Mahābhārata · Adhyāya 5.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.95.1
तेष्वासीनेषु सर्वेषु तूष्णींभूतेषु राजसु ।
वाक्यमभ्याददे कृष्णः सुदंष्ट्रो दुन्दुभिस्वनः ॥ ५.९५.१ ॥
Cuando todos los reyes estaban sentados y en silencio, Kṛṣṇa, de hermosos dientes y voz como un tambor de guerra, comenzó a hablar.
5.95.2
जीमूत इव धर्मान्ते सर्वां संश्रावयन्सभाम् ।
धृतराष्ट्रमभिप्रेक्ष्य समभाषत माधवः ॥ ५.९५.२ ॥
Como una nube de lluvia al final de un rito sagrado, haciéndose oír por toda la asamblea, Mādhava miró a Dhṛtarāṣṭra y habló.
5.95.3
कुरूणां पाण्डवानां च शमः स्यादिति भारत ।
अप्रणशेन वीराणामेतद्याचितुमागतः ॥ ५.९५.३ ॥
Que haya paz, oh Bhārata, entre los Kurus y los Pāṇḍavas; he venido a pedir esto sin la destrucción de los héroes.
5.95.4
राजन्नान्यत्प्रवक्तव्यं तव नैःश्रेयसं वचः ।
विदितं ह्येव ते सर्वं वेदितव्यमरिन्दम ॥ ५.९५.४ ॥
Oh rey, no debe decirse otra palabra que esta palabra beneficiosa; oh domador de enemigos, ya lo sabes todo.
5.95.5
इदं ह्यद्य कुलं श्रेष्ठं सर्वराजसु पार्थिव ।
श्रुतवृत्तोपसंपन्नं सर्वैः समुदितं गुणैः ॥ ५.९५.५ ॥
Oh señor de la tierra, hoy esta familia es la primera entre todos los reyes, dotada de saber y buena conducta y colmada de todas las virtudes.
5.95.6
कृपानुकम्पा कारुण्यमानृशंस्यं च भारत ।
तथार्जवं क्षमा सत्यं कुरुष्वेतद्विशिष्यते ॥ ५.९५.६ ॥
Compasión, ternura, piedad, no crueldad, igualmente rectitud, perdón y verdad: todo ello, oh Bhārata, sobresale entre los Kurus.
5.95.7
तस्मिन्नेवंविधे राजन्कुले महति तिष्ठति ।
त्वन्निमित्तं विशेषेण नेह युक्तमसांप्रतम् ॥ ५.९५.७ ॥
Oh rey, mientras existe una familia tan grande, y especialmente por tu causa, esto no es apropiado aquí.
5.95.8
त्वं हि धारयिता श्रेष्ठः कुरूणां कुरुसत्तम ।
मिथ्याप्रचरतां तात बाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च ॥ ५.९५.८ ॥
Tú, el mejor de los kurus, eres su sostén; oh querido hijo, de quienes actúan con falsedad externa e internamente.
5.95.9
ते पुत्रास्तव कौरव्य दुर्योधनपुरोगमाः ।
धर्मार्थौ पृष्ठतः कृत्वा प्रचरन्ति नृशंसवत् ॥ ५.९५.९ ॥
Tus hijos, oh descendiente de Kuru, encabezados por Duryodhana, han dejado atrás el dharma y la riqueza y se comportan como hombres crueles.
5.95.10
अशिष्टा गतमर्यादा लोभेन हृतचेतसः ।
स्वेषु बन्धुषु मुख्येषु तद्वेत्थ पुरुषर्षभ ॥ ५.९५.१० ॥
Quienes tienen la mente arrebatada por la codicia, indisciplinados y fuera de todo límite, así actúan incluso con sus principales parientes. Tú lo sabes, toro de los hombres.
5.95.11
सेयमापन्महाघोरा कुरुष्वेव समुत्थिता ।
उपेक्ष्यमाणा कौरव्य पृथिवीं घातयिष्यति ॥ ५.९५.११ ॥
Esta terrible calamidad ha surgido entre los propios kurus; si se la descuida, oh descendiente de Kuru, destruirá la tierra.
5.95.12
शक्या चेयं शमयितुं त्वं चेदिच्छसि भारत ।
न दुष्करो ह्यत्र शमो मतो मे भरतर्षभ ॥ ५.९५.१२ ॥
Oh Bhārata, si lo deseas, puede apaciguarse; oh toro de los bharatas, a mi juicio, aplacarla aquí no es difícil.
5.95.13
त्वय्यधीनः शमो राजन्मयि चैव विशांपते ।
पुत्रान्स्थापय कौरव्य स्थापयिष्याम्यहं परान् ॥ ५.९५.१३ ॥
Oh rey, la paz depende de ti y de mí, señor de los pueblos. Descendiente de Kuru, establece a tus hijos; yo estableceré a los demás.
5.95.14
आज्ञा तव हि राजेन्द्र कार्या पुत्रैः सहान्वयैः ।
हितं बलवदप्येषां तिष्ठतां तव शासने ॥ ५.९५.१४ ॥
Oh señor de reyes, tu mandato debe ser cumplido por tus hijos y parientes. Para quienes permanecen bajo tu gobierno, este es también el mayor bien.
5.95.15
तव चैव हितं राजन्पाण्डवानामथो हितम् ।
शमे प्रयतमानस्य तव शासनकाङ्क्षिणः ॥ ५.९५.१५ ॥
Oh rey, esto es bueno tanto para ti, que te esfuerzas por la paz, como para los Pāṇḍavas, que desean obedecer tu mando.
5.95.16
स्वयं निष्फलमालक्ष्य संविधत्स्व विशांपते ।
सहायभूता भरतास्तवैव स्युर्जनेश्वर ॥ ५.९५.१६ ॥
Sabiendo que esto es en vano, toma tú mismo las medidas, señor de los pueblos. Que los Bharatas sean tus aliados, señor de los hombres.
5.95.17
धर्मार्थयोस्तिष्ठ राजन्पाण्डवैरभिरक्षितः ।
न हि शक्यास्तथाभूता यत्नादपि नराधिप ॥ ५.९५.१७ ॥
Oh rey, protegido por los Pāṇḍavas, permanece firme en el dharma y en la prosperidad. Oh señor de los hombres, personas así no pueden ser vencidas ni siquiera con esfuerzo.
5.95.18
न हि त्वां पाण्डवैर्जेतुं रक्ष्यमाणं महात्मभिः ।
इन्द्रोपि देवैः सहितः प्रसहेत कुतो नृपाः ॥ ५.९५.१८ ॥
Tú, protegido por los magnánimos Pāṇḍavas, no puedes ser vencido ni por los Pāṇḍavas. ¿Cómo podría Indra, junto con los dioses, vencerte, y mucho menos los reyes?
5.95.19
यत्र भीष्मश्च द्रोणश्च कृपः कर्णो विविंशतिः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तोऽथ बाह्लिकः ॥ ५.९५.१९ ॥
Donde están Bhīṣma y Droṇa, Kṛpa y Karṇa, Vivviṃśati, Aśvatthāman, Vikarṇa, Somadatta y Bāhlika.
5.95.20
सैन्धवश्च कलिङ्गश्च काम्भोजश्च सुदक्षिणः ।
युधिष्ठिरो भीमसेनः सव्यसाची यमौ तथा ॥ ५.९५.२० ॥
El rey de Sindhu, el de Kaliṅga, el de Kamboja y Sudakṣiṇa, Yudhiṣṭhira, Bhīmasena, Savyasācin y los dos gemelos igualmente.
5.95.21
सात्यकिश्च महातेजा युयुत्सुश्च महारथः ।
को नु तान्विपरीतात्मा युद्ध्येत भरतर्षभ ॥ ५.९५.२१ ॥
Sātyaki de gran esplendor y Yuyutsu, gran auriga. Toro de los Bharatas, ¿quién de mente perversa lucharía contra ellos?
5.95.22
लोकस्येश्वरतां भूयः शत्रुभिश्चाप्यधृष्यताम् ।
प्राप्स्यसि त्वममित्रघ्न सहितः कुरुपाण्डवैः ॥ ५.९५.२२ ॥
Matador de enemigos, junto con los Kuru y los Pāṇḍava recuperarás de nuevo el señorío del mundo y la invencibilidad ante los enemigos.
5.95.23
तस्य ते पृथिवीपालास्त्वत्समाः पृथिवीपते ।
श्रेयांसश्चैव राजानः सन्धास्यन्ते परन्तप ॥ ५.९५.२३ ॥
Señor de la tierra, reyes semejantes a ti, guardianes de la tierra, y aun reyes más nobles harán un pacto con él, abrasador de enemigos.
5.95.24
स त्वं पुत्रैश्च पौत्रैश्च पितृभिर्भ्रातृभिस्तथा ।
सुहृद्भिः सर्वतो गुप्तः सुखं शक्ष्यसि जीवितुं ॥ ५.९५.२४ ॥
Protegido por todos lados por tus hijos y nietos, por tus padres, hermanos y amigos, podrás vivir en felicidad.
5.95.25
एतानेव पुरोधाय यत्कृत्य च यथा पुरा ।
अखिलां भोक्ष्यसे सर्वां पृथिवीं पृथिवीपते ॥ ५.९५.२५ ॥
Poniendo a estos mismos al frente y actuando como antes, oh señor de la tierra, disfrutarás de toda la tierra.
5.95.26
एतैर्हि सहितः सर्वैः पाण्डवैः स्वैश्च भारत ।
अन्यान्विजेष्यसे शत्रूनेष स्वार्थस्तवाखिलः ॥ ५.९५.२६ ॥
Oh Bhārata, unido a todos estos Pāṇḍavas y a los tuyos, conquistarás a los demás enemigos; este es tu interés completo.
5.95.27
तैरेवोपार्जितां भूमिं भोक्ष्यसे च परन्तप ।
यदि संपत्स्यसे पुत्रैः सहामात्यैर्नराधिप ॥ ५.९५.२७ ॥
Oh abrasador de enemigos, si te unes a tus hijos y ministros, disfrutarás de la tierra que ellos conquistaron, oh señor de los hombres.
5.95.28
संयुगे वै महाराज दृश्यते सुमहान्क्षयः ।
क्षये चोभयतो राजन्कं धर्ममनुपश्यसि ॥ ५.९५.२८ ॥
En la batalla, oh gran rey, se ve una destrucción muy grande; oh rey, en esta destrucción de ambos lados, ¿qué deber ves?
5.95.29
पाण्डवैर्निहतैः सङ्ख्ये पुत्रैर्वापि महाबलैः ।
यद्विन्देथाः सुखं राजंस्तद्ब्रूहि भरतर्षभ ॥ ५.९५.२९ ॥
Oh toro de los Bharatas, una vez que los Pāṇḍavas o tus poderosos hijos hayan sido muertos en batalla, oh rey, dime qué felicidad obtendrías.
5.95.30
शूराश्च हि कृतास्त्राश्च सर्वे युद्धाभिकाङ्क्षिणः ।
पाण्डवास्तावकाश्चैव तान्रक्ष महतो भयात् ॥ ५.९५.३० ॥
Los Pāṇḍavas y los tuyos son todos héroes, diestros en las armas y ansiosos de batalla; protégelos del gran temor.
5.95.31
न पश्येम कुरून्सर्वान्पाण्डवांश्चैव संयुगे ।
क्षीणानुभयतः शूरान्राथिनो रथिभिर्हतान् ॥ ५.९५.३१ ॥
En la batalla no veremos a todos los Kurus ni a los Pāṇḍavas; los héroes y aurigas de ambos bandos, muertos, quedarán consumidos.
5.95.32
समवेताः पृथिव्यां हि राजानो राजसत्तम ।
अमर्षवशमापन्ना नाशयेयुरिमाः प्रजाः ॥ ५.९५.३२ ॥
Mejor de los reyes, los reyes reunidos sobre la tierra, caídos bajo el dominio de la ira, destruirían a estos pueblos.
5.95.33
त्राहि राजन्निमं लोकं न नश्येयुरिमाः प्रजाः ।
त्वयि प्रकृतिमापन्ने शेषः स्यात्कुरुनन्दन ॥ ५.९५.३३ ॥
Protege este mundo, oh rey, que estos pueblos no perezcan; oh alegría de los Kurus, si regresas a tu naturaleza, quedará algún remanente.
5.95.34
शुक्ला वादन्या ह्रीमन्त आर्याः पुण्याभिजातयः ।
अन्योन्यसचिवा राजंस्तान्पाहि महतो भयात् ॥ ५.९५.३४ ॥
Oh rey, protege a estos puros y modestos, nobles de linaje sagrado, aliados los unos de los otros, del gran temor.
5.95.35
शिवेनेमे भूमिपालाः समागम्य परस्परम् ।
सह भुक्त्वा च पीत्वा च प्रतियान्तु यथागृहम् ॥ ५.९५.३५ ॥
Que estos protectores de la tierra se encuentren en paz, coman y beban juntos, y cada uno regrese a su casa.
5.95.36
सुवाससः स्रग्विणश्च सत्कृता भरतर्षभ ।
अमर्षं च निराकृत्य वैराणि च परन्तप ॥ ५.९५.३६ ॥
Oh toro de los Bharatas, bien vestidos y engalanados con guirnaldas, honrados, habiendo desechado la ira y las enemistades, oh abrasador de enemigos.
5.95.37
हार्दं यत्पाण्डवेष्वासीत्प्राप्तोऽस्मिन्नायुषः क्षये ।
तदेव ते भवत्वद्य सन्धत्स्व भरतर्षभ ॥ ५.९५.३७ ॥
El afecto sincero que sentías por los Pāṇḍavas, que perduró hasta el fin de esta vida, que sea tuyo hoy. Haz la paz, toro de los Bharatas.
5.95.38
बाला विहीनाः पित्रा ते त्वयैव परिवर्धिताः ।
तान्पालय यथान्यायं पुत्रांश्च भरतर्षभ ॥ ५.९५.३८ ॥
Tus pequeños, privados de su padre, fueron criados solo por ti. Protégelos a ellos y a tus hijos según la justicia, toro de los Bharatas.
5.95.39
भवतैव हि रक्ष्यास्ते व्यसनेषु विशेषतः ।
मा ते धर्मस्तथैवार्थो नश्येत भरतर्षभ ॥ ५.९५.३९ ॥
Deben ser protegidos por ti, especialmente en la desgracia. Que tu dharma y tu riqueza no perezcan igualmente, toro de los Bharatas.
5.95.40
आहुस्त्वां पाण्डवा राजन्नभिवाद्य प्रसाद्य च ।
भवतः शासनाद्दुःखसमुभूतं सहानुगैः ॥ ५.९५.४० ॥
Oh rey, los Pāṇḍavas, habiéndote saludado y apaciguado, te dicen: el dolor nacido de tu mandato lo soportaron junto con sus seguidores.
5.95.41
द्वादशेमानि वर्षाणि वने निर्व्युषितानि नः ।
त्रयोदशं तथाऽज्ञातैः सजने परिवत्सरम् ॥ ५.९५.४१ ॥
Doce años pasamos en el bosque, y el decimotercero lo pasamos entre la gente, sin ser reconocidos.
5.95.42
स्थाता नः समये तस्मिन्पितेति कृतनिश्चयाः ।
नाहास्म समयं तात तच्च नो ब्राह्मणा विदुः ॥ ५.९५.४२ ॥
En aquel tiempo señalado habíamos resuelto mantenernos firmes como nuestro padre. Querido, no transgredimos el plazo acordado; también lo saben nuestros brahmanes.
5.95.43
तस्मिन्नः समये तिष्ठ स्थितानां भरतर्षभ ।
नित्यं संक्लेशिता राजन्स्वराज्यांशं लभेमहि । ॥ ५.९५.४३ ॥
Permanece firme en aquel acuerdo en el que nos hemos establecido, oh toro de los Bharatas. Oh rey, hemos sufrido constantemente aflicciones; deseamos obtener nuestra parte de nuestro propio reino.
5.95.44
त्वं धर्ममर्थं संजानन्सम्यङ्वस्त्रातुमर्हसि ।
गुरुत्वं भवति प्रेक्ष्य बहून्क्लेशांस्तितिक्ष्महे । ॥ ५.९५.४४ ॥
Conociendo bien el dharma y la riqueza, debes protegernos debidamente. Considerando que eres nuestro mayor, soportamos muchas penalidades.
5.95.45
स भवान्मातृपितृव्रदस्मासु प्रतिपद्यताम् ।
गुरोर्गरीयसी वृत्तिर्या च शिष्यस्य भारत । ॥ ५.९५.४५ ॥
Que tú te comportes con nosotros como una madre y un padre. Oh Bhārata, la conducta de un maestro hacia su discípulo es aún más grave.
5.95.46
वर्तामहे त्वयि च तां त्वं च वर्तस्व नस्तथा ।
पित्रा स्थापयितव्या हि वयमुत्पथमास्थिताः । ॥ ५.९५.४६ ॥
Nosotros nos comportamos así contigo; y tú también debes comportarte así con nosotros. Habiendo tomado un camino torcido, debemos ser puestos en el recto por un padre.
5.95.47
संस्थापय पथिप्वस्मांस्तिष्ठ धर्मे सुवर्त्मनि ।
आहुश्चेमां परिषदं पुत्रास्ते भरतर्षभ । ॥ ५.९५.४७ ॥
Establécenos en los caminos rectos; permanece firme en el dharma, el buen sendero. Oh toro de los Bharatas, dicen que esta asamblea es la asamblea de tus hijos.
5.95.48
धर्मज्ञेषु सभासत्सु नेह युक्तमसांप्रतम् ।
यत्र धर्मो ह्यधर्मेण सत्यं यत्रानृतेन च। ॥ ५.९५.४८ ॥
Entre los miembros de esta asamblea que conocen el dharma, tal cosa no es conveniente ni apropiada aquí; donde el dharma es vencido por el adharma, y la verdad por la falsedad, tal cosa no es correcta.
5.95.49
हन्यते प्रेक्षमाणानां हतास्तत्र सभासदः ।
विद्धो धर्मो ह्यधर्मेण सभां यत्र प्रपद्यते। ॥ ५.९५.४९ ॥
Donde el dharma es herido por el adharma en la asamblea, los miembros de la asamblea son muertos mientras los demás miran.
5.95.50
नचास्य शल्यं कृन्तन्ति विद्धास्तत्र सभासदः ।
धर्म एतानारुजति यथा नद्यनुकूलजान् ॥ ५.९५.५० ॥
Los miembros heridos de la asamblea no le extraen la espina; el dharma los derriba como un río derriba los árboles de sus orillas.
5.95.51
ये धर्ममनुपश्यन्तस्तूष्णीं ध्यायन्त आसते ।
ते सत्यमाहुर्धर्म्यं च न्याय्यं च भरतर्षभ ॥ ५.९५.५१ ॥
Quienes, viendo el dharma, permanecen sentados en silencio meditando, oh toro de los bharatas, lo llaman verdad, legítimo y justo.
5.95.52
शक्यं किमन्यद्वक्तुं ते दानादन्यञ्जनेश्वर ।
ब्रुवन्तु ते महीपालाः सभायां ये समासते ॥ ५.९५.५२ ॥
Oh señor de los hombres, ¿qué más se te puede decir sino sobre la generosidad? Que los reyes sentados en la asamblea te hablen.
5.95.53
धर्मार्थौ संप्रधार्यैव यदि सत्यं ब्रवीम्यहम् ।
प्रमुञ्चोमान्मृत्युपाशात्क्षत्रियान्पुरुषर्षभ ॥ ५.९५.५३ ॥
Si, habiendo sopesado bien el dharma y el artha, digo la verdad, entonces, toro de los hombres, libera a estos kshatriyas del lazo de la muerte.
5.95.54
प्रशाम्य भरतश्रेष्ठ मा मन्युवशमन्वगाः ।
पित्र्यं तेभ्यः प्रदायांशं पाण्डवेभ्यो यथोचितम् ।
ततः सपुत्रः सिद्धार्थो भुङ्क्ष भोगान्परन्तप ॥ ५.९५.५४ ॥
Mejor de los bharatas, calma tu ánimo y no caigas bajo el dominio de la ira. Dales a los pandavas su parte paterna como corresponde, y entonces, abrasador de enemigos, con tus hijos y tus metas cumplidas, disfruta de tus placeres.
5.95.55
अजातशत्रुं जानीषे स्थितं धर्मे सतां सदा ।
सपुत्रे त्वयि वृत्तिं च वर्तते यां नराधिप ॥ ५.९५.५५ ॥
Señor de los hombres, sabes que Ajātaśatru permanece siempre en el dharma de los buenos; y la conducta que mantiene hacia ti y tus hijos es esa.
5.95.56
दाहितश्च निरस्तश्च त्वामेवोपाश्रितः पुनः ।
इन्द्रप्रस्थं त्वयैवासौ सपुत्रेण विवासितः ॥ ५.९५.५६ ॥
Aunque quemados y expulsados, volvieron a buscar refugio en ti; y fuiste tú quien desterró a Indraprastha, con sus hijos, a aquel.
5.95.57
स तत्र विवसन्सर्वान्वशमानीय पार्थिवान् ।
त्वन्मुखानकरोद्राजन्न च त्वामत्यवर्तत ॥ ५.९५.५७ ॥
Viviendo allí, sometió a todos los reyes y los hizo subordinarse a ti; y, oh rey, nunca te desobedeció.
5.95.58
तस्यैवं वर्तमानस्य सौबलेन जिहीर्षता ।
राष्ट्राणि धनधान्यं च प्रयुक्तः परमोपधिः ॥ ५.९५.५८ ॥
Mientras él se comportaba así, el hijo de Subala, deseando arrebatar reinos, riquezas y grano, empleó el supremo engaño.
5.95.59
स तामवस्थां संप्राप्य कृष्णां प्रेक्ष्य सभां गताम् ।
क्षत्रधर्मादमेयात्मा नाकम्पत युधिष्ठिरः ॥ ५.९५.५९ ॥
Aunque vio a Kṛṣṇā llevada a la asamblea en tal estado, Yudhiṣṭhira, de alma inmensurable, no vaciló en el dharma del guerrero.
5.95.60
अहं तु तव तेषां च श्रेय इच्छामि भारत ।
धर्मादर्थात्सुखाच्चैव मा राजन्नीनशः प्रजाः ॥ ५.९५.६० ॥
Oh descendiente de Bharata, deseo el bien para ti y para ellos por igual; oh rey, no destruyas a tus súbditos privándolos de dharma, riqueza y felicidad.
5.95.61
अनर्थमर्थं मन्वानोऽप्यर्थं चानर्थमात्मनः ।
लोभेऽतिप्रसृतान्पुत्रान्निगृह्णीष्व विशांपते ॥ ५.९५.६१ ॥
Considerando la ruina como ganancia y la ganancia como ruina para uno mismo, refrena a tus hijos, que han crecido en exceso por la codicia, oh señor de los pueblos.
5.95.62
स्थिताः शुश्रूषितुं पार्थाः स्थिता योद्धुमरिन्दमाः ।
यत्ते पथ्यतमं राजंस्तस्मिंतिष्ठ परन्तप ॥ ५.९५.६२ ॥
Los hijos de Pṛthā están dispuestos a servir, y los domadores de enemigos están dispuestos a combatir. Oh rey, abrasador de enemigos, permanece en aquello que más te beneficie.
5.95.63
तद्वाक्यं पार्थिवाः सर्वे हृदयैः समपूजयन् ।
न तत्र कश्चिद्वक्तुं हि वाचं प्राक्रामदग्रतः ॥ ५.९५.६३ ॥
Todos los reyes honraron aquellas palabras en sus corazones; nadie allí se atrevió a adelantarse para hablar.