મહાભારત · અધ્યાય 6.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.100.1
अभिमन्यू रथोदारः पिशङ्गैस्तुरगोत्तमैः ।
अभिदुद्राव तेजस्वी दुर्योधनबलं महत् ॥ ६.१००.१ ॥
રથ પર ઉદાર, તેજસ્વી અભિમન્યુ પીળા-ભૂરા રંગના ઉત્તમ ઘોડાઓ સાથે દુર્યોધનની મહાન સેના પર ધસી ગયો.
6.100.2
विकिरञ्शरवर्षाणि वारिधारा इवाम्बुदः ।
न शेकुः समरे क्रुद्धं सौभद्रमरिसूदनम् ॥ ६.१००.२ ॥
વાદળ જળધારા વરસાવે તેમ બાણોની વર્ષા કરવા છતાં તેઓ યુદ્ધમાં ક્રોધિત સૌભદ્રને, શત્રુસંહારકને રોકી ન શક્યા.
6.100.3
शस्त्रौघिणं गाहमानं सेनासागरमक्षयम् ।
निवारयितुमप्याजौ त्वदीयाः कुरुनन्दन ॥ ६.१००.३ ॥
હે કુરુનંદન, શસ્ત્રપ્રવાહથી ભરેલા, અક્ષય સેનાસાગરમાં ધસી જનારને તમારા યોદ્ધાઓ યુદ્ધમાં રોકી પણ ન શક્યા.
6.100.4
तेन मुक्ता रणे राजञ्शराः शत्रुनिबर्हणाः ।
क्षत्रियाननयञ्शूरान्प्रेतराजनिवेशनम् ॥ ६.१००.४ ॥
હે રાજન્, યુદ્ધમાં તેના છોડેલા શત્રુસંહારક બાણોએ શૂર ક્ષત્રિયોને યમરાજના નિવાસ તરફ મોકલ્યા.
6.100.5
यमदण्डोपमान्घोराञ्ज्वलिताशीविषोपमान् ।
सौभद्रः समरे क्रुद्धः प्रेषयामास सायकान् ॥ ६.१००.५ ॥
યમદંડ સમાન ભયંકર, પ્રજ્વલિત ઝેરી સર્પો જેવા બાણો યુદ્ધમાં ક્રોધિત સૌભદ્રે મોકલ્યા.
6.100.6
सरथान्रथिनस्तूर्णं हयांश्चैव ससादिनः ।
गजारोहांश्च सगजान्दारयामास फाल्गुनिः ॥ ६.१००.६ ॥
ફાલ્ગુનીના પુત્રે તરત જ રથો સહિત રથીઓને, સવારો સહિત ઘોડાઓને અને હાથીઓ સહિત ગજારોહીઓને ચીરી નાખ્યા.
6.100.7
तस्य तत्कुर्वतः कर्म महत्सङ्ख्ये महीभृतः ।
पूजयांचक्रिरे हृष्टाः प्रशशंसुश्च फाल्गुनिम् ॥ ६.१००.७ ॥
યુદ્ધમાં તેના તે મહાન કર્મને જોઈ રાજાઓ હર્ષિત થયા, તેનો સત્કાર કર્યો અને ફાલ્ગુનિ (અર્જુન)ની પ્રશંસા કરી.
6.100.8
तान्यनीकानि सौभद्रो द्रावयामास भारत ।
तूलराशीनिवाकाशे मारुतः सर्वतो दिशम् ॥ ६.१००.८ ॥
હે ભારત, સૌભદ્રે (અભિમન્યુએ) તે સેનાઓને ભગાડી મૂકી; આકાશમાં રૂના ઢગલાને પવન ચારેય દિશાઓમાં ઉડાડે તેમ.
6.100.9
तेन विद्राव्यमाणानि तव सैन्यानि भारत ।
त्रतारं नाध्यगच्छन्त पङ्क्ते मग्ना इव द्वीपाः ॥ ६.१००.९ ॥
હે ભારત, તેના વડે ભગાડાયેલી તમારી સેનાઓને કોઈ રક્ષક ન મળ્યો; કાદવમાં ડૂબેલા ટાપુઓની જેમ.
6.100.10
विद्राव्य सर्वसैन्यानि तावकानि नरोत्तम ।
अभिमन्युः स्थितो राजन्विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥ ६.१००.१० ॥
હે નરોત્તમ, રાજન, તમારી બધી સેનાઓને ભગાડીને અભિમન્યુ ધુમાડા વગરની સળગતી અગ્નિની જેમ ઊભો રહ્યો.
6.100.11
न चैनं तावका राजन्विषेहुररिघातिनम् ।
प्रदीप्तं पावकं यद्वत्पतङ्गाः कालचोदिताः ॥ ६.१००.११ ॥
હે રાજન, તમારા યોદ્ધાઓ શત્રુસંહારક તેને સહન ન કરી શક્યા; કાળથી પ્રેરાયેલા પતંગિયા સળગતી આગને સહન ન કરે તેમ.
6.100.12
प्रहरन्सर्वशत्रुभ्यः पाण्डवानां महारथः ।
अदृश्यत महेष्वासः सवज्र इव वासवः ॥ ६.१००.१२ ॥
પાંડવોના મહારથી તે મહાધનુર્ધર સર્વ શત્રુઓ પર પ્રહાર કરતાં વજ્રધારી ઇન્દ્ર જેવા દેખાયા.
6.100.13
हेमपृष्ठं धनुश्चास्य ददृशे विचरद्दिशः ।
तोयदेषु यथा राजन्राजमाना शतह्रदा ॥ ६.१००.१३ ॥
હે રાજન્, સોનેરી પીઠવાળું તેનું ધનુષ્ય દિશાઓમાં ફરતું દેખાયું, જેમ મેઘોમાં ચમકતી સો રેખાઓની વીજળી.
6.100.14
शराश्च निशिताः पीता निश्चरन्ति स्म संयुगे ।
वनात्फुल्लद्रुमाद्राजन्भ्रमराणामिव व्रजाः ॥ ६.१००.१४ ॥
યુદ્ધમાં તેના તીક્ષ્ણ બાણો છૂટીને નીકળતા હતા, હે રાજન્, ફૂલેલા વૃક્ષોવાળા વનમાંથી ભમરાઓના ઝૂંડની જેમ.
6.100.15
तथैव चरतस्तस्य सौभद्रस्य महात्मनः ।
रथेन काञ्चनाङ्गेन ददृशुर्नान्तरं जनाः ॥ ६.१००.१५ ॥
એ જ રીતે ફરતા મહાત્મા સૌભદ્રના સોનેરી અંગોવાળા રથમાં લોકોને કોઈ અંતર દેખાયું નહીં.
6.100.16
मोहयित्वा कृपं द्रोणं द्रौणिं च सबृहद्बलम् ।
सैन्धवं च महेष्वासो व्यचरल्लघु सुष्ठु च ॥ ६.१००.१६ ॥
કૃપ, દ્રોણ, દ્રૌણિ અને વિશાળ સેના સહિત સૈંધવને મોહિત કરીને તે મહાધનુર્ધર ઝડપથી અને અતિ કુશળતાથી વિચરતો રહ્યો.
6.100.17
मण्डलीकृतमेवास्य धनुः पश्याम भारत ।
सूर्यमण्डलसंकाशं दहतस्तव वाहिनीम् ॥ ६.१००.१७ ॥
હે ભરત, અમે તેનું ધનુષ્ય ગોળાકાર ફરતું જોયું; સૂર્યમંડળ જેવું તેજસ્વી, તે તમારી સેનાને બાળી રહ્યું હતું.
6.100.18
तं दृष्ट्वा क्षत्रियाः शुराः प्रतपन्तं तरस्विनम् ।
द्विफल्गुनमिमं लोकं मेनिरे तस्य कर्मभिः ॥ ६.१००.१८ ॥
તેજથી પ્રજ્વલતા અને વેગવાન તેને જોઈને શૂરવીર ક્ષત્રિયોએ તેનાં કર્મોથી આ લોકને બીજા ફાલ્ગુન જેવું માન્યું.
6.100.19
तेनार्दिता महाराज भारती सा महाचमूः ।
व्यभ्रमत्तत्रतत्रैव योषिन्मदवशादिव ॥ ६.१००.१९ ॥
હે મહારાજ, તેનાથી પીડાયેલી તે ભારતી મહાસેના સ્ત્રીમદને વશ થયેલાની જેમ અહીં-તહીં ભટકવા લાગી.
6.100.20
द्रावयित्वा महासैन्यं कम्पयित्वा महारथान् ।
नन्दयामास सुहृदो मयं जित्वेव वासवः ॥ ६.१००.२० ॥
મહાસેનાને ભગાડીને, મહારથીઓને કંપાવીને તેણે પોતાના મિત્રોને આનંદિત કર્યા; મયને જીતીને વાસવે જેમ કર્યું હતું તેમ.
6.100.21
तेन निद्राव्यमाणानि तव सैन्यानि संयुगे ।
चक्रुरार्तस्वनं घोरं पर्जन्यनिनदोपमम् ॥ ६.१००.२१ ॥
તેનાથી પીડાયેલી તમારી સેનાઓ યુદ્ધમાં મેઘગર્જના જેવો ભયંકર આર્તનાદ કરવા લાગી.
6.100.22
तं श्रुत्वा निनदं घोरं तव सैन्यस्य भारत ।
मारुतोद्धूतवेगस्य सागरस्येव पर्वणि ॥ ६.१००.२२ ॥
હે ભારત, તમારી સેનાનો તે ભયાનક ઘોષ સાંભળીને, પૂનમની ભરતીમાં પવનથી ઊછળેલા સાગરના વેગ જેવો.
6.100.23
दुर्योधनस्तदा राजन्नार्श्यशृङ्गिमभाषत ।
एष कार्ष्णिर्महाबाहो द्वितीय इव फल्गुनः ॥ ६.१००.२३ ॥
ત્યારે, હે રાજન, દુર્યોધને આર્શ્યશૃંગિને કહ્યું: આ મહાબાહુ કાર્ષ્ણિ બીજા ફાલ્ગુન જેવો છે.
6.100.24
चमूं द्रावयते क्रोधाद्वृत्रो देवचमूमिव ।
तस्य चान्यत्र पश्यामि संयुगे भेषजं महत् ॥ ६.१००.२४ ॥
આ ક્રોધથી વૃત્રની જેમ દેવસેના જેવી સેનાને ભગાડી રહ્યો છે; પણ યુદ્ધમાં તેનું મહાન ઔષધ મને બીજે ક્યાંક દેખાય છે.
6.100.25
ऋते त्वां राक्षसश्रेष्ठं सर्वविद्यासु पारगम् ।
स गत्वा त्वरितं वीरं जहि सौभद्रमाहवे ॥ ६.१००.२५ ॥
રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ, સર્વ વિદ્યાઓમાં પારંગત, તારા વિના બીજું કોઈ નથી; ઝડપથી જઈ યુદ્ધમાં તે વીર સૌભદ્રને હણ.
6.100.26
वयं पार्थं हनिष्यामो भीष्मद्रोणपुरोगमाः ।
स एवमुक्तो बलवान्राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ॥ ६.१००.२६ ॥
ભીષ્મ અને દ્રોણને આગળ રાખીને અમે પાર્થ (અર્જુન)ને હણીશું એમ કહેવાયેલો તે બળવાન અને પ્રતાપી રાક્ષસરાજ—
6.100.27
प्रययौ समरे तूर्णं तव पुत्रस्य शासनात् ।
नर्दमानो महानादं प्रावृषीव बलाहकः ॥ ६.१००.२७ ॥
તારા પુત્રની આજ્ઞાથી તે ઝડપથી યુદ્ધ તરફ ચાલ્યો; વર્ષાઋતુના મેઘની જેમ મહાનાદ કરતો.
6.100.28
तस्य शब्देन महता पाण्डवानां बलं महत् ।
प्राचलत्सर्वतो राजन्वातोद्धूत इवार्णवः ॥ ६.१००.२८ ॥
તેના મહાન અવાજથી, હે રાજન્, પાંડવોનું વિશાળ સૈન્ય પવનથી ઉછળેલા સમુદ્રની જેમ ચારે બાજુ ડગમગી ઊઠ્યું.
6.100.29
बहवश्च महाराज तस्य नादेन भीषिताः ।
प्रियान्प्राणान्परित्यज्य निपेतुर्धरणीतले ॥ ६.१००.२९ ॥
હે મહારાજ, તેના ગર્જનથી ભયભીત થઈને ઘણા લોકો પ્રિય પ્રાણ ત્યજીને ધરતી પર પડ્યા.
6.100.30
कार्ष्णिश्चापि मुदा युक्तः प्रगृह्य सशरं धनुः ।
नृत्यन्निव रथोपस्थे तद्रक्षः समुपाद्रवत् ॥ ६.१००.३० ॥
કૃષ્ણાના પુત્રે પણ આનંદથી બાણ સહિત ધનુષ્ય ઉપાડ્યું અને રથ પર નાચતો હોય તેમ તે રાક્ષસ પર ધસી ગયો.
6.100.31
ततः स राक्षसः क्रुद्धः संप्राप्यैवार्जुनं रणे ।
नातिदूरे स्थितां तस्य द्रावयामास वै चमूम् ॥ ६.१००.३१ ॥
ત્યારે ક્રોધે ભરાયેલો તે રાક્ષસ યુદ્ધમાં અર્જુન પાસે પહોંચ્યો અને તેની નજીક ઊભેલી સેનાને ભગાડી મૂકી.
6.100.32
तां वध्यमानां च तथा पाण्डवानां महाचमूम् ।
प्रत्यद्ययौ रणे रक्षो देवसेनां यथा बलः ॥ ६.१००.३२ ॥
પાંડવોની એ મહાસેનાને આ રીતે હણાતી જોઈને, બલ જેમ દેવસેના પર તૂટી પડ્યો હતો તેમ, તે રાક્ષસ યુદ્ધમાં તેના પર ધસી ગયો.
6.100.33
विमर्दः सुमहानासीत्तस्य सैन्यस्य मारिष ।
रक्षसा घोररूपेण वध्यमानस्य संयुगे ॥ ६.१००.३३ ॥
હે મારિષ, યુદ્ધમાં ઘોર રૂપવાળા રાક્ષસ દ્વારા હણાતી તે સેનાનો મોટો સંહાર થયો.
6.100.34
ततः शरसहस्त्रैस्तां पाण्डवानां महाचमूम् ।
व्यद्रावयद्रणे रक्षो दर्शयतत्स्वपराक्रमम् ॥ ६.१००.३४ ॥
ત્યારે તે રાક્ષસે યુદ્ધમાં હજારો બાણોથી પાંડવોની એ મહાસેનાને ભગાડી મૂકી અને પોતાનો પરાક્રમ બતાવ્યો.
6.100.35
सा वध्यमाना च तथा पाण्डवानामनीकिनी ।
रक्षसा घोररूपेण प्रदुद्राव रणे भयात् ॥ ६.१००.३५ ॥
એ રીતે ઘોર રૂપવાળા રાક્ષસ દ્વારા હણાતી પાંડવોની એ સેના યુદ્ધમાં ભયથી ભાગી ગઈ.
6.100.36
प्रमृद्य च रणे सेनां पद्मिनीं वारणो यथा ।
ततोऽभिद्रद्राव रणे द्रौपदेयान्महाबलान् ॥ ६.१००.३६ ॥
જેમ હાથી કમળના સરોવરને ખૂંદી નાખે તેમ યુદ્ધમાં સેનાને કચડીને તેણે પછી મહાબલી દ્રૌપદીના પુત્રો પર હુમલો કર્યો.
6.100.37
ते तु क्रुद्धा महेष्वासा द्रौपदेयाः प्रहारिणः ।
राक्षसं दुद्रुवुः सङ्ख्ये ग्रहाः पञ्च रविं यथा ॥ ६.१००.३७ ॥
ક્રોધે ભરાયેલા એ મહાધનુર્ધર દ્રૌપદીના પુત્રો પ્રહાર કરતા યુદ્ધમાં રાક્ષસ તરફ દોડ્યા, જેમ પાંચ ગ્રહો સૂર્ય તરફ જાય.
6.100.38
वीर्यवद्भिस्ततस्तैस्तु पीडितो राक्षसोत्तमः ।
यथा युगक्षये घोरे चन्द्रमाः पञ्चभिर्ग्रहैः ॥ ६.१००.३८ ॥
એ પરાક્રમીઓથી પીડિત એ શ્રેષ્ઠ રાક્ષસ, ભયંકર યુગાંતે પાંચ ગ્રહોથી પીડિત ચંદ્ર જેવો થયો.
6.100.39
प्रतिविन्ध्यस्ततो रक्षो बिभेद निशितैः शरैः ।
सर्वपारशवैस्तूर्णमकुण्ठाग्रैर्महाबलः ॥ ६.१००.३९ ॥
પછી મહાબલી પ્રતિવિંધ્યે તીક્ષ્ણ, ચારેય બાજુથી આવતા, બુઠ્ઠા ન થયેલા અગ્રભાગવાળા બાણોથી રાક્ષસને તરત વીંધ્યો.
6.100.40
स तैर्भिन्नतनुत्राणः शुशुभे राक्षसोत्तमः ।
मरीचिभिरिवार्कस्य संस्यूतो जलदो महान् ॥ ६.१००.४० ॥
તેમનાથી બખ્તર ભેદાયેલો એ શ્રેષ્ઠ રાક્ષસ, સૂર્યનાં કિરણોથી વીંધાયેલા મહામેઘ જેવો શોભ્યો.
6.100.41
विषक्तैः सशरैश्चापि तपनीयपरिच्छदैः ।
आर्श्यशृङ्गिर्बभौ राजन्दीप्तशृङ्ग इवाचलः ॥ ६.१००.४१ ॥
હે રાજન! બાણોથી ચોંટેલો અને સોનાના આવરણવાળો એ રાક્ષસ, ચમકતા શિખરવાળા પર્વત જેવો આર્શ્યશૃંગિ સમાન શોભ્યો.
6.100.42
ततस्ते भ्रातरः पञ्च राक्षसेन्द्रं महाहवे ।
विव्यधुर्निशितैर्बाणैस्तपनीयविभूषितैः । ॥ ६.१००.४२ ॥
પછી એ પાંચ ભાઈઓએ મહાયુદ્ધમાં રાક્ષસરાજને સોનાથી શણગારેલા તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધ્યો.
6.100.43
स निर्भिन्नः शरैर्घोरैर्भुजगैः कोपितैरिव ।
अलम्बुसो भृशं राजन्नागेन्द्र इव चुक्रुधे ॥ ६.१००.४३ ॥
ભયંકર બાણોથી તે વીંધાયો, જાણે ક્રોધિત સર્પોએ ડંખ માર્યો હોય. હે રાજન્, અલંબુષ ગજરાજની જેમ અત્યંત ક્રોધે ભરાયો.
6.100.44
सोऽतिविद्धो महाराज मुहूर्तमथ मारिष ।
प्रविवेश तमो दीर्घं पीडितस्तैर्महारथैः ॥ ६.१००.४४ ॥
અત્યંત ઘાયલ થયેલો તે, હે મહારાજ, હે માનનીય, ક્ષણભર ગાઢ અંધકારમાં ડૂબી ગયો, તે મહારથીઓથી પીડિત થઈને.
6.100.45
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां क्रोधेन द्विगुणीकृतः ।
चिच्छेद सायकैस्तेषां ध्वजांश्चैव धनूंषि च ॥ ६.१००.४५ ॥
પછી ચેતના પાછી મેળવી, ક્રોધથી બમણો થઈને, તેણે બાણોથી તેમના ધ્વજો અને ધનુષ્યો પણ કાપી નાખ્યાં.
6.100.46
एकैकं पञ्चभिर्बाणैराजघान स्मयन्निव ।
अलम्बुसो रथोपस्थे नृत्यन्निव महारथः ॥ ६.१००.४६ ॥
દરેકને પાંચ-પાંચ બાણોથી પ્રહાર કર્યો, જાણે હસતાં હસતાં; અલંબુષ, તે મહારથી, રથના આસન પર જાણે નાચતો.
6.100.47
त्वरमाणः सुसंबद्धो हयांस्तेषां महात्मनाम् ।
जघान राक्षसः क्रुद्धः सारथींश्च सहस्रशः ॥ ६.१००.४७ ॥
ઉતાવળથી, સારી રીતે સજ્જ થઈને, તે રાક્ષસે ક્રોધે ભરાઈને તે મહાત્માઓના ઘોડાઓને મારી નાખ્યા અને સારથીઓને પણ હજારોની સંખ્યામાં માર્યા.
6.100.48
बिभेद च सुसंरब्धः पुनश्चैनान्सुतांशितैः ।
शरैर्बहुविधाकारैः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१००.४८ ॥
અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને તેણે ફરીથી તેમને સુતારોએ ધાર કાઢેલા, અનેક આકારોવાળા બાણોથી સેંકડો અને હજારો વાર વીંધ્યા.
6.100.49
विरथांश्च महेष्वासान्कृत्वा तत्र स राक्षसः ।
अभिदुद्राव वेगेन हन्तुकामो निशाचरः ॥ ६.१००.४९ ॥
ત્યાં તે રાક્ષસે મહાન ધનુર્ધરોને રથવિહોણા કરી, મારવાની ઇચ્છાથી વેગે ધસી આવ્યો.
6.100.50
तानर्दितान्रणे तेन राक्षसेन दुरात्मना ।
दृष्ट्वाऽर्जुनसुतः सङ्ख्ये राक्षसं समुपाद्रवत् ॥ ६.१००.५० ॥
યુદ્ધમાં તે દુરાત્મા રાક્ષસથી તેમને પીડાતા જોઈ અર્જુનના પુત્રે તે રાક્ષસ પર ધસારો કર્યો.
6.100.51
तयोः समभवद्युद्धं वृत्रवासवयोरिव ।
ददृशुस्तावकाः सर्वे पाण्डवाश्च परस्परम् ॥ ६.१००.५१ ॥
તે બંને વચ્ચે વૃત્ર અને વાસવ (ઇન્દ્ર) જેવું યુદ્ધ થયું; તમારા બધા લોકો અને પાંડવોએ એકબીજાને તે જોયું.
6.100.52
तौ समेतौ महायुद्धे क्रोधदीप्तौ परस्परम् ।
महाबलौ महाराज क्रोधसंरक्तलोचनौ ॥ ६.१००.५२ ॥
મહાયુદ્ધમાં સામસામે આવેલા તે બંને, ક્રોધથી પ્રજ્વલિત, એકબીજા પર મહાબલી, હે મહારાજ, ક્રોધથી લાલ આંખોવાળા હતા.
6.100.53
परस्परमवेक्षेतां कालानलसमौ युधि ।
आशीविषाविव क्रुद्धौ नेत्राभ्यामितरेतरम् ।
तयोः समागमो घोरो बभूव कटुकोदयः ॥ ६.१००.५३ ॥
યુદ્ધમાં કાલાગ્નિ સમાન તે બંને, ક્રુદ્ધ ઝેરી સર્પોની જેમ આંખોથી એકબીજાને જોવા લાગ્યા. તેમનો સંગમ ભયંકર થયો, કડવા પરિણામવાળો.
6.100.54
यथा देवासुरे युद्धे शक्रशम्बरयोः पुरा ॥ ६.१००.५४ ॥
પૂર્વે દેવાસુર યુદ્ધમાં શક્ર અને શંબર વચ્ચે થયું હતું તેમ.