മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.95.1
तेष्वासीनेषु सर्वेषु तूष्णींभूतेषु राजसु ।
वाक्यमभ्याददे कृष्णः सुदंष्ट्रो दुन्दुभिस्वनः ॥ ५.९५.१ ॥
എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഇരുന്ന് മൗനമായിരുന്നപ്പോൾ, ദുന്ദുഭിയുടെ നാദംപോലെ ഗംഭീരശബ്ദമുള്ള, സുന്ദരദന്തനായ കൃഷ്ണൻ സംസാരിച്ചു തുടങ്ങി.
5.95.2
जीमूत इव धर्मान्ते सर्वां संश्रावयन्सभाम् ।
धृतराष्ट्रमभिप्रेक्ष्य समभाषत माधवः ॥ ५.९५.२ ॥
ധർമ്മാനുഷ്ഠാനത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ മേഘംപോലെ, സഭമുഴുവൻ കേൾക്കെ, മാധവൻ ധൃതരാഷ്ട്രനെ നോക്കി സംസാരിച്ചു.
5.95.3
कुरूणां पाण्डवानां च शमः स्यादिति भारत ।
अप्रणशेन वीराणामेतद्याचितुमागतः ॥ ५.९५.३ ॥
ഭാരതാ, കൗരവർക്കും പാണ്ഡവർക്കും സമാധാനമുണ്ടാകട്ടെ; വീരന്മാർ നശിക്കാതെ ഇതു യാചിക്കാനാണ് ഞാൻ വന്നത്.
5.95.4
राजन्नान्यत्प्रवक्तव्यं तव नैःश्रेयसं वचः ।
विदितं ह्येव ते सर्वं वेदितव्यमरिन्दम ॥ ५.९५.४ ॥
രാജാവേ, നിനക്ക് ശ്രേയസ്സു നൽകുന്ന ഈ വാക്കല്ലാതെ മറ്റൊന്നും പറയേണ്ടതില്ല; ശത്രുനിഗ്രഹിയേ, നിനക്ക് എല്ലാം അറിയാമല്ലോ.
5.95.5
इदं ह्यद्य कुलं श्रेष्ठं सर्वराजसु पार्थिव ।
श्रुतवृत्तोपसंपन्नं सर्वैः समुदितं गुणैः ॥ ५.९५.५ ॥
പാർത്ഥിവാ, ഇന്ന് ഈ കുലംതന്നെയാണ് എല്ലാ രാജാക്കന്മാരിലും ശ്രേഷ്ഠം; വിദ്യയും സദാചാരവും ഉള്ളതും എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമാണ്.
5.95.6
कृपानुकम्पा कारुण्यमानृशंस्यं च भारत ।
तथार्जवं क्षमा सत्यं कुरुष्वेतद्विशिष्यते ॥ ५.९५.६ ॥
ഭാരതാ, കൃപ, അനുകമ്പ, കാരുണ്യം, അഹിംസ, ഋജുത്വം, ക്ഷമ, സത്യം—ഇവ കൗരവരിൽ വിശേഷമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
5.95.7
तस्मिन्नेवंविधे राजन्कुले महति तिष्ठति ।
त्वन्निमित्तं विशेषेण नेह युक्तमसांप्रतम् ॥ ५.९५.७ ॥
രാജാവേ, ഇത്രയും മഹത്തായ കുലം നിലനിൽക്കെ, വിശേഷിച്ച് നിന്റെ കാരണത്താൽ, ഇവിടെ ഇത് യുക്തമല്ല.
5.95.8
त्वं हि धारयिता श्रेष्ठः कुरूणां कुरुसत्तम ।
मिथ्याप्रचरतां तात बाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च ॥ ५.९५.८ ॥
കുരുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, കുരുശ്രേഷ്ഠാ, നീ തന്നെയാണ് അവരെ താങ്ങുന്നവൻ; പ്രിയപുത്രാ, പുറത്തും അകത്തും മിഥ്യയായി പെരുമാറുന്നവരെ.
5.95.9
ते पुत्रास्तव कौरव्य दुर्योधनपुरोगमाः ।
धर्मार्थौ पृष्ठतः कृत्वा प्रचरन्ति नृशंसवत् ॥ ५.९५.९ ॥
കൗരവ്യാ, ദുര്യോധനനെ മുന്നിൽ നിർത്തുന്ന നിന്റെ ആ പുത്രന്മാർ, ധർമ്മവും അർത്ഥവും പിന്നിലാക്കി, ക്രൂരരെപ്പോലെ പെരുമാറുന്നു.
5.95.10
अशिष्टा गतमर्यादा लोभेन हृतचेतसः ।
स्वेषु बन्धुषु मुख्येषु तद्वेत्थ पुरुषर्षभ ॥ ५.९५.१० ॥
ലോഭത്താൽ മനസ്സ് അപഹരിക്കപ്പെട്ടവർ, അശിഷ്ടർ, മര്യാദ ലംഘിച്ചവർ; സ്വന്തം പ്രധാന ബന്ധുക്കളോടും അങ്ങനെ — ഇത് നീ അറിയുന്നു, പുരുഷർഷഭാ.
5.95.11
सेयमापन्महाघोरा कुरुष्वेव समुत्थिता ।
उपेक्ष्यमाणा कौरव्य पृथिवीं घातयिष्यति ॥ ५.९५.११ ॥
ഈ മഹാഭയങ്കരമായ ആപത്ത് കുരുക്കളുടെ ഇടയിൽ തന്നെ ഉയർന്നിരിക്കുന്നു; കൗരവ്യാ, ഇതിനെ അവഗണിച്ചാൽ ഇത് ഭൂമിയെ തന്നെ നശിപ്പിക്കും.
5.95.12
शक्या चेयं शमयितुं त्वं चेदिच्छसि भारत ।
न दुष्करो ह्यत्र शमो मतो मे भरतर्षभ ॥ ५.९५.१२ ॥
ഭാരതാ, നീ ആഗ്രഹിച്ചാൽ ഇത് ശമിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്; ഭരതർഷഭാ, ഇവിടെ ശമനം ദുഷ്കരമല്ല എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
5.95.13
त्वय्यधीनः शमो राजन्मयि चैव विशांपते ।
पुत्रान्स्थापय कौरव्य स्थापयिष्याम्यहं परान् ॥ ५.९५.१३ ॥
രാജാവേ, സമാധാനം നിന്നെയും എന്നെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു, പ്രജാപതേ. കൗരവ്യാ, നിൻ്റെ പുത്രന്മാരെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുക; മറ്റുള്ളവരെ ഞാൻ സ്ഥിരപ്പെടുത്താം.
5.95.14
आज्ञा तव हि राजेन्द्र कार्या पुत्रैः सहान्वयैः ।
हितं बलवदप्येषां तिष्ठतां तव शासने ॥ ५.९५.१४ ॥
രാജേന്ദ്രാ, നിൻ്റെ കല്പന പുത്രന്മാരും ബന്ധുക്കളും അനുസരിക്കണം. നിൻ്റെ ഭരണത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ഇവർക്കും ഇതുതന്നെയാണ് വലിയ നന്മ.
5.95.15
तव चैव हितं राजन्पाण्डवानामथो हितम् ।
शमे प्रयतमानस्य तव शासनकाङ्क्षिणः ॥ ५.९५.१५ ॥
രാജാവേ, സമാധാനത്തിനായി ശ്രമിക്കുന്ന നിനക്കും, നിൻ്റെ ഭരണം ആഗ്രഹിക്കുന്ന പാണ്ഡവർക്കും ഇതു തന്നെ നന്മ.
5.95.16
स्वयं निष्फलमालक्ष्य संविधत्स्व विशांपते ।
सहायभूता भरतास्तवैव स्युर्जनेश्वर ॥ ५.९५.१६ ॥
പ്രജാപതേ, അത് നിഷ്ഫലമെന്ന് മനസ്സിലാക്കി നീ തന്നെ നടപടിയെടുക്കുക. ജനേശ്വരാ, ഭരതർ നിനക്കുതന്നെ സഹായികളാകണം.
5.95.17
धर्मार्थयोस्तिष्ठ राजन्पाण्डवैरभिरक्षितः ।
न हि शक्यास्तथाभूता यत्नादपि नराधिप ॥ ५.९५.१७ ॥
രാജാവേ, പാണ്ഡവരാൽ സംരക്ഷിതനായി ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുക. നരാധിപാ, ഇങ്ങനെയുള്ളവരെ പ്രയത്നംകൊണ്ടും കീഴടക്കാനാവില്ല.
5.95.18
न हि त्वां पाण्डवैर्जेतुं रक्ष्यमाणं महात्मभिः ।
इन्द्रोपि देवैः सहितः प्रसहेत कुतो नृपाः ॥ ५.९५.१८ ॥
മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവരാൽ സംരക്ഷിതനായ നിന്നെ പാണ്ഡവർക്കുപോലും ജയിക്കാനാവില്ല. ദേവന്മാരോടുകൂടിയ ഇന്ദ്രനുപോലും നിന്നെ എങ്ങനെ എതിർക്കാനാകും, രാജാക്കന്മാരെപ്പറ്റി എന്തു പറയാൻ.
5.95.19
यत्र भीष्मश्च द्रोणश्च कृपः कर्णो विविंशतिः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तोऽथ बाह्लिकः ॥ ५.९५.१९ ॥
ഭീഷ്മർ, ദ്രോണർ, കൃപർ, കർണ്ണൻ, വിവിംശതി, അശ്വത്ഥാമാവ്, വികർണ്ണൻ, സോമദത്തൻ, ബാഹ്ലികൻ എവിടെയുണ്ടോ.
5.95.20
सैन्धवश्च कलिङ्गश्च काम्भोजश्च सुदक्षिणः ।
युधिष्ठिरो भीमसेनः सव्यसाची यमौ तथा ॥ ५.९५.२० ॥
സൈന്ധവൻ, കലിംഗൻ, കാംബോജൻ, സുദക്ഷിണൻ, യുധിഷ്ഠിരൻ, ഭീമസേനൻ, സവ്യസാചി, ഇരട്ടകളും.
5.95.21
सात्यकिश्च महातेजा युयुत्सुश्च महारथः ।
को नु तान्विपरीतात्मा युद्ध्येत भरतर्षभ ॥ ५.९५.२१ ॥
മഹാതേജസ്വിയായ സാത്യകിയും മഹാരഥനായ യുയുത്സുവും. ഭരതർഷഭാ, വിപരീതബുദ്ധിയായ ആരാണ് അവരോടു യുദ്ധം ചെയ്യുക?
5.95.22
लोकस्येश्वरतां भूयः शत्रुभिश्चाप्यधृष्यताम् ।
प्राप्स्यसि त्वममित्रघ्न सहितः कुरुपाण्डवैः ॥ ५.९५.२२ ॥
ശത്രുനിഗ്രഹിയേ, കുരുക്കളോടും പാണ്ഡവരോടും ചേർന്ന് നീ വീണ്ടും ലോകാധിപത്യവും ശത്രുക്കൾക്ക് അജയ്യതയും നേടും.
5.95.23
तस्य ते पृथिवीपालास्त्वत्समाः पृथिवीपते ।
श्रेयांसश्चैव राजानः सन्धास्यन्ते परन्तप ॥ ५.९५.२३ ॥
ഭൂമിപതേ, നിന്നെപ്പോലെയുള്ള ഭൂപാലന്മാരും അവരെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠരായ രാജാക്കന്മാരും അവനോടു സന്ധി ചെയ്യും, ശത്രുതാപിയേ.
5.95.24
स त्वं पुत्रैश्च पौत्रैश्च पितृभिर्भ्रातृभिस्तथा ।
सुहृद्भिः सर्वतो गुप्तः सुखं शक्ष्यसि जीवितुं ॥ ५.९५.२४ ॥
മക്കളും പേരക്കുട്ടികളും പിതാക്കന്മാരും സഹോദരന്മാരും സുഹൃത്തുക്കളും ചുറ്റും കാക്കുന്നതിനാൽ നീ സുഖമായി ജീവിക്കും.
5.95.25
एतानेव पुरोधाय यत्कृत्य च यथा पुरा ।
अखिलां भोक्ष्यसे सर्वां पृथिवीं पृथिवीपते ॥ ५.९५.२५ ॥
ഇവരെത്തന്നെ മുന്നിൽ നിർത്തി, മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ, ഹേ ഭൂപതേ, നീ സമസ്ത ഭൂമിയും ഭോഗിക്കും.
5.95.26
एतैर्हि सहितः सर्वैः पाण्डवैः स्वैश्च भारत ।
अन्यान्विजेष्यसे शत्रूनेष स्वार्थस्तवाखिलः ॥ ५.९५.२६ ॥
ഹേ ഭാരത, ഈ സർവ പാണ്ഡവരോടും നിന്റെ സ്വന്തക്കാരോടും ചേർന്ന് നീ മറ്റു ശത്രുക്കളെ ജയിക്കും; ഇതാണ് നിന്റെ പൂർണ്ണ സ്വാർത്ഥം.
5.95.27
तैरेवोपार्जितां भूमिं भोक्ष्यसे च परन्तप ।
यदि संपत्स्यसे पुत्रैः सहामात्यैर्नराधिप ॥ ५.९५.२७ ॥
ഹേ പരന്തപ, നീ പുത്രന്മാരോടും അമാത്യരോടും ചേർന്നാൽ, അവരാൽ ആർജ്ജിക്കപ്പെട്ട ഭൂമി നീ ഭോഗിക്കും.
5.95.28
संयुगे वै महाराज दृश्यते सुमहान्क्षयः ।
क्षये चोभयतो राजन्कं धर्ममनुपश्यसि ॥ ५.९५.२८ ॥
മഹാരാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ വലിയ നാശം കാണുന്നു; രാജാവേ, ഇരുപക്ഷത്തുമുള്ള ഈ നാശത്തിൽ നീ ഏത് ധർമ്മം കാണുന്നു?
5.95.29
पाण्डवैर्निहतैः सङ्ख्ये पुत्रैर्वापि महाबलैः ।
यद्विन्देथाः सुखं राजंस्तद्ब्रूहि भरतर्षभ ॥ ५.९५.२९ ॥
ഹേ ഭരതർഷഭ, യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവരോ നിന്റെ മഹാബലരായ പുത്രന്മാരോ വധിക്കപ്പെട്ട ശേഷം, ഹേ രാജാവേ, നീ അനുഭവിക്കുന്ന സുഖം ഏതെന്ന് പറയൂ.
5.95.30
शूराश्च हि कृतास्त्राश्च सर्वे युद्धाभिकाङ्क्षिणः ।
पाण्डवास्तावकाश्चैव तान्रक्ष महतो भयात् ॥ ५.९५.३० ॥
പാണ്ഡവരും നിന്റെ ആളുകളും എല്ലാവരും ശൂരന്മാരും ആയുധവിദ്യയിൽ വിദഗ്ധരും യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുമാണ്; അവരെ വലിയ ഭയത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കൂ.
5.95.31
न पश्येम कुरून्सर्वान्पाण्डवांश्चैव संयुगे ।
क्षीणानुभयतः शूरान्राथिनो रथिभिर्हतान् ॥ ५.९५.३१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കൗരവരെയും പാണ്ഡവരെയും ഞങ്ങൾ ആരും കാണില്ല. ഇരുപക്ഷത്തുമുള്ള വീരന്മാരും രഥികളും കൊല്ലപ്പെട്ട് ക്ഷയിക്കും.
5.95.32
समवेताः पृथिव्यां हि राजानो राजसत्तम ।
अमर्षवशमापन्ना नाशयेयुरिमाः प्रजाः ॥ ५.९५.३२ ॥
രാജശ്രേഷ്ഠാ! ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർ ഒന്നുചേർന്ന് ക്രോധവശരായി ഈ ജനങ്ങളെ നശിപ്പിക്കും.
5.95.33
त्राहि राजन्निमं लोकं न नश्येयुरिमाः प्रजाः ।
त्वयि प्रकृतिमापन्ने शेषः स्यात्कुरुनन्दन ॥ ५.९५.३३ ॥
രാജാവേ! ഈ ലോകത്തെ രക്ഷിക്കൂ; ഈ ജനങ്ങൾ നശിക്കാതിരിക്കട്ടെ. കുരുനന്ദനാ! നീ സ്വഭാവത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയാൽ ചിലർ ശേഷിക്കും.
5.95.34
शुक्ला वादन्या ह्रीमन्त आर्याः पुण्याभिजातयः ।
अन्योन्यसचिवा राजंस्तान्पाहि महतो भयात् ॥ ५.९५.३४ ॥
രാജാവേ! ശുദ്ധരും വിനയമുള്ളവരും ആര്യരും പുണ്യകുലത്തിൽ ജനിച്ചവരും പരസ്പരം സഹായികളുമായ ഇവരെ മഹാഭയത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കൂ.
5.95.35
शिवेनेमे भूमिपालाः समागम्य परस्परम् ।
सह भुक्त्वा च पीत्वा च प्रतियान्तु यथागृहम् ॥ ५.९५.३५ ॥
ഈ ഭൂപാലന്മാർ ശുഭമായി പരസ്പരം കണ്ടുമുട്ടി, ഒന്നിച്ചു ഭക്ഷിച്ചും പാനം ചെയ്തും, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങട്ടെ.
5.95.36
सुवाससः स्रग्विणश्च सत्कृता भरतर्षभ ।
अमर्षं च निराकृत्य वैराणि च परन्तप ॥ ५.९५.३६ ॥
ഭരതർഷഭാ! നല്ല വസ്ത്രവും മാലയും ധരിച്ച്, ആദരിക്കപ്പെട്ട്, ക്രോധവും വൈരങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് — ശത്രുനാശകാ!
5.95.37
हार्दं यत्पाण्डवेष्वासीत्प्राप्तोऽस्मिन्नायुषः क्षये ।
तदेव ते भवत्वद्य सन्धत्स्व भरतर्षभ ॥ ५.९५.३७ ॥
പാണ്ഡവരോടുള്ള നിന്റെ ഹൃദയപൂർവമായ സ്നേഹം ഈ ആയുസ്സിന്റെ അവസാനംവരെ നിലനിന്നു; അതുതന്നെ ഇന്ന് നിനക്കുണ്ടാകട്ടെ. ഭരതർഷഭാ, സന്ധി ചെയ്യുക.
5.95.38
बाला विहीनाः पित्रा ते त्वयैव परिवर्धिताः ।
तान्पालय यथान्यायं पुत्रांश्च भरतर्षभ ॥ ५.९५.३८ ॥
പിതാവില്ലാത്ത നിന്റെ ബാലകർ, നിന്നാൽത്തന്നെ വളർത്തപ്പെട്ടവർ; അവരെയും നിന്റെ പുത്രന്മാരെയും യഥാന്യായം സംരക്ഷിക്കുക, ഭരതർഷഭാ.
5.95.39
भवतैव हि रक्ष्यास्ते व्यसनेषु विशेषतः ।
मा ते धर्मस्तथैवार्थो नश्येत भरतर्षभ ॥ ५.९५.३९ ॥
അവരെ നീ തന്നെ സംരക്ഷിക്കണം, വിശേഷിച്ച് ദുരിതങ്ങളിൽ. ഭരതർഷഭാ, നിന്റെ ധർമവും അർഥവും നശിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
5.95.40
आहुस्त्वां पाण्डवा राजन्नभिवाद्य प्रसाद्य च ।
भवतः शासनाद्दुःखसमुभूतं सहानुगैः ॥ ५.९५.४० ॥
രാജാവേ, പാണ്ഡവർ നിന്നെ വണങ്ങി, പ്രസാദിപ്പിച്ച് പറയുന്നു: നിന്റെ ശാസനത്താൽ ഉണ്ടായ ദുഃഖം അവർ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം സഹിച്ചു.
5.95.41
द्वादशेमानि वर्षाणि वने निर्व्युषितानि नः ।
त्रयोदशं तथाऽज्ञातैः सजने परिवत्सरम् ॥ ५.९५.४१ ॥
പന്ത്രണ്ടു വർഷം ഞങ്ങൾ കാട്ടിൽ കഴിച്ചു; പതിമൂന്നാം വർഷം ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അറിയപ്പെടാതെ കഴിച്ചു.
5.95.42
स्थाता नः समये तस्मिन्पितेति कृतनिश्चयाः ।
नाहास्म समयं तात तच्च नो ब्राह्मणा विदुः ॥ ५.९५.४२ ॥
ആ നിശ്ചിത സമയത്ത് പിതാവിനെപ്പോലെ ഉറച്ചുനിൽക്കുമെന്ന് ഞങ്ങൾ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു. പ്രിയനേ, ഞങ്ങൾ ആ നിശ്ചിത കാലാവധി ലംഘിച്ചില്ല; ഇത് ഞങ്ങളുടെ ബ്രാഹ്മണരും അറിയുന്നു.
5.95.43
तस्मिन्नः समये तिष्ठ स्थितानां भरतर्षभ ।
नित्यं संक्लेशिता राजन्स्वराज्यांशं लभेमहि । ॥ ५.९५.४३ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നാം അംഗീകരിച്ച ആ ഉടമ്പടിയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കൂ. രാജാവേ, ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും ക്ലേശിതരായിരിക്കുന്നു; ഞങ്ങളുടെ സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ പങ്ക് ഞങ്ങൾ നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
5.95.44
त्वं धर्ममर्थं संजानन्सम्यङ्वस्त्रातुमर्हसि ।
गुरुत्वं भवति प्रेक्ष्य बहून्क्लेशांस्तितिक्ष्महे । ॥ ५.९५.४४ ॥
ധർമ്മവും അർത്ഥവും നന്നായി അറിയുന്ന നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ ശരിയായി സംരക്ഷിക്കണം. നിങ്ങൾ മുതിർന്നവനാണെന്ന് കരുതി ഞങ്ങൾ പല ക്ലേശങ്ങളും സഹിക്കുന്നു.
5.95.45
स भवान्मातृपितृव्रदस्मासु प्रतिपद्यताम् ।
गुरोर्गरीयसी वृत्तिर्या च शिष्यस्य भारत । ॥ ५.९५.४५ ॥
നിങ്ങൾ ഞങ്ങളോട് മാതാപിതാക്കളുടെ നടപ്പ് സ്വീകരിക്കണം. ഭാരതാ, ഗുരുവിന്റെ നടപ്പ് ശിഷ്യനോടുള്ളതിൽ അതിലും ഉന്നതമാണ്.
5.95.46
वर्तामहे त्वयि च तां त्वं च वर्तस्व नस्तथा ।
पित्रा स्थापयितव्या हि वयमुत्पथमास्थिताः । ॥ ५.९५.४६ ॥
ഞങ്ങൾ നിങ്ങളോട് അങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു; നിങ്ങളും ഞങ്ങളോട് അങ്ങനെ പെരുമാറണം. തെറ്റായ വഴിയിൽ ചരിക്കുന്ന ഞങ്ങളെ പിതാവിനാൽ തന്നെ ശരിയായ മാർഗ്ഗത്തിൽ നിർത്തപ്പെടേണ്ടതാണ്.
5.95.47
संस्थापय पथिप्वस्मांस्तिष्ठ धर्मे सुवर्त्मनि ।
आहुश्चेमां परिषदं पुत्रास्ते भरतर्षभ । ॥ ५.९५.४७ ॥
ഞങ്ങളെ സന്മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ നിലനിർത്തൂ; നല്ല വഴിയായ ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കൂ. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഈ സഭയെ നിന്റെ പുത്രന്മാരുടെ സഭ എന്ന് പറയുന്നു.
5.95.48
धर्मज्ञेषु सभासत्सु नेह युक्तमसांप्रतम् ।
यत्र धर्मो ह्यधर्मेण सत्यं यत्रानृतेन च। ॥ ५.९५.४८ ॥
ധർമ്മമറിയുന്ന സഭാംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇത് ഇവിടെ യോജിച്ചതല്ല, ഉചിതമല്ല. ധർമ്മം അധർമ്മത്താലും സത്യം അസത്യത്താലും അടിച്ചമർത്തപ്പെടുന്നിടത്ത് ഇത് ശരിയല്ല.
5.95.49
हन्यते प्रेक्षमाणानां हतास्तत्र सभासदः ।
विद्धो धर्मो ह्यधर्मेण सभां यत्र प्रपद्यते। ॥ ५.९५.४९ ॥
അധർമ്മത്താൽ ധർമ്മം മുറിവേൽക്കുന്ന സഭയിൽ, കണ്ടുനിൽക്കെ സഭാംഗങ്ങൾ വധിക്കപ്പെടുന്നു.
5.95.50
नचास्य शल्यं कृन्तन्ति विद्धास्तत्र सभासदः ।
धर्म एतानारुजति यथा नद्यनुकूलजान् ॥ ५.९५.५० ॥
മുറിവേറ്റ സഭാംഗങ്ങൾ അതിലെ മുള്ള് ഊരുന്നില്ല; നദി തീരത്തെ മരങ്ങളെ തകർക്കുന്നതുപോലെ ധർമ്മം അവരെ തകർക്കുന്നു.
5.95.51
ये धर्ममनुपश्यन्तस्तूष्णीं ध्यायन्त आसते ।
ते सत्यमाहुर्धर्म्यं च न्याय्यं च भरतर्षभ ॥ ५.९५.५१ ॥
ധർമ്മത്തെ കണ്ടുകൊണ്ട് നിശ്ശബ്ദരായി ധ്യാനിച്ചിരിക്കുന്നവർ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അതിനെ സത്യമെന്നും ധർമ്മ്യമെന്നും ന്യായമെന്നും പറയുന്നു.
5.95.52
शक्यं किमन्यद्वक्तुं ते दानादन्यञ्जनेश्वर ।
ब्रुवन्तु ते महीपालाः सभायां ये समासते ॥ ५.९५.५२ ॥
ജനേശ്വരാ, ദാനമല്ലാതെ നിനക്ക് മറ്റെന്താണ് പറയാനാവുക? സഭയിലിരിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാർ നിന്നോട് സംസാരിക്കട്ടെ.
5.95.53
धर्मार्थौ संप्रधार्यैव यदि सत्यं ब्रवीम्यहम् ।
प्रमुञ्चोमान्मृत्युपाशात्क्षत्रियान्पुरुषर्षभ ॥ ५.९५.५३ ॥
ധർമ്മവും അർത്ഥവും നന്നായി ആലോചിച്ചാണ് ഞാൻ സത്യം പറയുന്നതെങ്കിൽ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഈ ക്ഷത്രിയരെ മൃത്യുപാശത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുക.
5.95.54
प्रशाम्य भरतश्रेष्ठ मा मन्युवशमन्वगाः ।
पित्र्यं तेभ्यः प्रदायांशं पाण्डवेभ्यो यथोचितम् ।
ततः सपुत्रः सिद्धार्थो भुङ्क्ष भोगान्परन्तप ॥ ५.९५.५४ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ശാന്തനാകൂ; കോപത്തിന് വശപ്പെടരുത്. പാണ്ഡവർക്ക് അവരുടെ പൈതൃകഭാഗം യഥോചിതമായി നൽകി, ശത്രുതാപനാ, പുത്രന്മാരോടൊപ്പം സിദ്ധാർത്ഥനായി ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുക.
5.95.55
अजातशत्रुं जानीषे स्थितं धर्मे सतां सदा ।
सपुत्रे त्वयि वृत्तिं च वर्तते यां नराधिप ॥ ५.९५.५५ ॥
രാജാവേ, അജാതശത്രു എപ്പോഴും സജ്ജനങ്ങളുടെ ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിതനാണെന്ന് നിനക്കറിയാം; നിനക്കും നിന്റെ പുത്രന്മാർക്കും അവൻ കാണിക്കുന്ന വൃത്തി അതുതന്നെയാണ്.
5.95.56
दाहितश्च निरस्तश्च त्वामेवोपाश्रितः पुनः ।
इन्द्रप्रस्थं त्वयैवासौ सपुत्रेण विवासितः ॥ ५.९५.५६ ॥
ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടും പുറന്തള്ളപ്പെട്ടും അവർ വീണ്ടും നിന്നെത്തന്നെ ശരണം പ്രാപിച്ചു; ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിൽനിന്ന് പുത്രന്മാരോടൊപ്പം അവനെ പ്രവാസത്തിലാക്കിയതും നീയാണ്.
5.95.57
स तत्र विवसन्सर्वान्वशमानीय पार्थिवान् ।
त्वन्मुखानकरोद्राजन्न च त्वामत्यवर्तत ॥ ५.९५.५७ ॥
അവിടെ വസിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും വശത്താക്കി നിനക്ക് മുഖം കാണിക്കുന്നവരാക്കി; രാജാവേ, അവൻ നിന്നെ ഒരിക്കലും അതിക്രമിച്ചില്ല.
5.95.58
तस्यैवं वर्तमानस्य सौबलेन जिहीर्षता ।
राष्ट्राणि धनधान्यं च प्रयुक्तः परमोपधिः ॥ ५.९५.५८ ॥
അവൻ ഇങ്ങനെ വർത്തിക്കുമ്പോൾ, രാജ്യങ്ങളും ധനധാന്യവും അപഹരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച സൗബലൻ പരമമായ കപടം പ്രയോഗിച്ചു.
5.95.59
स तामवस्थां संप्राप्य कृष्णां प्रेक्ष्य सभां गताम् ।
क्षत्रधर्मादमेयात्मा नाकम्पत युधिष्ठिरः ॥ ५.९५.५९ ॥
ആ അവസ്ഥയിലായി സഭയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരപ്പെട്ട കൃഷ്ണയെ കണ്ടിട്ടും, അമേയാത്മാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ക്ഷാത്രധർമ്മത്തിൽനിന്ന് ഇളകിയില്ല.
5.95.60
अहं तु तव तेषां च श्रेय इच्छामि भारत ।
धर्मादर्थात्सुखाच्चैव मा राजन्नीनशः प्रजाः ॥ ५.९५.६० ॥
ഭാരതാ, ഞാൻ നിനക്കും അവർക്കും നന്മയാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്; രാജാവേ, ധർമ്മത്തിൽനിന്നും അർത്ഥത്തിൽനിന്നും സുഖത്തിൽനിന്നും പ്രജകളെ നശിപ്പിക്കരുത്.
5.95.61
अनर्थमर्थं मन्वानोऽप्यर्थं चानर्थमात्मनः ।
लोभेऽतिप्रसृतान्पुत्रान्निगृह्णीष्व विशांपते ॥ ५.९५.६१ ॥
ജനങ്ങളുടെ പ്രഭുവേ, സ്വന്തത്തിന് അനർത്ഥമായത് അർത്ഥമായും അർത്ഥമായത് അനർത്ഥമായും കരുതി, ലോഭത്തിൽ അതിരുകടന്നു വളർന്ന പുത്രന്മാരെ അടക്കിനിർത്തുക.
5.95.62
स्थिताः शुश्रूषितुं पार्थाः स्थिता योद्धुमरिन्दमाः ।
यत्ते पथ्यतमं राजंस्तस्मिंतिष्ठ परन्तप ॥ ५.९५.६२ ॥
പൃഥയുടെ പുത്രന്മാർ സേവിക്കാൻ ഒരുങ്ങി നിൽക്കുന്നു; ശത്രുക്കളെ അമർത്തുന്നവർ യുദ്ധത്തിന് ഒരുങ്ങി നിൽക്കുന്നു. രാജാവേ, ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ, നിനക്ക് ഏറ്റവും ഹിതമായതിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുക.
5.95.63
तद्वाक्यं पार्थिवाः सर्वे हृदयैः समपूजयन् ।
न तत्र कश्चिद्वक्तुं हि वाचं प्राक्रामदग्रतः ॥ ५.९५.६३ ॥
ആ വാക്യത്തെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഹൃദയപൂർവം ആദരിച്ചു; അവിടെ ആരും മുന്നോട്ടുവന്ന് സംസാരിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെട്ടില്ല.