મહાભારત · અધ્યાય 5.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.92.1
तं भुक्तवन्तमाश्वस्तं निशायां विदुरोऽब्रवीत् ।
नेदं सम्यग्व्यवसितं केशवागमनं तव ॥ ५.९२.१ ॥
રાત્રે તે ભોજન કરીને આશ્વસ્ત થયો ત્યારે વિદુરે તેને કહ્યું: "કેશવના આગમન વિશેનો તારો નિર્ણય યોગ્ય નથી."
5.92.2
अर्थधर्मातिगो मन्दः संरम्भी च जनार्दन ।
मानघ्नो मानकामश्च वृद्धानां शासनातिगः ॥ ५.९२.२ ॥
હે જનાર્દન, તે અર્થ અને ધર્મનું ઉલ્લંઘન કરનાર, મૂર્ખ અને ઉગ્ર સ્વભાવનો છે. તે માનનો નાશ કરનાર, માનની ઇચ્છા રાખનાર અને વડીલોના આદેશનું ઉલ્લંઘન કરનાર છે.
5.92.3
धर्मशास्त्रातिगो मूढो दुरात्मा प्रग्रहं गतः ।
अनेयः श्रेयसां मन्दो धार्तराष्ट्रो जनार्दन ॥ ५.९२.३ ॥
હે જનાર્દન, તે ધર્મશાસ્ત્રનું ઉલ્લંઘન કરનાર, મોહગ્રસ્ત, દુષ્ટ મનવાળો અને સંયમ છોડી ચૂકેલો છે. ધૃતરાષ્ટ્રનો તે મૂર્ખ પુત્ર કલ્યાણ તરફ દોરી શકાય તેમ નથી.
5.92.4
कामात्मा प्राज्ञमानी च मित्रध्रुक्सर्वशङ्किता ।
अकर्ता चाकृतज्ञश्च त्यक्तधर्मा प्रियानृतः ॥ ५.९२.४ ॥
તે કામથી પ્રેરિત, પોતાને જ્ઞાની માનનાર, મિત્રદ્રોહી અને સૌ પર શંકા રાખનાર છે. તે કર્મ ન કરનાર, કૃતજ્ઞતા વગરનો, ધર્મ ત્યજનાર અને પ્રિય લાગે તેવું જૂઠ બોલનાર છે.
5.92.5
मूढश्वाकृतबुद्धिश्च इन्द्रियाणामनीश्वरः ।
कामानुसारी कृत्येषु सर्वेष्वकृतनिश्चयः ॥ ५.९२.५ ॥
તે મૂઢ, અપરિપક્વ બુદ્ધિવાળો, ઇન્દ્રિયોનો સ્વામી નથી. તે કામનાને અનુસરનાર છે અને સર્વ કર્તવ્યોમાં તેનો દૃઢ નિશ્ચય નથી.
5.92.6
एतैश्चान्यैश्च बहुभिर्दोषैरेव समन्वितः ।
त्वयोच्यमानः श्रेयोऽपि संरम्भान्न ग्रहीष्यति ॥ ५.९२.६ ॥
આ અને બીજા અનેક દોષોથી યુક્ત તે, તું કલ્યાણકારી ઉપદેશ આપે તોપણ ઉગ્રતાને કારણે તે સ્વીકારશે નહીં.
5.92.7
भीष्मे द्रोणे कृपे कर्णे द्रोणपुत्रे जयद्रथे ।
भूयसीं वर्तते वृत्तिं न शमे कुरुते मनः ॥ ५.९२.७ ॥
ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ, કર્ણ, દ્રોણપુત્ર અને જયદ્રથ પર (તેનો) ઘણો ભરોસો છે; શાંતિમાં તે મન લગાવતો નથી.
5.92.8
निश्चितं धार्तराष्ट्राणां सकर्णानां जनार्दन ।
भीष्मद्रोणमुखान्पार्था न शक्ताः प्रतिवीक्षितुम् ॥ ५.९२.८ ॥
હે જનાર્દન! ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો અને કર્ણ સહિત, ભીષ્મ-દ્રોણને આગળ રાખનારાઓ સામે પાર્થો ટકી શકશે નહીં એ નિશ્ચિત છે.
5.92.9
सेनासमुदयं कृत्वा पार्थिवं मधुसूदन ।
कृतार्थं मन्यते बाल आत्मानमविचक्षणाः ॥ ५.९२.९ ॥
હે મધુસૂદન! રાજાઓની સેનાઓનો સંગ્રહ કરીને, અવિવેકી મૂર્ખ પોતાને કૃતાર્થ માને છે.
5.92.10
एकः कर्णः पराञ्जेतुं समर्थ इति निश्चितम् ।
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेः स शमं नोपयास्यति ॥ ५.९२.१० ॥
શત્રુઓને જીતવા સમર્થ એકલો કર્ણ જ છે એ નિશ્ચિત છે; તેથી તે દુર્બુદ્ધિ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર માટે શાંતિનો આશ્રય લેશે નહીં.
5.92.11
संविच्च धार्तराष्ट्राणां सर्वेषामेव केशव ।
शमे प्रयतमानस्य तव सौभ्रात्रकाङ्क्षिणः ॥ ५.९२.११ ॥
હે કેશવ! ધૃતરાષ્ટ્રના સર્વ પુત્રોની સંમતિ પણ તેમાં જ છે; પરંતુ તું શાંતિ માટે પ્રયત્નશીલ છે, ભ્રાતૃભાવની ઇચ્છા રાખનારો છે.
5.92.12
न पाण्डवानामस्माभिः प्रतिदेयं यथोचितम् ।
इति व्यवसितास्तेषु वचनं स्यान्निरर्थकम् ॥ ५.९२.१२ ॥
પાંડવોને તેમનો યોગ્ય ભાગ અમે પાછો આપીશું નહીં એવા નિશ્ચય પર તેઓ અડગ છે; તેથી તેમને કહેલું વચન નિરર્થક થશે.
5.92.13
यत्र सूक्तं दुरुक्तं च समं स्यान्मधुसूदन ।
न तत्र प्रलपेत्प्राज्ञो बधिरेष्विव गायनः ॥ ५.९२.१३ ॥
હે મધુસૂદન, જ્યાં સારું કહેલું અને ખરાબ કહેલું વચન સમાન ગણાય, ત્યાં બહેરાઓ વચ્ચેના ગાયકની જેમ બુદ્ધિમાને વ્યર્થ બોલવું નહીં.
5.92.14
अविजानत्सु मूढेषु निर्मर्यादेषु माधव ।
तत्त्वं वाक्यं ब्रुवन्निन्द्यश्चण्डालेषु द्विजो यथा ॥ ५.९२.१४ ॥
હે માધવ, જેઓ સત્ય સમજતા નથી, મૂઢ અને મર્યાદાહીન છે, તેમની વચ્ચે સત્ય વચન બોલનાર પણ ચાંડાલોમાંના દ્વિજની જેમ નિંદનીય બને છે.
5.92.15
सोऽयं बलस्थो मूढश्चन करिष्यति ते वचः ।
तस्मिन्निरर्थकं वाक्यमुक्तं संपत्स्यते तव ॥ ५.९२.१५ ॥
બળમાં સ્થિર આ મૂઢ તારું વચન નહીં કરે; તેને કહેલું તારું વચન નિરર્થક થશે.
5.92.16
तेषां समुपविष्टानां सर्वेषां पापचेतसाम् ।
तव मध्यावतरणं मम कृष्ण न रोचते ॥ ५.९२.१६ ॥
હે કૃષ્ણ, પાપી મનના એ બધા સાથે બેઠા હોય ત્યારે તારું તેમની વચ્ચે જવું મને ગમતું નથી.
5.92.17
दुर्बुद्धीनामशिष्टानां बहूनां दुष्टचेतसाम् ।
प्रतीपं वचनं मध्ये तव कृष्ण न रोचते ॥ ५.९२.१७ ॥
હે કૃષ્ણ, દુર્બુદ્ધિ, અશિષ્ટ અને દુષ્ટ મનવાળા ઘણા લોકોની વચ્ચે તારું પ્રતિકૂળ વચન બોલવું મને ગમતું નથી.
5.92.18
अनुपासितवृद्धत्वाच्छ्रियो दर्पाच्च मोहितः ।
वयोदर्पादमर्षाच्च न ते श्रेयो ग्रहीष्यति ॥ ५.९२.१८ ॥
વૃદ્ધોની સેવા ન કરવાથી, સંપત્તિના ગર્વથી મોહિત થયેલો તે, યૌવનના ગર્વ અને ક્રોધથી તારું કલ્યાણ સ્વીકારશે નહીં.
5.92.19
बलं बलवदप्यस्य यदि वक्ष्यसि माधव ।
त्वय्यस्य महती शङ्का न करिष्यति ते वचः ॥ ५.९२.१९ ॥
હે માધવ, તું તેનું બળ બળવાન છે એમ કહે તોપણ તારું વચન તેના મનમાં મોટી શંકા ઉપજાવશે નહીં.
5.92.20
नेदमद्य युधा शक्यमिन्द्रेणापि सहामरैः ।
इति व्यवसिताः सर्वे धार्तराष्ट्रा जनार्दन ॥ ५.९२.२० ॥
હે જનાર્દન, દેવો સહિત ઇન્દ્ર પણ આજે યુદ્ધમાં આ કરી શકે નહીં, એવો ધૃતરાષ્ટ્રના સર્વ પુત્રોએ નિશ્ચય કર્યો છે.
5.92.21
तेष्वेवमुपपन्नेषु कामक्रोधानुवर्तिषु ।
समर्थमपि ते वाक्यमसमर्थं भविष्यति ॥ ५.९२.२१ ॥
તેઓ આ રીતે કામ-ક્રોધના અનુગામી થયેલા હોય ત્યારે, તારું સમર્થ વચન પણ અસમર્થ બની જશે.
5.92.22
मध्ये तिष्ठन्हस्त्यनीकस्य मन्दो ।
रथाश्वयुक्तस्य बलस्य मूढः।
दुर्योधनो मन्यते बीतभीतिः ।
कृत्स्ना मयेयं पृथिवी जितेति ॥ ५.९२.२२ ॥
હાથીઓની સેનાની વચ્ચે ઊભેલો મૂર્ખ દુર્યોધન, રથ અને ઘોડાઓથી યુક્ત સેના સાથે, નિર્ભય થઈને માને છે કે “આ આખી પૃથ્વી મારા વડે જીતાઈ ગઈ છે.”
5.92.23
आशंसते वै धृतराष्ट्रस्य पुत्रो ।
महाराज्यमसपत्नं पृथिव्याम्।
तस्मिञ्शमः केवलो नोपलभ्यो ।
बद्धं सन्तं मन्यते लब्धमर्थम् ॥ ५.९२.२३ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર પૃથ્વી પર નિષ્પ્રતિસ્પર્ધી મહાન રાજ્યની આશા રાખે છે; તેમાં કેવળ શાંતિ મળતી નથી. બંધાયેલા શત્રુને તે મેળવેલું ધન માને છે.
5.92.24
पर्यस्तेयं पृथिवी कालपक्वा ।
दुर्योधनार्थे पाण्डवान्योद्धुकामाः ।
समागताः सर्वयोधाः पृथिव्यां ।
राजानश्च क्षितिपालैः समेताः ॥ ५.९२.२४ ॥
કાળથી પાકેલી આ પૃથ્વી ચોતરફથી ઘેરાયેલી છે; દુર્યોધનને માટે પાંડવો સાથે યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છાથી સર્વ યોદ્ધાઓ અને રાજાઓ ભૂપાલો સાથે એકત્ર થયા છે.
5.92.25
सर्वे चैते कृतवैराः पुरस्ता-
त्त्वया राजानो हृतसाराश्च कृष्ण ।
तवोद्वेगात्संश्रिता धार्तराष्ट्रा-
न्सुसंहताः सह कर्णेन वीराः ॥ ५.९२.२५ ॥
હે કૃષ્ણ, આ સર્વ રાજાઓ પહેલાં તારી સાથે વેર રાખતા હતા અને તારા દ્વારા તેમનું બળ હરાઈ ગયું છે. તારા ભયથી તે વીરો કર્ણ સહિત ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને શરણે ગયા છે અને અત્યંત સંગઠિત થયા છે.
5.92.26
न तन्मतं मम दाशार्हवीर ॥ ५.९२.२६ ॥
હે દાશાર્હ વીર, તે મારો મત નથી.
5.92.27
तेषां समुपविष्टानां बहूनां दुष्टचेतसाम् ।
कथं मध्यं प्रपद्येथाः शत्रूणां शत्रुकर्शन ॥ ५.९२.२७ ॥
હે શત્રુકર્શન, એકઠા બેઠેલા તે અનેક દુષ્ટચિત્ત લોકોની વચ્ચે, શત્રુઓના મધ્યભાગમાં તું કેવી રીતે પ્રવેશીશ?
5.92.28
सर्वथा त्वं महाबाहो देवैरपि दुरुत्सहः ।
प्रभावं पौरुषं बुद्धिं जानामि तव शत्रुहन् ॥ ५.९२.२८ ॥
હે મહાબાહુ, સર્વ રીતે દેવતાઓ માટે પણ તું દુર્જય છે. હે શત્રુહંતા, તારો પ્રભાવ, પૌરુષ અને બુદ્ધિ હું જાણું છું.
5.92.29
या मे प्रीतिः पाण्डवेषु भूयःक सा त्वयि माधव ।
प्रेम्णा च बहुमानाच्च सौहृदाच्च ब्रवीम्यहम् ॥ ५.९२.२९ ॥
હે માધવ, પાંડવો પ્રત્યે મારો જે સ્નેહ છે, તે જ ફરીથી તારા પ્રત્યે પણ છે. પ્રેમથી, મોટા આદરથી અને સૌહાર્દથી હું આ કહું છું.
5.92.30
या मे प्रीतिः पुष्कराक्ष त्वद्दर्शनसमुद्भवा ।
सा किमाख्यायते तुभ्यमन्तरात्माऽसि देहिनां ॥ ५.९२.३० ॥
હે પુષ્કરાક્ષ, તારા દર્શનથી ઉત્પન્ન થયેલો મારો જે પ્રેમ છે, તે તને શું કહેવો? તું જ દેહધારીઓનો અંતરાત્મા છે.