ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.107.1
युध्यतामेव तेषां तु भास्करेऽस्तमुपागते ।
सन्ध्या समभवद्धोरा नापश्याम ततो रणम् ॥ ६.१०७.१ ॥
ਓਹ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਹੀ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਿਆਨਕ ਸੰਧਿਆ ਆ ਗਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਰਣਭੂਮੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ।
6.107.2
ततो युधिष्ठिरो राजा सन्ध्यां संदृश्य भारत ।
वध्यमानं च भीष्मेण त्यक्तास्त्रं भयविह्वलम् ॥ ६.१०७.२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਖੀ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ, ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
6.107.3
स्वसैन्यं च परावृत्तं पलायनपरायणम् ।
भीष्मं च युधि संरब्धं पीडयन्तं महारथम् ॥ ६.१०७.३ ॥
ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਭੱਜਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਮਹਾਰਥੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੇ ਵੇਖਿਆ।
6.107.4
सोमकांश्च जितान्दृष्ट्वा निरुत्साहान्महारथान् ।
निशामुखं च संप्रेक्ष्य घोररूपं भयानकम्।
चिन्तयित्वा ततो राज्ञामपहारमकारयत् ॥ ६.१०७.४ ॥
ਸੋਮਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ ਗਵਾਏ ਮਹਾਰਥੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਭਿਆਨਕ, ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
6.107.5
ततोऽपहारं सैन्यानां चक्रे राजा युधिष्ठिरः ।
तथैव तव सैन्यानामपहारे ह्यभूत्तदा ॥ ६.१०७.५ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾਇਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈਆਂ।
6.107.6
ततोऽपहारं सैन्यानां कृत्वा तत्र महारथाः ।
न्यविशन्त कुरुश्रेष्ठ संग्रामे क्षतविक्षताः ॥ ६.१०७.६ ॥
ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਥੋਂ ਦੇ ਮਹਾਰਥੀ, ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਅਤੇ ਛਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਹੋ ਕੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ।
6.107.7
भीष्मस्य समरे कर्म चिन्तयानास्तु पाण्डवाः ।
नालभन्त तदा शान्तिं भीष्मबाणप्रपीडिताः ॥ ६.१०७.७ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਪਾਂਡਵ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋਏ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਪਾ ਸਕੇ।
6.107.8
भीष्मोऽपि समरे जित्वा पाण्डवान्सह सृञ्जयान् ।
पूज्यमानस्तव सुतैर्वन्द्यमानश्च भारत ॥ ६.१०७.८ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਸਮੇਤ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਅਤੇ ਵੰਦਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ।
6.107.9
न्यविशत्कुरुभिः सार्धं हृष्टरूपैः समन्ततः ।
ततो रात्रिः समभवत्सर्वभूतप्रमोहिनी ॥ ६.१०७.९ ॥
ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਆ ਗਈ।
6.107.10
तस्मिन्रात्रिमुखे घोरे पाण्डवा वृष्णिभिः सह ।
सृञ्जयाश्च दुराधर्षा मन्त्राय समुपाविशन् ॥ ६.१०७.१० ॥
ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰਾਤ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਅਜੇਯ ਸ੍ਰੰਜਯ ਸਲਾਹ ਲਈ ਬੈਠੇ।
6.107.11
आत्मनिःश्रेयसं सर्वे प्राप्तकालं महाबलाः ।
मन्त्रयामासुरव्यग्रा मन्त्रनिश्चयकोविदाः ॥ ६.१०७.११ ॥
ਸਾਰੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ, ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਨਿਰਣੇ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
6.107.12
ततो युधिष्ठिरो राजा मन्त्रयित्वा चिरं नृप ।
वासुदेवं समुद्वीक्ष्य वचनं चेदमाददे ॥ ६.१०७.१२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
6.107.13
कृष्ण पश्य माहात्मानं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
गजं नलवनानीव विमृद्गन्तं बलं मम ॥ ६.१०७.१३ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵੇਖ। ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨਲ ਦੇ ਵਣ ਨੂੰ ਮਧਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਧ ਰਹੇ ਹਨ।
6.107.14
न चैवैनं महात्मानमुत्सहामो निरीक्षितुम् ।
लेलिह्यमानं सैन्येषु प्रवृद्धमिव पावकम् ॥ ६.१०७.१४ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਵੱਲ ਅਸੀਂ ਅੱਖ ਭਰ ਕੇ ਵੇਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੱਟ ਰਹੇ ਹਨ।
6.107.15
यथा घोरो महानागस्तक्षको वै विषोल्बणः ।
तथा भीष्मो रणे क्रुद्धस्तीक्ष्णशस्त्रः प्रतापवान् ॥ ६.१०७.१५ ॥
ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਨਾਗ ਤੱਖਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਣ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭੀਸ਼ਮ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਹਨ।
6.107.16
गृहीतचापः समरे प्रमुञ्चन्निशिताञ्छरान् ।
शक्यो जेतुं यमः क्रुद्धो वज्रपाणिश्च देवराट् ॥ ६.१०७.१६ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਯਮ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਜ੍ਰਪਾਣੀ ਦੇਵਰਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
6.107.17
वरुणः पाशभृच्चापि सगदो वा धनेश्वरः ।
न तु भीष्मः सुसंक्रुद्धः शक्यो जेतुं महाहवे ॥ ६.१०७.१७ ॥
ਪਾਸ਼ ਧਾਰੀ ਵਰੁਣ, ਜਾਂ ਗਦਾ ਸਹਿਤ ਧਨੇਸ਼ਵਰ ਕੁਬੇਰ ਵੀ ਜਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
6.107.18
सोऽहमेवं गते कृष्ण निमग्नः शोकसागरे ।
आत्मनो बुद्धिदौर्बल्याद्भीष्ममासाद्य संयुगे ॥ ६.१०७.१८ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੋਗ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੈਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
6.107.19
वनं यास्यामि दुर्धर्ष श्रेयो वै तत्र मे गतम् ।
न युद्धं रोचते कृष्ण हन्ति भीष्मो हि नः सदा ॥ ६.१०७.१९ ॥
ਹੇ ਦੁਰਧਰਸ਼, ਮੈਂ ਬਨ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਉਥੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਹੈ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੀਸ਼ਮ ਸਦਾ ਸਾਡਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
6.107.20
यथा प्रज्वलितं वह्निं पतङ्गः समभिद्रवन् ।
एकतो मृत्युमभ्येति तथाऽहं भीष्ममेयिवान् ॥ ६.१०७.२० ॥
ਜਿਵੇਂ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਪਤੰਗਾ ਇੱਕੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ (ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ)।
6.107.21
क्षयं नीतोऽस्मि वार्ष्णेय राज्यहेतोः पराक्रमी ।
भ्रातरश्चैव मे शुराः सायकैर्भृशपीडिताः ॥ ६.१०७.२१ ॥
ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ, ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਮੈਂ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਸੂਰਮੇ ਭਰਾ ਵੀ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਹਨ।
6.107.22
मत्कृते भ्रातृसौहार्दाद्राज्यभ्रष्टा वनं गताः ।
परिक्लिष्टा तथा कृष्णा मत्कृते मधुसूदन ॥ ६.१०७.२२ ॥
ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ, ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬਨ ਨੂੰ ਗਏ; ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹੀ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਕਸ਼ਟ ਵਿੱਚ ਪਈ।
6.107.23
जीवितं बहु मन्येऽहं जीवितं ह्यद्य दुर्लभम् ।
जीवितस्याद्य शेषेण चरिष्ये धर्ममुत्तमम् ॥ ६.१०७.२३ ॥
ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਜੀਵਨ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ। ਹੁਣ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰਾਂਗਾ।
6.107.24
यदि तेऽहमनुग्राह्यो भ्रातृभिः स केशव ।
स्वधर्मस्याविरोधेन हितं व्याहर केशव ॥ ६.१०७.२४ ॥
ਜੇ ਭਰਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਸਵਧਰਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਹਿਤਕਾਰੀ ਗੱਲ ਆਖੋ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ।
6.107.25
एवं श्रुत्वा वचस्तस्य कारुण्याद्बहुविस्तरम् ।
प्रत्युवाच ततः कृष्णः सान्त्वयानो युधिष्ठिरम् ॥ ६.१०७.२५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
6.107.26
धर्मपुत्र विषादं त्वं मा कृथाः सत्यसंगर ।
यस्य ते भ्रातरः शूरा दुर्जयाः सत्रुसूदनाः ॥ ६.१०७.२६ ॥
ਹੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ, ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਾਦ ਨਾ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਸੂਰਵੀਰ, ਅਜੇਯ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
6.107.27
अर्जुनो भीमसेनश्च वाय्वग्निसमतेजसौ ।
माद्रीपुत्रौ च विक्रान्तौ त्रिदशानामिविश्वरौ ॥ ६.१०७.२७ ॥
ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ; ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਰਾਕਰਮੀ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅਜੇਯ ਸਵਾਮੀ ਹਨ।
6.107.28
मां वा नियुङ्क्ष्व सौहार्दाद्योत्स्ये भीष्मेण पाण्डव ।
त्वप्रयुक्तो महाराज किं न कुर्यां महाहवे ॥ ६.१०७.२८ ॥
ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ! ਸਨੇਹ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੀ ਨਾ ਕਰਾਂ?
6.107.29
हनिष्यामि रणे भीष्ममाहूय पुरुषर्षभम् ।
पश्यतां धार्तराष्ट्राणां यदि नेच्छति फल्गुनः ॥ ६.१०७.२९ ॥
ਜੇ ਫਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰ ਕੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।
6.107.30
यदि भीष्मे हते वीरे जयं पश्यसि पण्डव ।
हन्तास्म्येकरथेनाद्य कुरुवृद्धं पितामहम् ॥ ६.१०७.३० ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਜੇ ਵੀਰ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਵੇਖੇਂ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਇੱਕੋ ਰਥ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।
6.107.31
पश्य मे विक्रमं राजन्महेन्द्रस्येव संयुगे ।
विमुञ्चन्तं महास्त्रामि पातयिष्यामि तं रथात् ॥ ६.१०७.३१ ॥
ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹੇਂਦਰ ਵਾਂਗ ਮੇਰਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖੋ। ਮਹਾਸ਼ਸਤ੍ਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰੱਥ ਤੋਂ ਡੇਗ ਦਿਆਂਗਾ।
6.107.32
यः शत्रुः पाण्डुपुत्राणां मच्छत्रुः स न संशयः ।
मदर्था भवदर्था ये ये मदीयास्तवैव ते ॥ ६.१०७.३२ ॥
ਜੋ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਮੇਰਾ ਵੀ ਵੈਰੀ ਹੈ। ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਹੀ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਨ।
6.107.33
तव भ्राता मम सखा संबन्धी शिष्य एव च ।
मांसान्युत्कृत्य दास्यामि फल्गुनार्थे महीपते ॥ ६.१०७.३३ ॥
ਉਹ ਤੇਰਾ ਭਰਾ, ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਚੇਲਾ ਵੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਫਲਗੁਨ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਾਸ ਕੱਟ ਕੇ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।
6.107.34
एष चापि नरव्याघ्रो मत्कृते जीवितं त्यजेत् ।
एष नः समयस्तात तारयेम परस्परम् ॥ ६.१०७.३४ ॥
ਇਹ ਨਰਵਿਆਘਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਾਨ ਤਿਆਗੇ। ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਕਰਾਰ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤਾਰੀਏ।
6.107.35
स मां नियुङ्क्ष्व राजेन्द्र यावत्सज्जो भवाम्यहम् ।
प्रतिज्ञातमुपप्लाव्ये यत्तत्पार्थेन पूर्वतः ॥ ६.१०७.३५ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਹੋਵਾਂ, ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੋ। ਉਪਪਲਵਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹੀ ਹੈ।
6.107.36
पातयिष्यामि गाङ्गेयमित्युलूकस्य संनिधौ ।
परिरक्ष्यमिदं तावद्वचः पार्थस्य धीमतः ॥ ६.१०७.३६ ॥
'ਗਾਂਗੇਯ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੂੰ ਮੈਂ ਡੇਗ ਦਿਆਂਗਾ' ਇਹ ਉਲੂਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਾਰਥ ਦੇ ਇਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਵੇ।
6.107.37
अनुज्ञातेन पार्थेन मया कार्यं न संशयः ।
अथवा फल्गुनस्यैष भारः परिमितो रणे ॥ ६.१०७.३७ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਮ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਰ ਫਲਗੁਨ ਦਾ ਹੀ ਤੈਅ ਹੈ।
6.107.38
स हनिष्यति संग्रामे भीष्मं परपुरंजयम् ।
अशक्यमपि कुर्याद्धि रणे पार्थः समुद्यतः ॥ ६.१०७.३८ ॥
ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ। ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਪਾਰਥ ਅਸੰਭਵ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
6.107.39
त्रिदशान्वा समुद्युक्तान्सहितान्दैत्यदानवैः ।
निहन्त्यादर्जुनः सङ्ख्ये किमु भीष्मं नराधिप ॥ ६.१०७.३९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੈਂਤਾਂ-ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਤਿਆਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਰਜੁਨ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ!
6.107.40
विपरीतो महावीर्यो गतसत्वोऽल्पजीवनः ।
भीष्मः शान्तनवो नूनं कर्तव्यं नावबुध्यते ॥ ६.१०७.४० ॥
ਮਹਾਪਰਾਕਰਮੀ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਹੁਣ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਬਲ ਘਟ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਮਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ; ਯਕੀਨਨ ਉਹ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਰਿਹਾ।
6.107.41
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि माधव ।
सर्वे ह्येते न पर्याप्तास्तव वेगविधारणे ॥ ६.१०७.४१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮਾਧਵ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡਾ ਵੇਗ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ।
6.107.42
नियतं समावाप्स्यामि सर्वमेतद्यथेप्सितम् ।
यस्य मे पुरुषव्याघ्र भवान्पक्षे व्यवस्थितः ॥ ६.१०७.४२ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਮੇਰੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਡਟੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਸਭ ਜ਼ਰੂਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।
6.107.43
सेन्द्रानपि रणे देवाञ्जयेयं जयतां वर ।
त्वया नाथेन गोविन्द किमु भीष्मं महारथम् ॥ ६.१०७.४३ ॥
ਹੇ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਗੋਵਿੰਦ, ਤੂੰ ਰੱਖਿਅਕ ਹੋਵੇਂ ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹਾਂ; ਮਹਾਰਥੀ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ?
6.107.44
न तु त्वामनृतं कर्तुमुत्सहे स्वात्मगौरवात् ।
अयुध्यमानाः सहाय्यं यथोक्तं कुरु माधव ॥ ६.१०७.४४ ॥
ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਹੇ ਮਾਧਵ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਯੁੱਧ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ।
6.107.45
समयस्तु कृतः कश्चिन्मम भीष्मेण संयुगे ।
मन्त्रयिष्ये तवार्थाय न तु योत्स्ये कथंचन ॥ ६.१०७.४५ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਮੈਂ ਸਲਾਹ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।
6.107.46
दुर्योधनार्थं योत्स्यामि सत्यमेतदिति प्रभो ।
स हि राज्यस्य मे दाता मन्त्रस्यैव च माधव ॥ ६.१०७.४६ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਲਈ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ; ਹੇ ਮਾਧਵ, ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਦਾ ਵੀ ਉਹੀ ਦਾਤਾ ਹੈ।
6.107.47
तस्माद्देवव्रतं भूयो वधोपायार्थमात्मनः ।
भवता सहिताः सर्वे प्रयाम मधुसूदन ॥ ६.१०७.४७ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਧ ਦੇ ਉਪਾਅ ਲਈ ਫਿਰ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ।
6.107.48
तद्वयं सहिता गत्वा भीष्ममाशु नरोत्तमम् ।
रुचिते तव पृच्छामि मन्त्रं वार्ष्णेय माचिरम् ॥ ६.१०७.४८ ॥
ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਨਰੋਤਮ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਛੇਤੀ ਚੱਲੀਏ; ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਲਾਹ ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।
6.107.49
स वक्ष्यति हितं वाक्यं सत्यमस्माज्जनार्दन ।
यथा च वक्ष्यते कृष्ण तथा कर्तास्मि संयुगे ॥ ६.१०७.४९ ॥
ਉਹ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਸੱਚ ਕਹੇਗਾ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਹੇਗਾ, ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਂਗਾ।
6.107.50
स नो जयस्य दाता स्यान्मन्त्रस्य च दृढव्रतः ।
बालाः पित्रा विहीनाश्च तेन संवर्धिता वयम् ॥ ६.१०७.५० ॥
ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਵਰਤੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਾਲਕ ਅਸੀਂ ਉਸੇ ਨੇ ਪਾਲੇ ਸਨ।
6.107.51
तं चेत्पितामहं वृद्धं हन्तुमिच्छामि माधव ।
पितुः पितरमिष्टं च धिगस्तु क्षत्रजीविकाम् ॥ ६.१०७.५१ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਉਸ ਬੁੱਢੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਜੇ ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਕੁਸ਼ਤਰੀ ਜੀਵਿਕਾ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇ।
6.107.52
ततोऽब्रवीन्महाराज वार्ष्णेयः कुरुनन्दनम् ।
रोचते मे महाप्राज्ञ राजेन्द्र तव भाषितम् ॥ ६.१०७.५२ ॥
ਤਦ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਯ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
6.107.53
देवव्रतः कृती भीष्मः प्रेक्षितेनापि निर्दहेत् ।
गम्यतां स्ववधोपायं प्रष्टुं सागरगासुतम् ॥ ६.१०७.५३ ॥
ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਭੀਸ਼ਮ ਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਗਰਗਾ (ਗੰਗਾ) ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲੋਂ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਵਧ ਦਾ ਉਪਾਅ ਪੁੱਛਣ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
6.107.54
वक्तमर्हति सत्यं स त्वया पृष्टो विशेषतः ।
ते वयं तत्र गच्छामः प्रष्टुं कुरुपितामहम् ॥ ६.१०७.५४ ॥
ਉਹ ਸੱਚ ਕਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਤੂੰ ਪੁੱਛੇਂ। ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਕੁਰੂਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂਗੇ।
6.107.55
गत्वा शान्तनवं वृद्धं मन्त्रं पृच्छाम भारत ।
स नो दास्यति मन्त्रं यं तेन योत्स्यामहे परान् ॥ ६.१०७.५५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਲਾਹ ਪੁੱਛੀਏ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸਲਾਹ ਦੇਣਗੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗੇ।
6.107.56
एवमामन्त्र्य ते वीराः पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज ।
जग्मुस्ते सहिताः सर्वे वासुदेवश्च वीर्यवान् ॥ ६.१०७.५६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਵੀਰ ਪਾਂਡਵ, ਹੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਚਲੇ ਗਏ; ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੀ ਗਏ।
6.107.57
विमुक्तशस्त्रकवचा भीष्मस्य सदनं प्रति ।
प्रविश्य च तदा भीष्मं शिरोभिः प्रणिपेदिरे ॥ ६.१०७.५७ ॥
ਸ਼ਸਤਰ ਅਤੇ ਕਵਚ ਉਤਾਰ ਕੇ ਉਹ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਗਏ; ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
6.107.58
पूजयन्तो महाराज पाण्डवा भरतर्षभम् ।
प्रणम्य शिरसा चैनं भीष्मं शरणमभ्ययुः ॥ ६.१०७.५८ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ।
6.107.59
तानुवाच महाबाहुर्भीष्मः कुरुपितामहः ।
स्वागतं तव वार्ष्णेय स्वागतं ते धनञ्जय ॥ ६.१०७.५९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਬਾਹੂ ਕੁਰੂ-ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ, ਤੇਰਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ; ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਤੇਰਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ।'
6.107.60
स्वागतं धर्मपुत्राय भीमाय यमयोस्तथा ।
किं वा कार्यं करोम्यद्य युष्माकं प्रीतिवर्धनं ॥ ६.१०७.६० ॥
ਧਰਮਪੁੱਤਰ, ਭੀਮ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸੁਆਗਤ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਰਾਂ?
6.107.61
युद्धादन्यत्र हे वत्साः प्रीयन्तां मा विशङ्कथ ।
सर्वात्मनापि कर्तास्मि यदपि स्यात्सदुष्करम् ।
तथा ब्रुवाणं गाङ्गेयं प्रीतियुक्तं पुनःपुनः ॥ ६.१०७.६१ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ, ਸ਼ੰਕਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਵੀ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੋਲਦੇ ਗਾਂਗੇਯ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੂੰ—
6.107.62
उवाच राजा दीनात्मा प्रीतियुक्तमिदं वचः ।
कथं जयेम सर्वज्ञ कथं राज्यं लभेमहि ॥ ६.१०७.६२ ॥
ਦੁੱਖੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ—"ਹੇ ਸਰਵਗਿਆ, ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤਾਂਗੇ? ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਪਾਵਾਂਗੇ?"
6.107.63
प्रजानां संशयो न स्यात्कथं तन्मे बद प्रभो ।
भवान्हि नो वधोपायं ब्रवीतु स्वयमात्मनः ॥ ६.१०७.६३ ॥
"ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਰਜਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾ ਰਹੇ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ (ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ) ਵਧ ਦਾ ਉਪਾਅ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।"
6.107.64
भवन्तं समरे वीर विषहेम कथं वयम् ।
न हि ते सूक्ष्ममप्यस्ति रन्ध्रं कुरुपितामह ॥ ६.१०७.६४ ॥
"ਹੇ ਵੀਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਹਮਣਾ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂਗੇ? ਹੇ ਕੁਰੂ ਪਿਤਾਮਹ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸੂਖਮ ਛੇਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
6.107.65
मण्डलेनैव धनुषा दृश्यसे संयुगे सदा ।
आददानं संदधानं विकर्षन्तं धनुर्न च ॥ ६.१०७.६५ ॥
"ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਗੋਲਾਕਾਰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹੀ ਦਿਸਦੇ ਹੋ; ਤੀਰ ਲੈਂਦੇ, ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਜਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ।"
6.107.66
पश्यामस्त्वां महाबाहो रथे सूर्यमिवापरम् ।
रथाश्वनरनागानां हन्तारं परवीरहन् ॥ ६.१०७.६६ ॥
"ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ—ਰੱਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ।"
6.107.67
कोऽथवोत्सहते जेतुं वां पुमान्भरतर्षभ ।
वर्षता शरवर्षाणि महान्ति पुरुषर्षभ ॥ ६.१०७.६७ ॥
ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਸ਼ਭ, ਮਹਾਨ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਹੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਕਰੇਗਾ?
6.107.68
क्षयं निता हि पृतना संयुगे महती मम ।
यथा युधि जयेम त्वां यथा राज्यं भृशं मम ॥ ६.१०७.६८ ॥
ਮੇਰੀ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹੀ ਵੱਲ ਲਿਜਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤੀਏ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ, ਇਹ ਦੱਸੋ।
6.107.69
मम सैन्यस्य च क्षेमं तन्मे ब्रूहि पितामह ।
ततोऽब्रवीच्छान्तनवः पाण्डवान्पाण्डुपूर्वज ॥ ६.१०७.६९ ॥
"ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਤਦ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
6.107.70
न कथंचन कौन्तेय मयि जीवति संयुगे ।
जयो भवति सर्वज्ञ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.१०७.७० ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੀਵਿਤ ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੇ ਸਰਬਗਿਆ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
6.107.71
निर्जिते मयि युद्धेन रणे जेष्यथ पाण्डवाः ।
क्षिप्रं मयि प्रहरत यदीच्छथ रणे जयम् ॥ ६.१०७.७१ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵੋ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੋਗੇ। ਜੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰੋ।
6.107.72
अनुजानामि वः पार्थाः प्रहरध्वं यथासुखम् ।
एवं हि सुकृतं मन्ये भवतां विदितो ह्यहम् ।
हते मयि हतं सर्वं तस्मादेवं विधीयताम् ॥ ६.१०७.७२ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਸੁਖ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਕਰਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਮੇਰੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਇਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
6.107.73
ब्रूहि तस्मादुपायं नो यथा युद्धे जयेमहि ।
भवन्तं समरे क्रुद्धं दण्डहस्तमिवान्तकम् ॥ ६.१०७.७३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਸਕੀਏ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦੰਡ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਈ ਯਮ ਵਾਂਗ ਹੋ।
6.107.74
शक्यो वज्रधरो जेतुं वरुणोऽथ यमस्तथा ।
न भवान्समरे शक्यः सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ ६.१०७.७४ ॥
ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਯਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ।
6.107.75
सत्यमेतन्महाबाहो यथा वदसि पाण्डव ॥ ६.१०७.७५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਪਾਂਡਵ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ।
6.107.76
नाहं जेतुं रणे शक्यः सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ।
आत्तशस्त्रो रणे यत्तो गृहीतवरकार्मुकः ।
ततो मां न्यस्तशस्त्रं तु एते हन्युर्महारथाः ॥ ६.१०७.७६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ; ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼ਸਤਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵਾਂ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼ਸਤਰ ਰੱਖ ਦਿਆਂ ਤਾਂ ਇਹ ਮਹਾਰਥੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
6.107.77
निक्षिप्तशस्त्रे पतिते विमुक्तकवचध्वजे ।
द्रवमाणे च भीते च तवास्मीति च वादिनि ॥ ६.१०७.७७ ॥
ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਸਤਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ, ਜੋ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਸਦਾ ਕਵਚ ਅਤੇ ਝੰਡਾ ਉਤਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਡਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹਾਂ"।
6.107.78
स्त्रीजिते स्त्रीप्रधाने च स्त्रीप्रधायिनि धर्मज ।
स्त्रियां स्त्रीनामधेये च विकले चैकपुत्रिणि ।
अप्रसूते च षण्डे च न युद्धं रोचते मम ॥ ६.१०७.७८ ॥
ਹੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਔਰਤ ਤੋਂ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਵੇ, ਜੋ ਔਰਤ ਜਾਂ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਅਪਾਹਜ, ਇੱਕੋ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਾ, ਸੰਤਾਨ ਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਪੁੰਸਕ — ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।
6.107.79
इमं मे शृणु राजेन्द्र संकल्पं पूर्वचिन्तितम् ।
असंकल्पध्वजं दृष्ट्वा न युध्येयं कदाचन ॥ ६.१०७.७९ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਸੁਣੋ। ਸੰਕਲਪਹੀਣ ਧੁਜਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।
6.107.80
य एष द्रौपदो राजंस्तव सैन्ये महारथः ।
शिखण्डी समरामर्षी शूरश्च समितिंजयः ॥ ६.१०७.८० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਥੀ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਹੈ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧੀ, ਸੂਰਮਾ ਅਤੇ ਸਮਿਤੀਆਂ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
6.107.81
यथाऽभवच्च स्त्रीपूर्वं पश्चात्पुंस्त्वं समागतः ।
जानन्ति च भवन्तोऽपि सर्वमेतद्यथातथम् ॥ ६.१०७.८१ ॥
ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਔਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।
6.107.82
अर्जुनः समरे शूरः पुरस्कृत्य शिखण्डीनम् ।
मामेव विशिखैस्तीक्ष्णैरभिद्रवतु दंशितः ॥ ६.१०७.८२ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮਾ ਅਰਜੁਨ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਕਵਚ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਹਮਲਾ ਕਰੇ।
6.107.83
असंकल्पध्वजे तस्मिन्स्त्रीपूर्वे च विशेषतः ।
न प्रहर्तुमभीप्सामि गृहीतेषु कथंचन ॥ ६.१०७.८३ ॥
ਸੰਕਲਪਹੀਣ ਧੁਜਾ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਔਰਤ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੇ ਮੈਂ ਵਾਰ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
6.107.84
तदन्तरं समासाद्य पाण्डवो मां धनञ्जयः ।
शरैर्घातयतु क्षिप्रं समन्ताद्भरतर्षभ ॥ ६.१०७.८४ ॥
ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਉਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਧਨੰਜਯ ਮੈਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਮਾਰੇ।
6.107.85
न तं पश्यामि लोकेष मां हन्याद्यः समुद्यतम् ।
ऋते कृष्णान्महाभागात्पाण्डवाद्वा धनञ्जयात् ॥ ६.१०७.८५ ॥
ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਮਹਾਭਾਗ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਾਂ ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਧਨੰਜਯ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ।
6.107.86
पार्षतं तु पुरोधाय क्लीबमद्य ममाग्रतः ।
आत्तशस्त्रो रणे यत्तो गृहीतवरकार्मुकः ।
मां पातयतु बीभत्सुरेवं तव जयो ध्रुवम् ॥ ६.१०७.८६ ॥
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਾਰਸ਼ਤ (ਸ਼ਿਖੰਡੀ) ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ਸਤਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਫੜੀ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਮੈਨੂੰ ਡੇਗੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਪੱਕੀ ਹੈ।
6.107.87
एतत्कुरुष्व कौन्तेय यथोक्तं मम सुव्रत ।
ततो जेष्वसि संग्रामे धार्तराष्ट्रान्समागतान् ॥ ६.१०७.८७ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਕਰ; ਤਦ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜਿੱਤੇਂਗਾ।
6.107.88
तेऽनुज्ञातास्ततः पार्था जग्मुः स्वशिबिरं प्रति ।
अभिवाद्य महात्मानं भीष्मं कुरुपितामहम् ॥ ६.१०७.८८ ॥
ਫਿਰ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਪਾਰਥ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਮਹਾਤਮਾ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
6.107.89
तथोक्तवति गाङ्गेये परलोकाय दीक्षिते ।
अर्जुनो दुःखसंतप्तः सव्रीडमिदमब्रवीत् ॥ ६.१०७.८९ ॥
ਗਾਂਗੇਯ (ਭੀਸ਼ਮ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਪਰਲੋਕ ਲਈ ਦੀਕਸ਼ਤ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਅਰਜੁਨ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
6.107.90
गुरुणा कुरुवृद्धेन कृतप्रज्ञेन धीमता ।
पितामहेन संग्रामे कथं योद्धास्मि माधव ॥ ६.१०७.९० ॥
ਗੁਰੂ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ, ਕ੍ਰਿਤਪ੍ਰਜ੍ਞ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਿਤਾਮਹ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਲੜਾਂ, ਹੇ ਮਾਧਵ?
6.107.91
क्रीडता हि मया बाल्ये वासुदेव महामनाः ।
पांसुरूषितगात्रेण महात्मा परुषीकृतः ॥ ६.१०७.९१ ॥
ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ! ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਿਆਂ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਮਨਾ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਆਖੇ।
6.107.92
यस्याहमधिरुह्याङ्कं वालः किल गदाग्रज ।
तातेत्यवोचं पितरं पितुः पाण्डोर्महात्मनः ॥ ६.१०७.९२ ॥
ਹੇ ਗਦਾਗ੍ਰਜ! ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਚੜ੍ਹ ਕੇ 'ਤਾਤ' ਆਖ ਕੇ ਪੁਕਾਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ।
6.107.93
नाहं तातस्तव पितुस्तातोऽस्मि तव भारत ।
इति मामब्रवीद्बाल्ये यः स वध्यः कथं मया ॥ ६.१०७.९३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹਾਂ' ਇਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਾਂ?
6.107.94
कामं वध्यतु सैन्यं मे नाहं योत्स्ये महात्मना ।
जयो वास्तु वधो वा मे कथं वा कृष्ण मन्यसे ॥ ६.१०७.९४ ॥
ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੇਰੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੌਤ — ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੂੰ ਕੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ?
6.107.95
कथमस्माद्विधः कृष्ण जानन्धर्मं सनातनम् ।
न्यस्तशस्त्रे च वृद्धे च प्रहरेद्धि पितामहे ॥ ६.१०७.९५ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ, ਸ਼ਸਤਰ ਰੱਖ ਚੁੱਕੇ ਬੁੱਢੇ ਉਸ ਪਿਤਾਮਹ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਾਰ ਕਰੇ?
6.107.96
प्रतिज्ञाय वधं जिष्णो पुरा भीष्मस्य संयुगे ।
क्षत्रधर्मे स्थितः पार्थ कथं नैनं हनिष्यसि ॥ ६.१०७.९६ ॥
ਹੇ ਜਿਸ਼ਨੂ! ਪਹਿਲਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਕੇ, ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇਂਗਾ?
6.107.97
पातयैनं रथात्पार्थ क्षत्रियं युद्धदुर्मदम् ।
नाहत्वा युधि गाङ्गेयं विजयस्ते भविष्यति ॥ ६.१०७.९७ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਦਮਸਤ ਇਸ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਰਥ ਤੋਂ ਡੇਗ ਦਿਓ। ਗਾਂਗੇਯ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
6.107.98
दृष्टमेतत्पुरा देवैर्भविष्यत्यवशस्य ते ।
यद्दृष्टं हि पुरा पार्थ तत्तथा न तदन्यथा ॥ ६.१०७.९८ ॥
ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
6.107.99
न हि भीष्मं दुराधर्षं व्यात्ताननमिवान्तकम् ।
त्वदन्यः शक्नुयाद्योद्धुमपि वज्रधरः स्वयम् ॥ ६.१०७.९९ ॥
ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਯਮ ਵਰਗੇ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਆਪ ਵੀ ਨਹੀਂ।
6.107.100
जहि भीष्मं स्थिरो भूत्वा शृणु चेदं वचो मम ।
यथोवाच पुरा शक्रं महाबुद्धिर्बृहस्पतिः ॥ ६.१०७.१०० ॥
ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਾਰ; ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਕਹੀ ਸੀ।
6.107.101
ज्यायांसमपि चेद्वृद्धं गुणैरपि समन्वितम् ।
आततायिनमायान्तं हन्याद्धातकमात्मनः ॥ ६.१०७.१०१ ॥
ਵੱਡਾ, ਬੁੱਢਾ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ, ਆਤਤਾਈ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਾਤਕ ਵਜੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
6.107.102
शाश्वतोऽयं स्थितो धर्मः क्षत्रियाणां धनञ्जय ।
योद्धव्यं रक्षितव्यं च यष्टव्यं चानसूयुभिः ॥ ६.१०७.१०२ ॥
ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਧਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ: ਲੜਨਾ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਯੱਗ ਕਰਨਾ।
6.107.103
शिखण्डी निधनं कृष्ण भीष्मस्य भविता ध्रुवम् ।
दृष्ट्वैव हि सदा भीष्मः पाञ्चाल्यं विनिवर्तते ॥ ६.१०७.१०३ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਜ਼ਰੂਰ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ। ਪਾਂਚਾਲ੍ਯ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਭੀਸ਼ਮ ਸਦਾ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
6.107.104
ते वयं प्रमुखे तस्य पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ।
गाङ्गेयं पातयिष्याम उपायेनेति मे मतिः ॥ ६.१०७.१०४ ॥
ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਗਾਂਗੇਯ ਨੂੰ ਡੇਗਾਂਗੇ; ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਹੈ।
6.107.105
अहमन्यान्महेष्वासान्वारयिष्यामि सायकैः ।
शिखण्ड्यपि युधां श्रेष्ठं भीष्ममेवाभियोधयेत् ॥ ६.१०७.१०५ ॥
ਮੈਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗਾ; ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਹੀ ਲੜੇ।
6.107.106
श्रुतं हि कुरुमुख्यस्य नाहं हन्यां शिखण्डिनम् ।
कन्या ह्येषा पुरा भूत्वा पुरुषः समपद्यत ॥ ६.१०७.१०६ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਹੈ: ਮੈਂ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਨਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖ ਬਣ ਗਈ।
6.107.107
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा भीष्मस्य वधसंयुतम् ।
जहृषुर्हृष्टरोमाणः सकृष्णाः पाण्डवास्तदा ॥ ६.१०७.१०७ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮੇਤ ਪਾਂਡਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ।
6.107.108
इत्येवं निश्चयं कृत्वा पाण्डवाः सहमाधवाः ।
अनुमान्य महात्मानं प्रययुर्हृष्टमानसाः।
शयनानि यथा स्वानि भेजिरे पुरुषर्षभाः ॥ ६.१०७.१०८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਮਾਧਵ ਸਮੇਤ ਪਾਂਡਵ ਮਹਾਤਮਾ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏ; ਉਹ ਪੁਰਖਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਸੌਣ ਦੇ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ।