Mahābhārata · Adhyāya 6.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.101.1
आर्जुनं समरे शूरं विनिघ्नन्तं महारथान् ।
अलम्बुसः कथं युद्धे प्रत्ययुध्यत सञ्जय ॥ ६.१०१.१ ॥
¡Oh Sañjaya! ¿Cómo luchó Alambusa en la batalla contra el heroico Arjuna, que mataba a los grandes guerreros en carro?
6.101.2
आर्श्यशृङ्गिं कथं चैव सौभद्रः परवीरहा ।
तन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन यथावृत्तं स्म संयुगे ॥ ६.१०१.२ ॥
¿Cómo combatió Saubhadra, matador de héroes enemigos, contra Ārśyaśṛṅgi? Cuéntamelo con verdad, tal como sucedió en la batalla.
6.101.3
धनंजयश्च किं चक्रे मम सैन्येषु संयुगे ।
भीमो वा रथिनां श्रेष्ठो राक्षसो वा घटोत्कचः ॥ ६.१०१.३ ॥
En la batalla, entre mis ejércitos, ¿qué hizo Dhanañjaya? ¿O qué hicieron Bhīma, el mejor de los guerreros de carro, o el rākṣasa Ghaṭotkaca?
6.101.4
नकुलः सहदेवो वा सात्यकिर्वा महारथः ।
एतदाचक्ष्व मे सत्यं कुशलो ह्यसि सञ्जय ॥ ६.१०१.४ ॥
¿O qué hicieron Nakula, Sahadeva o el gran guerrero de carro Sātyaki? Tú eres hábil, Sañjaya; cuéntamelo con verdad.
6.101.5
हन्ते तेऽहं प्रवक्ष्यामि संग्रामं रोमहर्षणम् ।
यथाऽभूद्राक्षसेन्द्रस्य सौभद्रस्य च मारिष ॥ ६.१०१.५ ॥
Señor, te contaré la batalla que pone los pelos de punta, tal como ocurrió entre el señor de los rākṣasas y el hijo de Subhadrā.
6.101.6
अर्जुनश्च यथा सङ्ख्ये भीमसेनश्च पाण्डवः ।
नकुलः सहदेवश्च रणे चक्रुः पराक्रमम् ॥ ६.१०१.६ ॥
Y como Arjuna, Bhīmasena, y los Pāṇḍava Nakula y Sahadeva mostraron su valor en la batalla—
6.101.7
तथैव तावकाः सर्वे भीष्मद्रोणपुरःसराः ।
अद्भुतानि विचिन्राणि चक्रुः कर्माण्यभीतवत् ॥ ६.१०१.७ ॥
De igual modo, todos los vuestros, encabezados por Bhīṣma y Droṇa, realizaron hazañas maravillosas y variadas, como si no temieran.
6.101.8
अलम्बुसस्तु समरे अभिमन्युं महारथम् ।
विनद्य सुमहानादं तर्जयित्वा मुहुर्मुहुः ॥ ६.१०१.८ ॥
Pero Alambusa, en la batalla, lanzó un rugido muy grande y amenazó una y otra vez al gran auriga Abhimanyu.
6.101.9
अभिदुद्राव वेगेन तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ।
अभिमन्युश्च वेगेन सिंहवद्विनदन्मुहुः ॥ ६.१०१.९ ॥
Arremetió contra él con velocidad, diciendo: "¡Detente, detente!" Y Abhimanyu también, veloz, rugiendo una y otra vez como un león, avanzó.
6.101.10
आर्श्यशृङ्गिं महेष्वासि पितुरत्यन्तवैरिणम् ।
ततः समीपतुः सङ्ख्ये त्वरितौ नरराक्षसौ ॥ ६.१०१.१० ॥
Entonces los dos, el hombre y el rākṣasa, se acercaron presurosos en la batalla al gran arquero Ārśyaśṛṅgi, el enemigo más acérrimo del padre (de Abhimanyu).
6.101.11
रथाभ्यां रथिनौ श्रेष्ठौ यथा वै देवदानवौ ।
मायावा राक्षसश्रेष्ठो दिव्यास्त्रश्चैव फाल्गुनिः ॥ ६.१०१.११ ॥
Aquellos dos mejores aurigas, en sus carros, eran como un dios y un demonio. Y el mejor de los rākṣasas diestros en māyā, el hijo de Phālgunī (Arjuna), dueño de armas divinas, también estaba allí.
6.101.12
ततः कर्ष्णिर्महाराज निशितैः सायकैस्त्रिभिः ।
आर्श्यशृङ्गिं रणे विद्ध्वा पुनर्विव्याव पञ्चभिः ॥ ६.१०१.१२ ॥
Entonces, oh gran rey, el descendiente del linaje de Kṛṣṇa, habiendo atravesado en la batalla a Ārśyaśṛṅgi con tres agudas flechas, lo golpeó de nuevo con cinco.
6.101.13
अलम्बुरोऽपि संक्रुद्धः कार्ष्णि नवभिराशुगैः ।
हृदि विव्याध वेगेन तोत्रैरिव महाद्विपम् ॥ ६.१०१.१३ ॥
También Alambuṣa, enfurecido, hirió con fuerza el pecho de Kārṣṇi con nueve flechas veloces, como los aguijones hieren a un gran elefante.
6.101.14
ततः शरसहस्रेण क्षिप्रकारी निशाचरः ।
अर्जुनास सुतं सङ्ख्ये पीडयामास भारत ॥ ६.१०१.१४ ॥
Entonces el nocturno de acción rápida atormentó en la batalla al hijo de Arjuna con mil flechas, oh Bhārata.
6.101.15
अभिमन्युस्ततः क्रुद्धो नवभिर्नतपर्वभिः ।
बिभेद निशिसैर्बाणै राक्षसेन्द्रं महोरसि ॥ ६.१०१.१५ ॥
Entonces Abhimanyu, enfurecido, atravesó al señor de los rākṣasas en su ancho pecho con nueve afiladas flechas de nudos curvos.
6.101.16
ते तस्य विविशुस्तूर्णं कायं निर्भिद्य मर्मसु ।
स तैर्विभिन्नसर्वाङ्गः शुशुभे राक्षसोत्तमः ॥ ६.१०१.१६ ॥
Aquellas flechas atravesaron rápidamente su cuerpo y penetraron en sus puntos vitales; con todos sus miembros traspasados, aquel mejor de los rākṣasas resplandeció.
6.101.17
पुष्पितैः किंशुकै राजन्संस्तीर्ण इव पर्वतः ।
स संदधानश्च शरान्हेमपुङ्खान्महाबलः ॥ ६.१०१.१७ ॥
Oh rey, como una montaña cubierta de árboles kiṃśuka en flor; y él, el poderoso, colocando flechas de plumas doradas.
6.101.18
विबभौ राक्षसश्रेष्ठः सज्वाल इव पर्वतः ।
ततः क्रुद्धो महाराज आर्श्यशृङ्गिरमर्षणः ॥ ६.१०१.१८ ॥
El mejor de los rākṣasas resplandeció como una montaña en llamas. Entonces, gran rey, Ārśyaśṛṅgi, enfurecido e intolerante,
6.101.19
महेन्द्रप्रतिमं कार्ष्णि छादयामास पत्रिभिः ।
तेन ते विशिखा मुक्ता यमदण्डोपमाः शिताः ॥ ६.१०१.१९ ॥
El hijo de Kṛṣṇa, igual a Indra, lo cubrió con flechas. Las agudas flechas que disparó eran como el bastón de Yama.
6.101.20
अभिमन्युं विनिर्भिद्य प्राविशन्त धरातलम् ।
तथैवार्जुनिना मुक्ताः शराः कनकभूषणाः ॥ ६.१०१.२० ॥
Atravesando a Abhimanyu, entraron en la superficie de la tierra. Del mismo modo, las flechas adornadas de oro lanzadas por Arjuna.
6.101.21
अलम्बुसं विनिर्भिद्य प्राविशन्त धरातलम् ।
सौभद्रस्तु रणे रक्षः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.१०१.२१ ॥
Atravesando a Alambusa, entraron en la superficie de la tierra. Pero el hijo de Subhadrā, en la batalla, hirió al demonio con flechas de nudos inclinados.
6.101.22
चक्रे विमुखमासाद्य बलं शक्र इवाहवे ।
विमुखं च रणे रक्षो वध्यमानं रणेऽरिणा ॥ ६.१०१.२२ ॥
Como Indra, al llegar a un ejército en la batalla, lo hace retroceder, así él puso en fuga a la hueste demoníaca. Y aquel demonio, vuelto de espaldas en la batalla, siendo herido en el combate por el enemigo,
6.101.23
प्रादुश्चक्रे महामायां तामसीमरिघातिनीम् ।
ततस्ते तमसा सर्वे वृताश्चासन्महीपते ॥ ६.१०१.२३ ॥
Produjo la gran ilusión de tinieblas, que mata a los enemigos. Entonces, oh rey, todos quedaron envueltos en oscuridad.
6.101.24
नाभिमन्युमपश्यन्त नैव स्वान्न परान्रणे ।
अभिमन्युश्च तदृष्ट्वा घोररूपं महत्तमः ॥ ६.१०१.२४ ॥
En la batalla no vieron a Abhimanyu, ni a los suyos, ni a los enemigos. Y Abhimanyu también, al ver aquella terrible forma de gran oscuridad,
6.101.25
प्रादुश्चक्रेऽस्त्रमत्सुग्रं भास्करं कुरुनन्दनः ।
ततः प्रकाशमभवज्जगत्सर्वं महीपते ॥ ६.१०१.२५ ॥
El deleite de los Kurus desplegó el arma solar más terrible, y entonces, oh señor de la tierra, todo el mundo se llenó de luz.
6.101.26
तां चाभिजघ्निवान्मायां राक्षसस्य दुरात्मनः ।
संक्रुद्धश्च महावीर्यो राक्षसेन्द्रं नरोत्तमः ॥ ६.१०१.२६ ॥
Destruyó aquella ilusión del rākṣasa de mente perversa, y el mayor de los hombres, encolerizado, atacó al señor de los rākṣasas.
6.101.27
छादयामास समरे शरैः सन्नतपर्वभिः ।
बह्वीस्तथाऽन्या मायाश्च प्रयुक्तास्तेन रक्षसा ॥ ६.१०१.२७ ॥
En la batalla lo cubrió con flechas de juntas dobladas, y asimismo las muchas otras ilusiones empleadas por aquel rākṣasa.
6.101.28
सर्वास्त्रविदमेयात्मा वारयामास फाल्गुनिः ।
हतमायं ततो रक्षो वध्यमानं च सायकैः ॥ ६.१०१.२८ ॥
Phālguni, conocedor de todas las armas y de alma inmensurable, lo rechazó; entonces las ilusiones fueron destruidas, y el rākṣasa, herido por flechas,
6.101.29
रथं तत्रैव संत्यज्य प्राद्रवन्महतो भयात् ।
तस्मिन्विनिर्जिते तूर्णं कूटयोधिनि राक्षसे ॥ ६.१०१.२९ ॥
Abandonando allí mismo su carro, huyó con gran temor; cuando aquel rākṣasa, guerrero engañoso, fue vencido con rapidez,
6.101.30
आर्जुनिः समरे सैन्यं तावकं संममर्द ह ।
मदान्धो वन्यनागेन्द्रः सपद्मां पद्मिनीमिव ॥ ६.१०१.३० ॥
En la batalla, el hijo de Arjuna aplastó a tu ejército, como un señor de elefantes salvajes cegado por el celo pisotea un estanque de lotos.
6.101.31
ततः शान्तनवो भीष्मः सैन्यं दृष्ट्वाऽभिविद्रुतम् ।
महता शरवर्षेण सौभद्रं पर्यवारयत् ॥ ६.१०१.३१ ॥
Entonces Bhīṣma, hijo de Śantanu, viendo al ejército huir en desbandada, rodeó al hijo de Subhadrā con una gran lluvia de flechas.
6.101.32
कोष्ठीकृत्य च तं वीरं धार्तराष्ट्रा महारथः ।
एवं सुबहवो युद्धे ततक्षुः सायकैर्दृढम् ॥ ६.१०१.३२ ॥
Rodeando a aquel héroe como en una jaula, los grandes guerreros en carro, los hijos de Dhṛtarāṣṭra, lo golpearon con firmeza en la batalla con muchas flechas.
6.101.33
स तेषां रथिनां वीरः पितुस्तुल्यपराक्रमः ।
सदृशो वासुदेवस्य विक्रमेण बलेन च ॥ ६.१०१.३३ ॥
Aquel héroe, igual en valor a su padre, era semejante a Vāsudeva en prowess y en fuerza entre aquellos guerreros en carro.
6.101.34
उभयोः सदृशं कर्म स पितुर्मातुलस्य च ।
रणे बहुविधं चक्रे सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ६.१०१.३४ ॥
En la batalla realizó de muchas maneras hazañas dignas tanto de su padre como de su tío materno; era el mejor de todos los portadores de armas.
6.101.35
ततो धनञ्जयो वीरो विनिघ्नंस्तव सैनिकान् ।
आससाद रणे भीष्मं पुत्रप्रेप्सुरमर्षणः ॥ ६.१०१.३५ ॥
Entonces el héroe Dhanañjaya, derribando a vuestros soldados, iracundo y deseoso de proteger a su hijo, se acercó a Bhīṣma en la batalla.
6.101.36
तथैव समरे राजन्पिता देवव्रतस्तव ।
आससाद रणे पार्थं स्वर्भानुरिव भास्करम् ॥ ६.१०१.३६ ॥
Asimismo, oh rey, vuestro padre Devavrata en la batalla se acercó a Pārtha, como Svarbhānu se acerca al sol.
6.101.37
ततः सरथनागाश्वाः पुत्रास्तव जनेश्वर ।
परिवव्रू रणे भीष्मं जुगुपुश्च समन्ततः ॥ ६.१०१.३७ ॥
Entonces, oh señor de los hombres, tus hijos, con carros, elefantes y caballos, rodearon a Bhīṣma en la batalla y lo protegieron por todos lados.
6.101.38
तथैव पाण्डवा राजन्परिवार्य धनञ्जयम् ।
रणाय महते युक्ता दंशिता भरतर्षभ ॥ ६.१०१.३८ ॥
Asimismo, oh rey, los Pāṇḍavas, con armaduras y preparados para la gran batalla, rodearon a Dhanañjaya, oh toro de los Bharatas.
6.101.39
शारद्वतस्ततो राजन्भीष्मस्य प्रमुखे स्थितम् ।
अर्जुनं पञ्चविंशत्या सायकानां समाचिनोत् ॥ ६.१०१.३९ ॥
Entonces, oh rey, Śāradvata (Kṛpa) cubrió por completo con veinticinco flechas a Arjuna, que estaba frente a Bhīṣma.
6.101.40
प्रत्युद्गम्याथ विव्याध सात्यकिस्तं शितैः शरैः ।
पाण्डवप्रियकामार्थं शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥ ६.१०१.४० ॥
Entonces Sātyaki avanzó y lo atravesó con flechas afiladas, deseando el bien de los Pāṇḍavas, como un tigre ataca a un elefante.
6.101.41
गौतमोऽपि त्वरायुक्तो माधवं नवभिः शरैः ।
हृदि विव्याध संक्रुद्धः कङ्कपत्रपरिच्छदैः ॥ ६.१०१.४१ ॥
Gautama (Kṛpa) también, apresurado y muy enfurecido, hirió a Mādhava (Sātyaki) en el pecho con nueve flechas emplumadas con plumas de garza.
6.101.42
शैनेयोऽपि ततः क्रुद्धश्चापमानम्य वेगवान् ।
गौतमान्तकरं तूर्णं समाधत्त शिलीमुखम् ॥ ६.१०१.४२ ॥
Entonces Śaineya (Sātyaki) también, enfurecido y veloz, dobló su arco y rápidamente colocó una flecha que traería la muerte a Gautama.
6.101.43
तमापतन्तं वेगेन शक्राशनिसमद्युतिम् ।
द्विधा चिच्छेद संक्रुद्धो द्रौणिः परमकोपनः ॥ ६.१०१.४३ ॥
El hijo de Droṇa, enfurecido y sumamente iracundo, partió en dos la flecha que se abalanzaba sobre él con velocidad, resplandeciente como el rayo de Indra.
6.101.44
समुत्सृज्याथ शैनेयो गौतमं रथिनां वरः ।
अभ्यद्रवद्रणे द्रौणिं राहुः खे शशिनं यथा ॥ ६.१०१.४४ ॥
Entonces Śaineya, el mejor de los aurigas, abandonando a Gautama, se lanzó en la batalla contra el hijo de Droṇa, como Rāhu se abalanza en el cielo sobre la luna.
6.101.45
तस्य द्रोणसुतश्चापं द्विधा चिच्छेद भारत ।
अथैनं छिन्नधन्वानं ताडयामास सायकैः ॥ ६.१०१.४५ ॥
¡Oh Bhārata! El hijo de Droṇa partió su arco en dos; luego, sin arco, lo golpeó con flechas.
6.101.46
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय शत्रुघ्नं भारसाधनम् ।
द्रौणिं षष्ट्या महाराज बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ६.१०१.४६ ॥
Tomó otro arco, capaz de matar enemigos y de soportar la carga, y, ¡oh gran rey!, hirió al hijo de Droṇa en los brazos y en el pecho con sesenta flechas.
6.101.47
स विद्धो व्यथितश्चैव मुहूर्तं कश्मलायुतः ।
निषसाद रथोपस्थे ध्वजयष्टिं समाश्रितः ॥ ६.१०१.४७ ॥
Herido y afligido, se hundió por un momento en el desmayo y se sentó en el suelo del carro, aferrado al mástil de la bandera.
6.101.48
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ।
वार्ष्णेयं समरे क्रुद्धो नाराचेन समार्पयत् ॥ ६.१०१.४८ ॥
Entonces, recobrando el sentido, el poderoso hijo de Droṇa, encolerizado, hirió en la batalla al Vṛṣṇi (Sātyaki) con una flecha de hierro.
6.101.49
शैनेयं स तु निर्भिद्य प्राविशद्धरणीतलम् ।
वसन्तकाले बलवान्बिलं सर्पशिशुर्यथा ॥ ६.१०१.४९ ॥
Atravesando a Śaineya, penetró en la superficie de la tierra, como una joven serpiente vigorosa se mete en su madriguera en la primavera.
6.101.50
अथापरेण भल्लेन माधवस्य ध्वजोत्तमम् ।
चिच्छेद समरे द्रौणिः सिंहनादं मुमोच ह ॥ ६.१०१.५० ॥
Entonces, con otro bhalla, el hijo de Droṇa cortó en batalla el excelente estandarte de Mādhava y lanzó un rugido de león.
6.101.51
पुनश्चैनं शरैर्घोरैश्छादयामास भारत ।
निदाघान्ते महाराज यथा मेघो दिवाकरम् ॥ ६.१०१.५१ ॥
Otra vez, oh Bhārata, lo cubrió con flechas terribles, como una nube cubre al sol al final del calor del verano, oh gran rey.
6.101.52
सात्यकोऽपि महाराज शरजालं निहत्य तत् ।
द्रौणिमभ्याकिरत्तूर्णं शरजालैरनेकधा ॥ ६.१०१.५२ ॥
Oh gran rey, también Sātyaki, tras destruir aquella red de flechas, cubrió rápidamente al hijo de Droṇa con redes de flechas de muchas maneras.
6.101.53
तापयामास च द्रौणिं शैनेयः परवारहा ।
विमुक्तो मेघजालेन यथैव तपनस्तथा ॥ ६.१०१.५३ ॥
Y Śaineya, matador de guerreros enemigos, atormentó al hijo de Droṇa, como el sol liberado de la red de nubes arde.
6.101.54
शराणां च सहस्रेण पुनरेव समुद्यतः ।
सात्यकिश्छादयामास ननाद च महाबलः ॥ ६.१०१.५४ ॥
Alzándose de nuevo con mil flechas, el poderoso Sātyaki lo cubrió y rugió.
6.101.55
दृष्ट्वा पुत्रं च तं ग्रस्तं राहुणेव निशाकरम् ।
अभ्यद्रवत शैनेयं भारद्वाजः प्रतापवान् ॥ ६.१०१.५५ ॥
Al ver a su hijo apresado como la luna por Rāhu, el poderoso Bhāradvāja (Droṇa) se lanzó contra Śaineya (Sātyaki).
6.101.56
विव्याध च सुतीक्ष्णेन पृषत्केन महामृधे ।
परीप्सन्खसुतं राजन्वार्ष्णेयेनाभिपीडितम् ॥ ६.१०१.५६ ॥
Oh rey, deseando proteger a su hijo, duramente acosado por el Vṛṣṇi (Sātyaki) en la gran batalla, lo hirió con una flecha muy aguda.
6.101.57
सात्यकिस्तु रणे हित्वा गुरुपुत्रं महारथम् ।
द्रोणं विव्याध विंशत्या सर्वपारशवैः शरैः ॥ ६.१०१.५७ ॥
Pero Sātyaki, dejando en la batalla al gran guerrero, hijo del maestro, hirió a Droṇa con veinte flechas que alcanzan todos los flancos.
6.101.58
तदन्तरममेयात्मा कौन्तेयः शत्रुतापनः ।
अभ्यद्रवद्रणे क्रुद्धो द्रोणं प्रति महारथः ॥ ६.१०१.५८ ॥
Mientras tanto, Kaunteya (Arjuna), de alma inconmensurable, tormento de los enemigos, enfurecido, se lanzó en batalla contra Droṇa como gran guerrero.
6.101.59
ततो द्रोणश्च पार्थश्च समेयातां महामृधे ।
यथा बुधश्च शुक्रश्च महाराज नभस्तले ॥ ६.१०१.५९ ॥
Entonces, oh gran rey, Droṇa y Pārtha se encontraron en la gran batalla, como se encuentran Mercurio y Venus en el cielo.