ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.95.1
तेष्वासीनेषु सर्वेषु तूष्णींभूतेषु राजसु ।
वाक्यमभ्याददे कृष्णः सुदंष्ट्रो दुन्दुभिस्वनः ॥ ५.९५.१ ॥
ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਦੁੰਦੁਭੀ ਵਰਗੀ ਗਰਜਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
5.95.2
जीमूत इव धर्मान्ते सर्वां संश्रावयन्सभाम् ।
धृतराष्ट्रमभिप्रेक्ष्य समभाषत माधवः ॥ ५.९५.२ ॥
ਧਰਮ ਦੀ ਰਸਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਧਵ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
5.95.3
कुरूणां पाण्डवानां च शमः स्यादिति भारत ।
अप्रणशेन वीराणामेतद्याचितुमागतः ॥ ५.९५.३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ; ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹੀ ਮੰਗਣ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ।
5.95.4
राजन्नान्यत्प्रवक्तव्यं तव नैःश्रेयसं वचः ।
विदितं ह्येव ते सर्वं वेदितव्यमरिन्दम ॥ ५.९५.४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਵਾਲੇ ਇਸ ਬਚਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ; ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।
5.95.5
इदं ह्यद्य कुलं श्रेष्ठं सर्वराजसु पार्थिव ।
श्रुतवृत्तोपसंपन्नं सर्वैः समुदितं गुणैः ॥ ५.९५.५ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ, ਅੱਜ ਇਹ ਕੁਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੈ।
5.95.6
कृपानुकम्पा कारुण्यमानृशंस्यं च भारत ।
तथार्जवं क्षमा सत्यं कुरुष्वेतद्विशिष्यते ॥ ५.९५.६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕ੍ਰਿਪਾ, ਅਨੁਕੰਪਾ, ਕਰੁਣਾ, ਅਹਿੰਸਾ, ਸਰਲਤਾ, ਖਿਮਾ ਅਤੇ ਸੱਚ—ਇਹ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ।
5.95.7
तस्मिन्नेवंविधे राजन्कुले महति तिष्ठति ।
त्वन्निमित्तं विशेषेण नेह युक्तमसांप्रतम् ॥ ५.९५.७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਐਸੇ ਮਹਾਨ ਕੁਲ ਦੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਥੇ ਇਹ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।
5.95.8
त्वं हि धारयिता श्रेष्ठः कुरूणां कुरुसत्तम ।
मिथ्याप्रचरतां तात बाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च ॥ ५.९५.८ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ, ਤੂੰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਝੂਠ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ।
5.95.9
ते पुत्रास्तव कौरव्य दुर्योधनपुरोगमाः ।
धर्मार्थौ पृष्ठतः कृत्वा प्रचरन्ति नृशंसवत् ॥ ५.९५.९ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਬੇਰਹਿਮਾਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
5.95.10
अशिष्टा गतमर्यादा लोभेन हृतचेतसः ।
स्वेषु बन्धुषु मुख्येषु तद्वेत्थ पुरुषर्षभ ॥ ५.९५.१० ॥
ਲੋਭ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਹਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਸ਼ਿਸ਼ਟ ਹਨ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਬੰਧੂਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ — ਇਹ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ।
5.95.11
सेयमापन्महाघोरा कुरुष्वेव समुत्थिता ।
उपेक्ष्यमाणा कौरव्य पृथिवीं घातयिष्यति ॥ ५.९५.११ ॥
ਇਹ ਮਹਾਭਿਆਨਕ ਆਫ਼ਤ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਜੇ ਇਸਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ।
5.95.12
शक्या चेयं शमयितुं त्वं चेदिच्छसि भारत ।
न दुष्करो ह्यत्र शमो मतो मे भरतर्षभ ॥ ५.९५.१२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ।
5.95.13
त्वय्यधीनः शमो राजन्मयि चैव विशांपते ।
पुत्रान्स्थापय कौरव्य स्थापयिष्याम्यहं परान् ॥ ५.९५.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ। ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰ; ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਥਿਰ ਕਰਾਂਗਾ।
5.95.14
आज्ञा तव हि राजेन्द्र कार्या पुत्रैः सहान्वयैः ।
हितं बलवदप्येषां तिष्ठतां तव शासने ॥ ५.९५.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਵੱਡਾ ਭਲਾ ਹੈ।
5.95.15
तव चैव हितं राजन्पाण्डवानामथो हितम् ।
शमे प्रयतमानस्य तव शासनकाङ्क्षिणः ॥ ५.९५.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਤੇਰਾ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਹੀ ਭਲਾ ਹੈ।
5.95.16
स्वयं निष्फलमालक्ष्य संविधत्स्व विशांपते ।
सहायभूता भरतास्तवैव स्युर्जनेश्वर ॥ ५.९५.१६ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਜਾਣ ਕੇ ਆਪ ਹੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕ। ਹੇ ਜਨੇਸ਼ਵਰ, ਭਰਤ ਤੇਰੇ ਹੀ ਸਹਾਇਕ ਬਣਨ।
5.95.17
धर्मार्थयोस्तिष्ठ राजन्पाण्डवैरभिरक्षितः ।
न हि शक्यास्तथाभूता यत्नादपि नराधिप ॥ ५.९५.१७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਪਾ ਕੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
5.95.18
न हि त्वां पाण्डवैर्जेतुं रक्ष्यमाणं महात्मभिः ।
इन्द्रोपि देवैः सहितः प्रसहेत कुतो नृपाः ॥ ५.९५.१८ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੈਨੂੰ ਪਾਂਡਵ ਵੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇੰਦਰ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ।
5.95.19
यत्र भीष्मश्च द्रोणश्च कृपः कर्णो विविंशतिः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तोऽथ बाह्लिकः ॥ ५.९५.१९ ॥
ਜਿੱਥੇ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਕਰਨ, ਵਿਵਿੰਸ਼ਤਿ, ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ, ਵਿਕਰਣ, ਸੋਮਦੱਤ ਅਤੇ ਬਾਹਲੀਕ ਹਨ।
5.95.20
सैन्धवश्च कलिङ्गश्च काम्भोजश्च सुदक्षिणः ।
युधिष्ठिरो भीमसेनः सव्यसाची यमौ तथा ॥ ५.९५.२० ॥
ਸੈਂਧਵ, ਕਲਿੰਗ, ਕੰਬੋਜ ਅਤੇ ਸੁਦਕਸ਼ਿਣ, ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਭੀਮਸੈਨ, ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਅਤੇ ਜੁੜਵੇਂ ਭਰਾ।
5.95.21
सात्यकिश्च महातेजा युयुत्सुश्च महारथः ।
को नु तान्विपरीतात्मा युद्ध्येत भरतर्षभ ॥ ५.९५.२१ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਸਾਤਯਕੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਯੁਯੁਤਸੂ। ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਿਪਰੀਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜੇਗਾ?
5.95.22
लोकस्येश्वरतां भूयः शत्रुभिश्चाप्यधृष्यताम् ।
प्राप्स्यसि त्वममित्रघ्न सहितः कुरुपाण्डवैः ॥ ५.९५.२२ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤੂੰ ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਅਜਿੱਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।
5.95.23
तस्य ते पृथिवीपालास्त्वत्समाः पृथिवीपते ।
श्रेयांसश्चैव राजानः सन्धास्यन्ते परन्तप ॥ ५.९५.२३ ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਭੂਪਾਲ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰਨਗੇ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ।
5.95.24
स त्वं पुत्रैश्च पौत्रैश्च पितृभिर्भ्रातृभिस्तथा ।
सुहृद्भिः सर्वतो गुप्तः सुखं शक्ष्यसि जीवितुं ॥ ५.९५.२४ ॥
ਤੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਰਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀਅ ਸਕੇਂਗਾ।
5.95.25
एतानेव पुरोधाय यत्कृत्य च यथा पुरा ।
अखिलां भोक्ष्यसे सर्वां पृथिवीं पृथिवीपते ॥ ५.९५.२५ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਹੇ ਧਰਤੀਪਤੀ, ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰੇਂਗਾ।
5.95.26
एतैर्हि सहितः सर्वैः पाण्डवैः स्वैश्च भारत ।
अन्यान्विजेष्यसे शत्रूनेष स्वार्थस्तवाखिलः ॥ ५.९५.२६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤੂੰ ਹੋਰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇਂਗਾ; ਇਹੀ ਤੇਰਾ ਪੂਰਾ ਸੁਆਰਥ ਹੈ।
5.95.27
तैरेवोपार्जितां भूमिं भोक्ष्यसे च परन्तप ।
यदि संपत्स्यसे पुत्रैः सहामात्यैर्नराधिप ॥ ५.९५.२७ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਜੇ ਤੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰੇਂਗਾ।
5.95.28
संयुगे वै महाराज दृश्यते सुमहान्क्षयः ।
क्षये चोभयतो राजन्कं धर्ममनुपश्यसि ॥ ५.९५.२८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਨਾਸ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਧਰਮ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ?
5.95.29
पाण्डवैर्निहतैः सङ्ख्ये पुत्रैर्वापि महाबलैः ।
यद्विन्देथाः सुखं राजंस्तद्ब्रूहि भरतर्षभ ॥ ५.९५.२९ ॥
ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਜਾਂ ਤੇਰੇ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਪਾਵੇਂਗਾ, ਉਹ ਦੱਸ।
5.95.30
शूराश्च हि कृतास्त्राश्च सर्वे युद्धाभिकाङ्क्षिणः ।
पाण्डवास्तावकाश्चैव तान्रक्ष महतो भयात् ॥ ५.९५.३० ॥
ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਸੂਰਵੀਰ, ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਭੈ ਤੋਂ ਬਚਾ।
5.95.31
न पश्येम कुरून्सर्वान्पाण्डवांश्चैव संयुगे ।
क्षीणानुभयतः शूरान्राथिनो रथिभिर्हतान् ॥ ५.९५.३१ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਾਂਗੇ। ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਸੂਰਮੇ ਅਤੇ ਰਥੀ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
5.95.32
समवेताः पृथिव्यां हि राजानो राजसत्तम ।
अमर्षवशमापन्ना नाशयेयुरिमाः प्रजाः ॥ ५.९५.३२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ! ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਪਰਜਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।
5.95.33
त्राहि राजन्निमं लोकं न नश्येयुरिमाः प्रजाः ।
त्वयि प्रकृतिमापन्ने शेषः स्यात्कुरुनन्दन ॥ ५.९५.३३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ! ਇਸ ਲੋਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਇਹ ਪਰਜਾ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਕੁਰੁਨੰਦਨ! ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇਂ ਤਾਂ ਕੁਝ ਬਚੇਗਾ।
5.95.34
शुक्ला वादन्या ह्रीमन्त आर्याः पुण्याभिजातयः ।
अन्योन्यसचिवा राजंस्तान्पाहि महतो भयात् ॥ ५.९५.३४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ! ਸ਼ੁੱਧ, ਨਿਮਰ, ਆਰੀਆ, ਪੁੰਨ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।
5.95.35
शिवेनेमे भूमिपालाः समागम्य परस्परम् ।
सह भुक्त्वा च पीत्वा च प्रतियान्तु यथागृहम् ॥ ५.९५.३५ ॥
ਇਹ ਰਾਜੇ ਸ਼ੁਭ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਖਾ-ਪੀ ਕੇ, ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਪਰਤ ਜਾਣ।
5.95.36
सुवाससः स्रग्विणश्च सत्कृता भरतर्षभ ।
अमर्षं च निराकृत्य वैराणि च परन्तप ॥ ५.९५.३६ ॥
ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ! ਸੁੰਦਰ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਹਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ — ਹੇ ਪਰੰਤਪ!
5.95.37
हार्दं यत्पाण्डवेष्वासीत्प्राप्तोऽस्मिन्नायुषः क्षये ।
तदेव ते भवत्वद्य सन्धत्स्व भरतर्षभ ॥ ५.९५.३७ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਤੇਰਾ ਜੋ ਹਾਰਦਿਕ ਸਨੇਹ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਿਹਾ, ਉਹੀ ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਸੰਧੀ ਕਰ।
5.95.38
बाला विहीनाः पित्रा ते त्वयैव परिवर्धिताः ।
तान्पालय यथान्यायं पुत्रांश्च भरतर्षभ ॥ ५.९५.३८ ॥
ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਤੇਰੇ ਬਾਲਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਹੀ ਪਾਲਿਆ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ।
5.95.39
भवतैव हि रक्ष्यास्ते व्यसनेषु विशेषतः ।
मा ते धर्मस्तथैवार्थो नश्येत भरतर्षभ ॥ ५.९५.३९ ॥
ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ। ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਅਰਥ ਦੋਵੇਂ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ।
5.95.40
आहुस्त्वां पाण्डवा राजन्नभिवाद्य प्रसाद्य च ।
भवतः शासनाद्दुःखसमुभूतं सहानुगैः ॥ ५.९५.४० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਂਡਵ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਦੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਸਹਿਆ।
5.95.41
द्वादशेमानि वर्षाणि वने निर्व्युषितानि नः ।
त्रयोदशं तथाऽज्ञातैः सजने परिवत्सरम् ॥ ५.९५.४१ ॥
ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ, ਅਤੇ ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿ ਕੇ ਬਿਤਾਇਆ।
5.95.42
स्थाता नः समये तस्मिन्पितेति कृतनिश्चयाः ।
नाहास्म समयं तात तच्च नो ब्राह्मणा विदुः ॥ ५.९५.४२ ॥
ਉਸ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਰਹਾਂਗੇ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੇ ਤਾਤ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਨਿਯਤ ਕਾਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੰਘਿਆ; ਇਹ ਸਾਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
5.95.43
तस्मिन्नः समये तिष्ठ स्थितानां भरतर्षभ ।
नित्यं संक्लेशिता राजन्स्वराज्यांशं लभेमहि । ॥ ५.९५.४३ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਸ ਸਮਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਠਹਿਰੇ ਹਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਟੱਲ ਰਹੋ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਕਲੇਸ਼ ਝੱਲੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
5.95.44
त्वं धर्ममर्थं संजानन्सम्यङ्वस्त्रातुमर्हसि ।
गुरुत्वं भवति प्रेक्ष्य बहून्क्लेशांस्तितिक्ष्महे । ॥ ५.९५.४४ ॥
ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੇ ਹੋ, ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਕਲੇਸ਼ ਸਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
5.95.45
स भवान्मातृपितृव्रदस्मासु प्रतिपद्यताम् ।
गुरोर्गरीयसी वृत्तिर्या च शिष्यस्य भारत । ॥ ५.९५.४५ ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਵਰਤਾਓ ਅਪਣਾਓ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਸ਼ਿਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5.95.46
वर्तामहे त्वयि च तां त्वं च वर्तस्व नस्तथा ।
पित्रा स्थापयितव्या हि वयमुत्पथमास्थिताः । ॥ ५.९५.४६ ॥
ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੋ। ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਅਸੀਂ, ਕੁਰਾਹੇ ਪਏ ਹੋਏ, ਸਹੀ ਰਾਹ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਾਂ।
5.95.47
संस्थापय पथिप्वस्मांस्तिष्ठ धर्मे सुवर्त्मनि ।
आहुश्चेमां परिषदं पुत्रास्ते भरतर्षभ । ॥ ५.९५.४७ ॥
ਸਾਨੂੰ ਸੁਮਾਰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ; ਉੱਤਮ ਰਾਹ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੋ। ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਲੋਕ ਇਸ ਸਭਾ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।
5.95.48
धर्मज्ञेषु सभासत्सु नेह युक्तमसांप्रतम् ।
यत्र धर्मो ह्यधर्मेण सत्यं यत्रानृतेन च। ॥ ५.९५.४८ ॥
ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਭਾਸਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਅਯੋਗ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੱਚ ਝੂਠ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
5.95.49
हन्यते प्रेक्षमाणानां हतास्तत्र सभासदः ।
विद्धो धर्मो ह्यधर्मेण सभां यत्र प्रपद्यते। ॥ ५.९५.४९ ॥
ਜਿੱਥੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਧਰਮ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ਸਭਾਸਦ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
5.95.50
नचास्य शल्यं कृन्तन्ति विद्धास्तत्र सभासदः ।
धर्म एतानारुजति यथा नद्यनुकूलजान् ॥ ५.९५.५० ॥
ਉੱਥੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਸਭਾਸਦ ਇਸ ਦਾ ਕੰਡਾ ਨਹੀਂ ਕੱਢਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਧਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
5.95.51
ये धर्ममनुपश्यन्तस्तूष्णीं ध्यायन्त आसते ।
ते सत्यमाहुर्धर्म्यं च न्याय्यं च भरतर्षभ ॥ ५.९५.५१ ॥
ਜਿਹੜੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸੱਚ, ਧਰਮਮਈ ਤੇ ਨਿਆਂਸੰਗਤ ਆਖਦੇ ਹਨ।
5.95.52
शक्यं किमन्यद्वक्तुं ते दानादन्यञ्जनेश्वर ।
ब्रुवन्तु ते महीपालाः सभायां ये समासते ॥ ५.९५.५२ ॥
ਹੇ ਜਨੇਸ਼ਵਰ, ਦਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਰਾਜੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ।
5.95.53
धर्मार्थौ संप्रधार्यैव यदि सत्यं ब्रवीम्यहम् ।
प्रमुञ्चोमान्मृत्युपाशात्क्षत्रियान्पुरुषर्षभ ॥ ५.९५.५३ ॥
ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਜੇ ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਫੰਦੇ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਦਿਓ।
5.95.54
प्रशाम्य भरतश्रेष्ठ मा मन्युवशमन्वगाः ।
पित्र्यं तेभ्यः प्रदायांशं पाण्डवेभ्यो यथोचितम् ।
ततः सपुत्रः सिद्धार्थो भुङ्क्ष भोगान्परन्तप ॥ ५.९५.५४ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਓ, ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਨਾ ਪਓ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੈਤ੍ਰਿਕ ਹਿੱਸਾ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਕੇ ਭੋਗ ਭੋਗੋ।
5.95.55
अजातशत्रुं जानीषे स्थितं धर्मे सतां सदा ।
सपुत्रे त्वयि वृत्तिं च वर्तते यां नराधिप ॥ ५.९५.५५ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਸਦਾ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਉਹੀ ਹੈ।
5.95.56
दाहितश्च निरस्तश्च त्वामेवोपाश्रितः पुनः ।
इन्द्रप्रस्थं त्वयैवासौ सपुत्रेण विवासितः ॥ ५.९५.५६ ॥
ਸੜੇ ਅਤੇ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਏ; ਇੰਦ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੂੰ ਬਨਵਾਸ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
5.95.57
स तत्र विवसन्सर्वान्वशमानीय पार्थिवान् ।
त्वन्मुखानकरोद्राजन्न च त्वामत्यवर्तत ॥ ५.९५.५७ ॥
ਉੱਥੇ ਵਸਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ ਕਰ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕਦੇ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
5.95.58
तस्यैवं वर्तमानस्य सौबलेन जिहीर्षता ।
राष्ट्राणि धनधान्यं च प्रयुक्तः परमोपधिः ॥ ५.९५.५८ ॥
ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ ਹੜੱਪਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੌਬਲ ਨੇ ਪਰਮ ਛਲ ਵਰਤਿਆ।
5.95.59
स तामवस्थां संप्राप्य कृष्णां प्रेक्ष्य सभां गताम् ।
क्षत्रधर्मादमेयात्मा नाकम्पत युधिष्ठिरः ॥ ५.९५.५९ ॥
ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਅਮੇਯਾਤਮਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਤੋਂ ਰਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡੋਲੇ।
5.95.60
अहं तु तव तेषां च श्रेय इच्छामि भारत ।
धर्मादर्थात्सुखाच्चैव मा राजन्नीनशः प्रजाः ॥ ५.९५.६० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਸੁਖ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ।
5.95.61
अनर्थमर्थं मन्वानोऽप्यर्थं चानर्थमात्मनः ।
लोभेऽतिप्रसृतान्पुत्रान्निगृह्णीष्व विशांपते ॥ ५.९५.६१ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਜੋ ਅਨਰਥ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਅਰਥ ਅਤੇ ਜੋ ਅਰਥ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਅਨਰਥ ਮੰਨ ਕੇ, ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ।
5.95.62
स्थिताः शुश्रूषितुं पार्थाः स्थिता योद्धुमरिन्दमाः ।
यत्ते पथ्यतमं राजंस्तस्मिंतिष्ठ परन्तप ॥ ५.९५.६२ ॥
ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੈ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿ।
5.95.63
तद्वाक्यं पार्थिवाः सर्वे हृदयैः समपूजयन् ।
न तत्र कश्चिद्वक्तुं हि वाचं प्राक्रामदग्रतः ॥ ५.९५.६३ ॥
ਉਸ ਬਚਨ ਦਾ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕੀਤੀ।