ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.107.1
युध्यतामेव तेषां तु भास्करेऽस्तमुपागते ।
सन्ध्या समभवद्धोरा नापश्याम ततो रणम् ॥ ६.१०७.१ ॥
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ଗଲେ। ଭୟଙ୍କର ସନ୍ଧ୍ୟା ହେଲା, ଆଉ ଆମେ ରଣକ୍ଷେତ୍ର ଦେଖି ପାରିଲୁ ନାହିଁ।
6.107.2
ततो युधिष्ठिरो राजा सन्ध्यां संदृश्य भारत ।
वध्यमानं च भीष्मेण त्यक्तास्त्रं भयविह्वलम् ॥ ६.१०७.२ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସନ୍ଧ୍ୟା ଦେଖିଲେ; ହେ ଭାରତ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମରୁଥିବା, ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା, ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ସୈନିକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
6.107.3
स्वसैन्यं च परावृत्तं पलायनपरायणम् ।
भीष्मं च युधि संरब्धं पीडयन्तं महारथम् ॥ ६.१०७.३ ॥
ନିଜ ସୈନ୍ୟ ପଛକୁ ଫେରି ପଳାଇବାରେ ଲାଗିଥିବା ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମ ସେମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଥିବା ଦେଖିଲେ।
6.107.4
सोमकांश्च जितान्दृष्ट्वा निरुत्साहान्महारथान् ।
निशामुखं च संप्रेक्ष्य घोररूपं भयानकम्।
चिन्तयित्वा ततो राज्ञामपहारमकारयत् ॥ ६.१०७.४ ॥
ସୋମକମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ ଓ ଉତ୍ସାହହୀନ ମହାରଥୀ ଦେଖି, ଏବଂ ରାତ୍ରିର ଭୟଙ୍କର, ଭୟାନକ ରୂପ ଦେଖି, ଚିନ୍ତା କରି ସେ ରାଜାମାନଙ୍କ ସୈନ୍ୟକୁ ପଛକୁ ସରାଇବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
6.107.5
ततोऽपहारं सैन्यानां चक्रे राजा युधिष्ठिरः ।
तथैव तव सैन्यानामपहारे ह्यभूत्तदा ॥ ६.१०७.५ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଛକୁ ସରାଇଲେ; ସେହିପରି ସେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ସୈନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପଛକୁ ସରିଗଲେ।
6.107.6
ततोऽपहारं सैन्यानां कृत्वा तत्र महारथाः ।
न्यविशन्त कुरुश्रेष्ठ संग्रामे क्षतविक्षताः ॥ ६.१०७.६ ॥
ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଛକୁ ସରାଇବା ପରେ ସେଠାକାର ମହାରଥୀମାନେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆହତ ଓ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
6.107.7
भीष्मस्य समरे कर्म चिन्तयानास्तु पाण्डवाः ।
नालभन्त तदा शान्तिं भीष्मबाणप्रपीडिताः ॥ ६.१०७.७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ କର୍ମ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବାଣରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେତେବେଳେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
6.107.8
भीष्मोऽपि समरे जित्वा पाण्डवान्सह सृञ्जयान् ।
पूज्यमानस्तव सुतैर्वन्द्यमानश्च भारत ॥ ६.१०७.८ ॥
ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ସହିତ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ହେ ଭାରତ, ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ବନ୍ଦିତ ହେଲେ।
6.107.9
न्यविशत्कुरुभिः सार्धं हृष्टरूपैः समन्ततः ।
ततो रात्रिः समभवत्सर्वभूतप्रमोहिनी ॥ ६.१०७.९ ॥
କୌରବମାନଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦିତ ରୂପରେ ସେମାନେ ଚାରିଆଡ଼ୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାପରେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ରାତି ଆସିଲା।
6.107.10
तस्मिन्रात्रिमुखे घोरे पाण्डवा वृष्णिभिः सह ।
सृञ्जयाश्च दुराधर्षा मन्त्राय समुपाविशन् ॥ ६.१०७.१० ॥
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ରାତିର ଆରମ୍ଭରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ମନ୍ତ୍ରଣା ପାଇଁ ବସିଲେ।
6.107.11
आत्मनिःश्रेयसं सर्वे प्राप्तकालं महाबलाः ।
मन्त्रयामासुरव्यग्रा मन्त्रनिश्चयकोविदाः ॥ ६.१०७.११ ॥
ସମସ୍ତ ମହାବଳୀମାନେ ନିଜର ପରମ କଲ୍ୟାଣ ଓ ସମୟୋଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ, ଅବିଚଳିତ ରହି, ମନ୍ତ୍ରଣା ଓ ନିଶ୍ଚୟରେ ନିପୁଣ ହୋଇ ଆଲୋଚନା କଲେ।
6.107.12
ततो युधिष्ठिरो राजा मन्त्रयित्वा चिरं नृप ।
वासुदेवं समुद्वीक्ष्य वचनं चेदमाददे ॥ ६.१०७.१२ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବହୁ ସମୟ ମନ୍ତ୍ରଣା କରି, ହେ ନୃପ, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଚାହିଁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.107.13
कृष्ण पश्य माहात्मानं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
गजं नलवनानीव विमृद्गन्तं बलं मम ॥ ६.१०७.१३ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖ। ହାତୀ ଯେପରି ନଳବନ ଦଳେ, ସେପରି ସେ ମୋ ସେନାକୁ ଦଳୁଛନ୍ତି।
6.107.14
न चैवैनं महात्मानमुत्सहामो निरीक्षितुम् ।
लेलिह्यमानं सैन्येषु प्रवृद्धमिव पावकम् ॥ ६.१०७.१४ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଆମେ ଚାହିଁ ମଧ୍ୟ ପାରୁନାହୁଁ। ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ପରି ସେ ସବୁ ଚାଟୁଛନ୍ତି।
6.107.15
यथा घोरो महानागस्तक्षको वै विषोल्बणः ।
तथा भीष्मो रणे क्रुद्धस्तीक्ष्णशस्त्रः प्रतापवान् ॥ ६.१०७.१५ ॥
ବିଷରେ ଭୟଙ୍କର ମହାନାଗ ତକ୍ଷକ ପରି, ରଣରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଭୀଷ୍ମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ର ସହିତ ପ୍ରତାପୀ।
6.107.16
गृहीतचापः समरे प्रमुञ्चन्निशिताञ्छरान् ।
शक्यो जेतुं यमः क्रुद्धो वज्रपाणिश्च देवराट् ॥ ६.१०७.१६ ॥
ଧନୁ ଧରି ସମରରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଥିବା କ୍ରୁଦ୍ଧ ଯମ ଓ ବଜ୍ରପାଣି ଦେବରାଜଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରାଯାଇପାରେ।
6.107.17
वरुणः पाशभृच्चापि सगदो वा धनेश्वरः ।
न तु भीष्मः सुसंक्रुद्धः शक्यो जेतुं महाहवे ॥ ६.१०७.१७ ॥
ପାଶଧାରୀ ବରୁଣ, ଅବା ଗଦା ସହ ଧନେଶ୍ୱର କୁବେର ଜୟ ହୋଇପାରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଅତି କ୍ରୁଦ୍ଧ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
6.107.18
सोऽहमेवं गते कृष्ण निमग्नः शोकसागरे ।
आत्मनो बुद्धिदौर्बल्याद्भीष्ममासाद्य संयुगे ॥ ६.१०७.१८ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏପରି ହୋଇଯିବା ପରେ ମୁଁ ଶୋକସାଗରରେ ବୁଡ଼ିଯାଇଛି। ମୋ ବୁଦ୍ଧିର ଦୁର୍ବଳତା ହେତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରିଛି।
6.107.19
वनं यास्यामि दुर्धर्ष श्रेयो वै तत्र मे गतम् ।
न युद्धं रोचते कृष्ण हन्ति भीष्मो हि नः सदा ॥ ६.१०७.१९ ॥
ହେ ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ମୁଁ ବନକୁ ଯିବି; ସେଠାରେ ହିଁ ମୋର ମଙ୍ଗଳ ଅଛି। ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯୁଦ୍ଧ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ, କାରଣ ଭୀଷ୍ମ ସର୍ବଦା ଆମକୁ ସଂହାର କରନ୍ତି।
6.107.20
यथा प्रज्वलितं वह्निं पतङ्गः समभिद्रवन् ।
एकतो मृत्युमभ्येति तथाऽहं भीष्ममेयिवान् ॥ ६.१०७.२० ॥
ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଆଡ଼କୁ ଧାଉଁଥିବା ପତଙ୍ଗ ଯେପରି ଏକ ପଥରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାଏ, ସେପରି ମୁଁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ (ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାଉଛି)।
6.107.21
क्षयं नीतोऽस्मि वार्ष्णेय राज्यहेतोः पराक्रमी ।
भ्रातरश्चैव मे शुराः सायकैर्भृशपीडिताः ॥ ६.१०७.२१ ॥
ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ପରାକ୍ରମୀ ମୁଁ ବିନାଶ ଆଡ଼କୁ ନିଆଯାଇଛି; ମୋ ବୀର ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ବାଣରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
6.107.22
मत्कृते भ्रातृसौहार्दाद्राज्यभ्रष्टा वनं गताः ।
परिक्लिष्टा तथा कृष्णा मत्कृते मधुसूदन ॥ ६.१०७.२२ ॥
ମୋ କାରଣରୁ, ଭାଇମାନଙ୍କ ସ୍ନେହରୁ, ରାଜ୍ୟଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇ ସେମାନେ ବନକୁ ଗଲେ; ମୋ କାରଣରୁ ହିଁ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, କୃଷ୍ଣା (ଦ୍ରୌପଦୀ) ମଧ୍ୟ ସେପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳେଶ ପାଇଲେ।
6.107.23
जीवितं बहु मन्येऽहं जीवितं ह्यद्य दुर्लभम् ।
जीवितस्याद्य शेषेण चरिष्ये धर्ममुत्तमम् ॥ ६.१०७.२३ ॥
ମୁଁ ଜୀବନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ମନେ କରେ, କାରଣ ଆଜି ଜୀବନ ଦୁର୍ଲଭ। ଏବେ ଜୀବନର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗରେ ମୁଁ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମର ଆଚରଣ କରିବି।
6.107.24
यदि तेऽहमनुग्राह्यो भ्रातृभिः स केशव ।
स्वधर्मस्याविरोधेन हितं व्याहर केशव ॥ ६.१०७.२४ ॥
ଭାଇମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଦି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହର ପାତ୍ର, ତେବେ ହେ କେଶବ, ସ୍ୱଧର୍ମର ବିରୋଧ ନକରି ମୋତେ ହିତକର କଥା କୁହନ୍ତୁ, ହେ କେଶବ।
6.107.25
एवं श्रुत्वा वचस्तस्य कारुण्याद्बहुविस्तरम् ।
प्रत्युवाच ततः कृष्णः सान्त्वयानो युधिष्ठिरम् ॥ ६.१०७.२५ ॥
ଏହିପରି ତାଙ୍କର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, କରୁଣାବଶତଃ ବହୁ ବିସ୍ତାରରେ, କୃଷ୍ଣ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
6.107.26
धर्मपुत्र विषादं त्वं मा कृथाः सत्यसंगर ।
यस्य ते भ्रातरः शूरा दुर्जयाः सत्रुसूदनाः ॥ ६.१०७.२६ ॥
ହେ ଧର୍ମପୁତ୍ର, ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ, ବିଷାଦ କର ନାହିଁ; ତୁମ ଭାଇମାନେ ଶୂର, ଅଜେୟ ଏବଂ ଶତ୍ରୁସଂହାରକ।
6.107.27
अर्जुनो भीमसेनश्च वाय्वग्निसमतेजसौ ।
माद्रीपुत्रौ च विक्रान्तौ त्रिदशानामिविश्वरौ ॥ ६.१०७.२७ ॥
ଅର୍ଜୁନ ଓ ଭୀମସେନ, ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନିସମ ତେଜସ୍ୱୀ; ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପରାକ୍ରମୀ ପୁତ୍ର, ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଅଜେୟ ଅଧିପତି।
6.107.28
मां वा नियुङ्क्ष्व सौहार्दाद्योत्स्ये भीष्मेण पाण्डव ।
त्वप्रयुक्तो महाराज किं न कुर्यां महाहवे ॥ ६.१०७.२८ ॥
ଅଥବା ମୋତେ ନିଯୁକ୍ତ କର, ହେ ପାଣ୍ଡବ! ସ୍ନେହବଶତଃ ମୁଁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି। ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଏହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ କ'ଣ ନ କରିବି?
6.107.29
हनिष्यामि रणे भीष्ममाहूय पुरुषर्षभम् ।
पश्यतां धार्तराष्ट्राणां यदि नेच्छति फल्गुनः ॥ ६.१०७.२९ ॥
ଫଲ୍ଗୁନ (ଅର୍ଜୁନ) ଇଚ୍ଛା ନ କଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବି।
6.107.30
यदि भीष्मे हते वीरे जयं पश्यसि पण्डव ।
हन्तास्म्येकरथेनाद्य कुरुवृद्धं पितामहम् ॥ ६.१०७.३० ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ବୀର ଭୀଷ୍ମ ନିହତ ହେଲା ପରେ ଯଦି ତୁମେ ବିଜୟ ଦେଖ, ତେବେ ଆଜି ଏକ ରଥରେ ମୁଁ କୁରୁବୃଦ୍ଧ ପିତାମହଙ୍କୁ ବଧ କରିବି।
6.107.31
पश्य मे विक्रमं राजन्महेन्द्रस्येव संयुगे ।
विमुञ्चन्तं महास्त्रामि पातयिष्यामि तं रथात् ॥ ६.१०७.३१ ॥
ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ମୋ ପରାକ୍ରମ ଦେଖ। ମହାଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ମୁଁ ତାକୁ ରଥରୁ ପକାଇବି।
6.107.32
यः शत्रुः पाण्डुपुत्राणां मच्छत्रुः स न संशयः ।
मदर्था भवदर्था ये ये मदीयास्तवैव ते ॥ ६.१०७.३२ ॥
ଯିଏ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ସେ ନିଃସନ୍ଦେହ ମୋର ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁ। ଯେଉଁମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଓ ତୋ ପାଇଁ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋର ଓ ତୋର।
6.107.33
तव भ्राता मम सखा संबन्धी शिष्य एव च ।
मांसान्युत्कृत्य दास्यामि फल्गुनार्थे महीपते ॥ ६.१०७.३३ ॥
ସେ ତୋ ଭାଇ, ମୋ ସଖା, ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ। ହେ ମହୀପତି, ଫଲ୍ଗୁନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ମୋ ମାଂସ କାଟି ଦେବି।
6.107.34
एष चापि नरव्याघ्रो मत्कृते जीवितं त्यजेत् ।
एष नः समयस्तात तारयेम परस्परम् ॥ ६.१०७.३४ ॥
ଏହି ନରବ୍ୟାଘ୍ର ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରୁ। ଏହା ଆମର ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ହେ ତାତ, ଆସ ଆମେ ପରସ୍ପରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା।
6.107.35
स मां नियुङ्क्ष्व राजेन्द्र यावत्सज्जो भवाम्यहम् ।
प्रतिज्ञातमुपप्लाव्ये यत्तत्पार्थेन पूर्वतः ॥ ६.१०७.३५ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନହେବା ଯାଏଁ ତାକୁ ମୋ ଉପରେ ନିଯୁକ୍ତ କର। ଉପପ୍ଲବ୍ୟରେ ପାର୍ଥ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ, ତାହା ଏହି।
6.107.36
पातयिष्यामि गाङ्गेयमित्युलूकस्य संनिधौ ।
परिरक्ष्यमिदं तावद्वचः पार्थस्य धीमतः ॥ ६.१०७.३६ ॥
'ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ (ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ) ମୁଁ ପକାଇବି' ଏହା ଉଲୂକଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ କୁହ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ପାର୍ଥଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଏବେ ରକ୍ଷା କର।
6.107.37
अनुज्ञातेन पार्थेन मया कार्यं न संशयः ।
अथवा फल्गुनस्यैष भारः परिमितो रणे ॥ ६.१०७.३७ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଲେ ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ କରିବି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଅଥବା ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ଭାର ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କର ହିଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
6.107.38
स हनिष्यति संग्रामे भीष्मं परपुरंजयम् ।
अशक्यमपि कुर्याद्धि रणे पार्थः समुद्यतः ॥ ६.१०७.३८ ॥
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁନଗର ଜୟକାରୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବଧ କରିବ। ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପାର୍ଥ ଅସାଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ କରିପାରେ।
6.107.39
त्रिदशान्वा समुद्युक्तान्सहितान्दैत्यदानवैः ।
निहन्त्यादर्जुनः सङ्ख्ये किमु भीष्मं नराधिप ॥ ६.१०७.३९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ବଧ କରିପାରେ; ତେବେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ କଥା କଅଣ, ହେ ନରାଧିପ!
6.107.40
विपरीतो महावीर्यो गतसत्वोऽल्पजीवनः ।
भीष्मः शान्तनवो नूनं कर्तव्यं नावबुध्यते ॥ ६.१०७.४० ॥
ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଏବେ ବିପରୀତ ପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ବଳ କ୍ଷୀଣ ଓ ଆୟୁ ଅଳ୍ପ ହୋଇଛି; ନିଶ୍ଚୟ ସେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୁଝୁ ନାହାନ୍ତି।
6.107.41
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि माधव ।
सर्वे ह्येते न पर्याप्तास्तव वेगविधारणे ॥ ६.१०७.४१ ॥
ହେ ମହାବାହୋ ମାଧବ, ଆପଣ ଯେପରି କହୁଛନ୍ତି ସେପରି ହିଁ; ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କ ବେଗ ରୋକିବାକୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି।
6.107.42
नियतं समावाप्स्यामि सर्वमेतद्यथेप्सितम् ।
यस्य मे पुरुषव्याघ्र भवान्पक्षे व्यवस्थितः ॥ ६.१०७.४२ ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ମୋ ପକ୍ଷରେ ଆପଣ ଅଟଳ ଥିବାରୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛିତ ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇବି।
6.107.43
सेन्द्रानपि रणे देवाञ्जयेयं जयतां वर ।
त्वया नाथेन गोविन्द किमु भीष्मं महारथम् ॥ ६.१०७.४३ ॥
ହେ ବିଜୟୀଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୋବିନ୍ଦ, ତୁମେ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ରଣରେ ଜିଣିପାରିବି; ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ କଥା ତ କଣ?
6.107.44
न तु त्वामनृतं कर्तुमुत्सहे स्वात्मगौरवात् ।
अयुध्यमानाः सहाय्यं यथोक्तं कुरु माधव ॥ ६.१०७.४४ ॥
କିନ୍ତୁ ମୋ ଆତ୍ମଗୌରବ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ନିକଟରେ ମିଥ୍ୟା କହିବାକୁ ସାହସ କରି ପାରିବି ନାହିଁ; ହେ ମାଧବ, କହିଥିବା ପରି ଯୁଦ୍ଧ ନ କରି ସାହାଯ୍ୟ କର।
6.107.45
समयस्तु कृतः कश्चिन्मम भीष्मेण संयुगे ।
मन्त्रयिष्ये तवार्थाय न तु योत्स्ये कथंचन ॥ ६.१०७.४५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ ମୋର ଏକ ଚୁକ୍ତି ହୋଇଛି; ତୁମ ନିମନ୍ତେ ମୁଁ ପରାମର୍ଶ କରିବି, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ।
6.107.46
दुर्योधनार्थं योत्स्यामि सत्यमेतदिति प्रभो ।
स हि राज्यस्य मे दाता मन्त्रस्यैव च माधव ॥ ६.१०७.४६ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପାଇଁ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ଏହା ସତ୍ୟ; ହେ ମାଧବ, ସେ ହିଁ ମୋତେ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋ ପରାମର୍ଶର ମଧ୍ୟ ସେ ହିଁ ଦାତା।
6.107.47
तस्माद्देवव्रतं भूयो वधोपायार्थमात्मनः ।
भवता सहिताः सर्वे प्रयाम मधुसूदन ॥ ६.१०७.४७ ॥
ତେଣୁ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ସହିତ ମିଶି ଆମର ନିଜ ବଧର ଉପାୟ ପାଇଁ ପୁନର୍ବାର ଦେବବ୍ରତଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା।
6.107.48
तद्वयं सहिता गत्वा भीष्ममाशु नरोत्तमम् ।
रुचिते तव पृच्छामि मन्त्रं वार्ष्णेय माचिरम् ॥ ६.१०७.४८ ॥
ତେବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ନରୋତ୍ତମ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଖକୁ ଶୀଘ୍ର ଯିବା; ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ତୁମକୁ ଠିକ ଲାଗିଲେ ଏହି ପରାମର୍ଶ ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି, ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ।
6.107.49
स वक्ष्यति हितं वाक्यं सत्यमस्माज्जनार्दन ।
यथा च वक्ष्यते कृष्ण तथा कर्तास्मि संयुगे ॥ ६.१०७.४९ ॥
ସେ ହିତକାରୀ ବାକ୍ୟ ସତ୍ୟରେ କହିବେ, ହେ ଜନାର୍ଦନ। ହେ କୃଷ୍ଣ, ସେ ଯେପରି କହିବେ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେପରି କରିବି।
6.107.50
स नो जयस्य दाता स्यान्मन्त्रस्य च दृढव्रतः ।
बालाः पित्रा विहीनाश्च तेन संवर्धिता वयम् ॥ ६.१०७.५० ॥
ସେ ଆମକୁ ଜୟ ଦେବେ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ। ପିତାହୀନ ବାଳକ ଆମେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପାଳିତ ହୋଇଥିଲୁ।
6.107.51
तं चेत्पितामहं वृद्धं हन्तुमिच्छामि माधव ।
पितुः पितरमिष्टं च धिगस्तु क्षत्रजीविकाम् ॥ ६.१०७.५१ ॥
ହେ ମାଧବ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ପିତା ଏବଂ ପ୍ରିୟ ସେହି ବୃଦ୍ଧ ପିତାମହଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଯଦି ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ତେବେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜୀବିକାକୁ ଧିକ୍।
6.107.52
ततोऽब्रवीन्महाराज वार्ष्णेयः कुरुनन्दनम् ।
रोचते मे महाप्राज्ञ राजेन्द्र तव भाषितम् ॥ ६.१०७.५२ ॥
ସେତେବେଳେ ହେ ମହାରାଜ, ବାର୍ଷ୍ଣେୟ (କୃଷ୍ଣ) କୁରୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମର କଥା ମୋତେ ରୁଚେ।
6.107.53
देवव्रतः कृती भीष्मः प्रेक्षितेनापि निर्दहेत् ।
गम्यतां स्ववधोपायं प्रष्टुं सागरगासुतम् ॥ ६.१०७.५३ ॥
ଦେବବ୍ରତ ଭୀଷ୍ମ ନିପୁଣ, ଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରେ ହିଁ ଦାହ କରିପାରନ୍ତି। ସାଗରଗାର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ବଧର ଉପାୟ ପଚାରିବାକୁ ଯିବା।
6.107.54
वक्तमर्हति सत्यं स त्वया पृष्टो विशेषतः ।
ते वयं तत्र गच्छामः प्रष्टुं कुरुपितामहम् ॥ ६.१०७.५४ ॥
ସେ ସତ୍ୟ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ, ବିଶେଷକରି ତୁମେ ପଚାରିଲେ। ଆମେ ସେଠାକୁ ଯାଇ କୁରୁପିତାମହଙ୍କୁ ପଚାରିବା।
6.107.55
गत्वा शान्तनवं वृद्धं मन्त्रं पृच्छाम भारत ।
स नो दास्यति मन्त्रं यं तेन योत्स्यामहे परान् ॥ ६.१०७.५५ ॥
ହେ ଭରତ, ବୃଦ୍ଧ ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଆମେ ପରାମର୍ଶ ପଚାରିବା। ସେ ଆମକୁ ସେହି ପରାମର୍ଶ ଦେବେ ଯଦ୍ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା।
6.107.56
एवमामन्त्र्य ते वीराः पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज ।
जग्मुस्ते सहिताः सर्वे वासुदेवश्च वीर्यवान् ॥ ६.१०७.५६ ॥
ଏପରି ସମ୍ବୋଧନ କରି ସେହି ବୀର ପାଣ୍ଡବମାନେ, ହେ ପାଣ୍ଡୁ ପୂର୍ବଜ, ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ଗଲେ; ପରାକ୍ରମୀ ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ଗଲେ।
6.107.57
विमुक्तशस्त्रकवचा भीष्मस्य सदनं प्रति ।
प्रविश्य च तदा भीष्मं शिरोभिः प्रणिपेदिरे ॥ ६.१०७.५७ ॥
ଅସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଗୃହ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ; ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମସ୍ତକ ନତ କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ।
6.107.58
पूजयन्तो महाराज पाण्डवा भरतर्षभम् ।
प्रणम्य शिरसा चैनं भीष्मं शरणमभ्ययुः ॥ ६.१०७.५८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ମସ୍ତକ ନତ କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ତାଙ୍କରି ଶରଣ ନେଲେ।
6.107.59
तानुवाच महाबाहुर्भीष्मः कुरुपितामहः ।
स्वागतं तव वार्ष्णेय स्वागतं ते धनञ्जय ॥ ६.१०७.५९ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ମହାବାହୁ କୁରୁପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: 'ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ; ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ।'
6.107.60
स्वागतं धर्मपुत्राय भीमाय यमयोस्तथा ।
किं वा कार्यं करोम्यद्य युष्माकं प्रीतिवर्धनं ॥ ६.१०७.६० ॥
ଧର୍ମପୁତ୍ର, ଭୀମ ଓ ଯମଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଗତ। ଆଜି ତୁମମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଉଥିବା କି କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ କରିବି?
6.107.61
युद्धादन्यत्र हे वत्साः प्रीयन्तां मा विशङ्कथ ।
सर्वात्मनापि कर्तास्मि यदपि स्यात्सदुष्करम् ।
तथा ब्रुवाणं गाङ्गेयं प्रीतियुक्तं पुनःपुनः ॥ ६.१०७.६१ ॥
ହେ ବତ୍ସଗଣ, ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସବୁରେ ପ୍ରସନ୍ନ ରୁହ, ସନ୍ଦେହ କର ନାହିଁ। ଯାହା କଠିନ ହେଉ, ମୁଁ ସର୍ବାତ୍ମଭାବେ କରିବି।" ଏହିପରି ପ୍ରେମପୂର୍ବକ ବାରମ୍ବାର କହୁଥିବା ଗାଙ୍ଗେୟ (ଭୀଷ୍ମ)ଙ୍କୁ—
6.107.62
उवाच राजा दीनात्मा प्रीतियुक्तमिदं वचः ।
कथं जयेम सर्वज्ञ कथं राज्यं लभेमहि ॥ ६.१०७.६२ ॥
ଦୁଃଖିତ ମନ ଥିବା ରାଜା ପ୍ରେମପୂର୍ବକ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ—"ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ଆମେ କିପରି ଜିତିବା? କିପରି ରାଜ୍ୟ ପାଇବା?"
6.107.63
प्रजानां संशयो न स्यात्कथं तन्मे बद प्रभो ।
भवान्हि नो वधोपायं ब्रवीतु स्वयमात्मनः ॥ ६.१०७.६३ ॥
"ହେ ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ନ ରହିବା କିପରି ହେବ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ। ଆପଣ ନିଜେ ନିଜ (ଶତ୍ରୁ) ବଧର ଉପାୟ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।"
6.107.64
भवन्तं समरे वीर विषहेम कथं वयम् ।
न हि ते सूक्ष्ममप्यस्ति रन्ध्रं कुरुपितामह ॥ ६.१०७.६४ ॥
"ହେ ବୀର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆମେ କିପରି ସହିବା? ହେ କୁରୁପିତାମହ, ଆପଣଙ୍କଠାରେ ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଛିଦ୍ରଟି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।"
6.107.65
मण्डलेनैव धनुषा दृश्यसे संयुगे सदा ।
आददानं संदधानं विकर्षन्तं धनुर्न च ॥ ६.१०७.६५ ॥
"ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣ ସବୁବେଳେ ଧନୁକୁ ବୃତ୍ତାକାରରେ ଘୂରାଉଥିବା ଦେଖାଯାଆନ୍ତି; ବାଣ ନେବା, ଯୋଡ଼ିବା କିମ୍ବା ଧନୁ ଟାଣିବା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।"
6.107.66
पश्यामस्त्वां महाबाहो रथे सूर्यमिवापरम् ।
रथाश्वनरनागानां हन्तारं परवीरहन् ॥ ६.१०७.६६ ॥
"ହେ ମହାବାହୁ, ରଥରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆମେ ଅନ୍ୟ ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖୁ—ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ହାତୀଙ୍କର ସଂହାରକ, ଶତ୍ରୁ ବୀରଙ୍କ ବିନାଶକ।"
6.107.67
कोऽथवोत्सहते जेतुं वां पुमान्भरतर्षभ ।
वर्षता शरवर्षाणि महान्ति पुरुषर्षभ ॥ ६.१०७.६७ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ, ମହାନ ଶରବର୍ଷା ବର୍ଷାଉଥିବା ଆପଣ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ କେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ସାହସ କରିବ?
6.107.68
क्षयं निता हि पृतना संयुगे महती मम ।
यथा युधि जयेम त्वां यथा राज्यं भृशं मम ॥ ६.१०७.६८ ॥
ମୋ ମହତୀ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନାଶ ଆଡ଼କୁ ନିଆଯାଇଛି। ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କୁ କିପରି ଜିତିବା ଓ ମୋ ରାଜ୍ୟ କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ, କୁହନ୍ତୁ।
6.107.69
मम सैन्यस्य च क्षेमं तन्मे ब्रूहि पितामह ।
ततोऽब्रवीच्छान्तनवः पाण्डवान्पाण्डुपूर्वज ॥ ६.१०७.६९ ॥
"ହେ ପିତାମହ, ମୋ ସେନାର କଲ୍ୟାଣ କ'ଣ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।" ତା'ପରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ଭୀଷ୍ମ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.107.70
न कथंचन कौन्तेय मयि जीवति संयुगे ।
जयो भवति सर्वज्ञ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.१०७.७० ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଜୟ ହେବ ନାହିଁ। ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି।
6.107.71
निर्जिते मयि युद्धेन रणे जेष्यथ पाण्डवाः ।
क्षिप्रं मयि प्रहरत यदीच्छथ रणे जयम् ॥ ६.१०७.७१ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବଗଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ପରାଜୟ କରିବା ପରେ ହିଁ ତୁମେମାନେ ରଣରେ ଜିତିବ। ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଚାହଁ, ଶୀଘ୍ର ମୋ ଉପରେ ପ୍ରହାର କର।
6.107.72
अनुजानामि वः पार्थाः प्रहरध्वं यथासुखम् ।
एवं हि सुकृतं मन्ये भवतां विदितो ह्यहम् ।
हते मयि हतं सर्वं तस्मादेवं विधीयताम् ॥ ६.१०७.७२ ॥
ହେ ପୃଥାର ପୁତ୍ରଗଣ, ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି; ସୁଖରେ ପ୍ରହାର କର। ମୁଁ ମନେ କରେ ଏହା ତୁମମାନଙ୍କର ସୁକର୍ମ, କାରଣ ତୁମେ ମୋତେ ଭଲ ଭାବେ ଜାଣ। ମୁଁ ନିହତ ହେଲେ ସବୁ ନିହତ ହେବ; ତେଣୁ ଏହିପରି ହେଉ।
6.107.73
ब्रूहि तस्मादुपायं नो यथा युद्धे जयेमहि ।
भवन्तं समरे क्रुद्धं दण्डहस्तमिवान्तकम् ॥ ६.१०७.७३ ॥
ଅତଏବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ଜିତିପାରିବା ଏପରି ଉପାୟ ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ; ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡ ହାତରେ ଧରିଥିବା ଯମପରି ଆପଣଙ୍କୁ।
6.107.74
शक्यो वज्रधरो जेतुं वरुणोऽथ यमस्तथा ।
न भवान्समरे शक्यः सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ ६.१०७.७४ ॥
ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଯମଙ୍କୁ ଜିତାଯାଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବାସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଜିତିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
6.107.75
सत्यमेतन्महाबाहो यथा वदसि पाण्डव ॥ ६.१०७.७५ ॥
ହେ ମହାବାହୁ ପାଣ୍ଡବ, ତୁମେ ଯେପରି କହୁଛ ତାହା ସତ୍ୟ।
6.107.76
नाहं जेतुं रणे शक्यः सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ।
आत्तशस्त्रो रणे यत्तो गृहीतवरकार्मुकः ।
ततो मां न्यस्तशस्त्रं तु एते हन्युर्महारथाः ॥ ६.१०७.७६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବାସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଜିତିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଉତ୍ତମ ଧନୁ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବାବେଳେ। କିନ୍ତୁ ଅସ୍ତ୍ର ରଖିଦେଲେ ଏହି ମହାରଥୀମାନେ ମୋତେ ବଧ କରିପାରନ୍ତି।
6.107.77
निक्षिप्तशस्त्रे पतिते विमुक्तकवचध्वजे ।
द्रवमाणे च भीते च तवास्मीति च वादिनि ॥ ६.१०७.७७ ॥
ଯିଏ ଅସ୍ତ୍ର ରଖିଛି, ପଡ଼ିଯାଇଛି, କବଚ ଓ ଧ୍ୱଜ ଖୋଲିଛି, ପଳାଉଛି ବା ଭୀତ ଅଛି, ଓ କହୁଛି "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର"।
6.107.78
स्त्रीजिते स्त्रीप्रधाने च स्त्रीप्रधायिनि धर्मज ।
स्त्रियां स्त्रीनामधेये च विकले चैकपुत्रिणि ।
अप्रसूते च षण्डे च न युद्धं रोचते मम ॥ ६.१०७.७८ ॥
ହେ ଧର୍ମପୁତ୍ର, ଯିଏ ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଛି, ଯାହାଠାରେ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରଧାନ, ଯିଏ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ପ୍ରଧାନ କରେ, ସ୍ତ୍ରୀ ବା ସ୍ତ୍ରୀନାମଧାରୀ, ବିକଳାଙ୍ଗ, ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ଥିବା, ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ନକରିଥିବା ବା ଷଣ୍ଢ — ତାହା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ମୋତେ ରୁଚେ ନାହିଁ।
6.107.79
इमं मे शृणु राजेन्द्र संकल्पं पूर्वचिन्तितम् ।
असंकल्पध्वजं दृष्ट्वा न युध्येयं कदाचन ॥ ६.१०७.७९ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମୋର ପୂର୍ବରୁ ଚିନ୍ତିତ ଏହି ସଂକଳ୍ପ ଶୁଣ। ସଂକଳ୍ପହୀନ ଧ୍ୱଜା ଦେଖି ମୁଁ କଦାପି ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ।
6.107.80
य एष द्रौपदो राजंस्तव सैन्ये महारथः ।
शिखण्डी समरामर्षी शूरश्च समितिंजयः ॥ ६.१०७.८० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ସେନାରେ ଏହି ଦ୍ରୌପଦୀ ପୁତ୍ର ମହାରଥୀ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଅଛନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧୀ, ଶୂର ଓ ସମିତି ଜୟୀ।
6.107.81
यथाऽभवच्च स्त्रीपूर्वं पश्चात्पुंस्त्वं समागतः ।
जानन्ति च भवन्तोऽपि सर्वमेतद्यथातथम् ॥ ६.१०७.८१ ॥
ସେ ପୂର୍ବେ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲା ଓ ପରେ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପାଇଲା; ଏ ସବୁ ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଯଥାର୍ଥରେ ଜାଣନ୍ତି।
6.107.82
अर्जुनः समरे शूरः पुरस्कृत्य शिखण्डीनम् ।
मामेव विशिखैस्तीक्ष्णैरभिद्रवतु दंशितः ॥ ६.१०७.८२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ଅର୍ଜୁନ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, କବଚଧାରୀ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମୋତେ ହିଁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତୁ।
6.107.83
असंकल्पध्वजे तस्मिन्स्त्रीपूर्वे च विशेषतः ।
न प्रहर्तुमभीप्सामि गृहीतेषु कथंचन ॥ ६.१०७.८३ ॥
ସଂକଳ୍ପହୀନ ଧ୍ୱଜା ଥିବା ତାହା ଉପରେ, ବିଶେଷକରି ପୂର୍ବରେ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିବା ଜଣକ ଉପରେ, ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ ସାମନାକୁ ଆସିଲେ ମୁଁ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ।
6.107.84
तदन्तरं समासाद्य पाण्डवो मां धनञ्जयः ।
शरैर्घातयतु क्षिप्रं समन्ताद्भरतर्षभ ॥ ६.१०७.८४ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ସେହି ଅବସର ପାଇ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟ ମୋତେ ବାଣରେ ଶୀଘ୍ର ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ଆଘାତ କରନ୍ତୁ।
6.107.85
न तं पश्यामि लोकेष मां हन्याद्यः समुद्यतम् ।
ऋते कृष्णान्महाभागात्पाण्डवाद्वा धनञ्जयात् ॥ ६.१०७.८५ ॥
ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ମୋତେ ଜଗତରେ ମାରିପାରିବା କାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖେ ନାହିଁ; କେବଳ ମହାଭାଗ କୃଷ୍ଣ କିମ୍ବା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଛାଡି।
6.107.86
पार्षतं तु पुरोधाय क्लीबमद्य ममाग्रतः ।
आत्तशस्त्रो रणे यत्तो गृहीतवरकार्मुकः ।
मां पातयतु बीभत्सुरेवं तव जयो ध्रुवम् ॥ ६.१०७.८६ ॥
ଆଜି ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ପାର୍ଷତଙ୍କୁ (ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ) ଆଗରେ ରଖି, ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ ଧନୁ ଧରିଥିବା ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) ମୋତେ ପାତନ୍ତୁ; ଏପରି ତୁମ ଜୟ ନିଶ୍ଚିତ।
6.107.87
एतत्कुरुष्व कौन्तेय यथोक्तं मम सुव्रत ।
ततो जेष्वसि संग्रामे धार्तराष्ट्रान्समागतान् ॥ ६.१०७.८७ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ମୁଁ କହିଥିବା ପରି ଏହା କର; ତା'ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଜିତିବ।
6.107.88
तेऽनुज्ञातास्ततः पार्था जग्मुः स्वशिबिरं प्रति ।
अभिवाद्य महात्मानं भीष्मं कुरुपितामहम् ॥ ६.१०७.८८ ॥
ତା'ପରେ ଅନୁମତି ପାଇ ପାର୍ଥମାନେ କୁରୁପିତାମହ ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରି ନିଜ ଶିବିରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
6.107.89
तथोक्तवति गाङ्गेये परलोकाय दीक्षिते ।
अर्जुनो दुःखसंतप्तः सव्रीडमिदमब्रवीत् ॥ ६.१०७.८९ ॥
ଗାଙ୍ଗେୟ (ଭୀଷ୍ମ) ଏପରି କହିବାରୁ, ପରଲୋକ ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷିତ ସେ, ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ଅର୍ଜୁନ ଲଜ୍ଜାରେ ଏହା କହିଲେ।
6.107.90
गुरुणा कुरुवृद्धेन कृतप्रज्ञेन धीमता ।
पितामहेन संग्रामे कथं योद्धास्मि माधव ॥ ६.१०७.९० ॥
ଗୁରୁ, କୁରୁବୃଦ୍ଧ, କୃତପ୍ରଜ୍ଞ, ଧୀମାନ୍ ପିତାମହଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ କିପରି ଲଢ଼ିବି, ହେ ମାଧବ?
6.107.91
क्रीडता हि मया बाल्ये वासुदेव महामनाः ।
पांसुरूषितगात्रेण महात्मा परुषीकृतः ॥ ६.१०७.९१ ॥
ହେ ବାସୁଦେବ! ଶୈଶବରେ ଖେଳିବା ସମୟରେ ମୁଁ ସେହି ମହାମନା ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ, ଧୂଳିରେ ଆବୃତ ଶରୀର ଥିବାବେଳେ, କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଥିଲି।
6.107.92
यस्याहमधिरुह्याङ्कं वालः किल गदाग्रज ।
तातेत्यवोचं पितरं पितुः पाण्डोर्महात्मनः ॥ ६.१०७.९२ ॥
ହେ ଗଦାଗ୍ରଜ! ଶୈଶବରେ ଆମେ ଯାହାଙ୍କ କୋଳରେ ଚଢ଼ି 'ତାତ' ବୋଲି ଡାକୁଥିଲୁ, ସେହି ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ।
6.107.93
नाहं तातस्तव पितुस्तातोऽस्मि तव भारत ।
इति मामब्रवीद्बाल्ये यः स वध्यः कथं मया ॥ ६.१०७.९३ ॥
ହେ ଭାରତ! 'ମୁଁ ତୁମ ପିତା ନୁହେଁ, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ପିତା' ଏହା ଶୈଶବରେ ମୋତେ କହିଥିବା ସେ — ତାଙ୍କୁ ମୁଁ କିପରି ବଧ କରିବି?
6.107.94
कामं वध्यतु सैन्यं मे नाहं योत्स्ये महात्मना ।
जयो वास्तु वधो वा मे कथं वा कृष्ण मन्यसे ॥ ६.१०७.९४ ॥
ମୋ ସେନା ବିନଷ୍ଟ ହେଉ; ମୁଁ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ। ମୋର ଜୟ ହେଉ କି ମୃତ୍ୟୁ — ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ କ'ଣ ଭାବୁଛ?
6.107.95
कथमस्माद्विधः कृष्ण जानन्धर्मं सनातनम् ।
न्यस्तशस्त्रे च वृद्धे च प्रहरेद्धि पितामहे ॥ ६.१०७.९५ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ! ସନାତନ ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ମୋ ପରି ଲୋକ, ଶସ୍ତ୍ର ରଖିଦେଇଥିବା ବୃଦ୍ଧ ସେହି ପିତାମହଙ୍କୁ କିପରି ପ୍ରହାର କରିବ?
6.107.96
प्रतिज्ञाय वधं जिष्णो पुरा भीष्मस्य संयुगे ।
क्षत्रधर्मे स्थितः पार्थ कथं नैनं हनिष्यसि ॥ ६.१०७.९६ ॥
ହେ ଜିଷ୍ଣୁ! ପୂର୍ବରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବଧ କରିବାର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ଏମାନଙ୍କୁ କିପରି ବଧ କରିବ ନାହିଁ?
6.107.97
पातयैनं रथात्पार्थ क्षत्रियं युद्धदुर्मदम् ।
नाहत्वा युधि गाङ्गेयं विजयस्ते भविष्यति ॥ ६.१०७.९७ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମଦମତ୍ତ ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ରଥରୁ ପକାଇ ଦିଅ। ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନ ମାରି ତୁମର ବିଜୟ ହେବ ନାହିଁ।
6.107.98
दृष्टमेतत्पुरा देवैर्भविष्यत्यवशस्य ते ।
यद्दृष्टं हि पुरा पार्थ तत्तथा न तदन्यथा ॥ ६.१०७.९८ ॥
ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି; ତୁମ ପାଇଁ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ହେବ। ହେ ପାର୍ଥ, ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଦେଖାଯାଇଛି ତାହା ସେହିପରି ହୁଏ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
6.107.99
न हि भीष्मं दुराधर्षं व्यात्ताननमिवान्तकम् ।
त्वदन्यः शक्नुयाद्योद्धुमपि वज्रधरः स्वयम् ॥ ६.१०७.९९ ॥
ଖୋଲା ମୁଖ ଯମ ପରି ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ତୁମେ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ସ୍ୱୟଂ ବଜ୍ରଧର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
6.107.100
जहि भीष्मं स्थिरो भूत्वा शृणु चेदं वचो मम ।
यथोवाच पुरा शक्रं महाबुद्धिर्बृहस्पतिः ॥ ६.१०७.१०० ॥
ସ୍ଥିର ହୋଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବଧ କର; ଏବଂ ମୋର ଏହି କଥା ଶୁଣ, ଯେପରି ପୂର୍ବେ ମହାବୁଦ୍ଧି ବୃହସ୍ପତି ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
6.107.101
ज्यायांसमपि चेद्वृद्धं गुणैरपि समन्वितम् ।
आततायिनमायान्तं हन्याद्धातकमात्मनः ॥ ६.१०७.१०१ ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଆତତାୟୀ ହୋଇ ନିଜକୁ ମାରିବାକୁ ଆସୁଥିବା ଘାତକକୁ ବଧ କରିବା ଉଚିତ।
6.107.102
शाश्वतोऽयं स्थितो धर्मः क्षत्रियाणां धनञ्जय ।
योद्धव्यं रक्षितव्यं च यष्टव्यं चानसूयुभिः ॥ ६.१०७.१०२ ॥
ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ ସ୍ଥିର ହୋଇଛି: ଯୁଦ୍ଧ କରିବା, ରକ୍ଷା କରିବା ଏବଂ ଈର୍ଷାହୀନ ହୋଇ ଯଜ୍ଞ କରିବା।
6.107.103
शिखण्डी निधनं कृष्ण भीष्मस्य भविता ध्रुवम् ।
दृष्ट्वैव हि सदा भीष्मः पाञ्चाल्यं विनिवर्तते ॥ ६.१०७.१०३ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ନିଶ୍ଚୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେବେ। ପାଞ୍ଚାଲ୍ୟକୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ଭୀଷ୍ମ ସର୍ବଦା ପଛକୁ ଫେରନ୍ତି।
6.107.104
ते वयं प्रमुखे तस्य पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ।
गाङ्गेयं पातयिष्याम उपायेनेति मे मतिः ॥ ६.१०७.१०४ ॥
ଆମେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ପାଡ଼ିବା; ଏହା ମୋର ମତ।
6.107.105
अहमन्यान्महेष्वासान्वारयिष्यामि सायकैः ।
शिखण्ड्यपि युधां श्रेष्ठं भीष्ममेवाभियोधयेत् ॥ ६.१०७.१०५ ॥
ମୁଁ ଶରରେ ଅନ୍ୟ ମହାଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇବି; ଯୋଦ୍ଧାଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ ହିଁ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ।
6.107.106
श्रुतं हि कुरुमुख्यस्य नाहं हन्यां शिखण्डिनम् ।
कन्या ह्येषा पुरा भूत्वा पुरुषः समपद्यत ॥ ६.१०७.१०६ ॥
କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି: ମୁଁ ଶିଖଣ୍ଡୀକୁ ମାରିବି ନାହିଁ; ଏ ପୂର୍ବରେ କନ୍ୟା ଥିଲା ଓ ପରେ ପୁରୁଷ ହେଲା।
6.107.107
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा भीष्मस्य वधसंयुतम् ।
जहृषुर्हृष्टरोमाणः सकृष्णाः पाण्डवास्तदा ॥ ६.१०७.१०७ ॥
ଭୀଷ୍ମବଧ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେତେବେଳେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
6.107.108
इत्येवं निश्चयं कृत्वा पाण्डवाः सहमाधवाः ।
अनुमान्य महात्मानं प्रययुर्हृष्टमानसाः।
शयनानि यथा स्वानि भेजिरे पुरुषर्षभाः ॥ ६.१०७.१०८ ॥
ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ମାଧବଙ୍କ ସହିତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ହୃଷ୍ଟମନରେ ଚାଲିଗଲେ; ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ନିଜ ନିଜ ଶୟନସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।