మహాభారతం · అధ్యాయం 6.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.107.1
युध्यतामेव तेषां तु भास्करेऽस्तमुपागते ।
सन्ध्या समभवद्धोरा नापश्याम ततो रणम् ॥ ६.१०७.१ ॥
వారు యుద్ధం చేస్తుండగానే సూర్యుడు అస్తమించాడు. భయంకరమైన సంధ్య వచ్చింది; అప్పుడు యుద్ధభూమిని మేము చూడలేకపోయాము.
6.107.2
ततो युधिष्ठिरो राजा सन्ध्यां संदृश्य भारत ।
वध्यमानं च भीष्मेण त्यक्तास्त्रं भयविह्वलम् ॥ ६.१०७.२ ॥
అప్పుడు రాజు యుధిష్ఠిరుడు సంధ్యను చూశాడు; ఓ భారతా, భీష్ముడిచే కొట్టబడుతూ, ఆయుధాలు వదిలి, భయంతో కలవరపడుతున్న సైన్యాన్ని కూడా చూశాడు.
6.107.3
स्वसैन्यं च परावृत्तं पलायनपरायणम् ।
भीष्मं च युधि संरब्धं पीडयन्तं महारथम् ॥ ६.१०७.३ ॥
తన సైన్యం వెనుదిరిగి పారిపోవడంలో నిమగ్నమైనట్టు, యుద్ధంలో కోపోద్రిక్తుడై మహారథుడైన భీష్ముడు బాధిస్తున్నట్టు అతను చూశాడు.
6.107.4
सोमकांश्च जितान्दृष्ट्वा निरुत्साहान्महारथान् ।
निशामुखं च संप्रेक्ष्य घोररूपं भयानकम्।
चिन्तयित्वा ततो राज्ञामपहारमकारयत् ॥ ६.१०७.४ ॥
సోమకులు ఓడిపోయి ఉత్సాహం కోల్పోయిన మహారథులను చూసి, రాత్రి యొక్క భయంకరమైన, భీతిగొలిపే రూపాన్ని గమనించి, ఆలోచించిన తర్వాత, రాజుల సైన్యాన్ని వెనక్కి తీయించాడు.
6.107.5
ततोऽपहारं सैन्यानां चक्रे राजा युधिष्ठिरः ।
तथैव तव सैन्यानामपहारे ह्यभूत्तदा ॥ ६.१०७.५ ॥
అప్పుడు రాజు యుధిష్ఠిరుడు సైన్యాలను వెనక్కి తీయించాడు; అదేవిధంగా అప్పుడు మీ సైన్యాలు కూడా వెనుదిరిగాయి.
6.107.6
ततोऽपहारं सैन्यानां कृत्वा तत्र महारथाः ।
न्यविशन्त कुरुश्रेष्ठ संग्रामे क्षतविक्षताः ॥ ६.१०७.६ ॥
సైన్యాలను వెనక్కి తీయించిన తర్వాత, అక్కడి మహారథులు, ఓ కురుశ్రేష్ఠా, యుద్ధంలో గాయపడి ఛిద్రమై లోపలికి ప్రవేశించారు.
6.107.7
भीष्मस्य समरे कर्म चिन्तयानास्तु पाण्डवाः ।
नालभन्त तदा शान्तिं भीष्मबाणप्रपीडिताः ॥ ६.१०७.७ ॥
యుద్ధంలో భీష్ముని కర్మలను ఆలోచిస్తూ, భీష్ముని బాణాలతో పీడితులైన పాండవులు అప్పుడు శాంతిని పొందలేదు.
6.107.8
भीष्मोऽपि समरे जित्वा पाण्डवान्सह सृञ्जयान् ।
पूज्यमानस्तव सुतैर्वन्द्यमानश्च भारत ॥ ६.१०७.८ ॥
భీష్ముడు కూడా యుద్ధంలో సృంజయులతో కలిసి పాండవులను జయించి, ఓ భరతా, నీ కుమారులచే పూజింపబడుతూ, వందింపబడుతూ ఉన్నాడు.
6.107.9
न्यविशत्कुरुभिः सार्धं हृष्टरूपैः समन्ततः ।
ततो रात्रिः समभवत्सर्वभूतप्रमोहिनी ॥ ६.१०७.९ ॥
కురువులతో కలిసి ఆనందమయ రూపంతో అన్ని వైపులా ప్రవేశించాడు. అప్పుడు సర్వప్రాణులను మోహింపజేసే రాత్రి వచ్చింది.
6.107.10
तस्मिन्रात्रिमुखे घोरे पाण्डवा वृष्णिभिः सह ।
सृञ्जयाश्च दुराधर्षा मन्त्राय समुपाविशन् ॥ ६.१०७.१० ॥
ఆ భయంకర రాత్రి ప్రారంభంలో పాండవులు, వృష్ణులతో కలిసి, జయించరాని సృంజయులు మంత్రాంగం కోసం కూర్చున్నారు.
6.107.11
आत्मनिःश्रेयसं सर्वे प्राप्तकालं महाबलाः ।
मन्त्रयामासुरव्यग्रा मन्त्रनिश्चयकोविदाः ॥ ६.१०७.११ ॥
మహాబలురైన వారందరూ తమ ఉత్తమ శ్రేయస్సును, తగిన కాలాన్ని గురించి, చలించని మనస్సుతో, మంత్రాంగ నిర్ణయంలో నేర్పరులై ఆలోచించారు.
6.107.12
ततो युधिष्ठिरो राजा मन्त्रयित्वा चिरं नृप ।
वासुदेवं समुद्वीक्ष्य वचनं चेदमाददे ॥ ६.१०७.१२ ॥
అప్పుడు రాజు యుధిష్ఠిరుడు చాలసేపు మంత్రాంగం చేసి, ఓ రాజా, వాసుదేవుని చూసి ఈ మాట పలికాడు.
6.107.13
कृष्ण पश्य माहात्मानं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
गजं नलवनानीव विमृद्गन्तं बलं मम ॥ ६.१०७.१३ ॥
కృష్ణా, మహాత్ముడైన భీష్ముని చూడు, భయంకర పరాక్రమం గలవాడు. ఏనుగు రెల్లు వనాన్ని తొక్కినట్లు నా సైన్యాన్ని ఆయన తొక్కుతున్నాడు.
6.107.14
न चैवैनं महात्मानमुत्सहामो निरीक्षितुम् ।
लेलिह्यमानं सैन्येषु प्रवृद्धमिव पावकम् ॥ ६.१०७.१४ ॥
ఆ మహాత్ముని ఎదుట నిలిచి చూడలేకపోతున్నాం. సైన్యాల మధ్య ప్రజ్వరిల్లిన అగ్నిలా ఆయన నాలుకలతో అన్నిటినీ నాకుతున్నాడు.
6.107.15
यथा घोरो महानागस्तक्षको वै विषोल्बणः ।
तथा भीष्मो रणे क्रुद्धस्तीक्ष्णशस्त्रः प्रतापवान् ॥ ६.१०७.१५ ॥
విషంతో భయంకరమైన మహానాగు తక్షకుడిలా, యుద్ధంలో కోపించిన భీష్ముడు తీక్ష్ణ శస్త్రాలతో ప్రతాపవంతుడుగా ఉన్నాడు.
6.107.16
गृहीतचापः समरे प्रमुञ्चन्निशिताञ्छरान् ।
शक्यो जेतुं यमः क्रुद्धो वज्रपाणिश्च देवराट् ॥ ६.१०७.१६ ॥
విల్లు చేతబట్టి, యుద్ధంలో వాడి బాణాలు వదులుతూ, కోపించిన యముణ్ణి, వజ్రపాణియైన దేవరాజుని జయించవచ్చు.
6.107.17
वरुणः पाशभृच्चापि सगदो वा धनेश्वरः ।
न तु भीष्मः सुसंक्रुद्धः शक्यो जेतुं महाहवे ॥ ६.१०७.१७ ॥
పాశం ధరించిన వరుణుడూ, గదతో ఉన్న ధనేశ్వరుడూ జయించబడవచ్చు. కానీ అత్యంత కోపించిన భీష్ముణ్ణి మహాసమరంలో జయించడం సాధ్యం కాదు.
6.107.18
सोऽहमेवं गते कृष्ण निमग्नः शोकसागरे ।
आत्मनो बुद्धिदौर्बल्याद्भीष्ममासाद्य संयुगे ॥ ६.१०७.१८ ॥
కృష్ణా, ఇలా జరిగిన ఈ స్థితిలో నేను శోక సముద్రంలో మునిగి ఉన్నాను. నా బుద్ధి బలహీనతవల్లే యుద్ధంలో భీష్ముని ఎదుర్కొన్నాను.
6.107.19
वनं यास्यामि दुर्धर्ष श्रेयो वै तत्र मे गतम् ।
न युद्धं रोचते कृष्ण हन्ति भीष्मो हि नः सदा ॥ ६.१०७.१९ ॥
ఓ దుర్ధర్షుడా, నేను అడవికి వెళ్తాను; అక్కడే నాకు శ్రేయస్సు లభిస్తుంది. ఓ కృష్ణా, యుద్ధం నాకు ఇష్టం లేదు; భీష్ముడు ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని హతమారుస్తున్నాడు.
6.107.20
यथा प्रज्वलितं वह्निं पतङ्गः समभिद्रवन् ।
एकतो मृत्युमभ्येति तथाऽहं भीष्ममेयिवान् ॥ ६.१०७.२० ॥
మండుతున్న అగ్ని వైపు పరుగెత్తే మిడత ఒకే విధంగా మరణాన్ని పొందినట్లు, నేను భీష్ముని చేరి అలాగే (మరణాన్ని పొందుతున్నాను).
6.107.21
क्षयं नीतोऽस्मि वार्ष्णेय राज्यहेतोः पराक्रमी ।
भ्रातरश्चैव मे शुराः सायकैर्भृशपीडिताः ॥ ६.१०७.२१ ॥
ఓ వార్ష్ణేయా, రాజ్యం కోసం పరాక్రమశాలినైన నేను వినాశం పాలయ్యాను; నా వీర సోదరులూ బాణాలతో తీవ్రంగా పీడింపబడ్డారు.
6.107.22
मत्कृते भ्रातृसौहार्दाद्राज्यभ्रष्टा वनं गताः ।
परिक्लिष्टा तथा कृष्णा मत्कृते मधुसूदन ॥ ६.१०७.२२ ॥
నా కారణంగా, సోదరుల అనురాగం వల్ల, రాజ్యాన్ని కోల్పోయి వారు అడవికి వెళ్ళారు; నా కారణంగానే, ఓ మధుసూదనా, కృష్ణ (ద్రౌపది) కూడా అలాగే తీవ్రంగా బాధపడింది.
6.107.23
जीवितं बहु मन्येऽहं जीवितं ह्यद्य दुर्लभम् ।
जीवितस्याद्य शेषेण चरिष्ये धर्ममुत्तमम् ॥ ६.१०७.२३ ॥
నేను జీవితాన్ని ఎంతో విలువైనదిగా భావిస్తున్నాను, ఎందుకంటే ఈ రోజు జీవితం దుర్లభం. ఇక జీవితంలో మిగిలిన భాగంతో నేను ఉత్తమ ధర్మాన్ని ఆచరిస్తాను.
6.107.24
यदि तेऽहमनुग्राह्यो भ्रातृभिः स केशव ।
स्वधर्मस्याविरोधेन हितं व्याहर केशव ॥ ६.१०७.२४ ॥
సోదరుల దృష్టిలో నేను నీ అనుగ్రహానికి అర్హుడినైతే, ఓ కేశవా, స్వధర్మానికి విరుద్ధం కాకుండా నాకు హితమైన మాటను చెప్పు, ఓ కేశవా.
6.107.25
एवं श्रुत्वा वचस्तस्य कारुण्याद्बहुविस्तरम् ।
प्रत्युवाच ततः कृष्णः सान्त्वयानो युधिष्ठिरम् ॥ ६.१०७.२५ ॥
ఇలా అతని మాటలు విని, కరుణతో విస్తారంగా కృష్ణుడు యుధిష్ఠిరుని ఓదారుస్తూ బదులిచ్చాడు.
6.107.26
धर्मपुत्र विषादं त्वं मा कृथाः सत्यसंगर ।
यस्य ते भ्रातरः शूरा दुर्जयाः सत्रुसूदनाः ॥ ६.१०७.२६ ॥
ధర్మపుత్రా, సత్యసంధా, విషాదం పొందకు; నీ సోదరులు శూరులు, జయింపరానివారు, శత్రుసంహారకులు.
6.107.27
अर्जुनो भीमसेनश्च वाय्वग्निसमतेजसौ ।
माद्रीपुत्रौ च विक्रान्तौ त्रिदशानामिविश्वरौ ॥ ६.१०७.२७ ॥
అర్జునుడు, భీమసేనుడు, వాయువు అగ్నితో సమానమైన తేజస్సు కలవారు; మాద్రి పుత్రులు పరాక్రమశాలులు, దేవతలవలె జయింపరాని ప్రభువులు.
6.107.28
मां वा नियुङ्क्ष्व सौहार्दाद्योत्स्ये भीष्मेण पाण्डव ।
त्वप्रयुक्तो महाराज किं न कुर्यां महाहवे ॥ ६.१०७.२८ ॥
లేదా నన్ను నియమించు, పాండవా! స్నేహంతో భీష్ముడితో యుద్ధం చేస్తాను. మహారాజా, నీచే ప్రేరితుడనై ఈ మహాసంగ్రామంలో నేను ఏమి చేయలేను?
6.107.29
हनिष्यामि रणे भीष्ममाहूय पुरुषर्षभम् ।
पश्यतां धार्तराष्ट्राणां यदि नेच्छति फल्गुनः ॥ ६.१०७.२९ ॥
ఫల్గునుడు (అర్జునుడు) ఇష్టపడకపోతే, యుద్ధంలో నరశ్రేష్ఠుడైన భీష్ముని సవాలు చేసి, ధృతరాష్ట్ర పుత్రులు చూస్తుండగా చంపుతాను.
6.107.30
यदि भीष्मे हते वीरे जयं पश्यसि पण्डव ।
हन्तास्म्येकरथेनाद्य कुरुवृद्धं पितामहम् ॥ ६.१०७.३० ॥
పాండవా, వీరుడైన భీష్ముడు హతమైనప్పుడు నీకు విజయం కనిపిస్తే, ఈ రోజు ఒకే రథంతో కురువృద్ధుడైన పితామహుణ్ణి నేను చంపుతాను.
6.107.31
पश्य मे विक्रमं राजन्महेन्द्रस्येव संयुगे ।
विमुञ्चन्तं महास्त्रामि पातयिष्यामि तं रथात् ॥ ६.१०७.३१ ॥
రాజా, యుద్ధంలో మహేంద్రుని వలె నా పరాక్రమాన్ని చూడు. మహాస్త్రాలను ప్రయోగిస్తూ అతన్ని రథం నుండి పడగొడతాను.
6.107.32
यः शत्रुः पाण्डुपुत्राणां मच्छत्रुः स न संशयः ।
मदर्था भवदर्था ये ये मदीयास्तवैव ते ॥ ६.१०७.३२ ॥
పాండు కుమారులకు ఎవడు శత్రువో, వాడు నాకూ శత్రువే, సందేహం లేదు. నా కొరకు ఉన్నవారు, నీ కొరకు ఉన్నవారు, వారందరూ నావారే, నీవారే.
6.107.33
तव भ्राता मम सखा संबन्धी शिष्य एव च ।
मांसान्युत्कृत्य दास्यामि फल्गुनार्थे महीपते ॥ ६.१०७.३३ ॥
నీ సోదరుడు, నా స్నేహితుడు, బంధువు, శిష్యుడు కూడా అతడే. మహీపతీ, ఫల్గునుని కొరకు నా మాంసాన్ని కోసి ఇస్తాను.
6.107.34
एष चापि नरव्याघ्रो मत्कृते जीवितं त्यजेत् ।
एष नः समयस्तात तारयेम परस्परम् ॥ ६.१०७.३४ ॥
ఈ నరవ్యాఘ్రుడు కూడా నా కొరకు ప్రాణాన్ని త్యజించుగాక. ఇదే మన ఒప్పందం, తాతా, మనం ఒకరినొకరం రక్షించుకుందాం.
6.107.35
स मां नियुङ्क्ष्व राजेन्द्र यावत्सज्जो भवाम्यहम् ।
प्रतिज्ञातमुपप्लाव्ये यत्तत्पार्थेन पूर्वतः ॥ ६.१०७.३५ ॥
రాజేంద్రా, నేను సిద్ధమయ్యే వరకు అతన్ని నాపై నియమించు. ఉపప్లవ్యంలో పార్థుడు ముందే చేసిన ప్రతిజ్ఞ అదే.
6.107.36
पातयिष्यामि गाङ्गेयमित्युलूकस्य संनिधौ ।
परिरक्ष्यमिदं तावद्वचः पार्थस्य धीमतः ॥ ६.१०७.३६ ॥
'గాంగేయుణ్ణి (భీష్ముని) పడగొడతాను' అని ఉలూకుని సన్నిధిలో చెప్పు. బుద్ధిమంతుడైన పార్థుని ఈ మాటను ఇప్పటికి కాపాడు.
6.107.37
अनुज्ञातेन पार्थेन मया कार्यं न संशयः ।
अथवा फल्गुनस्यैष भारः परिमितो रणे ॥ ६.१०७.३७ ॥
అర్జునుని అనుమతి లభిస్తే ఈ పని నేను తప్పక చేస్తాను, సందేహం లేదు. లేదా యుద్ధంలో ఈ భారం ఫల్గునుడికే నిర్ణయించబడినది.
6.107.38
स हनिष्यति संग्रामे भीष्मं परपुरंजयम् ।
अशक्यमपि कुर्याद्धि रणे पार्थः समुद्यतः ॥ ६.१०७.३८ ॥
అతడు యుద్ధంలో శత్రునగరాలను జయించే భీష్ముని వధిస్తాడు. యుద్ధానికి సిద్ధమైన పార్థుడు అసాధ్యాన్ని కూడా చేయగలడు.
6.107.39
त्रिदशान्वा समुद्युक्तान्सहितान्दैत्यदानवैः ।
निहन्त्यादर्जुनः सङ्ख्ये किमु भीष्मं नराधिप ॥ ६.१०७.३९ ॥
యుద్ధంలో దైత్యులు దానవులతో కలిసి సిద్ధంగా ఉన్న దేవతలను కూడా అర్జునుడు సంహరించగలడు; ఇక భీష్ముని గురించి చెప్పేదేముంది, ఓ నరాధిపా!
6.107.40
विपरीतो महावीर्यो गतसत्वोऽल्पजीवनः ।
भीष्मः शान्तनवो नूनं कर्तव्यं नावबुध्यते ॥ ६.१०७.४० ॥
మహాపరాక్రమశాలి అయిన శాంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు ఇప్పుడు విరుద్ధంగా ఉన్నాడు; ఆయన బలం క్షీణించి ఆయువు తక్కువైంది; నిశ్చయంగా ఆయన తన కర్తవ్యాన్ని గ్రహించడం లేదు.
6.107.41
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि माधव ।
सर्वे ह्येते न पर्याप्तास्तव वेगविधारणे ॥ ६.१०७.४१ ॥
ఓ మహాబాహూ, మాధవా, నీవు చెప్పినట్లే ఇది; వీరందరూ నీ వేగాన్ని ఆపడానికి చాలరు.
6.107.42
नियतं समावाप्स्यामि सर्वमेतद्यथेप्सितम् ।
यस्य मे पुरुषव्याघ्र भवान्पक्षे व्यवस्थितः ॥ ६.१०७.४२ ॥
ఓ పురుషవ్యాఘ్రా, నా పక్షాన నీవు నిలిచి ఉన్నావు; కనుక నేను కోరినదంతా నిశ్చయంగా పొందుతాను.
6.107.43
सेन्द्रानपि रणे देवाञ्जयेयं जयतां वर ।
त्वया नाथेन गोविन्द किमु भीष्मं महारथम् ॥ ६.१०७.४३ ॥
విజేతలలో శ్రేష్ఠుడా, గోవిందా, నీవు రక్షకుడిగా ఉండగా ఇంద్రునితో సహా దేవతలను కూడా యుద్ధంలో జయించగలను; మహారథుడైన భీష్ముని గురించి చెప్పేదేముంది?
6.107.44
न तु त्वामनृतं कर्तुमुत्सहे स्वात्मगौरवात् ।
अयुध्यमानाः सहाय्यं यथोक्तं कुरु माधव ॥ ६.१०७.४४ ॥
కాని నా ఆత్మగౌరవం కారణంగా నిన్ను అబద్ధంతో మోసగించడానికి నేను సాహసించను; మాధవా, చెప్పినట్లే యుద్ధం చేయకుండా సహాయం చెయ్యి.
6.107.45
समयस्तु कृतः कश्चिन्मम भीष्मेण संयुगे ।
मन्त्रयिष्ये तवार्थाय न तु योत्स्ये कथंचन ॥ ६.१०७.४५ ॥
యుద్ధంలో భీష్ముడితో నాకు ఒక ఒప్పందం జరిగింది; నీ ప్రయోజనం కోసం ఆలోచన చేస్తాను, కాని ఏ విధంగానూ యుద్ధం చేయను.
6.107.46
दुर्योधनार्थं योत्स्यामि सत्यमेतदिति प्रभो ।
स हि राज्यस्य मे दाता मन्त्रस्यैव च माधव ॥ ६.१०७.४६ ॥
ప్రభూ, దుర్యోధనుని కోసం నేను యుద్ధం చేస్తాను, ఇది సత్యం; మాధవా, అతడే నాకు రాజ్యాన్ని ఇచ్చినవాడు, నా ఆలోచనలకు కూడా అతడే ఆధారం.
6.107.47
तस्माद्देवव्रतं भूयो वधोपायार्थमात्मनः ।
भवता सहिताः सर्वे प्रयाम मधुसूदन ॥ ६.१०७.४७ ॥
కాబట్టి, మధుసూదనా, మనమందరం నీతో కలిసి మన నాశనోపాయం కోసం మళ్ళీ దేవవ్రతుని దగ్గరకు వెళ్దాం.
6.107.48
तद्वयं सहिता गत्वा भीष्ममाशु नरोत्तमम् ।
रुचिते तव पृच्छामि मन्त्रं वार्ष्णेय माचिरम् ॥ ६.१०७.४८ ॥
అప్పుడు మనమందరం కలిసి నరోత్తముడైన భీష్ముని దగ్గరకు త్వరగా వెళ్దాం; వార్ష్ణేయా, నీకు సమ్మతమైతే ఈ మంత్రాన్ని నిన్ను అడుగుతున్నాను, ఆలస్యం చేయకు.
6.107.49
स वक्ष्यति हितं वाक्यं सत्यमस्माज्जनार्दन ।
यथा च वक्ष्यते कृष्ण तथा कर्तास्मि संयुगे ॥ ६.१०७.४९ ॥
అతడు హితమైన మాటను సత్యంగా చెబుతాడు, జనార్దనా. కృష్ణా, అతడు చెప్పినట్లే నేను యుద్ధంలో చేస్తాను.
6.107.50
स नो जयस्य दाता स्यान्मन्त्रस्य च दृढव्रतः ।
बालाः पित्रा विहीनाश्च तेन संवर्धिता वयम् ॥ ६.१०७.५० ॥
అతడు మనకు విజయాన్ని ఇచ్చేవాడు, ఆలోచనలో దృఢవ్రతుడు. తండ్రి లేని బాలురమైన మనం అతనిచేతనే పెంచబడ్డాము.
6.107.51
तं चेत्पितामहं वृद्धं हन्तुमिच्छामि माधव ।
पितुः पितरमिष्टं च धिगस्तु क्षत्रजीविकाम् ॥ ६.१०७.५१ ॥
మాధవా, నా తండ్రికి తండ్రియు ప్రియుడు అయిన ఆ వృద్ధ పితామహుడిని చంపగోరితే, క్షత్రియ జీవనానికి ధిక్కారం కలుగుగాక.
6.107.52
ततोऽब्रवीन्महाराज वार्ष्णेयः कुरुनन्दनम् ।
रोचते मे महाप्राज्ञ राजेन्द्र तव भाषितम् ॥ ६.१०७.५२ ॥
అప్పుడు మహారాజా, వార్ష్ణేయుడు (కృష్ణుడు) కురునందనుడితో అన్నాడు: మహాప్రాజ్ఞా, రాజేంద్రా, నీ మాట నాకు ఇష్టమైనది.
6.107.53
देवव्रतः कृती भीष्मः प्रेक्षितेनापि निर्दहेत् ।
गम्यतां स्ववधोपायं प्रष्टुं सागरगासुतम् ॥ ६.१०७.५३ ॥
దేవవ్రతుడైన భీష్ముడు సమర్థుడు, చూపుతోనే దహింపజేయగలడు. గంగా-సాగరనందనుడిని తన మరణోపాయం అడగడానికి వెళ్లాలి.
6.107.54
वक्तमर्हति सत्यं स त्वया पृष्टो विशेषतः ।
ते वयं तत्र गच्छामः प्रष्टुं कुरुपितामहम् ॥ ६.१०७.५४ ॥
అతడు సత్యం చెప్పదగినవాడు, ముఖ్యంగా నీవు అడిగినప్పుడు. మనం అక్కడికి వెళ్లి కురుపితామహుడిని అడుగుదాం.
6.107.55
गत्वा शान्तनवं वृद्धं मन्त्रं पृच्छाम भारत ।
स नो दास्यति मन्त्रं यं तेन योत्स्यामहे परान् ॥ ६.१०७.५५ ॥
ఓ భరతా, వృద్ధుడైన శంతనుని కుమారుని వద్దకు వెళ్లి మంత్రాన్ని అడుగుదాం. ఆయన మనకు ఆ మంత్రాన్ని ఇస్తాడు, దానితో మనం శత్రువులతో పోరాడుతాము.
6.107.56
एवमामन्त्र्य ते वीराः पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज ।
जग्मुस्ते सहिताः सर्वे वासुदेवश्च वीर्यवान् ॥ ६.१०७.५६ ॥
ఇలా ఒకరినొకరు సంబోధించుకుని ఆ వీరులైన పాండవులు, ఓ పాండు జ్యేష్ఠ పుత్రా, అందరూ కలిసి వెళ్లారు; పరాక్రమశాలి వాసుదేవుడు కూడా.
6.107.57
विमुक्तशस्त्रकवचा भीष्मस्य सदनं प्रति ।
प्रविश्य च तदा भीष्मं शिरोभिः प्रणिपेदिरे ॥ ६.१०७.५७ ॥
ఆయుధాలు, కవచాలు విడిచి భీష్ముని నివాసం వైపు వెళ్లారు; లోపలికి ప్రవేశించి భీష్ముని శిరసులు వంచి నమస్కరించారు.
6.107.58
पूजयन्तो महाराज पाण्डवा भरतर्षभम् ।
प्रणम्य शिरसा चैनं भीष्मं शरणमभ्ययुः ॥ ६.१०७.५८ ॥
మహారాజా, పాండవులు భరతశ్రేష్ఠుడైన భీష్మునిని గౌరవిస్తూ, శిరసు వంచి నమస్కరించి, ఆయన శరణాగతిని కోరారు.
6.107.59
तानुवाच महाबाहुर्भीष्मः कुरुपितामहः ।
स्वागतं तव वार्ष्णेय स्वागतं ते धनञ्जय ॥ ६.१०७.५९ ॥
వారితో మహాబాహువు, కురుపితామహుడైన భీష్ముడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ వార్ష్ణేయా, నీకు స్వాగతం; ఓ ధనంజయా, నీకు స్వాగతం.'
6.107.60
स्वागतं धर्मपुत्राय भीमाय यमयोस्तथा ।
किं वा कार्यं करोम्यद्य युष्माकं प्रीतिवर्धनं ॥ ६.१०७.६० ॥
ధర్మపుత్రునికి, భీమునికి, యముని ఇద్దరు కుమారులకూ స్వాగతం. ఈ రోజు మీ ఆనందాన్ని పెంచే ఏ కార్యాన్ని నేను మీకోసం చేయాలి?
6.107.61
युद्धादन्यत्र हे वत्साः प्रीयन्तां मा विशङ्कथ ।
सर्वात्मनापि कर्तास्मि यदपि स्यात्सदुष्करम् ।
तथा ब्रुवाणं गाङ्गेयं प्रीतियुक्तं पुनःपुनः ॥ ६.१०७.६१ ॥
ప్రియ వత్సులారా, యుద్ధం తప్ప మిగతా వాటిలో సంతోషంగా ఉండండి, సందేహించకండి. కష్టమైనదైనా సరే, నేను అన్నివిధాలా చేస్తాను." ఇలా ప్రేమతో పదే పదే మాట్లాడిన గాంగేయుడి (భీష్ముడి) తో—
6.107.62
उवाच राजा दीनात्मा प्रीतियुक्तमिदं वचः ।
कथं जयेम सर्वज्ञ कथं राज्यं लभेमहि ॥ ६.१०७.६२ ॥
దుఃఖితమైన మనసుతో ఉన్న రాజు ప్రేమపూర్వకమైన ఈ మాటలు పలికాడు—"ఓ సర్వజ్ఞుడా, మనం ఎలా జయిస్తాం? ఎలా రాజ్యం పొందుతాం?"
6.107.63
प्रजानां संशयो न स्यात्कथं तन्मे बद प्रभो ।
भवान्हि नो वधोपायं ब्रवीतु स्वयमात्मनः ॥ ६.१०७.६३ ॥
"ప్రభూ, ప్రజలకు సందేహం లేకుండా ఎలా ఉంటుందో నాకు చెప్పండి. మీరే మీ (శత్రువుల) వధ ఉపాయాన్ని మాకు చెప్పండి."
6.107.64
भवन्तं समरे वीर विषहेम कथं वयम् ।
न हि ते सूक्ष्ममप्यस्ति रन्ध्रं कुरुपितामह ॥ ६.१०७.६४ ॥
"వీరుడా, యుద్ధంలో మిమ్మల్ని మేము ఎలా ఎదుర్కొంటాం? కురుపితామహా, మీలో సూక్ష్మమైన రంధ్రం కూడా లేదు."
6.107.65
मण्डलेनैव धनुषा दृश्यसे संयुगे सदा ।
आददानं संदधानं विकर्षन्तं धनुर्न च ॥ ६.१०७.६५ ॥
"యుద్ధంలో మీరు ఎల్లప్పుడూ ధనుస్సును వలయాకారంగానే తిప్పుతున్నట్లు కనిపిస్తారు; బాణం తీయడం, సంధించడం, ధనుస్సును లాగడం కనిపించదు."
6.107.66
पश्यामस्त्वां महाबाहो रथे सूर्यमिवापरम् ।
रथाश्वनरनागानां हन्तारं परवीरहन् ॥ ६.१०७.६६ ॥
"మహాబాహో, రథంపై మిమ్మల్ని మరో సూర్యుడిలా చూస్తున్నాం—రథాలు, గుర్రాలు, మనుషులు, ఏనుగులను సంహరించేవాడా, శత్రువీరులను చంపేవాడా."
6.107.67
कोऽथवोत्सहते जेतुं वां पुमान्भरतर्षभ ।
वर्षता शरवर्षाणि महान्ति पुरुषर्षभ ॥ ६.१०७.६७ ॥
భరతర్షభా, పురుషర్షభా, మహా బాణవర్షం కురిపిస్తున్న మీ ఇద్దరినీ జయించడానికి ఏ మనిషి సాహసిస్తాడు?
6.107.68
क्षयं निता हि पृतना संयुगे महती मम ।
यथा युधि जयेम त्वां यथा राज्यं भृशं मम ॥ ६.१०७.६८ ॥
నా మహా సేన యుద్ధంలో వినాశానికి దారితీసింది. యుద్ధంలో మిమ్మల్ని ఎలా జయించాలో, నా రాజ్యం ఎలా గట్టిగా నిలుస్తుందో చెప్పండి.
6.107.69
मम सैन्यस्य च क्षेमं तन्मे ब्रूहि पितामह ।
ततोऽब्रवीच्छान्तनवः पाण्डवान्पाण्डुपूर्वज ॥ ६.१०७.६९ ॥
"పితామహా, నా సేనకు క్షేమం ఏమిటో నాకు చెప్పండి." అప్పుడు శంతనుని కుమారుడు, పాండుని పూర్వజుడు భీష్ముడు పాండవులతో ఇలా అన్నాడు.
6.107.70
न कथंचन कौन्तेय मयि जीवति संयुगे ।
जयो भवति सर्वज्ञ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.१०७.७० ॥
కౌంతేయా, నేను యుద్ధంలో జీవించి ఉన్నంతవరకు ఏ విధంగానూ విజయం కలగదు. సర్వజ్ఞుడా, ఇది సత్యం, నీకు చెబుతున్నాను.
6.107.71
निर्जिते मयि युद्धेन रणे जेष्यथ पाण्डवाः ।
क्षिप्रं मयि प्रहरत यदीच्छथ रणे जयम् ॥ ६.१०७.७१ ॥
పాండవులారా, యుద్ధంలో నన్ను ఓడించిన తర్వాతనే మీరు రణంలో జయిస్తారు. యుద్ధంలో విజయం కోరితే, వెంటనే నాపై దాడి చేయండి.
6.107.72
अनुजानामि वः पार्थाः प्रहरध्वं यथासुखम् ।
एवं हि सुकृतं मन्ये भवतां विदितो ह्यहम् ।
हते मयि हतं सर्वं तस्मादेवं विधीयताम् ॥ ६.१०७.७२ ॥
పృథ కుమారులారా, మీకు అనుమతిస్తున్నాను; సుఖంగా ప్రహరించండి. ఇదే మీకు సుకృతమని నేను భావిస్తున్నాను, ఎందుకంటే మీరు నన్ను బాగా ఎరుగుదురు. నేను చంపబడితే అన్నీ చంపబడతాయి; కాబట్టి ఇదే జరగనివ్వండి.
6.107.73
ब्रूहि तस्मादुपायं नो यथा युद्धे जयेमहि ।
भवन्तं समरे क्रुद्धं दण्डहस्तमिवान्तकम् ॥ ६.१०७.७३ ॥
కాబట్టి యుద్ధంలో మేము జయించగలిగే ఉపాయాన్ని మాకు చెప్పండి; యుద్ధంలో కోపించి దండం చేతపట్టిన యముడిలా మీరు ఉన్నప్పుడు.
6.107.74
शक्यो वज्रधरो जेतुं वरुणोऽथ यमस्तथा ।
न भवान्समरे शक्यः सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ ६.१०७.७४ ॥
వజ్రధారి ఇంద్రుడు, వరుణుడు, యముడు జయింపబడగలరు; కానీ యుద్ధంలో ఇంద్రునితో సహా దేవాసురులచే మీరు జయింపబడలేరు.
6.107.75
सत्यमेतन्महाबाहो यथा वदसि पाण्डव ॥ ६.१०७.७५ ॥
ఓ మహాబాహో పాండవా, నీవు చెప్పినట్లు ఇది సత్యం.
6.107.76
नाहं जेतुं रणे शक्यः सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ।
आत्तशस्त्रो रणे यत्तो गृहीतवरकार्मुकः ।
ततो मां न्यस्तशस्त्रं तु एते हन्युर्महारथाः ॥ ६.१०७.७६ ॥
యుద్ధంలో ఇంద్రునితో సహా దేవాసురులచేత కూడా నేను జయింపబడలేను; ఆయుధం ధరించి, మేలైన ధనుస్సును పట్టి యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నప్పుడు. కానీ ఆయుధాలను దించినప్పుడు ఈ మహారథులు నన్ను చంపవచ్చు.
6.107.77
निक्षिप्तशस्त्रे पतिते विमुक्तकवचध्वजे ।
द्रवमाणे च भीते च तवास्मीति च वादिनि ॥ ६.१०७.७७ ॥
ఆయుధాలు దించి, కిందపడి, కవచం, ధ్వజం విడిచి, పారిపోతూ లేదా భయపడుతూ, "నేను నీవాడను" అని పలికే వ్యక్తిని.
6.107.78
स्त्रीजिते स्त्रीप्रधाने च स्त्रीप्रधायिनि धर्मज ।
स्त्रियां स्त्रीनामधेये च विकले चैकपुत्रिणि ।
अप्रसूते च षण्डे च न युद्धं रोचते मम ॥ ६.१०७.७८ ॥
ధర్మపుత్రా, స్త్రీచేత జయింపబడినవాడు, స్త్రీ ప్రధానమైనవాడు, స్త్రీని ప్రధానంగా చేసేవాడు, స్త్రీ లేదా స్త్రీనామం కలవాడు, అంగవికలుడు, ఒకే కొడుకు కలవాడు, సంతానం కలగని వాడు, లేదా నపుంసకుడు — వారితో యుద్ధం చేయడం నాకు ఇష్టం లేదు.
6.107.79
इमं मे शृणु राजेन्द्र संकल्पं पूर्वचिन्तितम् ।
असंकल्पध्वजं दृष्ट्वा न युध्येयं कदाचन ॥ ६.१०७.७९ ॥
రాజేంద్రా, నేను ముందే ఆలోచించిన నా ఈ సంకల్పాన్ని వినుము. సంకల్పం లేని ధ్వజం కలవాడిని చూసి నేను ఎప్పుడూ యుద్ధం చేయను.
6.107.80
य एष द्रौपदो राजंस्तव सैन्ये महारथः ।
शिखण्डी समरामर्षी शूरश्च समितिंजयः ॥ ६.१०७.८० ॥
రాజా, నీ సైన్యంలో ఉన్న ఈ ద్రౌపదీ కుమారుడు మహారథుడైన శిఖండి; యుద్ధంలో కోపంతో, శూరుడై, సమితులను జయించేవాడు.
6.107.81
यथाऽभवच्च स्त्रीपूर्वं पश्चात्पुंस्त्वं समागतः ।
जानन्ति च भवन्तोऽपि सर्वमेतद्यथातथम् ॥ ६.१०७.८१ ॥
అతడు మొదట స్త్రీ అయ్యి, తరువాత పురుషత్వం పొందాడు; ఇవన్నీ మీరు కూడా యథాతథంగా తెలుసుకున్నారు.
6.107.82
अर्जुनः समरे शूरः पुरस्कृत्य शिखण्डीनम् ।
मामेव विशिखैस्तीक्ष्णैरभिद्रवतु दंशितः ॥ ६.१०७.८२ ॥
యుద్ధంలో శూరుడైన అర్జునుడు శిఖండిని ముందుంచి, కవచధారియై, పదునైన బాణాలతో నన్నే దాడి చేయుగాక.
6.107.83
असंकल्पध्वजे तस्मिन्स्त्रीपूर्वे च विशेषतः ।
न प्रहर्तुमभीप्सामि गृहीतेषु कथंचन ॥ ६.१०७.८३ ॥
సంకల్పం లేని ధ్వజం కలవాడిపై, ముఖ్యంగా ముందు స్త్రీ అయినవాడిపై, ఏ విధంగానైనా ఎదురైతే నేను ప్రహరించను.
6.107.84
तदन्तरं समासाद्य पाण्डवो मां धनञ्जयः ।
शरैर्घातयतु क्षिप्रं समन्ताद्भरतर्षभ ॥ ६.१०७.८४ ॥
భరతర్షభా, ఆ అవకాశాన్ని పొంది పాండవుడైన ధనంజయుడు నన్ను బాణాలతో వేగంగా అన్ని వైపులా కొట్టుగాక.
6.107.85
न तं पश्यामि लोकेष मां हन्याद्यः समुद्यतम् ।
ऋते कृष्णान्महाभागात्पाण्डवाद्वा धनञ्जयात् ॥ ६.१०७.८५ ॥
ముందుకు వస్తున్న నన్ను లోకంలో చంపగలవాడిని నేను చూడను; మహాభాగుడైన కృష్ణుడు, పాండవుడు ధనంజయుడు తప్ప.
6.107.86
पार्षतं तु पुरोधाय क्लीबमद्य ममाग्रतः ।
आत्तशस्त्रो रणे यत्तो गृहीतवरकार्मुकः ।
मां पातयतु बीभत्सुरेवं तव जयो ध्रुवम् ॥ ६.१०७.८६ ॥
ఈ రోజు నా ఎదుట పార్షతుడిని (శిఖండిని) ముందుంచి, ఆయుధాలు ధరించి, యుద్ధానికి సిద్ధమై, శ్రేష్ఠ ధనుస్సు పట్టిన బీభత్సుడు (అర్జునుడు) నన్ను కూల్చుగాక; ఇలా నీకు విజయం నిశ్చయం.
6.107.87
एतत्कुरुष्व कौन्तेय यथोक्तं मम सुव्रत ।
ततो जेष्वसि संग्रामे धार्तराष्ट्रान्समागतान् ॥ ६.१०७.८७ ॥
కౌంతేయా, సుబ్రతా, నేను చెప్పినట్లే ఇది చేయి; అప్పుడు యుద్ధంలో చేరిన ధృతరాష్ట్ర కుమారులను నీవు జయిస్తావు.
6.107.88
तेऽनुज्ञातास्ततः पार्था जग्मुः स्वशिबिरं प्रति ।
अभिवाद्य महात्मानं भीष्मं कुरुपितामहम् ॥ ६.१०७.८८ ॥
అప్పుడు అనుమతి పొంది పార్థులు కురువంశ పితామహుడు మహాత్ముడైన భీష్ముని అభివాదం చేసి తమ శిబిరానికి వెళ్ళారు.
6.107.89
तथोक्तवति गाङ्गेये परलोकाय दीक्षिते ।
अर्जुनो दुःखसंतप्तः सव्रीडमिदमब्रवीत् ॥ ६.१०७.८९ ॥
గంగా పుత్రుడు (భీష్ముడు) ఇలా చెప్పగా, పరలోకం కోసం దీక్ష పొందినవాడై, దుఃఖంతో తపించిన అర్జునుడు సిగ్గుతో ఇలా అన్నాడు.
6.107.90
गुरुणा कुरुवृद्धेन कृतप्रज्ञेन धीमता ।
पितामहेन संग्रामे कथं योद्धास्मि माधव ॥ ६.१०७.९० ॥
గురువు, కురువృద్ధుడు, కృతప్రజ్ఞుడు, ధీమంతుడైన పితామహునితో యుద్ధంలో నేను ఎలా పోరాడగలను, మాధవా?
6.107.91
क्रीडता हि मया बाल्ये वासुदेव महामनाः ।
पांसुरूषितगात्रेण महात्मा परुषीकृतः ॥ ६.१०७.९१ ॥
వాసుదేవా! బాల్యంలో ఆడుకుంటూ నేను ఆ మహామనస్కుడైన మహాత్ముని, ధూళితో కప్పబడిన శరీరంతో ఉన్నప్పుడు, కఠినంగా మాట్లాడాను.
6.107.92
यस्याहमधिरुह्याङ्कं वालः किल गदाग्रज ।
तातेत्यवोचं पितरं पितुः पाण्डोर्महात्मनः ॥ ६.१०७.९२ ॥
గదాగ్రజా! బాల్యంలో నేను ఎవరి ఒడిలో ఎక్కి 'తాతా' అని పిలిచానో, ఆ మహాత్ముడైన పాండువు యొక్క తండ్రిని.
6.107.93
नाहं तातस्तव पितुस्तातोऽस्मि तव भारत ।
इति मामब्रवीद्बाल्ये यः स वध्यः कथं मया ॥ ६.१०७.९३ ॥
భరతా! 'నేను నీ తండ్రిని కాను, నీ తండ్రి తండ్రిని' అని బాల్యంలో నాకు చెప్పినవాడు — అతడిని నేను ఎలా చంపగలను?
6.107.94
कामं वध्यतु सैन्यं मे नाहं योत्स्ये महात्मना ।
जयो वास्तु वधो वा मे कथं वा कृष्ण मन्यसे ॥ ६.१०७.९४ ॥
నా సైన్యం నశించనీ; నేను ఆ మహాత్మునితో యుద్ధం చేయను. నాకు విజయమైనా మరణమైనా — కృష్ణా, నువ్వు ఏమనుకుంటున్నావు?
6.107.95
कथमस्माद्विधः कृष्ण जानन्धर्मं सनातनम् ।
न्यस्तशस्त्रे च वृद्धे च प्रहरेद्धि पितामहे ॥ ६.१०७.९५ ॥
కృష్ణా! సనాతన ధర్మాన్ని తెలిసిన నా వంటివాడు, ఆయుధాలు విడిచిన, వృద్ధుడైన ఆ పితామహునిపై ఎలా ప్రహరించగలడు?
6.107.96
प्रतिज्ञाय वधं जिष्णो पुरा भीष्मस्य संयुगे ।
क्षत्रधर्मे स्थितः पार्थ कथं नैनं हनिष्यसि ॥ ६.१०७.९६ ॥
జిష్ణూ! పూర్వం యుద్ధంలో భీష్ముని వధిస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేసి, క్షత్రధర్మంలో నిలిచిన పార్థా, నువ్వు ఇతడిని ఎందుకు చంపవు?
6.107.97
पातयैनं रथात्पार्थ क्षत्रियं युद्धदुर्मदम् ।
नाहत्वा युधि गाङ्गेयं विजयस्ते भविष्यति ॥ ६.१०७.९७ ॥
పార్థా, యుద్ధంలో గర్వించిన ఈ క్షత్రియుడిని రథం నుండి కూలదోయు. గాంగేయుడిని యుద్ధంలో చంపకుండా నీకు విజయం కలగదు.
6.107.98
दृष्टमेतत्पुरा देवैर्भविष्यत्यवशस्य ते ।
यद्दृष्टं हि पुरा पार्थ तत्तथा न तदन्यथा ॥ ६.१०७.९८ ॥
ఇది పూర్వమే దేవతలచే నిర్ణయించబడింది; నీకు ఇది తప్పక జరుగుతుంది. పార్థా, పూర్వం చూడబడినది అలాగే జరుగుతుంది, అన్యథా కాదు.
6.107.99
न हि भीष्मं दुराधर्षं व्यात्ताननमिवान्तकम् ।
त्वदन्यः शक्नुयाद्योद्धुमपि वज्रधरः स्वयम् ॥ ६.१०७.९९ ॥
నోరు తెరిచిన యమునిలా ఎదిరింపరాని భీష్ముడితో నీవు తప్ప మరెవ్వరూ యుద్ధం చేయగలరు కాదు; స్వయంగా వజ్రధారి అయినవాడైనా కూడా.
6.107.100
जहि भीष्मं स्थिरो भूत्वा शृणु चेदं वचो मम ।
यथोवाच पुरा शक्रं महाबुद्धिर्बृहस्पतिः ॥ ६.१०७.१०० ॥
స్థిరంగా నిలిచి భీష్ముని చంపు. నా ఈ మాటను వినుము; పూర్వం మహాబుద్ధిమంతుడైన బృహస్పతి ఇంద్రునికి చెప్పినట్లు.
6.107.101
ज्यायांसमपि चेद्वृद्धं गुणैरपि समन्वितम् ।
आततायिनमायान्तं हन्याद्धातकमात्मनः ॥ ६.१०७.१०१ ॥
పెద్దవాడు, వృద్ధుడు, గుణవంతుడు అయినప్పటికీ, ఆతతాయిగా వచ్చి తనను చంపడానికి వచ్చినవాడిని చంపాలి.
6.107.102
शाश्वतोऽयं स्थितो धर्मः क्षत्रियाणां धनञ्जय ।
योद्धव्यं रक्षितव्यं च यष्टव्यं चानसूयुभिः ॥ ६.१०७.१०२ ॥
ధనంజయా, క్షత్రియులకు ఇది శాశ్వత ధర్మంగా స్థిరపడింది: యుద్ధం చేయడం, రక్షించడం, అసూయలేనివారు యజ్ఞం చేయడం.
6.107.103
शिखण्डी निधनं कृष्ण भीष्मस्य भविता ध्रुवम् ।
दृष्ट्वैव हि सदा भीष्मः पाञ्चाल्यं विनिवर्तते ॥ ६.१०७.१०३ ॥
కృష్ణా, శిఖండి నిశ్చయంగా భీష్ముని మరణానికి కారణమవుతాడు. పాంచాల్యుని చూసినప్పుడే భీష్ముడు ఎల్లప్పుడూ వెనక్కి తిరుగుతాడు.
6.107.104
ते वयं प्रमुखे तस्य पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ।
गाङ्गेयं पातयिष्याम उपायेनेति मे मतिः ॥ ६.१०७.१०४ ॥
మనం వారి ముందు శిఖండిని నిలిపి గాంగేయుని కూల్చుదాం; ఇదే నా అభిప్రాయం.
6.107.105
अहमन्यान्महेष्वासान्वारयिष्यामि सायकैः ।
शिखण्ड्यपि युधां श्रेष्ठं भीष्ममेवाभियोधयेत् ॥ ६.१०७.१०५ ॥
నేను బాణాలతో ఇతర గొప్ప విలుకాండ్రను అడ్డుకుంటాను; యోధులలో శ్రేష్ఠుడైన శిఖండి భీష్ముడితోనే పోరాడాలి.
6.107.106
श्रुतं हि कुरुमुख्यस्य नाहं हन्यां शिखण्डिनम् ।
कन्या ह्येषा पुरा भूत्वा पुरुषः समपद्यत ॥ ६.१०७.१०६ ॥
కురువంశ శ్రేష్ఠుడి మాట నేను విన్నాను: నేను శిఖండిని చంపను; ఇతడు పూర్వం కన్యగా ఉండి తరువాత పురుషుడయ్యాడు.
6.107.107
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा भीष्मस्य वधसंयुतम् ।
जहृषुर्हृष्टरोमाणः सकृष्णाः पाण्डवास्तदा ॥ ६.१०७.१०७ ॥
భీష్ముని వధకు సంబంధించిన అర్జునుని మాటలు విని, కృష్ణునితో కూడిన పాండవులు అప్పుడు రోమాంచితులై సంతోషించారు.
6.107.108
इत्येवं निश्चयं कृत्वा पाण्डवाः सहमाधवाः ।
अनुमान्य महात्मानं प्रययुर्हृष्टमानसाः।
शयनानि यथा स्वानि भेजिरे पुरुषर्षभाः ॥ ६.१०७.१०८ ॥
ఈ విధంగా నిశ్చయించుకొని, మాధవునితో కూడిన పాండవులు మహాత్ముని అనుమతి తీసుకుని సంతోషచిత్తులై వెళ్లారు; ఆ పురుషోత్తములు తమ తమ శయనస్థానాలకు చేరారు.