Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.101

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

6.101.1

आर्जुनं समरे शूरं विनिघ्नन्तं महारथान् ।
अलम्बुसः कथं युद्धे प्रत्ययुध्यत सञ्जय ॥ ६.१०१.१ ॥

ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ବଧ କରୁଥିବା ଶୂର ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ଅଳମ୍ବୁଷ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କଲା?

6.101.2

आर्श्यशृङ्गिं कथं चैव सौभद्रः परवीरहा ।
तन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन यथावृत्तं स्म संयुगे ॥ ६.१०१.२ ॥

ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କୁ ସଂହାରକାରୀ ସୌଭଦ୍ର ଆର୍ଶ୍ୟଶୃଙ୍ଗି ସହ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କଲା? ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସତ୍ୟ ଭାବେ ମୋତେ କୁହ।

6.101.3

धनंजयश्च किं चक्रे मम सैन्येषु संयुगे ।
भीमो वा रथिनां श्रेष्ठो राक्षसो वा घटोत्कचः ॥ ६.१०१.३ ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧନଞ୍ଜୟ କ'ଣ କଲା? ଅଥବା ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମ ବା ରାକ୍ଷସ ଘଟୋତ୍କଚ କ'ଣ କଲେ?

6.101.4

नकुलः सहदेवो वा सात्यकिर्वा महारथः ।
एतदाचक्ष्व मे सत्यं कुशलो ह्यसि सञ्जय ॥ ६.१०१.४ ॥

କିମ୍ବା ନକୁଳ, ସହଦେବ ବା ମହାରଥୀ ସାତ୍ୟକି କ'ଣ କଲେ? ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ଦକ୍ଷ; ଏସବୁ ମୋତେ ସତ୍ୟ ଭାବେ କୁହ।

6.101.5

हन्ते तेऽहं प्रवक्ष्यामि संग्रामं रोमहर्षणम् ।
यथाऽभूद्राक्षसेन्द्रस्य सौभद्रस्य च मारिष ॥ ६.१०१.५ ॥

ହେ ମହାଶୟ, ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ଓ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି।

6.101.6

अर्जुनश्च यथा सङ्ख्ये भीमसेनश्च पाण्डवः ।
नकुलः सहदेवश्च रणे चक्रुः पराक्रमम् ॥ ६.१०१.६ ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନ, ଭୀମସେନ, ପାଣ୍ଡବ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଯେପରି ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇଥିଲେ—

6.101.7

तथैव तावकाः सर्वे भीष्मद्रोणपुरःसराः ।
अद्भुतानि विचिन्राणि चक्रुः कर्माण्यभीतवत् ॥ ६.१०१.७ ॥

ସେହିପରି ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷର ସମସ୍ତେ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ନିର୍ଭୟ ଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିଚିତ୍ର କର୍ମ କଲେ।

6.101.8

अलम्बुसस्तु समरे अभिमन्युं महारथम् ।
विनद्य सुमहानादं तर्जयित्वा मुहुर्मुहुः ॥ ६.१०१.८ ॥

କିନ୍ତୁ ଅଲମ୍ବୁଷ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାରଥୀ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ତର୍ଜନ କରି ଅତି ମହା ଗର୍ଜନ କଲା।

6.101.9

अभिदुद्राव वेगेन तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ।
अभिमन्युश्च वेगेन सिंहवद्विनदन्मुहुः ॥ ६.१०१.९ ॥

ସେ ବେଗରେ ଧାଇଁ ଆସି କହିଲା, "ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ!" ଅଭିମନ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ବେଗରେ ସିଂହ ପରି ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା।

6.101.10

आर्श्यशृङ्गिं महेष्वासि पितुरत्यन्तवैरिणम् ।
ततः समीपतुः सङ्ख्ये त्वरितौ नरराक्षसौ ॥ ६.१०१.१० ॥

ତାପରେ ପିତାଙ୍କ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶତ୍ରୁ ମହାଧନୁର୍ଧର ଆର୍ଶ୍ୟଶୃଙ୍ଗିଙ୍କ ନିକଟକୁ ନର ଓ ରାକ୍ଷସ ଉଭୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ।

6.101.11

रथाभ्यां रथिनौ श्रेष्ठौ यथा वै देवदानवौ ।
मायावा राक्षसश्रेष्ठो दिव्यास्त्रश्चैव फाल्गुनिः ॥ ६.१०१.११ ॥

ନିଜ ନିଜ ରଥରେ ସେହି ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଦେବ ଓ ଦାନବ ପରି ଥିଲେ। ମାୟାବୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଫାଲ୍ଗୁନି ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲା।

6.101.12

ततः कर्ष्णिर्महाराज निशितैः सायकैस्त्रिभिः ।
आर्श्यशृङ्गिं रणे विद्ध्वा पुनर्विव्याव पञ्चभिः ॥ ६.१०१.१२ ॥

ତା'ପରେ, ହେ ମହାରାଜ, କୃଷ୍ଣବଂଶୀୟ (ଅଭିମନ୍ୟୁ) ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତିନି ବାଣରେ ଆର୍ଶ୍ୟଶୃଙ୍ଗିଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଦ୍ଧ କରି ପୁନର୍ବାର ପାଞ୍ଚ ବାଣରେ ପ୍ରହାର କଲା।

6.101.13

अलम्बुरोऽपि संक्रुद्धः कार्ष्णि नवभिराशुगैः ।
हृदि विव्याध वेगेन तोत्रैरिव महाद्विपम् ॥ ६.१०१.१३ ॥

ଅଳମ୍ବୁଷ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ କାର୍ଷ୍ଣିଙ୍କୁ ନଅଟି ଦ୍ରୁତ ବାଣରେ ବେଗରେ ଛାତିରେ ବିନ୍ଧିଲା, ଯେପରି ଅଙ୍କୁଶ ମହାହସ୍ତୀକୁ ବିନ୍ଧେ।

6.101.14

ततः शरसहस्रेण क्षिप्रकारी निशाचरः ।
अर्जुनास सुतं सङ्ख्ये पीडयामास भारत ॥ ६.१०१.१४ ॥

ତା'ପରେ କ୍ଷିପ୍ରକାରୀ ସେ ନିଶାଚର ହଜାର ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନପୁତ୍ରକୁ ପୀଡ଼ିତ କଲା, ହେ ଭାରତ।

6.101.15

अभिमन्युस्ततः क्रुद्धो नवभिर्नतपर्वभिः ।
बिभेद निशिसैर्बाणै राक्षसेन्द्रं महोरसि ॥ ६.१०१.१५ ॥

ତା'ପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଅଭିମନ୍ୟୁ ବଙ୍କା ଗଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ ନଅଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଶାଳ ଛାତିରେ ବିନ୍ଧିଲେ।

6.101.16

ते तस्य विविशुस्तूर्णं कायं निर्भिद्य मर्मसु ।
स तैर्विभिन्नसर्वाङ्गः शुशुभे राक्षसोत्तमः ॥ ६.१०१.१६ ॥

ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଶୀଘ୍ର ତାର ଶରୀର ଭେଦ କରି ମର୍ମସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ସେଥିରେ ସର୍ବାଙ୍ଗ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ଉତ୍ତମ ରାକ୍ଷସ ଶୋଭା ପାଇଲା।

6.101.17

पुष्पितैः किंशुकै राजन्संस्तीर्ण इव पर्वतः ।
स संदधानश्च शरान्हेमपुङ्खान्महाबलः ॥ ६.१०१.१७ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ଫୁଟିଥିବା କିଂଶୁକ ବୃକ୍ଷରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ପର୍ବତ ପରି; ସେ ମହାବଳୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ବାଣ ଯୋଡ଼ୁଥିଲା।

6.101.18

विबभौ राक्षसश्रेष्ठः सज्वाल इव पर्वतः ।
ततः क्रुद्धो महाराज आर्श्यशृङ्गिरमर्षणः ॥ ६.१०१.१८ ॥

ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପର୍ବତ ପରି ଝଲସିଲା। ତା'ପରେ, ହେ ମହାରାଜ, କ୍ରୁଦ୍ଧ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁ ଆର୍ଶ୍ୟଶୃଙ୍ଗି—

6.101.19

महेन्द्रप्रतिमं कार्ष्णि छादयामास पत्रिभिः ।
तेन ते विशिखा मुक्ता यमदण्डोपमाः शिताः ॥ ६.१०१.१९ ॥

ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ କାର୍ଷ୍ଣି ବାଣରେ ତାହାକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ। ତାଙ୍କ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଯମଦଣ୍ଡ ସଦୃଶ ଥିଲା।

6.101.20

अभिमन्युं विनिर्भिद्य प्राविशन्त धरातलम् ।
तथैवार्जुनिना मुक्ताः शराः कनकभूषणाः ॥ ६.१०१.२० ॥

ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ବିନ୍ଧି ସେହି ବାଣମାନେ ଧରାତଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେହିପରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଭୂଷିତ ବାଣମାନେ ମଧ୍ୟ।

6.101.21

अलम्बुसं विनिर्भिद्य प्राविशन्त धरातलम् ।
सौभद्रस्तु रणे रक्षः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.१०१.२१ ॥

ଅଲମ୍ବୁଷଙ୍କୁ ବିନ୍ଧି ସେହି ବାଣମାନେ ଧରାତଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କିନ୍ତୁ ସୌଭଦ୍ର ରଣରେ ସେହି ରାକ୍ଷସକୁ ନମିତ ଗାଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ ବାଣରେ।

6.101.22

चक्रे विमुखमासाद्य बलं शक्र इवाहवे ।
विमुखं च रणे रक्षो वध्यमानं रणेऽरिणा ॥ ६.१०१.२२ ॥

ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ପଛକୁ ଫେରାନ୍ତି, ସେପରି ସେ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ବିମୁଖ କଲେ। ରଣରେ ବିମୁଖ ହୋଇଥିବା ସେହି ରାକ୍ଷସ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ରଣରେ ଆହତ ହେଉଥିବା।

6.101.23

प्रादुश्चक्रे महामायां तामसीमरिघातिनीम् ।
ततस्ते तमसा सर्वे वृताश्चासन्महीपते ॥ ६.१०१.२३ ॥

ସେ ଶତ୍ରୁଘାତିନୀ ମହାମାୟା, ତାମସୀ ମାୟା ପ୍ରକଟ କଲେ। ତାପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ହେଲେ।

6.101.24

नाभिमन्युमपश्यन्त नैव स्वान्न परान्रणे ।
अभिमन्युश्च तदृष्ट्वा घोररूपं महत्तमः ॥ ६.१०१.२४ ॥

ରଣରେ ସେମାନେ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ନିଜର କାହାକୁ ନୁହେଁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଅଭିମନ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ସେହି ଭୟଙ୍କର ରୂପର ମହା ଅନ୍ଧକାର ଦେଖି।

6.101.25

प्रादुश्चक्रेऽस्त्रमत्सुग्रं भास्करं कुरुनन्दनः ।
ततः प्रकाशमभवज्जगत्सर्वं महीपते ॥ ६.१०१.२५ ॥

କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ ଅର୍ଜୁନ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଭାସ୍କରାସ୍ତ୍ର ପ୍ରକାଶ କଲେ। ତା'ପରେ, ହେ ମହୀପତି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆଲୋକିତ ହୋଇଗଲା।

6.101.26

तां चाभिजघ्निवान्मायां राक्षसस्य दुरात्मनः ।
संक्रुद्धश्च महावीर्यो राक्षसेन्द्रं नरोत्तमः ॥ ६.१०१.२६ ॥

ସେ ଦୁରାତ୍ମା ରାକ୍ଷସର ମାୟାକୁ ସେ ବିନଷ୍ଟ କଲେ। ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ନରୋତ୍ତମ କ୍ରୋଧରେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

6.101.27

छादयामास समरे शरैः सन्नतपर्वभिः ।
बह्वीस्तथाऽन्या मायाश्च प्रयुक्तास्तेन रक्षसा ॥ ६.१०१.२७ ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ ବଙ୍କା ଗଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ ବାଣରେ ସେ ତାକୁ ଢାଙ୍କି ଦେଲେ। ଆଉ ସେ ରାକ୍ଷସ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିବା ଅନେକ ଅନ୍ୟ ମାୟାକୁ ମଧ୍ୟ।

6.101.28

सर्वास्त्रविदमेयात्मा वारयामास फाल्गुनिः ।
हतमायं ततो रक्षो वध्यमानं च सायकैः ॥ ६.१०१.२८ ॥

ସର୍ବାସ୍ତ୍ରବିତ୍ ଓ ଅପରିମେୟ ଆତ୍ମା ଫାଲ୍ଗୁନି ତାକୁ ନିବାରଣ କଲେ। ତା'ପରେ ମାୟା ବିନଷ୍ଟ ହେଲା; ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ସେ ରାକ୍ଷସ।

6.101.29

रथं तत्रैव संत्यज्य प्राद्रवन्महतो भयात् ।
तस्मिन्विनिर्जिते तूर्णं कूटयोधिनि राक्षसे ॥ ६.१०१.२९ ॥

ସେଠାରେ ହିଁ ରଥ ଛାଡ଼ି ସେ ମହାଭୟରେ ପଳାଇଲା। ସେ କପଟ ଯୋଦ୍ଧା ରାକ୍ଷସ ଶୀଘ୍ର ପରାଜିତ ହେଲେ।

6.101.30

आर्जुनिः समरे सैन्यं तावकं संममर्द ह ।
मदान्धो वन्यनागेन्द्रः सपद्मां पद्मिनीमिव ॥ ६.१०१.३० ॥

ଆର୍ଜୁନି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କ ସେନାକୁ ଦଳିଦେଲେ, ଯେପରି ମଦାନ୍ଧ ବନ୍ୟ ଗଜରାଜ କମଳଭରା ପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ଦଳେ।

6.101.31

ततः शान्तनवो भीष्मः सैन्यं दृष्ट्वाऽभिविद्रुतम् ।
महता शरवर्षेण सौभद्रं पर्यवारयत् ॥ ६.१०१.३१ ॥

ଏଥର ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଳାଉଥିବା ଦେଖି ମହା ଶରବର୍ଷଣ ସହ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଘେରିଲେ।

6.101.32

कोष्ठीकृत्य च तं वीरं धार्तराष्ट्रा महारथः ।
एवं सुबहवो युद्धे ततक्षुः सायकैर्दृढम् ॥ ६.१०१.३२ ॥

ସେହି ବୀରଙ୍କୁ ପିଞ୍ଜରା ପରି ଘେରି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମହାରଥୀ ପୁତ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଆଘାତ କଲେ।

6.101.33

स तेषां रथिनां वीरः पितुस्तुल्यपराक्रमः ।
सदृशो वासुदेवस्य विक्रमेण बलेन च ॥ ६.१०१.३३ ॥

ସେହି ବୀର ସେହି ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପିତାଙ୍କ ସମାନ ପରାକ୍ରମୀ ଥିଲେ ଏବଂ ବାସୁଦେବଙ୍କ ବିକ୍ରମ ଓ ବଳ ସହ ସମାନ ଥିଲେ।

6.101.34

उभयोः सदृशं कर्म स पितुर्मातुलस्य च ।
रणे बहुविधं चक्रे सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ६.१०१.३४ ॥

ପିତା ଓ ମାମୁଁ ଉଭୟଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେବା ପରି କର୍ମ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁ ପ୍ରକାରେ କଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।

6.101.35

ततो धनञ्जयो वीरो विनिघ्नंस्तव सैनिकान् ।
आससाद रणे भीष्मं पुत्रप्रेप्सुरमर्षणः ॥ ६.१०१.३५ ॥

ଏଥର ବୀର ଧନଞ୍ଜୟ ଆପଣଙ୍କ ସୈନିକମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପୁତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।

6.101.36

तथैव समरे राजन्पिता देवव्रतस्तव ।
आससाद रणे पार्थं स्वर्भानुरिव भास्करम् ॥ ६.१०१.३६ ॥

ସେହିପରି, ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଦେବବ୍ରତ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସେ।

6.101.37

ततः सरथनागाश्वाः पुत्रास्तव जनेश्वर ।
परिवव्रू रणे भीष्मं जुगुपुश्च समन्ततः ॥ ६.१०१.३७ ॥

ହେ ଜନେଶ୍ୱର, ତା'ପରେ ରଥ, ହସ୍ତୀ ଓ ଅଶ୍ୱ ସହିତ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ଘେରି ରକ୍ଷା କଲେ।

6.101.38

तथैव पाण्डवा राजन्परिवार्य धनञ्जयम् ।
रणाय महते युक्ता दंशिता भरतर्षभ ॥ ६.१०१.३८ ॥

ହେ ଭରତର୍ଷଭ ରାଜନ୍, ସେହିପରି ପାଣ୍ଡବମାନେ କବଚ ପରିଧାନ କରି ମହାଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।

6.101.39

शारद्वतस्ततो राजन्भीष्मस्य प्रमुखे स्थितम् ।
अर्जुनं पञ्चविंशत्या सायकानां समाचिनोत् ॥ ६.१०१.३९ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ତା'ପରେ ଶାରଦ୍ୱତ (କୃପ) ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପଚିଶଟି ଶରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ।

6.101.40

प्रत्युद्गम्याथ विव्याध सात्यकिस्तं शितैः शरैः ।
पाण्डवप्रियकामार्थं शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥ ६.१०१.४० ॥

ତା'ପରେ ସାତ୍ୟକି ଆଗକୁ ଆସି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାମନାରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ବାଘ ହସ୍ତୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପରି।

6.101.41

गौतमोऽपि त्वरायुक्तो माधवं नवभिः शरैः ।
हृदि विव्याध संक्रुद्धः कङ्कपत्रपरिच्छदैः ॥ ६.१०१.४१ ॥

ଗୌତମ (କୃପ) ମଧ୍ୟ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ, ମାଧବଙ୍କ (ସାତ୍ୟକିଙ୍କ) ବୁକୁରେ କଙ୍କପକ୍ଷୀର ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ନଅଟି ଶରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

6.101.42

शैनेयोऽपि ततः क्रुद्धश्चापमानम्य वेगवान् ।
गौतमान्तकरं तूर्णं समाधत्त शिलीमुखम् ॥ ६.१०१.४२ ॥

ତା'ପରେ ଶୈନେୟ (ସାତ୍ୟକି) ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ବେଗରେ ଧନୁ ନମାଇ, ଗୌତମଙ୍କ ଅନ୍ତକାରୀ ଶର ଶୀଘ୍ର ଯୋଜନା କଲେ।

6.101.43

तमापतन्तं वेगेन शक्राशनिसमद्युतिम् ।
द्विधा चिच्छेद संक्रुद्धो द्रौणिः परमकोपनः ॥ ६.१०१.४३ ॥

ବେଗରେ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରସମ ଦୀପ୍ତିଯୁକ୍ତ (ବାଣକୁ) କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଦୁଇ ଖଣ୍ଡ କରି କାଟିଦେଲେ; ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧୀ ଥିଲେ।

6.101.44

समुत्सृज्याथ शैनेयो गौतमं रथिनां वरः ।
अभ्यद्रवद्रणे द्रौणिं राहुः खे शशिनं यथा ॥ ६.१०१.४४ ॥

ତେବେ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୈନେୟ ଗୌତମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଆକାଶରେ ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯେପରି ଧାଏଁ, ସେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।

6.101.45

तस्य द्रोणसुतश्चापं द्विधा चिच्छेद भारत ।
अथैनं छिन्नधन्वानं ताडयामास सायकैः ॥ ६.१०१.४५ ॥

ହେ ଭରତବଂଶଜ! ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଧନୁକୁ ଦୁଇ ଖଣ୍ଡ କରି କାଟିଦେଲେ; ତାପରେ ଧନୁହୀନ ତାଙ୍କୁ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।

6.101.46

सोऽन्यत्कार्मुकमादाय शत्रुघ्नं भारसाधनम् ।
द्रौणिं षष्ट्या महाराज बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ६.१०१.४६ ॥

ସେ ଆଉ ଏକ ଧନୁ ଉଠାଇଲେ—ଶତ୍ରୁସଂହାରକ, ଭାର ବହିବାକୁ ସମର୍ଥ; ହେ ମହାରାଜ! ଷାଠିଏ ବାଣରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ବାହୁ ଓ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।

6.101.47

स विद्धो व्यथितश्चैव मुहूर्तं कश्मलायुतः ।
निषसाद रथोपस्थे ध्वजयष्टिं समाश्रितः ॥ ६.१०१.४७ ॥

ସେ (ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର) ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ, କ୍ଷଣେ ମୂର୍ଚ୍ଛାରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ, ଧ୍ୱଜଯଷ୍ଟି ଧରି ରଥର ତଳେ ବସିଗଲେ।

6.101.48

प्रतिलभ्य ततः संज्ञां द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ।
वार्ष्णेयं समरे क्रुद्धो नाराचेन समार्पयत् ॥ ६.१०१.४८ ॥

ତାପରେ ଚେତନା ଫେରି ପାଇ ପରାକ୍ରମୀ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟଙ୍କୁ (ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ) ଲୌହବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।

6.101.49

शैनेयं स तु निर्भिद्य प्राविशद्धरणीतलम् ।
वसन्तकाले बलवान्बिलं सर्पशिशुर्यथा ॥ ६.१०१.४९ ॥

ସେ ଶୈନେୟଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କରି ଭୂତଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ବସନ୍ତକାଳରେ ବଳବାନ୍ ସର୍ପଶିଶୁ ଗର୍ତ୍ତରେ ପଶିଲା ପରି।

6.101.50

अथापरेण भल्लेन माधवस्य ध्वजोत्तमम् ।
चिच्छेद समरे द्रौणिः सिंहनादं मुमोच ह ॥ ६.१०१.५० ॥

ତା'ପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭଲ୍ଲରେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ମାଧବଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧ୍ୱଜ କାଟିଦେଇ ସିଂହନାଦ କଲେ।

6.101.51

पुनश्चैनं शरैर्घोरैश्छादयामास भारत ।
निदाघान्ते महाराज यथा मेघो दिवाकरम् ॥ ६.१०१.५१ ॥

ହେ ଭାରତ, ସେ ପୁଣି ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ଏହାକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲା; ହେ ମହାରାଜ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷରେ ମେଘ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରେ ପରି।

6.101.52

सात्यकोऽपि महाराज शरजालं निहत्य तत् ।
द्रौणिमभ्याकिरत्तूर्णं शरजालैरनेकधा ॥ ६.१०१.५२ ॥

ହେ ମହାରାଜ, ସାତ୍ୟକି ମଧ୍ୟ ସେହି ବାଣଜାଳ ନଷ୍ଟ କରି ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଉପରେ ଶୀଘ୍ର ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ବାଣଜାଳ ବର୍ଷଣ କଲେ।

6.101.53

तापयामास च द्रौणिं शैनेयः परवारहा ।
विमुक्तो मेघजालेन यथैव तपनस्तथा ॥ ६.१०१.५३ ॥

ଶତ୍ରୁ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ସଂହାରକ ଶୈନେୟ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କଲେ; ମେଘଜାଳରୁ ମୁକ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି।

6.101.54

शराणां च सहस्रेण पुनरेव समुद्यतः ।
सात्यकिश्छादयामास ननाद च महाबलः ॥ ६.१०१.५४ ॥

ହଜାରେ ବାଣ ସହିତ ପୁଣି ଉଠି ମହାବଳ ସାତ୍ୟକି ତାଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ ଏବଂ ଗର୍ଜନ କଲେ।

6.101.55

दृष्ट्वा पुत्रं च तं ग्रस्तं राहुणेव निशाकरम् ।
अभ्यद्रवत शैनेयं भारद्वाजः प्रतापवान् ॥ ६.१०१.५५ ॥

ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ଆବୃତ ଦେଖି, ପ୍ରତାପୀ ଭାରଦ୍ୱାଜ (ଦ୍ରୋଣ) ଶୈନେୟ (ସାତ୍ୟକି) ଉପରେ ଧାଇଁଗଲେ।

6.101.56

विव्याध च सुतीक्ष्णेन पृषत्केन महामृधे ।
परीप्सन्खसुतं राजन्वार्ष्णेयेनाभिपीडितम् ॥ ६.१०१.५६ ॥

ହେ ରାଜନ୍! ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ (ସାତ୍ୟକି) ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

6.101.57

सात्यकिस्तु रणे हित्वा गुरुपुत्रं महारथम् ।
द्रोणं विव्याध विंशत्या सर्वपारशवैः शरैः ॥ ६.१०१.५७ ॥

କିନ୍ତୁ ସାତ୍ୟକି ଯୁଦ୍ଧରେ ଗୁରୁପୁତ୍ର ସେହି ମହାରଥୀକୁ ଛାଡି ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ବିଂଶତି ସର୍ବପାର୍ଶ୍ୱଗାମୀ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

6.101.58

तदन्तरममेयात्मा कौन्तेयः शत्रुतापनः ।
अभ्यद्रवद्रणे क्रुद्धो द्रोणं प्रति महारथः ॥ ६.१०१.५८ ॥

ସେହି ସମୟରେ ଅମେୟାତ୍ମା, ଶତ୍ରୁତାପନ କୌନ୍ତେୟ (ଅର୍ଜୁନ) କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାରଥୀ ରୂପେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦିଗରେ ଧାଇଁଲେ।

6.101.59

ततो द्रोणश्च पार्थश्च समेयातां महामृधे ।
यथा बुधश्च शुक्रश्च महाराज नभस्तले ॥ ६.१०१.५९ ॥

ତା'ପରେ ହେ ମହାରାଜ! ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣ ଓ ପାର୍ଥ ଆକାଶରେ ବୁଧ ଓ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ମିଳନ ପରି ପରସ୍ପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।