ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.96.1
तस्मिन्नभिहिते वाक्ये केशवेन महात्मना ।
स्तिमिता हृष्टरोमाण आसन्सर्वे सभासदः ॥ ५.९६.१ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਸਤਬਧ ਰਹਿ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
5.96.2
कस्स्विदुत्तरमेतेषां वक्तुमुत्सहते पुमान् ।
इति सर्वे मनोभिस्ते चिन्तयन्ति स्म पार्थिवाः ॥ ५.९६.२ ॥
'ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ?' ਇਹ ਸਭ ਰਾਜੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ।
5.96.3
तथा तेषु च सर्वेषु तूष्णींभूतेषु राजसु ।
जामदग्न्य इदं वाक्यमब्रवीत्कुरुसंसदि ॥ ५.९६.३ ॥
ਜਦੋਂ ਸਭ ਰਾਜੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਕੁਰੂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾਮਦਗਨਯ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
5.96.4
इमां मे सोपमां वाचं श्रृणु सत्यामशङ्कितः ।
तां श्रुत्वा श्रेय आदत्स्व यदि साध्विति मन्यसे ॥ ५.९६.४ ॥
ਮੇਰੇ ਇਸ ਉਪਮਾ ਵਾਲੇ ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੰਕਾ ਦੇ ਸੁਣੋ; ਇਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਜੇ ਠੀਕ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਭਲਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ।
5.96.5
राजा दम्भोद्भवो नाम सार्वभौमः पुराऽभवत् ।
अखिलां बुभुजे सर्वां पृथिवीमिति नः श्रुतम् ॥ ५.९६.५ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੰਭੋਦਭਵ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਰਵਭੌਮ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਭੋਗੀ ਸੀ।
5.96.6
स स्म नित्यं निशापाये प्रातरुत्थाय वीर्यवान् ।
ब्राह्मणान्क्षत्रियान्वैश्यान्पृच्छन्नास्ते महारथः ॥ ५.९६.६ ॥
ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਮਹਾਰਥੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰਾਤ ਬੀਤਣ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
5.96.7
अस्ति कश्चिद्विशिष्टो वा मद्विधो वा भवेद्युधि ।
शूद्रो वैश्यः क्षत्रियो वा ब्राह्मणो वाऽपि शस्त्रभृत् ॥ ५.९६.७ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸ਼ੂਦਰ, ਵੈਸ਼ ਜਾਂ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ?
5.96.8
इति ब्रुवन्नन्वचरत्स राजा पृथिवीमिमाम् ।
दर्पेण महता मत्तः कञ्चिदन्यमचिन्तयन् ॥ ५.९६.८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰਾਜਾ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ; ਵੱਡੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।
5.96.9
तं च वैद्या अकृपणा ब्राह्मणाः सर्वतोऽभयाः ।
प्रत्यषेधन्त राजानं श्लाघमानं पुनः पुनः ॥ ५.९६.९ ॥
ਨਿਡਰ, ਦੀਨਤਾ-ਰਹਿਤ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਭੈ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਕਿਆ।
5.96.10
निषिध्यमानोऽप्यसकृत्पृच्छत्येव स वै द्विजान् ।
अतिमानं श्रिया मत्तं तमूचुर्ब्राह्मणास्तदा ॥ ५.९६.१० ॥
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਅਤਿਮਾਨੀ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਮਸਤ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
5.96.11
तपस्विनो महात्मानो वेदप्रत्ययदर्शिनः ।
उदीर्यमाणं राजानं क्रोधदीप्ता द्विजातयः ॥ ५.९६.११ ॥
ਤਪਸਵੀ, ਮਹਾਤਮਾ, ਵੇਦ ਦੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉੱਠੇ।
5.96.12
अनेकजयिनौ शङ्ख्ये यौ वै पुरुषसत्तमौ ।
तयोस्त्वं न समो राजन्भवितासि कदाचन ॥ ५.९६.१२ ॥
ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਂਗਾ।
5.96.13
एवमुक्तः स राजा तु पुनः पप्रच्छ तान्द्विजान् ।
क्व तौ वीरौ क्वजन्मानौ किंकर्माणौ च कौ च तौ ॥ ५.९६.१३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਕਿੱਥੇ ਜਨਮੇ ਹਨ? ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਉਹ ਕੌਣ ਹਨ?"
5.96.14
नरो नारायणश्चैव तापसाविति नः श्रुतम् ।
आयातौ मानुषे लोके ताभ्यां युद्ध्यस्व पार्थिव ॥ ५.९६.१४ ॥
"ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੋਵੇਂ ਤਪਸਵੀ ਹਨ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਯੁੱਧ ਕਰ।"
5.96.15
श्रूयेते तौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ ।
तपो घोरमनिर्देश्यं तप्येते गन्धमादने ॥ ५.९६.१५ ॥
"ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਤਮਾ ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਘੋਰ ਅਤੇ ਅਕਹਿ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।"
5.96.16
स राजा महतीं सेनां योजयित्वा षडङ्गिनीम् ।
अमृष्यमाणः संप्रायाद्यत्र तावपराजितौ ॥ ५.९६.१६ ॥
"ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਸਜਾ ਕੇ, ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਦਿਆਂ, ਉੱਥੇ ਵੱਲ ਚਾਲੇ ਪਾਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਜਿੱਤ ਸਨ।"
5.96.17
स गत्वा विषमं घोरं पर्वतं गन्धमादनम् ।
मार्गमाणोऽन्वगच्छत्तौ तापसौ वनमाश्रितौ ॥ ५.९६.१७ ॥
"ਉਹ ਔਖੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ।"
5.96.18
तौ दृष्ट्वा क्षुत्पिपासाभ्यां कृशौ धमनिसन्ततौ ।
शीतवातातपैश्चैव कर्शितौ पुरुषोत्तमौ ॥ ५.९६.१८ ॥
"ਭੁੱਖ-ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਨਸਾਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਠੰਢ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।"
5.96.19
अभिगम्योपसङ्गृह्य पर्यपृच्छदनामयम् ।
तमर्चित्वा मूलफलैरासनेनोदकेन च ॥ ५.९६.१९ ॥
ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਖੈਰ-ਸੁੱਖ ਪੁੱਛੀ। ਕੰਦ-ਮੂਲ, ਫਲ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
5.96.20
न्यमन्त्रयेतां राजानं किं कार्यं क्रियतामिति ।
ततस्तामानुपूर्वी स पुनरेवान्वकीर्तयत् ॥ ५.९६.२० ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, 'ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਦੱਸੋ।' ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ।
5.96.21
बाहुभ्यां मे जिता भूमिर्निहताः सर्वशत्रवः ।
भवद्भ्यां युद्धमाकाङ्क्षन्नुपयातोऽस्मि पर्वतम् ॥ ५.९६.२१ ॥
ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।
5.96.22
आतिथ्यं दीयतामेतत्काङ्क्षितं मे चिरं प्रति ।
अपेतक्रोधलोभोऽयमाश्रमो राजसत्तम ॥ ५.९६.२२ ॥
ਇਹ ਮਹਿਮਾਨ-ਨਵਾਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
5.96.23
न ह्यस्मिन्नाश्रमे युद्धं कुतः शस्त्रं कुतोऽनृजुः ।
अन्यत्र युद्धमाकाङ्क्ष बहवः क्षत्रियाः क्षितौ ॥ ५.९६.२३ ॥
ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਸ਼ਸਤਰ ਕਿੱਥੇ, ਛਲ ਕਿੱਥੇ? ਯੁੱਧ ਹੋਰ ਥਾਂ ਲੋਚੋ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੱਤਰੀ ਹਨ।
5.96.24
उच्यमानस्तथाऽपि स्म भूय एवाभ्यभाषत ।
पुनः पुनः क्षाम्यमाणः सान्त्व्यमानश्च भारत ॥ ५.९६.२४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ। ਹੇ ਭਰਤ-ਵੰਸ਼ੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ ਜਾਣ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਹੋਰ ਬੋਲਿਆ।
5.96.25
दम्भोद्भवो युद्धमिच्छन्नाह्वयत्येव तापसौ ।
ततो नरस्त्विषीकाणां मुष्टिमादाय भारत ॥ ५.९६.२५ ॥
ਦੰਭੋਦ੍ਭਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਤਦ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਲੈ ਕੇ।
5.96.26
अब्रवीदेहि युद्ध्यस्व युद्धकामुक क्षत्रिय ।
सर्वशस्त्राणि चादत्स्व योजयस्व च वाहिनीम् ॥ ५.९६.२६ ॥
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਆ, ਯੁੱਧ ਕਰ, ਹੇ ਯੁੱਧ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਖੱਤਰੀ! ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰ ਚੁੱਕ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਜਾ।
5.96.27
अहं हि ते विनेष्यामि युद्धश्रद्धामितः परम् ।
यदाह्वयसि दर्पेण ब्राह्मणप्रमुखाञ्जनान् ॥ ५.९६.२७ ॥
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਹੁਣੇ ਤੋਂ ਹੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦਾ ਹੈਂ।
5.96.28
यद्येतदस्त्रमस्मासु युक्तं तापस मन्यसे ।
एतेनापि त्वया योत्स्ये युद्धार्थी ह्यहमागतः ॥ ५.९६.२८ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵਰਤਣਾ ਠੀਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਤਾਂ ਇਸੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਆਇਆ ਹਾਂ।
5.96.29
इत्युक्त्वा शरवर्षेण सर्वतः समवाकिरत् ।
दम्भोद्भवस्तापसं तं जिवांसुः सहसैनिकः ॥ ५.९६.२९ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦੰਭੋਦ੍ਭਵ ਨੇ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਅਚਾਨਕ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
5.96.30
तस्य तानस्यतो घोरानिषून्परतनुच्छिदः ।
कदर्थीकृत्य स मुनिरिषीकाभिः समार्पयत् ॥ ५.९६.३० ॥
ਉਸ ਦੇ ਚਲਾਏ ਹੋਏ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜਵਾਬੀ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
5.96.31
ततोऽस्मौ प्रासृजद्धोरमैषीकमपराजितः ।
अस्त्रमप्रतिसन्धेयं तदुद्भुतमिवाभवत् ॥ ५.९६.३१ ॥
ਫਿਰ ਅਜੇਤੂ (ਰਾਮ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਈਸ਼ੀਕ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡਿਆ; ਉਹ ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਜਾਪਿਆ।
5.96.32
तेषामक्षीणि कर्णांश्च नासिकाश्चैव मायया ।
निमित्तवेधी स मुनिरीषीकाभिः समार्पयत् ॥ ५.९६.३२ ॥
ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਕੰਨਾਂ ਅਤੇ ਨੱਕਾਂ ਨੂੰ ਈਸ਼ੀਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
5.96.33
स दृष्ट्वा श्वेतमाकाशमिषीकाभिः समाचितम् ।
पादयोर्न्यपतद्राजा स्वस्ति मेस्त्विति चाब्रवीत् ॥ ५.९६.३३ ॥
ਈਸ਼ੀਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਚਿੱਟੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ।"
5.96.34
तमब्रवीन्नरो राजञ्शरण्यः शरणैषिणाम् ।
ब्रह्मण्यो भव धर्मात्मा मा च स्मैवं पुनः कृथाः ॥ ५.९६.३४ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਰਨ ਲੋੜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਰਣ ਬਣ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋ; ਫਿਰ ਕਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰੀਂ।"
5.96.35
नैतादृक्पुरुषो राजन्क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ।
मनसा नृपशार्दूल भवेत्परपुरञ्जयः ॥ ५.९६.३५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਸ਼ੱਤ੍ਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
5.96.36
मा च दर्पसमाविष्टः वा तत्ते राजन्समाहितम् ।
कृतप्रज्ञो वीतलोभो निरहङ्कार आत्मवान् । ॥ ५.९६.३६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਨਾ ਰਹਿ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹੀ ਉਚਿਤ ਹੈ: ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਲੋਭ-ਰਹਿਤ, ਹਉਮੈ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਜਮੀ ਬਣਨਾ।
5.96.37
दान्तः क्षान्तो मृदुः सौम्य प्रजाः पालय पार्थिव ।
मास्म भूयः क्षिपेः कंचिदविदित्वा बलाबलम्। ॥ ५.९६.३७ ॥
ਸੰਜਮੀ, ਖਿਮਾਵਾਨ, ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਸੌਮ੍ਯ ਬਣ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ। ਬਲ ਅਤੇ ਨਿਰਬਲਤਾ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਨਾ ਕਰ।
5.96.38
अनुज्ञातः स्वस्ति गच्च मैवं भूयः समाचरेः ।
कुशलं ब्राह्मणान्पृच्छेरावयोर्वचनाद्भृशम् ॥ ५.९६.३८ ॥
ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਕਲਿਆਣ ਨਾਲ ਜਾ; ਫਿਰ ਅਜਿਹਾ ਆਚਰਣ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਖ਼ਬਰ-ਸਾਰ ਪੁੱਛੀਂ।
5.96.39
ततो राजा तयोः पादावभिवाद्य महात्मनोः ।
प्रत्याजगाम स्वपुरं धर्मं चैवाचरद्भृशम् ॥ ५.९६.३९ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕੀਤਾ।
5.96.40
सुमहच्चापि तत्कर्म यन्नरेण कृतं पुरा ।
ततो गुणैः सुबहुभिः श्रेष्ठो नारायणोऽभवत् ॥ ५.९६.४० ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਨਰ ਨੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਾਰਾਇਣ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ ਗਏ।
5.96.41
तस्माद्यावद्धनुःश्रेष्ठे गाण्डीवेऽस्त्रं न युज्यते ।
तावत्त्वं मानमुत्सृज्य गच्छ राजन्धनञ्जयम् ॥ ५.९६.४१ ॥
ਇਸ ਲਈ ਜਦ ਤੱਕ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਸ਼ ਗਾਂਡੀਵ ਉੱਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਾਣ ਛੱਡ ਕੇ ਧਨੰਜਯ ਕੋਲ ਜਾ।
5.96.42
काकुदीकं शुकं नाकमक्षिसन्तर्जनं तथा ।
सन्तानं नर्तकं घोरमास्यमोदकमष्टमम् ॥ ५.९६.४२ ॥
ਕਾਕੁਦੀਕ, ਸ਼ੁਕ, ਨਾਕ, ਅਕਸ਼ਿਸੰਤਰਜਨ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ, ਨਰਤਕ, ਘੋਰ, ਆਸ੍ਯਮੋਦਕ, ਅੱਠਵਾਂ।
5.96.43
एतैर्विद्धाः सर्व एव मरणं यान्ति मानवाः ।
उन्मत्ताश्च विचेष्टन्ते नष्टसंज्ञा विचेतसः ॥ ५.९६.४३ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਉਨਮਾਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਤੜਫਦੇ ਹਨ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਕੇ ਮਨ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.96.44
स्वपन्ति च प्लवन्ते च च्छर्दयन्ति च मानवाः ।
मूत्रयन्ते च सततं रुदन्ति च हसन्ति च ॥ ५.९६.४४ ॥
ਮਨੁੱਖ ਸੌਂਦੇ ਹਨ, ਡਗਮਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਲਟੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਲਗਾਤਾਰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰੋਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੱਸਦੇ ਵੀ ਹਨ।
5.96.45
कामक्रोधौ लोभमोहौ मदमानौ तथैव च ।
मात्सर्याहङ्कुती चैव क्रमादेत उदाहृताः ॥ ५.९६.४५ ॥
ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ, ਮਦ ਤੇ ਮਾਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਰਖਾ ਤੇ ਹੰਕਾਰ — ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
5.96.46
निर्माता सर्वलोकानामीश्वरः सर्वकर्मवित् ।
यस्य नारायणो बन्धुरर्जुनो दुःसहो युधि ॥ ५.९६.४६ ॥
ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਈਸ਼ਵਰ, ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਨਾਰਾਇਣ ਜਿਸਦਾ ਬੰਧੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਜਿਸ ਲਈ ਦੁਸਹ ਹੈ।
5.96.47
कस्तमुत्सहते जेतुं त्रिषु लोकेषु भारत ।
वीरं कपिध्वजं जिष्णुं यस्य नास्ति समो युधि ॥ ५.९६.४७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ — ਉਹ ਵੀਰ, ਕਪਿਧੁਜ, ਜੇਤੂ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ?
5.96.48
असङ्ख्येया गुणाः पार्थे तद्विशिष्टो जनार्दनः ।
त्वमेव भूयो जानासि कुन्तीपुत्रं धनञ्जयम् ॥ ५.९६.४८ ॥
ਪਾਰਥ ਵਿੱਚ ਅਸੰਖ ਗੁਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਤੂੰ ਹੀ ਫਿਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।
5.96.49
नरनारायणौ यौ तौ तावेवार्जुनकेशवौ ।
विजानीहि महाराज प्रवीरौ पुरुषोत्तमौ ॥ ५.९६.४९ ॥
ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਜੋ ਹਨ, ਉਹੀ ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਣੋ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਵੀਰ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਹਨ।
5.96.50
यद्येतदेवं जानासि न च मामभिशङ्कसे ।
आर्यां मतिं समास्थाय शाम्य भारत पाण्डवैः ॥ ५.९६.५० ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉੱਤਮ ਬੁੱਧੀ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰ।
5.96.51
अथ चेन्मन्यसे श्रेयो न मे भेदो भवेदिति ।
प्रशाम्य भरतश्रेष्ठ मा च युद्धे मनः कृथाः ॥ ५.९६.५१ ॥
ਅਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਇਹੀ ਭਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨਾ ਲਗਾ।
5.96.52
भवतां च कुरुश्रेष्ठ कुलं बहुमतं भुवि ।
तत्तथैवास्तु भद्रं ते स्वार्थमेवोपचिन्तय ॥ ५.९६.५२ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੁਲ ਬਹੁਤ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿੱਤ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰ।