મહાભારત · અધ્યાય 5.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.97.1
जामदग्न्यवचः श्रुत्वा कण्वेऽपि भगवानृषिः ।
दुर्योधनमिदं वाक्यमब्रवीत्कुरुसंसदि ॥ ५.९७.१ ॥
જામદગ્ન્ય (પરશુરામ)ના વચન સાંભળીને ભગવાન ઋષિ કણ્વે પણ કુરુસભામાં દુર્યોધનને આ વાક્ય કહ્યું.
5.97.2
अक्षयश्चाव्ययश्चैव ब्रह्मा लोकपितामहः ।
तथैव भगवन्तौ तौ नरनारायणावृषी ॥ ५.९७.२ ॥
અક્ષય અને અવ્યય એવા બ્રહ્મા લોકપિતામહ છે; તેવી જ રીતે તે બે ભગવાન નર-નારાયણ ઋષિઓ પણ છે.
5.97.3
आदित्यानां हि सर्वेषां विष्णुरेकः सनातनः ।
अजथ्यश्चाव्ययश्चैव शाश्वतः प्रभुरीश्वरः ॥ ५.९७.३ ॥
બધા આદિત્યોમાં વિષ્ણુ એકલા સનાતન છે; તે અજન્મા, અવ્યય, શાશ્વત, પ્રભુ અને ઈશ્વર છે.
5.97.4
निमित्तमरणाश्चान्ये चन्द्रसूर्यौ मही जलम् ।
वायुरग्निस्तथाऽऽकाशं ग्रहास्तारागणास्तथा ॥ ५.९७.४ ॥
નિમિત્તથી મૃત્યુ પામનારા બીજા; ચંદ્ર-સૂર્ય, પૃથ્વી, જળ, વાયુ, અગ્નિ, આકાશ, ગ્રહો અને તારાગણો પણ તેવા જ.
5.97.5
ते च क्षयान्ते जगतो हित्वा लोकत्रयं सदा ।
क्षयं गच्छन्ति वै सर्वे सृज्यन्ते च पुनः पुनः ॥ ५.९७.५ ॥
જગતના ક્ષયના અંતે તેઓ બધા ત્રણે લોકને છોડીને સદા ક્ષય પામે છે; અને ફરી ફરી સર્જાય છે.
5.97.6
मुहूर्तमरणास्त्वन्ये मानुषा मूगपक्षिणः ।
तैर्यग्योन्याश्च ये चान्ये जीवलोकचरास्तथा ॥ ५.९७.६ ॥
પરંતુ ક્ષણમાત્રમાં મૃત્યુ પામનારા બીજા મનુષ્યો, પશુ અને પક્ષીઓ છે; તેમની સાથે તિર્યગ્યોનિમાં જન્મેલા અને જીવલોકમાં વિચરતા બીજા પણ તેવા જ.
5.97.7
भूयिष्ठेन तु राजानः श्रियं भुक्त्वाऽऽयुषः क्षये ।
तरुणाः प्रतिपद्यन्ते भोक्तुं सुकृतदुष्कृते ॥ ५.९७.७ ॥
રાજાઓ આયુષ્યના અંતે અપાર સંપત્તિ ભોગવીને, સુકૃત અને દુષ્કૃતનાં ફળ ભોગવવા યુવાન રૂપે ફરી જન્મ લે છે.
5.97.8
स भवान्धर्मपुत्रेण शमं कर्तुमिहार्हसि ।
पाण्डवाः कुरवश्चैव पालयन्तु वसुन्धरान् ॥ ५.९७.८ ॥
તેથી તમારે અહીં ધર્મપુત્ર સાથે શાંતિ કરવી યોગ્ય છે. પાંડવો અને કૌરવો પૃથ્વીનું પાલન કરે.
5.97.9
बलवानहमित्येव न मन्तव्यं सुयोधन ।
बलवन्तो बलिभ्यो हि दृश्यन्ते पूरुषर्षभ ॥ ५.९७.९ ॥
'હું બળવાન છું' એવું માનવું ન જોઈએ, સુયોધન. હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, બળવાનો પણ વધુ બળવાનોથી હારેલા જોવા મળે છે.
5.97.10
न बलं बलिनां मध्ये बलं भवति कौरव ।
बलवन्तो हि ते सर्वे पाण्डवा देवविक्रमाः । ॥ ५.९७.१० ॥
હે કૌરવ, બળવાનોમાં બળ જ બળ હોતું નથી. પાંડવો સૌ બળવાન છે; તેમનો પરાક્રમ દેવો જેવો છે.
5.97.11
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मातलेर्दातुकामस्य कन्यां मृगयतो वरम् ॥ ५.९७.११ ॥
અહીં લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ પણ કહે છે: પોતાની પુત્રી માટે યોગ્ય વર શોધીને તેને આપવાની ઇચ્છા રાખનાર માતલિની આ કથા છે.
5.97.12
मतस्त्रिलोकराजस्य मातलिर्नाम सारथिः ।
तस्यैकैव कुले मन्या रूपतो लोकविश्रुता ॥ ५.९७.१२ ॥
ત્રિલોકાધિપતિ (ઇન્દ્ર)ના સારથિ તરીકે માતલિ નામે જાણીતો હતો. તેના કુળમાં તેની એક જ પુત્રી ગણાતી હતી; તેનું રૂપ લોકવિખ્યાત હતું.
5.97.13
गुणकेशीति विख्याता नाम्ना सा देवरूपिणी ।
श्रिया च वपुषा चैव स्त्रियोऽन्याःसाऽतिरिच्यते ॥ ५.९७.१३ ॥
ગુણકેશી નામે પ્રખ્યાત એ દેવરૂપિણી હતી; શોભા અને શરીરસૌંદર્યમાં તે અન્ય સર્વ સ્ત્રીઓથી ચઢિયાતી હતી.
5.97.14
तस्याः प्रदानसमयं मातलिः सह भार्यया ।
ज्ञात्वा विममृशे राजंस्तत्परः परिचिन्तयन् ॥ ५.९७.१४ ॥
હે રાજન! તેના વિવાહ-દાનનો સમય આવ્યો છે એમ જાણીને માતલિ પોતાની પત્ની સાથે તે જ વિચારમાં તલ્લીન થઈને ગંભીર ચિંતન કરવા લાગ્યા.
5.97.15
धिक्खल्वलघुशीलानामुच्छ्रितानां यशस्विनाम् ।
नराणां मृदुसत्वानां कुले कन्याप्ररोहणम् ॥ ५.९७.१५ ॥
હલકા સ્વભાવના, અભિમાની, યશસ્વી છતાં કોમળ પ્રકૃતિવાળા માણસોના કુળમાં કન્યાનું મોટું થવું નિંદનીય છે.
5.97.16
मातुः कुलं पितृकुलं यत्र चैव प्रदीयते ।
कुलत्रयं संशयितं कुरुते कन्यका सताम् ॥ ५.९७.१६ ॥
જ્યાં કન્યા આપવામાં આવે ત્યાં માતાનું કુળ, પિતાનું કુળ અને ત્રીજું કુળ પણ સંશયમાં પડે છે; સજ્જનો માટે કન્યા આવું જ કરે છે.
5.97.17
देवमानुषलोकौ द्वौ मानुषेणैव चक्षुषा ।
अपगाह्यैव विचितौ न च मे रोचते वरः ॥ ५.९७.१७ ॥
દેવલોક અને મનુષ્યલોક બંનેને મનુષ્યની દૃષ્ટિથી સારી રીતે શોધીને જોયા છે; છતાં મને કોઈ વર પસંદ આવતો નથી.
5.97.18
न देवान्नैव दितिजान्न गन्धर्वान्न मानुषान् ।
अरोचयद्वरकृते तथैव बहुलानृषीन् ॥ ५.९७.१८ ॥
વર માટે તેને દેવો, દૈત્યો, ગંધર્વો કે મનુષ્યો કોઈ પસંદ ન આવ્યા; એ જ રીતે તેણે ઘણા ઋષિઓને પણ પસંદ ન કર્યા.
5.97.19
भार्यया तु स संमन्त्र्य सह रात्रौ सुधर्मया ।
मातलिर्नागलोकाय चकार गमने मतिम् ॥ ५.९७.१९ ॥
પછી રાત્રે પત્ની સુધર્મા સાથે સલાહ કરીને તેમણે નાગલોક તરફ જવાનો નિશ્ચય કર્યો.
5.97.20
न मे देवमनुष्येषु गुणकेश्याः समो वरः ।
रूपतो दृश्यते कश्चिन्नागेषु भविता ध्रुवम् ॥ ५.९७.२० ॥
દેવો અને મનુષ્યોમાં ગુણકેશીને યોગ્ય વર મને દેખાતો નથી; નાગોમાં ચોક્કસ કોઈક હશે.
5.97.21
इत्यामन्त्र्य सुधर्मां स कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ।
कन्यां शिरस्युपाघ्राय प्रविवेश महीतलम् ॥ ५.९७.२१ ॥
આ રીતે સુધર્માથી વિદાય લઈ, પ્રદક્ષિણા કરી, કન્યાના મસ્તકને સૂંઘીને તેઓ ધરતીમાં પ્રવેશ્યા.