ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.103.1
मध्यंदिनो महाराज संग्रामः समपद्यत ।
लोकक्षयकरो रौद्रो भीष्मस्य सह सोमकैः ॥ ६.१०३.१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਸੋਮਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਪਿਆ।
6.103.2
गाङ्गेयो रथिनां श्रेष्ठः पाण्डवानामनीकिनीम् ।
व्यधमन्निशितैर्बाणैः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०३.२ ॥
ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ, ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤਾ।
6.103.3
संममर्द च तत्सैन्यं पिता देवव्रतस्तव ।
मर्दयेच्च यथा राजन्सिंहः प्राप्य मृगव्रजम् ॥ ६.१०३.३ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਨੇ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਿੱਧ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
6.103.4
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च विराटो द्रुपदस्तथा ।
भीष्ममासाद्य समरे शरैर्जघ्नुर्महारथम् ॥ ६.१०३.४ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ, ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
6.103.5
धृष्टद्युम्नं ततो विद्ध्वा विराटं च शरैस्त्रिभिः ।
द्रुपदस्य च नाराचं प्रेषयामास भारत ॥ ६.१०३.५ ॥
ਫਿਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ ਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਵੱਲ ਇੱਕ ਨਾਰਾਚ ਛੱਡਿਆ।
6.103.6
तेन विद्धा महेष्वासा भीष्मेणामित्रकर्शिना ।
चुक्रुधुः समरे राजन्पादस्पृष्टा इवोरगाः ॥ ६.१०३.६ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਉੱਠੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਮਿੱਧੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ।
6.103.7
शिखण्डी तं च विव्याध भरतानां पितामहम् ।
स्त्रीमयं मनसा ध्यात्वा नास्मै प्राहरदच्युतः ॥ ६.१०३.७ ॥
ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਪਰ ਅਚਯੁਤ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
6.103.8
धृष्टद्युम्नस्तु समरे क्रोधेनाग्निरिव ज्वलन् ।
पितामहं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ६.१०३.८ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਲਦੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।
6.103.9
द्रुपदः पञ्चविंशत्या विराटो दशमिः शरैः ।
शिखण्डी पञ्चविंशत्या भीष्मं विव्याध सायकैः ॥ ६.१०३.९ ॥
ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੇ ਪੱਚੀ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਪੱਚੀ ਸਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
6.103.10
सोऽतिविद्धो महाराज शोणितौघपरिप्लुतः ।
वसन्ते पुष्पशबलो रक्ताशोक इवाबभौ ॥ ६.१०३.१० ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਲਹੂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਉਹ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਲਾਲ ਅਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭੇ।
6.103.11
तान्प्रत्यविध्यद्गाङ्गेयस्त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ।
द्रुपदस्य च भल्लेन धनुश्चिच्छेद मारिष ॥ ६.१०३.११ ॥
ਗਾਂਗੇਯ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਸਿੱਧੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ; ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਦ੍ਰੁਪਦ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਭੱਲ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
6.103.12
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय भीष्मं विव्याध पञ्चभिः ।
सारथिं च त्रिभिर्बाणैः सुशितै रणमूर्धनि ॥ ६.१०३.१२ ॥
ਉਸ ਨੇ ਦੂਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
6.103.13
तथा भीमो महाराज द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः ।
केकया भ्रातरः पञ्च सात्यकिश्चैव सात्वतः ॥ ६.१०३.१३ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀਮ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ, ਕੇਕਯ ਦੇ ਪੰਜ ਭਰਾ ਅਤੇ ਸਾਤਵਤ ਸਾਤਯਕੀ ਵੀ।
6.103.14
अभ्यद्रवन्त गाङ्गेयं युधिष्ठिरसमाज्ञया ।
प्रति रक्षणकार्यार्थं धृष्टद्युम्नमुखान्रणे ॥ ६.१०३.१४ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਗਾਂਗੇਯ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਝਪਟੇ।
6.103.15
तथैव तावकाः सर्वे भीष्मरक्षार्थमुद्यताः ।
प्रत्युद्ययुः पाण्डुसेनां सहसैन्या नराधिप ॥ ६.१०३.१५ ॥
ਨਰਾਧਿਪ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
6.103.16
तत्रासीत्सुमहद्युद्धं तव तेषां च संकुलम् ।
नराश्वरथनागानां यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ६.१०३.१६ ॥
ਉੱਥੇ ਆਪ ਦੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ, ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਮਨੁੱਖਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਯਮ ਦਾ ਰਾਜ ਵਧਿਆ।
6.103.17
रथी रथिनमासाद्य प्राहिणोद्यमसादनम् ।
तथेतरान्समासाद्य नरनागाश्वसादिनः ॥ ६.१०३.१७ ॥
ਇੱਕ ਰਥੀ ਨੇ ਦੂਜੇ ਰਥੀ ਨਾਲ ਭਿੜ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਯਮਸਦਨ ਭੇਜਿਆ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜ-ਸਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਿੜ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਮਸਦਨ ਭੇਜਿਆ।
6.103.18
अनयन्परलोकाय शरैः सन्नतपर्वभिः ।
शरैश्च विविधैर्घोरैस्तत्रतत्र विशांपते ॥ ६.१०३.१८ ॥
ਝੁਕੇ ਪਰਵਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਲੋਕ ਭੇਜਿਆ; ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਕ, ਥਾਂ-ਥਾਂ ਵਿਵਿਧ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।
6.103.19
रथास्तु रथिभिर्हीना हतसारथयस्तथा ।
विप्रद्रुताश्वाः समरे दिशो जग्मुः समन्ततः ॥ ६.१०३.१९ ॥
ਰਥ ਆਪਣੇ ਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਹੋ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਖਿੰਡ ਕੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ।
6.103.20
मृद्गन्तस्ते नरान्राजन्हयांश्च सुबहून्रणे ।
वातायमाना दृश्यन्ते गन्धर्वनगरोपमाः ॥ ६.१०३.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਝੂਲਦੇ ਗੰਧਰਵ ਨਗਰਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
6.103.21
रथिनश्च रथैर्हीना वर्मिणस्तेजसा युताः ।
कुण्डलोष्णीषिणः सर्वे निष्काङ्गदविभूषणाः ॥ ६.१०३.२१ ॥
ਰਥੀ ਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਕਵਚਧਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਕੁੰਡਲ ਅਤੇ ਪੱਗਾਂ ਪਹਿਨੇ, ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅੰਗਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ।
6.103.22
देवपुत्रसमाः सर्वे शौर्ये शक्रसमा युधि ।
ऋद्ध्या वैश्रवणां चाति नयेन च बृहस्पतिम् ॥ ६.१०३.२२ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਪੁੱਤਰਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ। ਐਸ਼ਵਰਜ ਵਿੱਚ ਕੁਬੇਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ।
6.103.23
सर्वलोकेश्वराः शूरास्तत्रतत्र विशांपते ।
विप्रद्रुता व्यदृश्यन्त प्राकृता इव मानवाः ॥ ६.१०३.२३ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਉਹ ਸੂਰਬੀਰ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਖਿੰਡ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਦਿਸੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ।
6.103.24
दन्तिनश्च नरश्रेष्ठ हीनाः परमसादिभिः ।
मृद्गन्तः स्वान्यनीकानि निपेतुः सर्वशब्दगाः ॥ ६.१०३.२४ ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਤਮ ਮਹਾਵਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦੇ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਦੌੜੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.103.25
चर्मभिश्चामरैश्चित्रैः पताकाभिश्च मारिष ।
छत्रैः सितैर्हेमदण्डैश्चामरैश्च समन्ततः ॥ ६.१०३.२५ ॥
ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ, ਢਾਲਾਂ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਚਾਮਰਾਂ, ਝੰਡਿਆਂ, ਚਿੱਟੇ ਛਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ (ਸੈਨਾ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ)।
6.103.26
विशीर्णैर्विप्रधावन्तो दृश्यन्ते स्म दिशो दश ।
नवमेघप्रतीकाशा जलदोपमनिःस्वनाः ॥ ६.१०३.२६ ॥
ਟੁੱਟੇ (ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ) ਭੱਜਦੇ ਲੋਕ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ; ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਮੇਘ-ਗਰਜਨ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ।
6.103.27
तथैव दन्तिभिर्हीना गजारोहा विशांपते ।
प्रधावन्तोऽन्वदृश्यन्त तव तेषां च संकुले ॥ ६.१०३.२७ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਗਜਾਰੋਹੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਭੱਜਦੇ ਦਿਸੇ; ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ।
6.103.28
नानादेशसमुत्थांश्च तुरगान्हेमभीषितान् ।
वातायमानानद्राक्षं शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०३.२८ ॥
ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦੇ ਘੋੜੇ ਮੈਂ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਖੇ।
6.103.29
अश्वारोहान्हतैरश्वैर्गृहीतासन्समन्ततः ।
द्रवमाणानपश्याम द्राव्यमाणांश्च संयुगे ॥ ६.१०३.२९ ॥
ਮਾਰੇ ਗਏ ਘੋੜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਘੋੜਸਵਾਰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਫਸੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਭੱਜਦੇ ਅਤੇ ਭਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਲੋਕ ਅਸੀਂ ਦੇਖੇ।
6.103.30
गजो गजं समासाद्य द्रवमाणं महाहवे ।
ययौ प्रमृद्य तरसा पादातान्वाजिनस्तथा ।
तथैव च रथान्राजन्प्रममर्द रणे गजः ॥ ६.१०३.३० ॥
ਭੱਜਦਾ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਦੂਜੇ ਹਾਥੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੈਦਲ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ ਅੱਗੇ ਗਿਆ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਨੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।
6.103.31
रथाश्चैव समासाद्य पतितांस्तुरगान्भुवि ।
व्यमृद्गन्समरे राजंस्तुरगांश्च नरान्रमे ॥ ६.१०३.३१ ॥
ਰਥਾਂ ਨੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ; ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ…
6.103.32
एवं ते बहुधा राजन्प्रत्यमृद्गन्परस्परम् ।
दृश्यन्तेस्म महाबाहो तत्रतत्र महाबलाः ॥ ६.१०३.३२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦੇ ਦਿਸੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਥਾਂ-ਥਾਂ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ…
6.103.33
तस्मिन्रौद्रे तथा युद्धे वर्तमाने महाभये ।
प्रावर्तत नदी घोरा शोमितान्त्रतरङ्गिणी ॥ ६.१०३.३३ ॥
ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਮਹਾਭੈ ਵਿੱਚ, ਲਹੂ ਅਤੇ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਨਦੀ ਵਹਿ ਤੁਰੀ।
6.103.34
अस्थिसङ्घातसंबाधा केशशैवलाद्वला ।
रथह्रदा शरावर्ता हयमीना दुरासदा ॥ ६.१०३.३४ ॥
ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਵਾਲਾਂ ਰੂਪੀ ਸ਼ੈਵਾਲ ਵਾਲੀ, ਰਥਾਂ ਰੂਪੀ ਝੀਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੀਰਾਂ ਰੂਪੀ ਭੰਵਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਘੋੜਿਆਂ ਰੂਪੀ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਦੁਰਗਮ।
6.103.35
शीर्षोपलसमाकीर्णा हस्तिग्राहसमाकुला ।
कवचोष्णीषफेनौघा धनुर्वेगासिकच्छपा ॥ ६.१०३.३५ ॥
ਸਿਰਾਂ ਰੂਪੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਹਾਥੀਆਂ ਰੂਪੀ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਬਸਤਰ ਅਤੇ ਪੱਗਾਂ ਦੇ ਝੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਾਲੀ, ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੇਗ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਰੂਪੀ ਕੱਛੂਆਂ ਵਾਲੀ।
6.103.36
शङ्खनक्रौघसंकीर्णा छत्रकूर्मरथोडुपा ।
पताकाध्वजवृक्षाढ्या मर्त्यकूलापहारिणी ।
क्रव्यादहंससंकीर्णा यमराष्ट्रविवर्धनी ॥ ६.१०३.३६ ॥
ਸ਼ੰਖਾਂ ਰੂਪੀ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਛਤਰਾਂ ਰੂਪੀ ਕੱਛੂਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਰੂਪੀ ਬੇੜੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਧੁਜਾਵਾਂ ਰੂਪੀ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਹਾ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ।
6.103.37
तां नदीं क्षत्रियाः शूरा रथनागहयप्लवैः ।
प्रतेरुर्बहवो राजन्भयं त्यक्त्वा महारथाः ॥ ६.१०३.३७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਰਬੀਰ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇੜੀ ਬਣਾ ਕੇ ਪਾਰ ਕੀਤਾ।
6.103.38
अपोवाह रणे भीरून्कश्मलेनाभिसंवृतान् ।
यथा वैतरणी प्रेतान्प्रेतराजपुरं प्रति ॥ ६.१०३.३८ ॥
ਜਿਵੇਂ ਵੈਤਰਣੀ ਨਦੀ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਯਮਪੁਰੀ ਵੱਲ ਵਹਾ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਡਰਪੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋੜ੍ਹ ਲਿਆ।
6.103.39
प्राक्रोशन्क्षत्रियास्तत्र दृष्ट्वा तद्वैशसं महत् ।
दुर्योधनापराधेन गच्छन्ति क्षत्रियाः क्षयम् ॥ ६.१०३.३९ ॥
ਉੱਥੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰੀਆਂ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਕਸੂਰ ਕਾਰਨ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
6.103.40
गुणवत्सु कथं द्वेषं धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
कृतवान्पाण्डुपुत्रेषु पापात्मा लोभमोहितः ॥ ६.१०३.४० ॥
ਗੁਣਵਾਨ ਪਾਂਡੂ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜਨੇਸ਼ਵਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਵੈਰ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ? ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਲੋਭ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
6.103.41
एवं बहुविधा वाचः श्रूयन्ते स्म परस्परम् ।
पाण्डवस्तवसंयुक्ताः पुत्राणां ते सुदारुणाः ॥ ६.१०३.४१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬਚਨ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੁਣੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸਨ।
6.103.42
ता निशम्य ततो वाचः सर्वयोधैरुदाहृताः ।
आगस्कृत्सर्वलोकस्य पुत्रो दुर्योधनस्तव ॥ ६.१०३.४२ ॥
ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ...
6.103.43
भीष्मं द्रोणं कृपं चैव शल्यं चोवाच भारत ।
युध्यध्वमनहंकराः किं चिरं कुरुथेति च ॥ ६.१०३.४३ ॥
ਭਾਰਤ, ਉਸਨੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਸ਼ਲਯ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — 'ਹੰਕਾਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਯੁੱਧ ਕਰੋ। ਦੇਰ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹੋ?'
6.103.44
इति दुर्योधनोत्सृष्टाः सर्वे युयुधिरे नृपाः ।
ततः प्रववृते युद्धं कुरूणां पाण्डवैः सह।
अक्षद्यूतकृतं राजन्सुघोरं वैशसं तदा ॥ ६.१०३.४४ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੜੇ। ਫਿਰ ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੂਏ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਵਿਨਾਸ਼ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ।
6.103.45
यत्पुरा न निगृह्णासि वार्यमाणो महात्मभिः ।
वैचित्रवीर्य तस्येदं फलं पश्य सुदारुणम् ॥ ६.१०३.४५ ॥
ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਜੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ। ਹੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਸਦਾ ਇਹ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਫਲ ਵੇਖ।
6.103.46
न हि पाण्डुसुता राजन्ससैन्याः सपदानुगाः ।
रक्षन्ति समरे प्राणान्कौरवा वापि संयुगे ॥ ६.१०३.४६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ; ਕੌਰਵ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ।
6.103.47
एतस्मात्कारणाद्धोरो वर्तते स्वजनक्षयः ।
दैवाद्वा पुरुषव्याघ्र तव चापनयान्नृप ॥ ६.१०३.४७ ॥
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ — ਜਾਂ ਤਾਂ ਦੈਵ ਕਾਰਨ, ਜਾਂ ਤੇਰੇ ਅਨਿਆਂ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ।