ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.92.1
तं भुक्तवन्तमाश्वस्तं निशायां विदुरोऽब्रवीत् ।
नेदं सम्यग्व्यवसितं केशवागमनं तव ॥ ५.९२.१ ॥
ରାତିରେ ସେ ଭୋଜନ କରି ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲାବେଳେ ବିଦୁର କହିଲେ: "କେଶବଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ତୁମର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଠିକ୍ ନୁହେଁ।"
5.92.2
अर्थधर्मातिगो मन्दः संरम्भी च जनार्दन ।
मानघ्नो मानकामश्च वृद्धानां शासनातिगः ॥ ५.९२.२ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦନ, ସେ ଅର୍ଥ ଓ ଧର୍ମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା, ମୂର୍ଖ ଓ କ୍ରୋଧୀ। ସେ ମାନ ନଷ୍ଟକାରୀ, ମାନ ଇଚ୍ଛୁକ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଆଦେଶ ଅତିକ୍ରମକାରୀ।
5.92.3
धर्मशास्त्रातिगो मूढो दुरात्मा प्रग्रहं गतः ।
अनेयः श्रेयसां मन्दो धार्तराष्ट्रो जनार्दन ॥ ५.९२.३ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦନ, ସେ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଅତିକ୍ରମକାରୀ, ମୋହଗ୍ରସ୍ତ, ଦୁଷ୍ଟ-ମନା ଏବଂ ସଂଯମ ହରାଇଥିବା। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେହି ମୂର୍ଖ ପୁତ୍ର ଶ୍ରେୟରେ ଚାଳିତ ହେବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
5.92.4
कामात्मा प्राज्ञमानी च मित्रध्रुक्सर्वशङ्किता ।
अकर्ता चाकृतज्ञश्च त्यक्तधर्मा प्रियानृतः ॥ ५.९२.४ ॥
ସେ କାମନାରେ ଚାଳିତ, ନିଜକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ, ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହ କରେ। ସେ କର୍ମହୀନ, ଅକୃତଜ୍ଞ, ଧର୍ମତ୍ୟାଗୀ ଏବଂ ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ମିଥ୍ୟା କହେ।
5.92.5
मूढश्वाकृतबुद्धिश्च इन्द्रियाणामनीश्वरः ।
कामानुसारी कृत्येषु सर्वेष्वकृतनिश्चयः ॥ ५.९२.५ ॥
ସେ ମୂଢ଼, ଅପକ୍ୱ ବୁଦ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗଣର ପ୍ରଭୁ ନୁହେଁ। ସେ କାମନାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ତାହାର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ନାହିଁ।
5.92.6
एतैश्चान्यैश्च बहुभिर्दोषैरेव समन्वितः ।
त्वयोच्यमानः श्रेयोऽपि संरम्भान्न ग्रहीष्यति ॥ ५.९२.६ ॥
ଏହି ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦୋଷରେ ଯୁକ୍ତ ସେ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେୟର ଉପଦେଶ କୁହାଗଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧବଶତଃ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିବ ନାହିଁ।
5.92.7
भीष्मे द्रोणे कृपे कर्णे द्रोणपुत्रे जयद्रथे ।
भूयसीं वर्तते वृत्तिं न शमे कुरुते मनः ॥ ५.९२.७ ॥
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଓ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କ ଉପରେ (ତା'ର) ଅତ୍ୟଧିକ ଭରସା ଅଛି; ସେ ଶାନ୍ତିରେ ମନ ଦିଏ ନାହିଁ।
5.92.8
निश्चितं धार्तराष्ट्राणां सकर्णानां जनार्दन ।
भीष्मद्रोणमुखान्पार्था न शक्ताः प्रतिवीक्षितुम् ॥ ५.९२.८ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ! ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ କର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଯେଉଁମାନେ ଭୀଷ୍ମ-ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପାର୍ଥମାନେ ଠିଆ ହୋଇ ପାରିବେ ନାହିଁ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
5.92.9
सेनासमुदयं कृत्वा पार्थिवं मधुसूदन ।
कृतार्थं मन्यते बाल आत्मानमविचक्षणाः ॥ ५.९२.९ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ! ରାଜାମାନଙ୍କ ସେନା ସମାବେଶ କରି ଅବିବେକୀ ମୂର୍ଖ ନିଜକୁ କୃତାର୍ଥ ମନେ କରେ।
5.92.10
एकः कर्णः पराञ्जेतुं समर्थ इति निश्चितम् ।
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेः स शमं नोपयास्यति ॥ ५.९२.१० ॥
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ସମର୍ଥ ଏକମାତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ; ତେଣୁ ସେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତିର ଆଶ୍ରୟ ନେବେ ନାହିଁ।
5.92.11
संविच्च धार्तराष्ट्राणां सर्वेषामेव केशव ।
शमे प्रयतमानस्य तव सौभ्रात्रकाङ्क्षिणः ॥ ५.९२.११ ॥
ହେ କେଶବ! ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମତି ମଧ୍ୟ ତା'ରେ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରୟାସୀ, ଭ୍ରାତୃପ୍ରୀତି କାମନାକାରୀ।
5.92.12
न पाण्डवानामस्माभिः प्रतिदेयं यथोचितम् ।
इति व्यवसितास्तेषु वचनं स्यान्निरर्थकम् ॥ ५.९२.१२ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଯଥୋଚିତ ଅଂଶ ଆମେ ଫେରାଇ ଦେବୁ ନାହିଁ ଏହି ସଂକଳ୍ପରେ ସେମାନେ ଦୃଢ଼; ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ କହିବା ବାକ୍ୟ ନିରର୍ଥକ ହେବ।
5.92.13
यत्र सूक्तं दुरुक्तं च समं स्यान्मधुसूदन ।
न तत्र प्रलपेत्प्राज्ञो बधिरेष्विव गायनः ॥ ५.९२.१३ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଯେଉଁଠି ଭଲ କୁହାଯାଇଥିବା କଥା ଓ ମନ୍ଦ କୁହାଯାଇଥିବା କଥା ସମାନ ହୁଏ, ସେଠାରେ ବଧିରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗାୟକ ପରି ଜ୍ଞାନୀ ବୃଥା ବୋଲିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
5.92.14
अविजानत्सु मूढेषु निर्मर्यादेषु माधव ।
तत्त्वं वाक्यं ब्रुवन्निन्द्यश्चण्डालेषु द्विजो यथा ॥ ५.९२.१४ ॥
ହେ ମାଧବ, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ବୁଝନ୍ତି ନାହିଁ, ମୂଢ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ବାକ୍ୟ କହିଲେ ମଧ୍ୟ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦ୍ୱିଜ ପରି ସେ ନିନ୍ଦିତ ହୁଏ।
5.92.15
सोऽयं बलस्थो मूढश्चन करिष्यति ते वचः ।
तस्मिन्निरर्थकं वाक्यमुक्तं संपत्स्यते तव ॥ ५.९२.१५ ॥
ବଳରେ ସ୍ଥିତ ଏହି ମୂଢ ତୁମ ବାକ୍ୟ କରିବ ନାହିଁ; ତାକୁ କୁହାଯାଇଥିବା ତୁମ ବାକ୍ୟ ବୃଥା ହେବ।
5.92.16
तेषां समुपविष्टानां सर्वेषां पापचेतसाम् ।
तव मध्यावतरणं मम कृष्ण न रोचते ॥ ५.९२.१६ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ପାପଚିତ୍ତ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବସିଥିବା ସମୟରେ ତୁମର ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟକୁ ଯିବା ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ।
5.92.17
दुर्बुद्धीनामशिष्टानां बहूनां दुष्टचेतसाम् ।
प्रतीपं वचनं मध्ये तव कृष्ण न रोचते ॥ ५.९२.१७ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, ଅଶିଷ୍ଟ ଓ ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ ବହୁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମର ବିପରୀତ ବାକ୍ୟ କହିବା ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ।
5.92.18
अनुपासितवृद्धत्वाच्छ्रियो दर्पाच्च मोहितः ।
वयोदर्पादमर्षाच्च न ते श्रेयो ग्रहीष्यति ॥ ५.९२.१८ ॥
ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ସେବା ନ କରିବାରୁ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ଦର୍ପରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ଯୌବନର ଗର୍ବ ଓ କ୍ରୋଧରେ ସେ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହଣ କରିବ ନାହିଁ।
5.92.19
बलं बलवदप्यस्य यदि वक्ष्यसि माधव ।
त्वय्यस्य महती शङ्का न करिष्यति ते वचः ॥ ५.९२.१९ ॥
ହେ ମାଧବ, ତୁମେ ଯଦି ତାର ବଳକୁ ବଳବାନ ବୋଲି କହିବ, ତଥାପି ତୁମର ବାକ୍ୟ ତା ମନରେ ବଡ ସନ୍ଦେହ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ନାହିଁ।
5.92.20
नेदमद्य युधा शक्यमिन्द्रेणापि सहामरैः ।
इति व्यवसिताः सर्वे धार्तराष्ट्रा जनार्दन ॥ ५.९२.२० ॥
ହେ ଜନାର୍ଦନ, ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା କରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି।
5.92.21
तेष्वेवमुपपन्नेषु कामक्रोधानुवर्तिषु ।
समर्थमपि ते वाक्यमसमर्थं भविष्यति ॥ ५.९२.२१ ॥
ସେମାନେ ଏପରି କାମ-କ୍ରୋଧର ଅନୁଗାମୀ ହୋଇଥିବା ସମୟରେ ତୁମର ସମର୍ଥ ବାକ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅସମର୍ଥ ହୋଇଯିବ।
5.92.22
मध्ये तिष्ठन्हस्त्यनीकस्य मन्दो ।
रथाश्वयुक्तस्य बलस्य मूढः।
दुर्योधनो मन्यते बीतभीतिः ।
कृत्स्ना मयेयं पृथिवी जितेति ॥ ५.९२.२२ ॥
ହାତୀ ସେନାର ମଝିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ମୂର୍ଖ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ରଥ ଓ ଘୋଡା ସହିତ ସେନା ସହ, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଭାବେ ଯେ “ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଜିତା ହୋଇଛି।”
5.92.23
आशंसते वै धृतराष्ट्रस्य पुत्रो ।
महाराज्यमसपत्नं पृथिव्याम्।
तस्मिञ्शमः केवलो नोपलभ्यो ।
बद्धं सन्तं मन्यते लब्धमर्थम् ॥ ५.९२.२३ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବୀହୀନ ମହାରାଜ୍ୟ ଆଶା କରେ; ତହିଁରେ କେବଳ ଶାନ୍ତି ମିଳେ ନାହିଁ। ବନ୍ଧା ପଡ଼ିଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ସେ ପ୍ରାପ୍ତ ଧନ ବୋଲି ଭାବେ।
5.92.24
पर्यस्तेयं पृथिवी कालपक्वा ।
दुर्योधनार्थे पाण्डवान्योद्धुकामाः ।
समागताः सर्वयोधाः पृथिव्यां ।
राजानश्च क्षितिपालैः समेताः ॥ ५.९२.२४ ॥
କାଳରେ ପାଚିଥିବା ଏହି ପୃଥିବୀ ଚାରିପଟେ ଘେରି ହୋଇଛି; ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପାଇଁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ଓ ରାଜା ଭୂପାଳମାନଙ୍କ ସହ ସମବେତ ହୋଇଛନ୍ତି।
5.92.25
सर्वे चैते कृतवैराः पुरस्ता-
त्त्वया राजानो हृतसाराश्च कृष्ण ।
तवोद्वेगात्संश्रिता धार्तराष्ट्रा-
न्सुसंहताः सह कर्णेन वीराः ॥ ५.९२.२५ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜା ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ସହ ଶତ୍ରୁତା ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ବଳ ହରଣ ହୋଇଛି। ତୁମ ଭୟରୁ ସେହି ବୀରମାନେ କର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଦୃଢ଼ଭାବେ ଏକତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି।
5.92.26
न तन्मतं मम दाशार्हवीर ॥ ५.९२.२६ ॥
ହେ ଦାଶାର୍ହ ବୀର, ତାହା ମୋର ମତ ନୁହେଁ।
5.92.27
तेषां समुपविष्टानां बहूनां दुष्टचेतसाम् ।
कथं मध्यं प्रपद्येथाः शत्रूणां शत्रुकर्शन ॥ ५.९२.२७ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନ, ଏକତ୍ର ବସିଥିବା ସେହି ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ ବହୁଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ତୁମେ କିପରି ପ୍ରବେଶ କରିବ?
5.92.28
सर्वथा त्वं महाबाहो देवैरपि दुरुत्सहः ।
प्रभावं पौरुषं बुद्धिं जानामि तव शत्रुहन् ॥ ५.९२.२८ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦୁର୍ଜୟ। ହେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା, ତୁମର ପ୍ରଭାବ, ପୌରୁଷ ଓ ବୁଦ୍ଧି ମୁଁ ଜାଣେ।
5.92.29
या मे प्रीतिः पाण्डवेषु भूयःक सा त्वयि माधव ।
प्रेम्णा च बहुमानाच्च सौहृदाच्च ब्रवीम्यहम् ॥ ५.९२.२९ ॥
ହେ ମାଧବ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋର ଯେଉଁ ସ୍ନେହ, ତାହା ପୁନର୍ବାର ତୁମ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଅଛି। ପ୍ରେମ, ମହାନ ସମ୍ମାନ ଓ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ଯୋଗୁ ମୁଁ ଏହା କହୁଛି।
5.92.30
या मे प्रीतिः पुष्कराक्ष त्वद्दर्शनसमुद्भवा ।
सा किमाख्यायते तुभ्यमन्तरात्माऽसि देहिनां ॥ ५.९२.३० ॥
ହେ ପୁଷ୍କରାକ୍ଷ, ତୁମ ଦର୍ଶନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମୋର ଯେଉଁ ସ୍ନେହ, ତାହା ତୁମକୁ କ'ଣ କହିବି? ତୁମେ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ଅନ୍ତରାତ୍ମା।