ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.96.1
तस्मिन्नभिहिते वाक्ये केशवेन महात्मना ।
स्तिमिता हृष्टरोमाण आसन्सर्वे सभासदः ॥ ५.९६.१ ॥
ମହାତ୍ମା କେଶବ ସେହି ବାକ୍ୟ କହିବା ପରେ ସଭାର ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟ ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇଗଲେ; ସେମାନଙ୍କର ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା।
5.96.2
कस्स्विदुत्तरमेतेषां वक्तुमुत्सहते पुमान् ।
इति सर्वे मनोभिस्ते चिन्तयन्ति स्म पार्थिवाः ॥ ५.९६.२ ॥
'ଏମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ କିଏ ସାହସ କରିବ?' ଏହା ସମସ୍ତ ରାଜା ମନେ ମନେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
5.96.3
तथा तेषु च सर्वेषु तूष्णींभूतेषु राजसु ।
जामदग्न्य इदं वाक्यमब्रवीत्कुरुसंसदि ॥ ५.९६.३ ॥
ସମସ୍ତ ରାଜା ନୀରବ ହୋଇଯିବା ପରେ କୁରୁସଭାରେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ (ପରଶୁରାମ) ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
5.96.4
इमां मे सोपमां वाचं श्रृणु सत्यामशङ्कितः ।
तां श्रुत्वा श्रेय आदत्स्व यदि साध्विति मन्यसे ॥ ५.९६.४ ॥
ମୋର ଏହି ଉପମାଯୁକ୍ତ ସତ୍ୟ ବାକ୍ୟ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଶୁଣ; ତାହା ଶୁଣି ଯଦି ଠିକ୍ ମନେ ହୁଏ ତେବେ ତାହାର କଲ୍ୟାଣ ଗ୍ରହଣ କର।
5.96.5
राजा दम्भोद्भवो नाम सार्वभौमः पुराऽभवत् ।
अखिलां बुभुजे सर्वां पृथिवीमिति नः श्रुतम् ॥ ५.९६.५ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ଦମ୍ଭୋଦ୍ଭବ ନାମକ ଜଣେ ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଭୋଗ କରିଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
5.96.6
स स्म नित्यं निशापाये प्रातरुत्थाय वीर्यवान् ।
ब्राह्मणान्क्षत्रियान्वैश्यान्पृच्छन्नास्ते महारथः ॥ ५.९६.६ ॥
ସେହି ବୀର ମହାରଥୀ ପ୍ରତିଦିନ ରାତି ପାହିଲା ବେଳେ ଉଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରୁଥିଲେ।
5.96.7
अस्ति कश्चिद्विशिष्टो वा मद्विधो वा भवेद्युधि ।
शूद्रो वैश्यः क्षत्रियो वा ब्राह्मणो वाऽपि शस्त्रभृत् ॥ ५.९६.७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବା ମୋ ପରି କେହି ଅଛନ୍ତି କି? ଶୂଦ୍ର, ବୈଶ୍ୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ?
5.96.8
इति ब्रुवन्नन्वचरत्स राजा पृथिवीमिमाम् ।
दर्पेण महता मत्तः कञ्चिदन्यमचिन्तयन् ॥ ५.९६.८ ॥
ଏହିପରି କହି ସେ ରାଜା ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବୁଲିଲେ; ମହା ଅହଙ୍କାରରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ବି ଗଣନା ନ କରି।
5.96.9
तं च वैद्या अकृपणा ब्राह्मणाः सर्वतोऽभयाः ।
प्रत्यषेधन्त राजानं श्लाघमानं पुनः पुनः ॥ ५.९६.९ ॥
ନିର୍ଭୟ, ଦୀନତାହୀନ, ସର୍ବତ୍ର ଅଭୟ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସାରେ ରତ ସେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ନିବାରଣ କଲେ।
5.96.10
निषिध्यमानोऽप्यसकृत्पृच्छत्येव स वै द्विजान् ।
अतिमानं श्रिया मत्तं तमूचुर्ब्राह्मणास्तदा ॥ ५.९६.१० ॥
ବାରମ୍ବାର ନିବାରିତ ହେଲେ ବି ସେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ମତ୍ତ, ଅତିମାନୀ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
5.96.11
तपस्विनो महात्मानो वेदप्रत्ययदर्शिनः ।
उदीर्यमाणं राजानं क्रोधदीप्ता द्विजातयः ॥ ५.९६.११ ॥
ତପସ୍ୱୀ, ମହାତ୍ମା, ବେଦସତ୍ୟଦର୍ଶୀ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ, ରାଜା କହୁଥିବା ବେଳେ କ୍ରୋଧରେ ଜଳିଉଠିଲେ।
5.96.12
अनेकजयिनौ शङ्ख्ये यौ वै पुरुषसत्तमौ ।
तयोस्त्वं न समो राजन्भवितासि कदाचन ॥ ५.९६.१२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ଥର ବିଜୟୀ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସମାନ ତୁମେ କେବେ ହେବ ନାହିଁ, ହେ ରାଜନ୍।
5.96.13
एवमुक्तः स राजा तु पुनः पप्रच्छ तान्द्विजान् ।
क्व तौ वीरौ क्वजन्मानौ किंकर्माणौ च कौ च तौ ॥ ५.९६.१३ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ରାଜା ପୁନର୍ବାର ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ସେହି ଦୁଇ ବୀର କେଉଁଠି? କେଉଁଠି ଜନ୍ମିତ? କେଉଁ କର୍ମ କରନ୍ତି? ସେମାନେ କିଏ?"
5.96.14
नरो नारायणश्चैव तापसाविति नः श्रुतम् ।
आयातौ मानुषे लोके ताभ्यां युद्ध्यस्व पार्थिव ॥ ५.९६.१४ ॥
"ନର ଏବଂ ନାରାୟଣ ଦୁଇ ତପସ୍ବୀ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟଲୋକକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।"
5.96.15
श्रूयेते तौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ ।
तपो घोरमनिर्देश्यं तप्येते गन्धमादने ॥ ५.९६.१५ ॥
"ସେହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ନର ଏବଂ ନାରାୟଣ ଶୁଣାଯାଆନ୍ତି। ସେମାନେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି।"
5.96.16
स राजा महतीं सेनां योजयित्वा षडङ्गिनीम् ।
अमृष्यमाणः संप्रायाद्यत्र तावपराजितौ ॥ ५.९६.१६ ॥
"ସେହି ରାଜା ଛଅ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ବିଶାଳ ସେନା ସଜାଇ, ସହିପାରିନଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେହି ଦୁଇ ଅପରାଜିତ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।"
5.96.17
स गत्वा विषमं घोरं पर्वतं गन्धमादनम् ।
मार्गमाणोऽन्वगच्छत्तौ तापसौ वनमाश्रितौ ॥ ५.९६.१७ ॥
"ସେ ବିଷମ ଓ ଭୟଙ୍କର ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ, ବନରେ ଆଶ୍ରିତ ସେହି ଦୁଇ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଖୋଜି ସେମାନଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଗଲା।"
5.96.18
तौ दृष्ट्वा क्षुत्पिपासाभ्यां कृशौ धमनिसन्ततौ ।
शीतवातातपैश्चैव कर्शितौ पुरुषोत्तमौ ॥ ५.९६.१८ ॥
"ଭୋକ-ତୃଷାରେ କୃଶ, ଶିରାସମୂହ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଶୀତ, ବାୟୁ ଓ ଖରାରେ କ୍ଷୀଣ ସେହି ଦୁଇ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲା।"
5.96.19
अभिगम्योपसङ्गृह्य पर्यपृच्छदनामयम् ।
तमर्चित्वा मूलफलैरासनेनोदकेन च ॥ ५.९६.१९ ॥
ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଆଦରରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, କୁଶଳ ପଚାରିଲେ। ମୂଳ ଓ ଫଳ, ଆସନ ଓ ଜଳ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ସତ୍କାର କଲେ।
5.96.20
न्यमन्त्रयेतां राजानं किं कार्यं क्रियतामिति ।
ततस्तामानुपूर्वी स पुनरेवान्वकीर्तयत् ॥ ५.९६.२० ॥
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ରାଜାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ, 'କଣ କରିବାକୁ ହେବ, କୁହନ୍ତୁ।' ତା'ପରେ ସେ ସବୁକିଛି କ୍ରମାନୁସାରେ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।
5.96.21
बाहुभ्यां मे जिता भूमिर्निहताः सर्वशत्रवः ।
भवद्भ्यां युद्धमाकाङ्क्षन्नुपयातोऽस्मि पर्वतम् ॥ ५.९६.२१ ॥
ମୋ ବାହୁବଳରେ ପୃଥିବୀ ଜିତାଯାଇଛି, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଆପଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛା କରି ମୁଁ ଏହି ପର୍ବତକୁ ଆସିଛି।
5.96.22
आतिथ्यं दीयतामेतत्काङ्क्षितं मे चिरं प्रति ।
अपेतक्रोधलोभोऽयमाश्रमो राजसत्तम ॥ ५.९६.२२ ॥
ଏହି ଆତିଥ୍ୟ ଦିଆଯାଉ, ଯାହା ମୁଁ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଇଚ୍ଛା କରିଛି। ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଆଶ୍ରମ କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରହିତ।
5.96.23
न ह्यस्मिन्नाश्रमे युद्धं कुतः शस्त्रं कुतोऽनृजुः ।
अन्यत्र युद्धमाकाङ्क्ष बहवः क्षत्रियाः क्षितौ ॥ ५.९६.२३ ॥
ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ଯୁଦ୍ଧ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ଅସ୍ତ୍ର କେଉଁଠି, କପଟତା କେଉଁଠି? ଯୁଦ୍ଧ ଅନ୍ୟତ୍ର ଇଚ୍ଛା କର; ପୃଥିବୀରେ ବହୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି।
5.96.24
उच्यमानस्तथाऽपि स्म भूय एवाभ्यभाषत ।
पुनः पुनः क्षाम्यमाणः सान्त्व्यमानश्च भारत ॥ ५.९६.२४ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ପୁନର୍ବାର କହିଲା। ହେ ଭରତବଂଶଜ, ବାରମ୍ବାର କ୍ଷମା ମାଗି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଆଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ଆହୁରି କହିଲା।
5.96.25
दम्भोद्भवो युद्धमिच्छन्नाह्वयत्येव तापसौ ।
ततो नरस्त्विषीकाणां मुष्टिमादाय भारत ॥ ५.९६.२५ ॥
ଦମ୍ଭୋଦ୍ଭବ ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛା କରି ସେହି ଦୁଇ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିଲା। ତେବେ ହେ ଭରତ, ସେହି ମନୁଷ୍ୟ ନଳ ଖଣ୍ଡିକର ଏକ ମୁଠି ନେଇ।
5.96.26
अब्रवीदेहि युद्ध्यस्व युद्धकामुक क्षत्रिय ।
सर्वशस्त्राणि चादत्स्व योजयस्व च वाहिनीम् ॥ ५.९६.२६ ॥
ସେ କହିଲେ: ଆସ, ଯୁଦ୍ଧ କର, ହେ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ! ସବୁ ଅସ୍ତ୍ର ନିଅ ଏବଂ ତୁମ ସେନାକୁ ସଜାଅ।
5.96.27
अहं हि ते विनेष्यामि युद्धश्रद्धामितः परम् ।
यदाह्वयसि दर्पेण ब्राह्मणप्रमुखाञ्जनान् ॥ ५.९६.२७ ॥
ମୁଁ ଆଜିଠାରୁ ତୁମ ଯୁଦ୍ଧ-ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦୂର କରିବି, କାରଣ ତୁମେ ଅହଂକାରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରମୁଖମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛ।
5.96.28
यद्येतदस्त्रमस्मासु युक्तं तापस मन्यसे ।
एतेनापि त्वया योत्स्ये युद्धार्थी ह्यहमागतः ॥ ५.९६.२८ ॥
ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଆମ ଉପରେ ପ୍ରୟୋଗ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଭାବୁଛ, ହେ ତପସ୍ୱୀ, ତେବେ ଏହା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ଯୁଦ୍ଧ-ଇଚ୍ଛାରେ ହିଁ ମୁଁ ଆସିଛି।
5.96.29
इत्युक्त्वा शरवर्षेण सर्वतः समवाकिरत् ।
दम्भोद्भवस्तापसं तं जिवांसुः सहसैनिकः ॥ ५.९६.२९ ॥
ଏହା କହି, ସେହି ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ଦମ୍ଭୋଦ୍ଭବ ସେନା ସହିତ ହଠାତ୍ ସବୁ ଦିଗରୁ ବାଣବର୍ଷଣରେ ତାଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲା।
5.96.30
तस्य तानस्यतो घोरानिषून्परतनुच्छिदः ।
कदर्थीकृत्य स मुनिरिषीकाभिः समार्पयत् ॥ ५.९६.३० ॥
ସେ ଚଳାଉଥିବା ଶତ୍ରୁଦେହ ଭେଦକାରୀ ସେହି ଭୟଙ୍କର ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରି, ସେହି ମୁନି ନଳ ଖଣ୍ଡିକରେ ହିଁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।
5.96.31
ततोऽस्मौ प्रासृजद्धोरमैषीकमपराजितः ।
अस्त्रमप्रतिसन्धेयं तदुद्भुतमिवाभवत् ॥ ५.९६.३१ ॥
ତା'ପରେ ଅପରାଜିତ (ରାମ) ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଈଷୀକ ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ତାହା ଅପ୍ରତିରୋଧ୍ୟ ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା।
5.96.32
तेषामक्षीणि कर्णांश्च नासिकाश्चैव मायया ।
निमित्तवेधी स मुनिरीषीकाभिः समार्पयत् ॥ ५.९६.३२ ॥
ସେହି ମୁନି ମାୟାଯୋଗେ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦୀ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କ ଆଖି, କାନ ଓ ନାକ ଈଷୀକରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
5.96.33
स दृष्ट्वा श्वेतमाकाशमिषीकाभिः समाचितम् ।
पादयोर्न्यपतद्राजा स्वस्ति मेस्त्विति चाब्रवीत् ॥ ५.९६.३३ ॥
ଈଷୀକରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଧଳା ଆକାଶ ଦେଖି ସେ ରାଜା ସେମାନଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ି କହିଲେ, "ମୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।"
5.96.34
तमब्रवीन्नरो राजञ्शरण्यः शरणैषिणाम् ।
ब्रह्मण्यो भव धर्मात्मा मा च स्मैवं पुनः कृथाः ॥ ५.९६.३४ ॥
ସେ ତାକୁ କହିଲେ: "ହେ ରାଜନ, ଶରଣପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କର ଶରଣ ହୁଅ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ ଓ ଧର୍ମାତ୍ମା ହୁଅ; ପୁନର୍ବାର ଏପରି କରନାହିଁ।"
5.96.35
नैतादृक्पुरुषो राजन्क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ।
मनसा नृपशार्दूल भवेत्परपुरञ्जयः ॥ ५.९६.३५ ॥
ହେ ରାଜନ, କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବା ପୁରୁଷ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କରେ ନାହିଁ। ହେ ନୃପଶାର୍ଦୂଳ, ସେ ଶତ୍ରୁନଗର ଜୟୀ ହେବା ଉଚିତ।
5.96.36
मा च दर्पसमाविष्टः वा तत्ते राजन्समाहितम् ।
कृतप्रज्ञो वीतलोभो निरहङ्कार आत्मवान् । ॥ ५.९६.३६ ॥
ହେ ରାଜନ, ଗର୍ବରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅ ନାହିଁ। ତୁମ ପାଇଁ ଏହା ଉଚିତ: ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ, ଲୋଭରହିତ, ଅହଂକାରରହିତ ଓ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ହେବା।
5.96.37
दान्तः क्षान्तो मृदुः सौम्य प्रजाः पालय पार्थिव ।
मास्म भूयः क्षिपेः कंचिदविदित्वा बलाबलम्। ॥ ५.९६.३७ ॥
ସଂଯମୀ, କ୍ଷମାଶୀଳ, ମୃଦୁ ଓ ସୌମ୍ୟ ହୁଅ; ହେ ରାଜନ୍, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପାଳନ କର। ବଳାବଳ ନ ଜାଣି ପୁନର୍ବାର କାହାକୁ ଆଘାତ କରନା।
5.96.38
अनुज्ञातः स्वस्ति गच्च मैवं भूयः समाचरेः ।
कुशलं ब्राह्मणान्पृच्छेरावयोर्वचनाद्भृशम् ॥ ५.९६.३८ ॥
ଅନୁମତି ପାଇ କଲ୍ୟାଣ ସହ ଯାଅ; ପୁନର୍ବାର ଏପରି ଆଚରଣ କର ନାହିଁ। ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ କଥାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତୁମର କୁଶଳ ପଚାର।
5.96.39
ततो राजा तयोः पादावभिवाद्य महात्मनोः ।
प्रत्याजगाम स्वपुरं धर्मं चैवाचरद्भृशम् ॥ ५.९६.३९ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ସେହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ଧର୍ମାଚରଣ କଲେ।
5.96.40
सुमहच्चापि तत्कर्म यन्नरेण कृतं पुरा ।
ततो गुणैः सुबहुभिः श्रेष्ठो नारायणोऽभवत् ॥ ५.९६.४० ॥
ପୂର୍ବେ ନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଅତି ମହାନ କର୍ମ ଓ ବହୁ ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ନାରାୟଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇଥିଲେ।
5.96.41
तस्माद्यावद्धनुःश्रेष्ठे गाण्डीवेऽस्त्रं न युज्यते ।
तावत्त्वं मानमुत्सृज्य गच्छ राजन्धनञ्जयम् ॥ ५.९६.४१ ॥
ଅତଏବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ଗାଣ୍ଡୀବରେ ଅସ୍ତ୍ର ଯୋଡ଼ାଯିବା ପୂର୍ବରୁ, ହେ ରାଜନ୍, ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କରି ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ।
5.96.42
काकुदीकं शुकं नाकमक्षिसन्तर्जनं तथा ।
सन्तानं नर्तकं घोरमास्यमोदकमष्टमम् ॥ ५.९६.४२ ॥
କାକୁଦୀକ, ଶୁକ, ନାକ, ଅକ୍ଷିସନ୍ତର୍ଜନ, ଓ ସନ୍ତାନ, ନର୍ତକ, ଘୋର, ଆସ୍ୟମୋଦକ, ଅଷ୍ଟମ।
5.96.43
एतैर्विद्धाः सर्व एव मरणं यान्ति मानवाः ।
उन्मत्ताश्च विचेष्टन्ते नष्टसंज्ञा विचेतसः ॥ ५.९६.४३ ॥
ଏମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଉନ୍ମତ୍ତ ପରି ଛଟପଟ ହୁଅନ୍ତି, ଚେତନା ହରାଇ ବିଚେତନ ହୁଅନ୍ତି।
5.96.44
स्वपन्ति च प्लवन्ते च च्छर्दयन्ति च मानवाः ।
मूत्रयन्ते च सततं रुदन्ति च हसन्ति च ॥ ५.९६.४४ ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଶୁଅନ୍ତି, ଟଳନ୍ତି, ବାନ୍ତି କରନ୍ତି; ନିରନ୍ତର ପରିସ୍ରା କରନ୍ତି, କାନ୍ଦନ୍ତି ଓ ହସନ୍ତି ମଧ୍ୟ।
5.96.45
कामक्रोधौ लोभमोहौ मदमानौ तथैव च ।
मात्सर्याहङ्कुती चैव क्रमादेत उदाहृताः ॥ ५.९६.४५ ॥
କାମ ଓ କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ ଓ ମୋହ, ମଦ ଓ ମାନ, ଏବଂ ସେହିପରି ମାତ୍ସର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅହଙ୍କାର — ଏଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମାନୁସାରେ କୁହାଯାଇଛି।
5.96.46
निर्माता सर्वलोकानामीश्वरः सर्वकर्मवित् ।
यस्य नारायणो बन्धुरर्जुनो दुःसहो युधि ॥ ५.९६.४६ ॥
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଈଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ କର୍ମ ଜାଣନ୍ତି; ନାରାୟଣ ଯାହାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନ ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃସହ।
5.96.47
कस्तमुत्सहते जेतुं त्रिषु लोकेषु भारत ।
वीरं कपिध्वजं जिष्णुं यस्य नास्ति समो युधि ॥ ५.९६.४७ ॥
ହେ ଭାରତ, ତ୍ରିଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ କିଏ ସାହସ କରିବ — ସେହି ବୀର, କପିଧ୍ୱଜ, ବିଜୟୀ, ଯାହାଙ୍କ ସମାନ ଯୁଦ୍ଧରେ କେହି ନାହାଁନ୍ତି?
5.96.48
असङ्ख्येया गुणाः पार्थे तद्विशिष्टो जनार्दनः ।
त्वमेव भूयो जानासि कुन्तीपुत्रं धनञ्जयम् ॥ ५.९६.४८ ॥
ପାର୍ଥଙ୍କଠାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣ ଅଛି, ଏବଂ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତାଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ତୁମେ ହିଁ ପୁଣି ଭଲ ଭାବେ ଜାଣ।
5.96.49
नरनारायणौ यौ तौ तावेवार्जुनकेशवौ ।
विजानीहि महाराज प्रवीरौ पुरुषोत्तमौ ॥ ५.९६.४९ ॥
ନର ଓ ନାରାୟଣ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ହିଁ ଅର୍ଜୁନ ଓ କେଶବ। ହେ ମହାରାଜ, ଜାଣ ଯେ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ମହାବୀର ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
5.96.50
यद्येतदेवं जानासि न च मामभिशङ्कसे ।
आर्यां मतिं समास्थाय शाम्य भारत पाण्डवैः ॥ ५.९६.५० ॥
ଯଦି ତୁମେ ଏହା ଏପରି ଜାଣ ଏବଂ ମୋତେ ସନ୍ଦେହ ନ କର, ତେବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧି ଅବଲମ୍ବନ କରି, ହେ ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତି କର।
5.96.51
अथ चेन्मन्यसे श्रेयो न मे भेदो भवेदिति ।
प्रशाम्य भरतश्रेष्ठ मा च युद्धे मनः कृथाः ॥ ५.९६.५१ ॥
ଏବଂ ଯଦି ତୁମେ ମନେ କର ଯେ ଏହା ଶ୍ରେୟସ୍କର ଏବଂ ମୋ ସହିତ ଭେଦ ହେବ ନାହିଁ, ତେବେ ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତ ହୁଅ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ମନ ଦିଅ ନାହିଁ।
5.96.52
भवतां च कुरुश्रेष्ठ कुलं बहुमतं भुवि ।
तत्तथैवास्तु भद्रं ते स्वार्थमेवोपचिन्तय ॥ ५.९६.५२ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ବଂଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ। ତାହା ସେପରି ହେଉ, ତୁମର କଲ୍ୟାଣ ହେଉ; ନିଜର ହିତ ବିଷୟରେ ହିଁ ଚିନ୍ତା କର।