ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 5.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.96.1
तस्मिन्नभिहिते वाक्ये केशवेन महात्मना ।
स्तिमिता हृष्टरोमाण आसन्सर्वे सभासदः ॥ ५.९६.१ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಕೇಶವನು ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದಾಗ, ಸಭೆಯ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರು ನಿಶ್ಚಲರಾದರು; ಅವರ ರೋಮಗಳು ಎದ್ದುನಿಂತವು.
5.96.2
कस्स्विदुत्तरमेतेषां वक्तुमुत्सहते पुमान् ।
इति सर्वे मनोभिस्ते चिन्तयन्ति स्म पार्थिवाः ॥ ५.९६.२ ॥
'ಇವರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲು ಯಾರು ಧೈರ್ಯಮಾಡುವರು?' ಎಂದು ರಾಜರೆಲ್ಲರೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದರು.
5.96.3
तथा तेषु च सर्वेषु तूष्णींभूतेषु राजसु ।
जामदग्न्य इदं वाक्यमब्रवीत्कुरुसंसदि ॥ ५.९६.३ ॥
ರಾಜರೆಲ್ಲರೂ ಮೌನವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಕುರುಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ (ಪರಶುರಾಮ) ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
5.96.4
इमां मे सोपमां वाचं श्रृणु सत्यामशङ्कितः ।
तां श्रुत्वा श्रेय आदत्स्व यदि साध्विति मन्यसे ॥ ५.९६.४ ॥
ನನ್ನ ಈ ಉಪಮೆಯುಕ್ತ ಸತ್ಯ ವಾಣಿಯನ್ನು ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಕೇಳು; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಒಳ್ಳೆಯದೆಂದು ತೋರಿದರೆ ಅದರ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
5.96.5
राजा दम्भोद्भवो नाम सार्वभौमः पुराऽभवत् ।
अखिलां बुभुजे सर्वां पृथिवीमिति नः श्रुतम् ॥ ५.९६.५ ॥
ಹಿಂದೆ ದಂಭೋದ್ಭವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜನಿದ್ದನು; ಅವನು ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿದನೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.
5.96.6
स स्म नित्यं निशापाये प्रातरुत्थाय वीर्यवान् ।
ब्राह्मणान्क्षत्रियान्वैश्यान्पृच्छन्नास्ते महारथः ॥ ५.९६.६ ॥
ಆ ವೀರ ಮಹಾರಥನು ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದು ಬೆಳಗಿನಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು, ವೈಶ್ಯರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
5.96.7
अस्ति कश्चिद्विशिष्टो वा मद्विधो वा भवेद्युधि ।
शूद्रो वैश्यः क्षत्रियो वा ब्राह्मणो वाऽपि शस्त्रभृत् ॥ ५.९६.७ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನನ್ನ ಸಮಾನನಾದವನಾಗಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಇದ್ದಾರೆಯೇ? ಶೂದ್ರನಾಗಲಿ, ವೈಶ್ಯನಾಗಲಿ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಯಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಲಿ?
5.96.8
इति ब्रुवन्नन्वचरत्स राजा पृथिवीमिमाम् ।
दर्पेण महता मत्तः कञ्चिदन्यमचिन्तयन् ॥ ५.९६.८ ॥
ಹೀಗೆ ನುಡಿಯುತ್ತಾ ಆ ರಾಜನು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು; ಮಹಾ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮತ್ತನಾಗಿ, ಇತರರನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ.
5.96.9
तं च वैद्या अकृपणा ब्राह्मणाः सर्वतोऽभयाः ।
प्रत्यषेधन्त राजानं श्लाघमानं पुनः पुनः ॥ ५.९६.९ ॥
ಭಯವಿಲ್ಲದ, ದೀನತೆಯಿಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಭಯರಾದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತನ್ನನ್ನೇ ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ರಾಜನನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ತಡೆದರು.
5.96.10
निषिध्यमानोऽप्यसकृत्पृच्छत्येव स वै द्विजान् ।
अतिमानं श्रिया मत्तं तमूचुर्ब्राह्मणास्तदा ॥ ५.९६.१० ॥
ಪದೇ ಪದೇ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಅವನು ದ್ವಿಜರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು. ಆಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತನಾದ ಆ ಅತಿಮಾನಿಯಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
5.96.11
तपस्विनो महात्मानो वेदप्रत्ययदर्शिनः ।
उदीर्यमाणं राजानं क्रोधदीप्ता द्विजातयः ॥ ५.९६.११ ॥
ತಪಸ್ವಿಗಳು, ಮಹಾತ್ಮರು, ವೇದಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡ ದ್ವಿಜರು, ರಾಜನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದೆದ್ದರು.
5.96.12
अनेकजयिनौ शङ्ख्ये यौ वै पुरुषसत्तमौ ।
तयोस्त्वं न समो राजन्भवितासि कदाचन ॥ ५.९६.१२ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ವಿಜಯಿಗಳಾದ, ಪುರುಷೋತ್ತಮರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ನೀನು ಎಂದಿಗೂ ಸಮಾನನಾಗಲಾರೆ, ಓ ರಾಜನೇ.
5.96.13
एवमुक्तः स राजा तु पुनः पप्रच्छ तान्द्विजान् ।
क्व तौ वीरौ क्वजन्मानौ किंकर्माणौ च कौ च तौ ॥ ५.९६.१३ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕೇಳಿದನು: "ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ? ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು? ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು? ಅವರು ಯಾರು?"
5.96.14
नरो नारायणश्चैव तापसाविति नः श्रुतम् ।
आयातौ मानुषे लोके ताभ्यां युद्ध्यस्व पार्थिव ॥ ५.९६.१४ ॥
"ನರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ತಪಸ್ವಿಗಳು ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಅವರು ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡು."
5.96.15
श्रूयेते तौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ ।
तपो घोरमनिर्देश्यं तप्येते गन्धमादने ॥ ५.९६.१५ ॥
"ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾತ್ಮರಾದ ನರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣರು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಮತ್ತು ವರ್ಣಿಸಲಾಗದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ."
5.96.16
स राजा महतीं सेनां योजयित्वा षडङ्गिनीम् ।
अमृष्यमाणः संप्रायाद्यत्र तावपराजितौ ॥ ५.९६.१६ ॥
"ಆ ರಾಜನು ಆರು ಅಂಗಗಳ ಮಹಾ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ, ತಾಳಲಾರದವನಾಗಿ, ಆ ಅಜೇಯರಿರುವಲ್ಲಿಗೆ ಹೊರಟನು."
5.96.17
स गत्वा विषमं घोरं पर्वतं गन्धमादनम् ।
मार्गमाणोऽन्वगच्छत्तौ तापसौ वनमाश्रितौ ॥ ५.९६.१७ ॥
"ಅವನು ಒರಟಾದ, ಭಯಂಕರವಾದ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರು ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು."
5.96.18
तौ दृष्ट्वा क्षुत्पिपासाभ्यां कृशौ धमनिसन्ततौ ।
शीतवातातपैश्चैव कर्शितौ पुरुषोत्तमौ ॥ ५.९६.१८ ॥
"ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಕೃಶರಾಗಿ, ನರಗಳು ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತಾ, ಚಳಿ, ಗಾಳಿ, ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕ್ಷೀಣರಾಗಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷೋತ್ತಮರನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು."
5.96.19
अभिगम्योपसङ्गृह्य पर्यपृच्छदनामयम् ।
तमर्चित्वा मूलफलैरासनेनोदकेन च ॥ ५.९६.१९ ॥
ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಗೌರವದಿಂದ ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಕ್ಷೇಮ ಸಮಾಚಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಆಸನ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದರು.
5.96.20
न्यमन्त्रयेतां राजानं किं कार्यं क्रियतामिति ।
ततस्तामानुपूर्वी स पुनरेवान्वकीर्तयत् ॥ ५.९६.२० ॥
ಅವರಿಬ್ಬರೂ ರಾಜನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, 'ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಹೇಳಿ' ಎಂದರು. ಆಗ ಅವನು ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ವಿವರಿಸಿದನು.
5.96.21
बाहुभ्यां मे जिता भूमिर्निहताः सर्वशत्रवः ।
भवद्भ्यां युद्धमाकाङ्क्षन्नुपयातोऽस्मि पर्वतम् ॥ ५.९६.२१ ॥
ನನ್ನ ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾಯಿತು; ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳು ಹತರಾದರು. ನಿಮ್ಮೊಡನೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸಿ ನಾನು ಈ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
5.96.22
आतिथ्यं दीयतामेतत्काङ्क्षितं मे चिरं प्रति ।
अपेतक्रोधलोभोऽयमाश्रमो राजसत्तम ॥ ५.९६.२२ ॥
ಈ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಿ; ಇದನ್ನು ನಾನು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಬಯಸಿದ್ದೇನೆ. ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಈ ಆಶ್ರಮ ಕ್ರೋಧ-ಲೋಭರಹಿತವಾಗಿದೆ.
5.96.23
न ह्यस्मिन्नाश्रमे युद्धं कुतः शस्त्रं कुतोऽनृजुः ।
अन्यत्र युद्धमाकाङ्क्ष बहवः क्षत्रियाः क्षितौ ॥ ५.९६.२३ ॥
ಈ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರವೆಲ್ಲಿ, ವಂಚನೆಯೆಲ್ಲಿ? ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಬಯಸು; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಬಹಳ ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ.
5.96.24
उच्यमानस्तथाऽपि स्म भूय एवाभ्यभाषत ।
पुनः पुनः क्षाम्यमाणः सान्त्व्यमानश्च भारत ॥ ५.९६.२४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು. ಓ ಭರತವಂಶಜನೇ, ಪದೇ ಪದೇ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಅವನು ಇನ್ನೂ ಮಾತನಾಡಿದನು.
5.96.25
दम्भोद्भवो युद्धमिच्छन्नाह्वयत्येव तापसौ ।
ततो नरस्त्विषीकाणां मुष्टिमादाय भारत ॥ ५.९६.२५ ॥
ದಂಭೋದ್ಭವನು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ತಾಪಸರನ್ನು ಸವಾಲು ಹಾಕಿದನು. ಆಗ ಓ ಭರತವಂಶಜನೇ, ಆ ಮನುಷ್ಯನು ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಗಳ ಒಂದು ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು.
5.96.26
अब्रवीदेहि युद्ध्यस्व युद्धकामुक क्षत्रिय ।
सर्वशस्त्राणि चादत्स्व योजयस्व च वाहिनीम् ॥ ५.९६.२६ ॥
ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ಬಾ, ಯುದ್ಧಮಾಡು, ಯುದ್ಧಪ್ರಿಯ ಕ್ಷತ್ರಿಯನೇ! ಎಲ್ಲಾ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊ, ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸು.
5.96.27
अहं हि ते विनेष्यामि युद्धश्रद्धामितः परम् ।
यदाह्वयसि दर्पेण ब्राह्मणप्रमुखाञ्जनान् ॥ ५.९६.२७ ॥
ನಾನು ನಿನ್ನ ಯುದ್ಧದ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಇಂದಿನಿಂದಲೇ ತೊಲಗಿಸುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪ್ರಮುಖರನ್ನು ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಿರುವೆ.
5.96.28
यद्येतदस्त्रमस्मासु युक्तं तापस मन्यसे ।
एतेनापि त्वया योत्स्ये युद्धार्थी ह्यहमागतः ॥ ५.९६.२८ ॥
ಈ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬಳಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಓ ತಾಪಸನೇ, ಇದರಿಂದಲೇ ನಾನು ನಿನ್ನೊಡನೆ ಹೋರಾಡುವೆ; ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸಿಯೇ ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
5.96.29
इत्युक्त्वा शरवर्षेण सर्वतः समवाकिरत् ।
दम्भोद्भवस्तापसं तं जिवांसुः सहसैनिकः ॥ ५.९६.२९ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ತಾಪಸನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಬಯಕೆಯಿಂದ, ದಂಭೋದ್ಭವನು ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಡನ್ನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದನು.
5.96.30
तस्य तानस्यतो घोरानिषून्परतनुच्छिदः ।
कदर्थीकृत्य स मुनिरिषीकाभिः समार्पयत् ॥ ५.९६.३० ॥
ಅವನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಶತ್ರುಶರೀರಗಳನ್ನು ಚುಚ್ಚುವ ಆ ಭಯಂಕರ ಬಾಣಗಳನ್ನು ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಿ, ಆ ಮುನಿ ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಗಳಿಂದಲೇ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿದನು.
5.96.31
ततोऽस्मौ प्रासृजद्धोरमैषीकमपराजितः ।
अस्त्रमप्रतिसन्धेयं तदुद्भुतमिवाभवत् ॥ ५.९६.३१ ॥
ನಂತರ ಅಜೇಯನಾದ (ರಾಮನು) ಅವರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಭಯಂಕರ ಈಷೀಕಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು; ಅದು ತಡೆಯಲಾಗದ್ದಾಗಿದ್ದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ತೋರಿತು.
5.96.32
तेषामक्षीणि कर्णांश्च नासिकाश्चैव मायया ।
निमित्तवेधी स मुनिरीषीकाभिः समार्पयत् ॥ ५.९६.३२ ॥
ಆ ಮುನಿಯು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಗುರಿ ನೋಡಿ ಅವರ ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಮೂಗುಗಳನ್ನು ಈಷೀಕೆಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿದನು.
5.96.33
स दृष्ट्वा श्वेतमाकाशमिषीकाभिः समाचितम् ।
पादयोर्न्यपतद्राजा स्वस्ति मेस्त्विति चाब्रवीत् ॥ ५.९६.३३ ॥
ಈಷೀಕೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬಿಳಿಯ ಆಕಾಶವನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ರಾಜನು ಅವರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದು, "ನನಗೆ ಕ್ಷೇಮವಾಗಲಿ" ಎಂದನು.
5.96.34
तमब्रवीन्नरो राजञ्शरण्यः शरणैषिणाम् ।
ब्रह्मण्यो भव धर्मात्मा मा च स्मैवं पुनः कृथाः ॥ ५.९६.३४ ॥
ಆತನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಓ ರಾಜನೇ, ಶರಣು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಶರಣನಾಗು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿರು; ಇನ್ನು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಡ."
5.96.35
नैतादृक्पुरुषो राजन्क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ।
मनसा नृपशार्दूल भवेत्परपुरञ्जयः ॥ ५.९६.३५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಪುರುಷನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ನೃಪಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಅವನು ಶತ್ರುನಗರಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವನಾಗಿರಬೇಕು.
5.96.36
मा च दर्पसमाविष्टः वा तत्ते राजन्समाहितम् ।
कृतप्रज्ञो वीतलोभो निरहङ्कार आत्मवान् । ॥ ५.९६.३६ ॥
ರಾಜನೇ, ಗರ್ವದಿಂದ ತುಂಬಿರಬೇಡ. ನಿನಗೆ ತಕ್ಕುದು ಇದೇ: ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತನಾಗಿ, ಲೋಭರಹಿತನಾಗಿ, ಅಹಂಕಾರರಹಿತನಾಗಿ, ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯಾಗಿರುವುದು.
5.96.37
दान्तः क्षान्तो मृदुः सौम्य प्रजाः पालय पार्थिव ।
मास्म भूयः क्षिपेः कंचिदविदित्वा बलाबलम्। ॥ ५.९६.३७ ॥
ಸಂಯಮಿಯಾಗು, ಕ್ಷಮಾಶೀಲನಾಗು, ಮೃದುವಾಗು, ಸೌಮ್ಯನಾಗು; ಓ ರಾಜನೇ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸು. ಬಲಾಬಲವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಇನ್ನೆಂದೂ ಯಾರನ್ನೂ ಹೊಡೆಯಬೇಡ.
5.96.38
अनुज्ञातः स्वस्ति गच्च मैवं भूयः समाचरेः ।
कुशलं ब्राह्मणान्पृच्छेरावयोर्वचनाद्भृशम् ॥ ५.९६.३८ ॥
ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಕ್ಷೇಮದಿಂದ ಹೋಗು; ಇನ್ನು ಹೀಗೆ ವರ್ತಿಸಬೇಡ. ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮಾತಿನಂತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನಿನ್ನ ಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು.
5.96.39
ततो राजा तयोः पादावभिवाद्य महात्मनोः ।
प्रत्याजगाम स्वपुरं धर्मं चैवाचरद्भृशम् ॥ ५.९६.३९ ॥
ಆಗ ರಾಜನು ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾತ್ಮರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.
5.96.40
सुमहच्चापि तत्कर्म यन्नरेण कृतं पुरा ।
ततो गुणैः सुबहुभिः श्रेष्ठो नारायणोऽभवत् ॥ ५.९६.४० ॥
ಹಿಂದೆ ನರನು ಮಾಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಗುಣಗಳಿಂದ ನಾರಾಯಣನು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದನು.
5.96.41
तस्माद्यावद्धनुःश्रेष्ठे गाण्डीवेऽस्त्रं न युज्यते ।
तावत्त्वं मानमुत्सृज्य गच्छ राजन्धनञ्जयम् ॥ ५.९६.४१ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನುಸ್ಸಾದ ಗಾಂಡೀವದ ಮೇಲೆ ಅಸ್ತ್ರ ಹೂಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ರಾಜನೇ, ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಧನಂಜಯನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು.
5.96.42
काकुदीकं शुकं नाकमक्षिसन्तर्जनं तथा ।
सन्तानं नर्तकं घोरमास्यमोदकमष्टमम् ॥ ५.९६.४२ ॥
ಕಾಕುದೀಕ, ಶುಕ, ನಾಕ, ಅಕ್ಷಿಸಂತರ್ಜನ ಹಾಗೂ ಸಂತಾನ, ನರ್ತಕ, ಘೋರ, ಆಸ್ಯಮೋದಕ, ಎಂಟನೆಯದು.
5.96.43
एतैर्विद्धाः सर्व एव मरणं यान्ति मानवाः ।
उन्मत्ताश्च विचेष्टन्ते नष्टसंज्ञा विचेतसः ॥ ५.९६.४३ ॥
ಇವುಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಎಲ್ಲ ಮಾನವರೂ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ; ಉನ್ಮತ್ತರಂತೆ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದು ಮನಸ್ಸು ತಪ್ಪುತ್ತಾರೆ.
5.96.44
स्वपन्ति च प्लवन्ते च च्छर्दयन्ति च मानवाः ।
मूत्रयन्ते च सततं रुदन्ति च हसन्ति च ॥ ५.९६.४४ ॥
ಮಾನವರು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ, ತತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ, ವಾಂತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೂತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅಳುತ್ತಾರೆ, ನಗುತ್ತಾರೆ ಕೂಡ.
5.96.45
कामक्रोधौ लोभमोहौ मदमानौ तथैव च ।
मात्सर्याहङ्कुती चैव क्रमादेत उदाहृताः ॥ ५.९६.४५ ॥
ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ, ಮಾನ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾತ್ಸರ್ಯ, ಅಹಂಕಾರ — ಇವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
5.96.46
निर्माता सर्वलोकानामीश्वरः सर्वकर्मवित् ।
यस्य नारायणो बन्धुरर्जुनो दुःसहो युधि ॥ ५.९६.४६ ॥
ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಈಶ್ವರ, ಸಕಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನು; ನಾರಾಯಣ ಯಾರ ಬಂಧುವೋ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ಯಾರಿಗೆ ದುಃಸಹನೋ.
5.96.47
कस्तमुत्सहते जेतुं त्रिषु लोकेषु भारत ।
वीरं कपिध्वजं जिष्णुं यस्य नास्ति समो युधि ॥ ५.९६.४७ ॥
ಓ ಭಾರತ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಯಾರು ಧೈರ್ಯಮಾಡುವರು — ಆ ವೀರ, ಕಪಿಧ್ವಜ, ಜಯಶಾಲಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸಮಾನರಿಲ್ಲದವನನ್ನು?
5.96.48
असङ्ख्येया गुणाः पार्थे तद्विशिष्टो जनार्दनः ।
त्वमेव भूयो जानासि कुन्तीपुत्रं धनञ्जयम् ॥ ५.९६.४८ ॥
ಪಾರ್ಥನಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಣಗಳಿವೆ; ಜನಾರ್ದನನು ಅವನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಧನಂಜಯನನ್ನು ನೀನೇ ಮತ್ತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲ್ಲೆ.
5.96.49
नरनारायणौ यौ तौ तावेवार्जुनकेशवौ ।
विजानीहि महाराज प्रवीरौ पुरुषोत्तमौ ॥ ५.९६.४९ ॥
ನರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಯಾರೋ ಅವರೇ ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಕೇಶವ. ಮಹಾರಾಜನೇ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾವೀರರು, ಪುರುಷೋತ್ತಮರು ಎಂದು ತಿಳಿ.
5.96.50
यद्येतदेवं जानासि न च मामभिशङ्कसे ।
आर्यां मतिं समास्थाय शाम्य भारत पाण्डवैः ॥ ५.९६.५० ॥
ನೀನು ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ನನ್ನನ್ನು ಸಂದೇಹಿಸದಿದ್ದರೆ, ಉತ್ತಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಭಾರತ, ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಮಾಡಿಕೋ.
5.96.51
अथ चेन्मन्यसे श्रेयो न मे भेदो भवेदिति ।
प्रशाम्य भरतश्रेष्ठ मा च युद्धे मनः कृथाः ॥ ५.९६.५१ ॥
ಮತ್ತು, ನನ್ನ ಭೇದ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸಿ ಅದೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಶಾಂತನಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇಡಬೇಡ.
5.96.52
भवतां च कुरुश्रेष्ठ कुलं बहुमतं भुवि ।
तत्तथैवास्तु भद्रं ते स्वार्थमेवोपचिन्तय ॥ ५.९६.५२ ॥
ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಮ್ಮ ಕುಲವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇರಲಿ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಹಿತವನ್ನೇ ಯೋಚಿಸು.