5.91.6
दुर्योधनसमीपे तानासनस्थान्ददर्श सः ।
अभ्यागच्छति दाशार्हे धार्तराष्ट्रो महायशाः ॥ ५.९१.६ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਸਣਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ। ਦਾਸ਼ਾਰਹ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ (ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ)।
5.91.7
उदतिष्ठत्सहामात्यः पूजयन्मधुसूदनम् ।
समेत्य धार्तराष्ट्रेण महामात्येन केशवः ॥ ५.९१.७ ॥
ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਕੇਸ਼ਵ (ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ)।
5.91.8
राजभिस्तत्र वार्ष्णेयः समागच्छद्यथावयः ।
तत्र जाम्बूनदमयं पर्यङ्कं सुपरिष्कृतम् ॥ ५.९१.८ ॥
ਉੱਥੇ ਰਾਜੇ ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਉੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਪਲੰਘ ਸੀ।
5.91.9
विविधास्तरणास्तीर्णमभ्युपाविशदच्युतः ।
तस्मिन्गां मधुपर्कं चाप्युदकं च जनार्दने ॥ ५.९१.९ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਿਛਾਉਣਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਛੇ ਉਸ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ ਅੱਚੁਤ ਬੈਠ ਗਏ। ਜਨਾਰਦਨ ਲਈ ਗਾਂ, ਮਧੁਪਰਕ ਅਤੇ ਜਲ (ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ)।
5.91.10
निवेदयामास तदा गृहान्राज्यं च कौरवः ।
आसनं सर्वतोभद्रं सर्वरत्नविभूषितम् ॥ ५.९१.१० ॥
ਤਦ ਕੌਰਵ ਨੇ ਘਰ ਅਤੇ ਰਾਜ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ) ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਸਰਵਤੋਭਦ੍ਰ ਨਾਮ ਦਾ ਆਸਣ ਵੀ (ਦਿੱਤਾ)।
5.91.11
कृष्णार्थमेवं संसिद्धं धार्तराष्ट्रस्य शासनात् ।
तत्र गोविन्दमासीनं प्रसन्नादित्यवर्चसम् ॥ ५.९१.११ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਗੋਵਿੰਦ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਨਾਲ।
5.91.12
उपासाञ्चक्रिरे सर्वे कुरवो राजभिः सह ।
ततो दुर्योधनो राजा वार्ष्णेयं जयतां वरम् ॥ ५.९१.१२ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨੇ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ) ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਨੂੰ...
5.91.13
न्यमन्त्रयद्भोजनेन नाभ्यनन्दच्च केशवः ।
ततो दुर्योधनः कृष्णमब्रवीत्कुरुसंसदि ॥ ५.९१.१३ ॥
ਉਸਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਰ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਕੁਰੂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
5.91.14
मृदुपूर्वं शठोदर्कं कर्णमाभाष्य कौरवः ।
कस्मादन्नानि पापानि वासांसि शयनानि च ॥ ५.९१.१४ ॥
ਕੌਰਵ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਪਾਪੀ ਅੰਨ, ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਬਿਸਤਰੇ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲਏ?"
5.91.15
त्वदर्थमुपनीतानि नाग्रहीस्त्वं जनार्दन ।
उभयोश्च ददत्साह्यमुभयोश्च हिते रतः ॥ ५.९१.१५ ॥
"ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸਮਾਨ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ—"
5.91.16
संबन्धी दयितश्चासि धृतराष्ट्रस्य माधव ।
त्वं हि गोविन्द धर्मार्थौ वेत्थ तत्त्वेन सर्वशः ।
तत्र कारणमिच्छामि श्रोतुं चक्रगदाधर ॥ ५.९१.१६ ॥
"ਹੇ ਮਾਧਵ, ਤੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਤੂੰ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਚੱਕਰ-ਗਦਾਧਰ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।"
5.91.17
स एवमुक्तो गोविन्दः प्रत्युवाच महामनाः ।
उद्यन्मेघस्वनःक काले प्रगृह्य विपुलं भुजम् ॥ ५.९१.१७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੋਏ ਮਹਾਮਨਾ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠਦੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਸੀ; ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਂਹ ਚੁੱਕੀ।
5.91.18
अलघूकृतमग्रस्तमनिरस्तमसंकुलम् ।
राजीवनेत्रो राजानं हेतुमद्वाक्यमुत्तमम् ॥ ५.९१.१८ ॥
ਕਮਲ-ਨੈਣ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤਰਕਯੁਕਤ, ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਕਹੇ—ਸਰਲ, ਮੁੱਖ, ਠੁਕਰਾਏ ਨਾ ਹੋਏ, ਉਲਝਣ ਰਹਿਤ।
5.91.19
कृतार्था भुञ्जते दूताः पूजां गृह्णन्ति चैव ह ।
कृतर्थं मां सहामात्यं समर्चिष्यसि भारत ॥ ५.९१.१९ ॥
ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਦੂਤ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਅਮਾਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮੈਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰੇਂਗਾ।
5.91.20
एवमुक्तः प्रत्युवाच धार्तराष्ट्रो जनार्दनम् ।
न युक्तं भवताऽस्मासु प्रतिपत्तुमसांप्तम् ॥ ५.९१.२० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ— ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਵਰਤਾਅ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਅਣਉਚਿਤ ਹੈ।
5.91.21
कृतार्थं वाऽकृतार्थं वा त्वां वयं मधुसूदन ।
यतामहे पूजयितुं दाशार्ह न च शक्नुमः ॥ ५.९१.२१ ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਧੂਸੂਦਨ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਹੇ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
5.91.22
न च तत्कारणं विद्मो यस्मान्नो मधुसूदन ।
पूजां कृतां प्रीयमाणो नामंस्थाः पुरुषोत्तम ॥ ५.९१.२२ ॥
ਹੇ ਮਧੂਸੂਦਨ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਸਾਡੀ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰੀ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ?
5.91.23
वैरं नो नास्ति भवता गोविन्द न च विग्रहः ।
स भवान्प्रसमीक्ष्यैतन्नेदृशं वक्तुमर्हति ॥ ५.९१.२३ ॥
ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਝਗੜਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਕਹਿਣਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
5.91.24
एवमुक्तः प्रत्युवाच धार्तराष्ट्रं जनार्दनः ।
अभिवीक्ष्य सहामात्यं दाशार्हः प्रहसन्निव ॥ ५.९१.२४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਮਾਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਬੋਲੇ।
5.91.25
नाहं कामान्न संरम्भान्न द्वेषान्नार्थकारणात् ।
न हेतुवादाल्लोभाद्वा धर्मं जह्यां कथंचन ॥ ५.९१.२५ ॥
ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਦਵੈਸ਼ ਨਾਲ, ਧਨ ਲਈ, ਤਰਕਵਾਦ ਨਾਲ ਜਾਂ ਲੋਭ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।
5.91.26
संप्रीतिभोज्यान्यन्नानि आपद्भोज्यानि वा पुनः ।
न च संप्रीयते राजन्न चैवापद्गता वयम् ॥ ५.९१.२६ ॥
ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਖਾਣ ਯੋਗ ਅੰਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਯੋਗ ਅੰਨ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
5.91.27
द्विषदन्नं न भोक्तव्यं द्विषन्तं नैव भोजयेत् ।
पाण्डवान्द्विषसे राजन्मम प्राणा हि पाण्डवाः ॥ ५.९१.२७ ॥
ਵੈਰੀ ਦਾ ਅੰਨ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਪਾਂਡਵ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਨ।
5.91.28
अकस्माद्द्विषसे राजञ्जन्मप्रभृति पाण्डवान् ।
प्रियानुवर्तिनो भ्रातॄन्सर्वैः समुदितान्गुणैः ॥ ५.९१.२८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹੋ — ਪਿਆਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ।
5.91.29
अकस्माच्चैव पार्थानां द्वेषणं नोपपद्यते ।
धर्मे स्थिताः पाण्डवेयाः कस्तान्किं वक्तुमर्हति ॥ ५.९१.२९ ॥
ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕੌਣ ਕੀ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?
5.91.30
यस्तान्द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्ताननु समामनु ।
ऐकात्म्यं मां गतं विद्धि पाण्डवैर्धर्मचारिभिः ॥ ५.९१.३० ॥
ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇੱਕ-ਆਤਮਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਇਹ ਜਾਣੋ।
5.91.31
कामक्रोधानुवर्ती हि यो मोहाद्विरुरुत्सति ।
गुणवन्तं च यो द्वेष्टि तमाहुः पुरुषाधमम् ॥ ५.९१.३१ ॥
ਜੋ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਗੁਣਵਾਨ ਨਾਲ ਦਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਲੋਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਮ ਆਖਦੇ ਹਨ।
5.91.32
यः कल्याणगुणाञ्ज्ञातीन्मोहाल्लोभाद्दिदृक्षते ।
सोजितात्माऽजितक्रोधो न चिरं तिष्ठति श्रिया ॥ ५.९१.३२ ॥
ਜੋ ਮੋਹ ਅਤੇ ਲੋਭ ਕਾਰਨ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ (ਨਾਸ਼ ਕਰਨਾ) ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਤਮਾ ਅਜਿੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਅਜਿੱਤ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਛਮੀ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ।
5.91.33
अथ यो गुणसंपन्नान्हृदयस्याप्रियानपि ।
प्रियेण कुरुते वश्यांश्चिरं यशसि तिष्ठति ॥ ५.९१.३३ ॥
ਜੋ ਗੁਣਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦਿਲ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਿਯ ਹੋਣ—ਪ੍ਰਿਯ ਵਿਹਾਰ ਨਾਲ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਯਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
5.91.34
सर्वमेतन्न भोक्तव्यमन्नं दुष्टाभिसंहितम् ।
क्षुत्तुरेकस्य भोक्तव्यमिति मे धीयते मतिः ॥ ५.९१.३४ ॥
ਦੁਸ਼ਟ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਅੰਨ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਭੁੱਖ-ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਇਕੱਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਇਹ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
5.91.35
एवमुक्त्वा महाबाहुर्दुर्योधनममर्षणम् ।
निश्चक्राम ततः शुभ्राद्धार्तराष्ट्रनिवेशनात् ॥ ५.९१.३५ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ—ਫਿਰ ਉਸ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ।
5.91.36
निर्याय च महाबाहुर्वासुदेवो महामनाः ।
निवेशाय ययौ वेश्य विदुरस्य महात्मनः ॥ ५.९१.३६ ॥
ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮਹਾਮਨਾ ਵਾਸੁਦੇਵ—ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਗਏ।
5.91.37
तमभ्यगच्छद्द्रोणश्च कृपो भीष्मोऽथ बाह्लिकः ।
कुरवश्च महाबाहुं विदुरस्य गृहे स्थितम् ॥ ५.९१.३७ ॥
ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਾਹਲੀਕ ਤੇ ਕੁਰੂ ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਘਰ ਠਹਿਰੇ ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ।
5.91.38
त ऊचुर्माधवं वीरं कुरवो मधुसूदनम् ।
निवेदयामो वार्ष्णेय सरत्नांस्ते गृहान्वयम् ॥ ५.९१.३८ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਨੇ ਵੀਰ ਮਾਧਵ ਮਧੂਸੂਦਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ, ਅਸੀਂ ਰਤਨਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
5.91.39
तानुवाच महातेजाः कौरवान्मधुसूदनः ।
सर्वे भवन्ते गच्छन्तु सर्वा मेऽपचितिः कृता ॥ ५.९१.३९ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਮਧੂਸੂਦਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਚਲੇ ਜਾਓ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੂਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
5.91.40
यातेषु कुरुषु क्षत्ता दाशार्हमपराजितम् ।
अभ्यर्चयामास तदा सर्वकामैः प्रयत्नवान् ॥ ५.९१.४० ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਉਸ ਅਪਰਾਜਿਤ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਦਾ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਯਤਨਪੂਰਵਕ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
5.91.41
ततः क्षत्राऽन्नपानानि शुचीनि गुणवन्ति च ।
उपाहरदनेकानि केशवाय महात्मने ॥ ५.९१.४१ ॥
ਫਿਰ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਕੇਸ਼ਵ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅੰਨ-ਪਾਣੀ ਲਿਆਂਦੇ।
5.91.42
तैतर्पयित्वा प्रथमं ब्राह्मणान्मधुसूदनः ।
वेदविद्भ्यो ददौ कृष्णः परमद्रविणान्यपि ॥ ५.९१.४२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਧੂਸੂਦਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।
5.91.43
भुक्तवत्सु द्विजाग्र्येषु निषण्णेषु वरासने ।
शुचिः सुप्रयतो भून्वा विदुरोऽन्नमुपारत् ॥ ५.९१.४३ ॥
ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਉੱਤਮ ਆਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਅੰਨ ਪਰੋਸਿਆ।
5.91.44
श्रद्धया परया युक्त इदं वचनमब्रवीत् ।
संवृतैस्तुष्य गोविन्द एतन्नः धनम्।
अन्यथा हि विशेषेण कस्त्वामर्चितुमर्हति ॥ ५.९१.४४ ॥
ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: "ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਇਸ ਸਾਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ; ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਧਨ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਤਿਕਾਰ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?"
5.91.45
ततोऽनुयायिभिः सार्धं मरुद्भिरिव वासवः ।
विदुरान्नानि बुभुजे शुचीनि गुणवन्ति च ॥ ५.९१.४५ ॥
ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮਰੁਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਉਸਨੇ ਵਿਦੁਰ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਗੁਣਵੰਤ ਅੰਨ ਖਾਧਾ।
5.91.46
तं भुक्तवन्तं विविधाः सुशब्दाः सूतमागधाः ।
अभितुष्टुवुरासीनं दाशार्हमपराजितम् ॥ ५.९१.४६ ॥
ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ ਉਸ ਅਪਰਾਜਿਤ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਦੀ, ਅਨੇਕ ਮਧੁਰ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਤਾਂ ਅਤੇ ਮਾਗਧਾਂ ਨੇ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ।