Mahābhārata · Adhyāya 6.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.103.1
मध्यंदिनो महाराज संग्रामः समपद्यत ।
लोकक्षयकरो रौद्रो भीष्मस्य सह सोमकैः ॥ ६.१०३.१ ॥
Gran rey, al mediodía estalló entre Bhīṣma y los Somakas una batalla terrible que destruía los mundos.
6.103.2
गाङ्गेयो रथिनां श्रेष्ठः पाण्डवानामनीकिनीम् ।
व्यधमन्निशितैर्बाणैः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०३.२ ॥
Bhīṣma, hijo de Gaṅgā y el mejor de los aurigas, dispersó el ejército de los Pāṇḍava con flechas afiladas, por cientos y por miles.
6.103.3
संममर्द च तत्सैन्यं पिता देवव्रतस्तव ।
मर्दयेच्च यथा राजन्सिंहः प्राप्य मृगव्रजम् ॥ ६.१०३.३ ॥
Tu padre Devavrata aplastó aquel ejército, oh rey, como un león que llega a una manada de ciervos y la pisotea.
6.103.4
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च विराटो द्रुपदस्तथा ।
भीष्ममासाद्य समरे शरैर्जघ्नुर्महारथम् ॥ ६.१०३.४ ॥
Dhṛṣṭadyumna, Śikhaṇḍin, Virāṭa y también Drupada, llegando a Bhīṣma en la batalla, golpearon al gran auriga con flechas.
6.103.5
धृष्टद्युम्नं ततो विद्ध्वा विराटं च शरैस्त्रिभिः ।
द्रुपदस्य च नाराचं प्रेषयामास भारत ॥ ६.१०३.५ ॥
Entonces, tras herir a Dhṛṣṭadyumna y a Virāṭa con tres flechas cada uno, lanzó contra Drupada un nārāca, oh descendiente de Bharata.
6.103.6
तेन विद्धा महेष्वासा भीष्मेणामित्रकर्शिना ।
चुक्रुधुः समरे राजन्पादस्पृष्टा इवोरगाः ॥ ६.१०३.६ ॥
Heridos por Bhīṣma, el atormentador de enemigos, los grandes arqueros se encolerizaron en la batalla, oh rey, como serpientes pisadas.
6.103.7
शिखण्डी तं च विव्याध भरतानां पितामहम् ।
स्त्रीमयं मनसा ध्यात्वा नास्मै प्राहरदच्युतः ॥ ६.१०३.७ ॥
Śikhaṇḍī también hirió al abuelo de los Bharatas, pero el Inmutable (Arjuna), considerándolo en su mente hecho de mujer, no lo golpeó.
6.103.8
धृष्टद्युम्नस्तु समरे क्रोधेनाग्निरिव ज्वलन् ।
पितामहं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ६.१०३.८ ॥
Pero Dhṛṣṭadyumna, ardiendo como el fuego de cólera en la batalla, hirió al abuelo con tres flechas en los brazos y el pecho.
6.103.9
द्रुपदः पञ्चविंशत्या विराटो दशमिः शरैः ।
शिखण्डी पञ्चविंशत्या भीष्मं विव्याध सायकैः ॥ ६.१०३.९ ॥
Drupada hirió a Bhīṣma con veinticinco flechas, Virāṭa con diez, y Śikhaṇḍī con veinticinco flechas.
6.103.10
सोऽतिविद्धो महाराज शोणितौघपरिप्लुतः ।
वसन्ते पुष्पशबलो रक्ताशोक इवाबभौ ॥ ६.१०३.१० ॥
Gravemente herido, oh gran rey, empapado en un torrente de sangre, brillaba como un árbol aśoka rojo moteado de flores en primavera.
6.103.11
तान्प्रत्यविध्यद्गाङ्गेयस्त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ।
द्रुपदस्य च भल्लेन धनुश्चिच्छेद मारिष ॥ ६.१०३.११ ॥
El hijo de Gaṅgā les respondió con tres flechas rectas a cada uno, y, oh noble, cortó el arco de Drupada con una flecha de cabeza creciente.
6.103.12
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय भीष्मं विव्याध पञ्चभिः ।
सारथिं च त्रिभिर्बाणैः सुशितै रणमूर्धनि ॥ ६.१०३.१२ ॥
Tomando otro arco, hirió a Bhīṣma con cinco flechas, y en el frente de la batalla hirió a su auriga con tres flechas muy afiladas.
6.103.13
तथा भीमो महाराज द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः ।
केकया भ्रातरः पञ्च सात्यकिश्चैव सात्वतः ॥ ६.१०३.१३ ॥
Asimismo, gran rey, Bhīma, los cinco hijos de Draupadī, los cinco hermanos de la princesa de Kekaya y Sātyaki, el Sātvata.
6.103.14
अभ्यद्रवन्त गाङ्गेयं युधिष्ठिरसमाज्ञया ।
प्रति रक्षणकार्यार्थं धृष्टद्युम्नमुखान्रणे ॥ ६.१०३.१४ ॥
Por orden de Yudhiṣṭhira arremetieron contra Gāṅgeya, Bhīṣma, en la batalla, encabezados por Dhṛṣṭadyumna, con el propósito de protegerlos.
6.103.15
तथैव तावकाः सर्वे भीष्मरक्षार्थमुद्यताः ।
प्रत्युद्ययुः पाण्डुसेनां सहसैन्या नराधिप ॥ ६.१०३.१५ ॥
Asimismo todos tus hombres, dispuestos a proteger a Bhīṣma, salieron al encuentro del ejército pāṇḍava con sus tropas, oh señor de los hombres.
6.103.16
तत्रासीत्सुमहद्युद्धं तव तेषां च संकुलम् ।
नराश्वरथनागानां यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ६.१०३.१६ ॥
Allí hubo una batalla muy grande y confusa entre tus hombres y los de ellos, que acrecentó el reino de Yama con hombres, caballos, carros y elefantes.
6.103.17
रथी रथिनमासाद्य प्राहिणोद्यमसादनम् ।
तथेतरान्समासाद्य नरनागाश्वसादिनः ॥ ६.१०३.१७ ॥
Un auriga, al encontrar a otro auriga, lo envió a la morada de Yama; del mismo modo los demás, al encontrar a hombres, jinetes de elefantes y de caballos, los enviaron allí.
6.103.18
अनयन्परलोकाय शरैः सन्नतपर्वभिः ।
शरैश्च विविधैर्घोरैस्तत्रतत्र विशांपते ॥ ६.१०३.१८ ॥
Los enviaron al otro mundo con flechas de astiles curvados, y, oh señor del pueblo, aquí y allá también con diversas flechas terribles.
6.103.19
रथास्तु रथिभिर्हीना हतसारथयस्तथा ।
विप्रद्रुताश्वाः समरे दिशो जग्मुः समन्ततः ॥ ६.१०३.१९ ॥
Los carros, privados de sus guerreros y con sus aurigas muertos, y los caballos dispersos en fuga, huyeron en todas direcciones por el campo de batalla.
6.103.20
मृद्गन्तस्ते नरान्राजन्हयांश्च सुबहून्रणे ।
वातायमाना दृश्यन्ते गन्धर्वनगरोपमाः ॥ ६.१०३.२० ॥
Oh rey, en la batalla se les ve pisoteando a muchos hombres y caballos, balanceándose en el viento como las ciudades de los Gandharvas.
6.103.21
रथिनश्च रथैर्हीना वर्मिणस्तेजसा युताः ।
कुण्डलोष्णीषिणः सर्वे निष्काङ्गदविभूषणाः ॥ ६.१०३.२१ ॥
Guerreros sin sus carros, pero armados y dotados de esplendor, con pendientes y turbantes, todos adornados con collares y brazaletes.
6.103.22
देवपुत्रसमाः सर्वे शौर्ये शक्रसमा युधि ।
ऋद्ध्या वैश्रवणां चाति नयेन च बृहस्पतिम् ॥ ६.१०३.२२ ॥
Todos eran como hijos de dioses, iguales a Indra en valor en la batalla, superando a Kubera en opulencia e incluso a Bṛhaspati en prudencia.
6.103.23
सर्वलोकेश्वराः शूरास्तत्रतत्र विशांपते ।
विप्रद्रुता व्यदृश्यन्त प्राकृता इव मानवाः ॥ ६.१०३.२३ ॥
Oh señor de los hombres, aquellos héroes, señores de todos los mundos, se veían dispersos en la fuga aquí y allá, como hombres comunes.
6.103.24
दन्तिनश्च नरश्रेष्ठ हीनाः परमसादिभिः ।
मृद्गन्तः स्वान्यनीकानि निपेतुः सर्वशब्दगाः ॥ ६.१०३.२४ ॥
Oh mejor de los hombres, los elefantes privados de sus grandes jinetes, pisoteando sus propios ejércitos, corriendo entre todos los sonidos, cayeron sobre ellos.
6.103.25
चर्मभिश्चामरैश्चित्रैः पताकाभिश्च मारिष ।
छत्रैः सितैर्हेमदण्डैश्चामरैश्च समन्ततः ॥ ६.१०३.२५ ॥
Oh señor, con escudos, con abanicos de cola de yak y banderas de vistosos colores, con sombrillas blancas y abanicos de astas doradas, por todas partes (el ejército estaba adornado).
6.103.26
विशीर्णैर्विप्रधावन्तो दृश्यन्ते स्म दिशो दश ।
नवमेघप्रतीकाशा जलदोपमनिःस्वनाः ॥ ६.१०३.२६ ॥
Huyendo en todas direcciones con (carros) destrozados, se les veía en las diez direcciones, semejantes a nubes nuevas, con un estruendo como de nubes de lluvia.
6.103.27
तथैव दन्तिभिर्हीना गजारोहा विशांपते ।
प्रधावन्तोऽन्वदृश्यन्त तव तेषां च संकुले ॥ ६.१०३.२७ ॥
Asimismo, los jinetes de elefantes, privados de sus elefantes, se veían huyendo, oh señor de los hombres, en el tumulto de los tuyos y de los de ellos.
6.103.28
नानादेशसमुत्थांश्च तुरगान्हेमभीषितान् ।
वातायमानानद्राक्षं शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०३.२८ ॥
Caballos nacidos en muchas tierras, adornados de oro, que corrían como el viento, vi por centenares y por millares.
6.103.29
अश्वारोहान्हतैरश्वैर्गृहीतासन्समन्ततः ।
द्रवमाणानपश्याम द्राव्यमाणांश्च संयुगे ॥ ६.१०३.२९ ॥
Los jinetes, con sus caballos muertos, estaban atrapados por todas partes; vimos a los que huían y eran perseguidos en la batalla.
6.103.30
गजो गजं समासाद्य द्रवमाणं महाहवे ।
ययौ प्रमृद्य तरसा पादातान्वाजिनस्तथा ।
तथैव च रथान्राजन्प्रममर्द रणे गजः ॥ ६.१०३.३० ॥
Un elefante, al alcanzar a otro elefante que huía en la gran batalla, lo aplastó y avanzó rápidamente, pisoteando a los soldados de a pie y a los caballos; y asimismo, oh rey, en la batalla un elefante pisoteó también los carros.
6.103.31
रथाश्चैव समासाद्य पतितांस्तुरगान्भुवि ।
व्यमृद्गन्समरे राजंस्तुरगांश्च नरान्रमे ॥ ६.१०३.३१ ॥
Los carros también, atacando, aplastaron en la batalla a los caballos caídos en el suelo, oh rey, y a los caballos y a los hombres…
6.103.32
एवं ते बहुधा राजन्प्रत्यमृद्गन्परस्परम् ।
दृश्यन्तेस्म महाबाहो तत्रतत्र महाबलाः ॥ ६.१०३.३२ ॥
Así, de muchas maneras, se les veía aplastarse unos a otros, oh rey; oh de poderosos brazos, aquí y allá aquellos guerreros poderosos…
6.103.33
तस्मिन्रौद्रे तथा युद्धे वर्तमाने महाभये ।
प्रावर्तत नदी घोरा शोमितान्त्रतरङ्गिणी ॥ ६.१०३.३३ ॥
Mientras aquella terrible batalla seguía así, en gran peligro, comenzó a fluir un río terrible, con olas de sangre y entrañas.
6.103.34
अस्थिसङ्घातसंबाधा केशशैवलाद्वला ।
रथह्रदा शरावर्ता हयमीना दुरासदा ॥ ६.१०३.३४ ॥
Atestada de montones de huesos, con cabellos por algas, con carros por charcas, con flechas por remolinos, con caballos por peces, difícil de abordar.
6.103.35
शीर्षोपलसमाकीर्णा हस्तिग्राहसमाकुला ।
कवचोष्णीषफेनौघा धनुर्वेगासिकच्छपा ॥ ६.१०३.३५ ॥
Sembrada de piedras de cabezas, llena de elefantes como cocodrilos, con un torrente de espuma de armaduras y turbantes, con la corriente de arcos y espadas como tortugas.
6.103.36
शङ्खनक्रौघसंकीर्णा छत्रकूर्मरथोडुपा ।
पताकाध्वजवृक्षाढ्या मर्त्यकूलापहारिणी ।
क्रव्यादहंससंकीर्णा यमराष्ट्रविवर्धनी ॥ ६.१०३.३६ ॥
Atestada de multitudes de caimanes de caracola, con sombrillas como tortugas y carros como barcas, rica en pendones y estandartes como árboles, arrancando las orillas de los mortales, llena de cisnes carnívoros, que aumenta el reino de Yama.
6.103.37
तां नदीं क्षत्रियाः शूरा रथनागहयप्लवैः ।
प्रतेरुर्बहवो राजन्भयं त्यक्त्वा महारथाः ॥ ६.१०३.३७ ॥
Oh rey, muchos héroes kṣatriyas y grandes guerreros de carros, abandonando el miedo, cruzaron ese río usando carros, elefantes y caballos como balsas.
6.103.38
अपोवाह रणे भीरून्कश्मलेनाभिसंवृतान् ।
यथा वैतरणी प्रेतान्प्रेतराजपुरं प्रति ॥ ६.१०३.३८ ॥
Así como el río Vaitaraṇī arrastra a los espíritus de los muertos hacia la ciudad del señor de la muerte, arrastró en la batalla a los temerosos, abrumados por el desconcierto.
6.103.39
प्राक्रोशन्क्षत्रियास्तत्र दृष्ट्वा तद्वैशसं महत् ।
दुर्योधनापराधेन गच्छन्ति क्षत्रियाः क्षयम् ॥ ६.१०३.३९ ॥
Allí los guerreros, al ver aquella gran matanza, gritaron: por culpa de Duryodhana, los guerreros van hacia su destrucción.
6.103.40
गुणवत्सु कथं द्वेषं धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
कृतवान्पाण्डुपुत्रेषु पापात्मा लोभमोहितः ॥ ६.१०३.४० ॥
¿Cómo llegó Dhṛtarāṣṭra, señor de los hombres, a odiar a los virtuosos hijos de Pāṇḍu? El rey de mente perversa, cegado por la codicia, lo hizo.
6.103.41
एवं बहुविधा वाचः श्रूयन्ते स्म परस्परम् ।
पाण्डवस्तवसंयुक्ताः पुत्राणां ते सुदारुणाः ॥ ६.१०३.४१ ॥
Así se oían entre sí muchas clases de palabras, en alabanza de los Pāṇḍavas; eran sumamente terribles para tus hijos.
6.103.42
ता निशम्य ततो वाचः सर्वयोधैरुदाहृताः ।
आगस्कृत्सर्वलोकस्य पुत्रो दुर्योधनस्तव ॥ ६.१०३.४२ ॥
Habiendo oído esas palabras pronunciadas por todos los guerreros, tu hijo Duryodhana, causa de la ofensa de todo el mundo...
6.103.43
भीष्मं द्रोणं कृपं चैव शल्यं चोवाच भारत ।
युध्यध्वमनहंकराः किं चिरं कुरुथेति च ॥ ६.१०३.४३ ॥
Oh Bhārata, dijo también a Bhīṣma, Droṇa, Kṛpa y Śalya: «Luchad sin soberbia. ¿Por qué tardáis tanto?»
6.103.44
इति दुर्योधनोत्सृष्टाः सर्वे युयुधिरे नृपाः ।
ततः प्रववृते युद्धं कुरूणां पाण्डवैः सह।
अक्षद्यूतकृतं राजन्सुघोरं वैशसं तदा ॥ ६.१०३.४४ ॥
Así combatieron todos los reyes enviados por Duryodhana. Entonces comenzó la batalla entre los Kurus y los Pāṇḍavas, oh rey, la espantosa matanza nacida del juego de dados.
6.103.45
यत्पुरा न निगृह्णासि वार्यमाणो महात्मभिः ।
वैचित्रवीर्य तस्येदं फलं पश्य सुदारुणम् ॥ ६.१०३.४५ ॥
Porque antes, aunque advertido por los magnánimos, no lo contuviste, oh hijo de Vicitravīrya, contempla este fruto espantoso.
6.103.46
न हि पाण्डुसुता राजन्ससैन्याः सपदानुगाः ।
रक्षन्ति समरे प्राणान्कौरवा वापि संयुगे ॥ ६.१०३.४६ ॥
En verdad, oh rey, ni los hijos de Pāṇḍu con sus ejércitos, infantes y séquito protegen sus vidas en la batalla, ni tampoco los Kauravas protegen las suyas en el combate.
6.103.47
एतस्मात्कारणाद्धोरो वर्तते स्वजनक्षयः ।
दैवाद्वा पुरुषव्याघ्र तव चापनयान्नृप ॥ ६.१०३.४७ ॥
Por esta causa, oh tigre entre los hombres, esta terrible destrucción de los propios parientes está ocurriendo — ya sea por el destino o por tu injusticia, oh rey.