มหาภารตะ · อัธยายะ 5.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.97.1
जामदग्न्यवचः श्रुत्वा कण्वेऽपि भगवानृषिः ।
दुर्योधनमिदं वाक्यमब्रवीत्कुरुसंसदि ॥ ५.९७.१ ॥
เมื่อได้ฟังคำของชามทัคนยะแล้ว พระฤๅษีกัณวะผู้ทรงพระคุณก็กล่าวถ้อยคำนี้แก่ทุรโยธน์ในท่ามกลางที่ประชุมของชาวกุรุ
5.97.2
अक्षयश्चाव्ययश्चैव ब्रह्मा लोकपितामहः ।
तथैव भगवन्तौ तौ नरनारायणावृषी ॥ ५.९७.२ ॥
พระพรหมผู้ไม่รู้เสื่อม ไม่รู้สูญ เป็นปู่ของโลกทั้งหลาย และพระฤๅษีสององค์ผู้ทรงพระคุณคือนระและนารายณ์ก็เช่นเดียวกัน
5.97.3
आदित्यानां हि सर्वेषां विष्णुरेकः सनातनः ।
अजथ्यश्चाव्ययश्चैव शाश्वतः प्रभुरीश्वरः ॥ ५.९७.३ ॥
ในบรรดาอาทิตย์ทั้งหลายทั้งสิ้น มีเพียงพระวิษณุองค์เดียวที่เป็นนิรันดร์ พระองค์ไม่เกิด ไม่เสื่อม ดำรงอยู่ชั่วนิรันดร์ เป็นเจ้าและเป็นผู้ปกครอง
5.97.4
निमित्तमरणाश्चान्ये चन्द्रसूर्यौ मही जलम् ।
वायुरग्निस्तथाऽऽकाशं ग्रहास्तारागणास्तथा ॥ ५.९७.४ ॥
ส่วนสิ่งอื่นมีความดับไปเพราะเหตุ คือ พระจันทร์และพระอาทิตย์ แผ่นดิน น้ำ ลม ไฟ และอากาศ ดาวเคราะห์และกลุ่มดาวฤกษ์ก็เช่นกัน
5.97.5
ते च क्षयान्ते जगतो हित्वा लोकत्रयं सदा ।
क्षयं गच्छन्ति वै सर्वे सृज्यन्ते च पुनः पुनः ॥ ५.९७.५ ॥
เมื่อโลกถึงกาลสิ้นสุด สิ่งเหล่านั้นทั้งหมดก็ละโลกทั้งสามไปเสมอ ย่อมดับสูญไป และถูกสร้างขึ้นอีกซ้ำแล้วซ้ำเล่า
5.97.6
मुहूर्तमरणास्त्वन्ये मानुषा मूगपक्षिणः ।
तैर्यग्योन्याश्च ये चान्ये जीवलोकचरास्तथा ॥ ५.९७.६ ॥
ส่วนสิ่งอื่นมีความดับไปชั่วขณะ คือ มนุษย์ สัตว์ และนก ร่วมกับสัตว์ที่เกิดในครรภ์สัตว์ และสิ่งอื่นที่เคลื่อนไหวอยู่ในโลกแห่งชีวิต ก็เป็นเช่นเดียวกัน
5.97.7
भूयिष्ठेन तु राजानः श्रियं भुक्त्वाऽऽयुषः क्षये ।
तरुणाः प्रतिपद्यन्ते भोक्तुं सुकृतदुष्कृते ॥ ५.९७.७ ॥
บรรดากษัตริย์ เมื่อได้เสวยสิริสมบัติอันมากมายจนถึงเวลาสิ้นอายุขัยแล้ว ย่อมกลับคืนสู่ความเป็นหนุ่มสาวอีก เพื่อเสวยผลของกรรมดีและกรรมชั่ว
5.97.8
स भवान्धर्मपुत्रेण शमं कर्तुमिहार्हसि ।
पाण्डवाः कुरवश्चैव पालयन्तु वसुन्धरान् ॥ ५.९७.८ ॥
ดังนั้น ท่านควรทำสันติกับพระโอรสของพระธรรมในที่นี้ ให้ปาณฑพและชาวกุรุทั้งสองฝ่ายปกครองแผ่นดินร่วมกัน
5.97.9
बलवानहमित्येव न मन्तव्यं सुयोधन ।
बलवन्तो बलिभ्यो हि दृश्यन्ते पूरुषर्षभ ॥ ५.९७.९ ॥
สุโยธนะเอ๋ย อย่าคิดว่า ข้าเข้มแข็ง เพราะผู้เข้มแข็งย่อมถูกเห็นว่าพ่ายแพ้แก่ผู้ที่เข้มแข็งกว่า ดูก่อนบุรุษผู้เป็นเยี่ยมของมนุษย์
5.97.10
न बलं बलिनां मध्ये बलं भवति कौरव ।
बलवन्तो हि ते सर्वे पाण्डवा देवविक्रमाः । ॥ ५.९७.१० ॥
ดูก่อนกาวรพ ในหมู่ผู้เข้มแข็งด้วยกัน กำลังไม่ใช่กำลัง เพราะปาณฑพทั้งหมดล้วนเข้มแข็ง มีความกล้าหาญดุจเทพเจ้า
5.97.11
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मातलेर्दातुकामस्य कन्यां मृगयतो वरम् ॥ ५.९७.११ ॥
แม้ในเรื่องนี้ ผู้คนก็เล่าอิติหาสโบราณนี้ คือเรื่องของมาตลิผู้ต้องการยกลูกสาวให้แก่ผู้ที่ตนเลือกเป็นคู่ครองที่เหมาะสม
5.97.12
मतस्त्रिलोकराजस्य मातलिर्नाम सारथिः ।
तस्यैकैव कुले मन्या रूपतो लोकविश्रुता ॥ ५.९७.१२ ॥
มาตลิผู้เป็นสารถีของเจ้าแห่งสามโลก เขาเป็นที่รู้จักในนามนั้น ในตระกูลของเขามีบุตรีเพียงคนเดียว ซึ่งโด่งดังไปทั่วโลกด้วยความงาม
5.97.13
गुणकेशीति विख्याता नाम्ना सा देवरूपिणी ।
श्रिया च वपुषा चैव स्त्रियोऽन्याःसाऽतिरिच्यते ॥ ५.९७.१३ ॥
นางมีนามว่า คุณเกศี เป็นที่รู้จัก มีรูปโฉมดุจเทพ ในด้านสิริและความงามของร่างกาย นางเหนือกว่าสตรีอื่นทั้งหมด
5.97.14
तस्याः प्रदानसमयं मातलिः सह भार्यया ।
ज्ञात्वा विममृशे राजंस्तत्परः परिचिन्तयन् ॥ ५.९७.१४ ॥
ดูก่อนพระราชา เมื่อมาตลิทราบว่าถึงเวลาที่จะยกบุตรีให้แต่งงานแล้ว เขาจึงปรึกษาหารือกับภริยาอย่างลึกซึ้ง ใคร่ครวญอยู่ในใจด้วยความตั้งใจ
5.97.15
धिक्खल्वलघुशीलानामुच्छ्रितानां यशस्विनाम् ।
नराणां मृदुसत्वानां कुले कन्याप्ररोहणम् ॥ ५.९७.१५ ॥
น่าละอายเหลือเกิน ผู้ชายที่มีนิสัยเบาบาง ยกตนขึ้นสูงและมีชื่อเสียง แต่มีจิตใจอ่อนโยน เมื่อในตระกูลของตนมีหญิงสาวเติบโตขึ้น
5.97.16
मातुः कुलं पितृकुलं यत्र चैव प्रदीयते ।
कुलत्रयं संशयितं कुरुते कन्यका सताम् ॥ ५.९७.१६ ॥
เมื่อหญิงสาวถูกยกให้แต่งงาน ตระกูลของแม่และตระกูลของพ่อ รวมเป็นสามตระกูล ย่อมตกอยู่ในความสงสัย หญิงสาวทำให้คนดีเกิดความสงสัยเช่นนี้
5.97.17
देवमानुषलोकौ द्वौ मानुषेणैव चक्षुषा ।
अपगाह्यैव विचितौ न च मे रोचते वरः ॥ ५.९७.१७ ॥
ข้าพเจ้าได้ค้นหาทั้งโลกของเทพและโลกของมนุษย์อย่างรอบคอบด้วยดวงตาของมนุษย์ แต่ไม่มีผู้ขอแต่งงานคนใดถูกใจข้าพเจ้าเลย
5.97.18
न देवान्नैव दितिजान्न गन्धर्वान्न मानुषान् ।
अरोचयद्वरकृते तथैव बहुलानृषीन् ॥ ५.९७.१८ ॥
เพื่อคู่ครอง นางไม่ชื่นชมเทพ ไม่ชื่นชมไทตยะ ไม่ชื่นชมคนธรรพ์ ไม่ชื่นชมมนุษย์ และในทำนองเดียวกันก็ไม่ชื่นชมฤๅษีจำนวนมากด้วย
5.97.19
भार्यया तु स संमन्त्र्य सह रात्रौ सुधर्मया ।
मातलिर्नागलोकाय चकार गमने मतिम् ॥ ५.९७.१९ ॥
จากนั้น ในยามค่ำคืน มาตลิปรึกษากับภริยาสุธรรมาแล้ว ก็ตกลงใจไปยังโลกของพวกนาค
5.97.20
न मे देवमनुष्येषु गुणकेश्याः समो वरः ।
रूपतो दृश्यते कश्चिन्नागेषु भविता ध्रुवम् ॥ ५.९७.२० ॥
ในหมู่เทพและมนุษย์ ข้าพเจ้าไม่เห็นผู้ขอแต่งงานคนใดที่เสมอด้วยคุณเกศีในรูปโฉม ย่อมแน่นอนว่าจะมีผู้นั้นในหมู่นาค
5.97.21
इत्यामन्त्र्य सुधर्मां स कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ।
कन्यां शिरस्युपाघ्राय प्रविवेश महीतलम् ॥ ५.९७.२१ ॥
ครั้นกล่าวลาสุธรรมาเช่นนี้แล้ว และได้เดินประทักษิณรอบนางแล้ว ท่านจุมพิตศีรษะของหญิงสาว แล้วก็เข้าไปในพื้นผิวแห่งแผ่นดิน