మహాభారతం · అధ్యాయం 6.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.109.1
कथं शिखण्डी गाङ्गेयमभ्यधावत्पितामहम् ।
पाञ्चाल्यः समरे क्रुद्धो धर्मात्मानं यतव्रतम् ॥ ६.१०९.१ ॥
పాంచాల రాకుమారుడు శిఖండి యుద్ధంలో కోపంతో ధర్మాత్ముడు, వ్రతనిష్ఠుడు అయిన గాంగేయ పితామహునిపై ఎలా దాడి చేశాడు?
6.109.2
केऽरक्षन्पाण्डवानीके शिखण्डिनमुदायुधाः ।
त्वरमाणास्त्वराकाले जिगीषन्तो महारथाः ॥ ६.१०९.२ ॥
ఆ త్వరిత సమయంలో, ఆయుధాలు ఎత్తిన, విజయాన్ని కోరిన మహారథులు ఎవరు సేనలో శిఖండిని, పాండవులను రక్షించారు?
6.109.3
कथं शान्तनवो भीष्मः स तस्मिन्दशमेऽहनि ।
अयुध्यत महावीर्यः पाण्डवैः सह सृञ्जयैः ॥ ६.१०९.३ ॥
శంతనుని కుమారుడు మహావీర్యుడైన భీష్ముడు ఆ పదవ రోజున పాండవులు, సృంజయులతో కలిసి ఎలా పోరాడాడు?
6.109.4
न मृष्यामि रणे भीष्मं प्रत्युद्यातं शिखण्डिना ।
कच्चिन्न रथमद्गोऽस्व धनुर्वाऽशीर्यतास्थतः ॥ ६.१०९.४ ॥
యుద్ధంలో శిఖండి భీష్ముడిపై ప్రతిదాడి చేయడాన్ని నేను సహించలేకపోతున్నాను. అతని రథం, ఏనుగు, ఎద్దు, గుర్రం లేదా ధనుస్సు నిలబడినవాటిలో విరిగిపోయాయా?
6.109.5
नाशीर्यत धनुश्चास्य रथभङ्गो न चाप्यभूत् ।
युध्यमानस्य संग्रामे भीष्मस्य भरतर्षभ।
निघ्नतः समरे शत्रून्शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.१०९.५ ॥
భరతశ్రేష్ఠా! యుద్ధంలో పోరాడుతున్న భీష్ముని ధనుస్సు విరగలేదు, అతని రథం కూడా విరగలేదు. వంగిన కీళ్ల బాణాలతో శత్రువులను సంహరిస్తుండగా అలాంటి భంగం కలగలేదు.
6.109.6
अनेकशतसाहस्रावकानां महारथाः ।
तथा दन्तिगणा राजन्हायश्चैव सुसञ्जिताः ॥ ६.१०९.६ ॥
రాజా! అనేక వందల వేల పదాతులు, మహారథులు, ఏనుగుల గుంపులు, గుర్రాలు కూడా అక్కడ బాగా సిద్ధంగా ఉన్నాయి.
6.109.7
अभ्यवर्तन्त युद्धाय पुरस्कृत्य पितामहम् ॥ ६.१०९.७ ॥
పితామహుడైన భీష్ముని ముందుంచుకొని వారు యుద్ధానికి ముందుకు సాగారు.
6.109.8
यथाप्रतिज्ञं कौरव्य स चापि समिर्तिजयः ।
पार्यानामकरोद्भीष्मः सततं समिति क्षयम् ॥ ६.१०९.८ ॥
కౌరవ్యా, తన ప్రతిజ్ఞ ప్రకారం యుద్ధవిజేత అయిన భీష్ముడు యుద్ధంలో పాండవులను నిరంతరం నాశనం చేశాడు.
6.109.9
युध्यमानं महेष्वासं विनिघ्नन्तं पराञ्शरैः ।
पाञ्चालाः पाण्डवैः सार्ध सर्वतः पर्यवारयन् ॥ ६.१०९.९ ॥
శత్రువులపై బాణాలతో కొట్టుతూ పోరాడుతున్న ఆ మహాధనుర్ధరుని పాండవులతో కలిసి పాంచాలురు నలువైపులా చుట్టుముట్టారు.
6.109.10
दशमेऽहनि संप्राप्ते ततस्तां रिपुवाहिनीम् ।
कीर्यमाणां शितैर्बाणैः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०९.१० ॥
పదవ రోజు రాగా, పదునైన బాణాలతో వందలు, వేలుగా ఆ శత్రుసేన చెదరగొట్టబడింది.
6.109.11
न हि भीष्मं महेष्वासं पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज ।
अशक्नुवन्रणे जेतुं पाशहस्तमिवानतकम् ॥ ६.१०९.११ ॥
పాండు పూర్వజా, పాండవులు ఆ మహాధనుర్ధరుడైన భీష్ముని యుద్ధంలో జయించలేకపోయారు; చేతిలో పాశం పట్టిన యముడిని జయించలేనట్లు.
6.109.12
अथोपायान्महाराज सव्यसाची धनञ्जयः ।
त्रासयन्रथिनः सर्वान्बीभत्सुरपराजितः ॥ ६.१०९.१२ ॥
మహారాజా, అప్పుడు సవ్యసాచి ధనంజయుడు ముందుకు వచ్చాడు; ఓడించబడని బీభత్సుడు రథికులందరినీ భయపెడుతూ.
6.109.13
सिंहवद्विनदन्नुच्चैर्धनुर्ज्यां विक्षिपन्मुहुः ।
शरौघान्विसृजन्पार्थो व्यचरत्कालवद्रणे ॥ ६.१०९.१३ ॥
సింహంలా గట్టిగా గర్జిస్తూ, విల్లు నారిని పదే పదే మోగిస్తూ, బాణాల ప్రవాహాలను ప్రయోగిస్తూ పార్థుడు యుద్ధంలో కాలునిలా సంచరించాడు.
6.109.14
तस्य शब्देन वित्रस्तास्तावका भारतर्षभ ।
सिंहस्येव मृगा राजन्व्यद्रवन्त महाभयात् ॥ ६.१०९.१४ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అతని గర్జనకు నీ వారు భయభ్రాంతులయ్యారు; రాజా, సింహాన్ని చూసి జింకలు పారిపోయినట్లు వారు గొప్ప భయంతో పారిపోయారు.
6.109.15
जयन्तं पाण्डवं दृष्ट्वा त्वत्सैन्यं चाभिपीडितम् ।
दुर्योधनस्ततो भीष्ममब्रवीद्भृशपीडितः ॥ ६.१०९.१५ ॥
పాండవుడు విజయం సాధిస్తుండటం, నీ సేన బాధపడుతుండటం చూసి అత్యంత వేదనతో ఉన్న దుర్యోధనుడు అప్పుడు భీష్ముడితో ఇలా అన్నాడు.
6.109.16
एष पाण्डुसुतस्तात श्वेताश्वः कृष्णसारथिः ।
दहते मामकान्सर्वान्कृष्णवर्त्मेन काननम् ॥ ६.१०९.१६ ॥
తాతా, ఇదిగో పాండు కుమారుడు; తెల్లని గుర్రాలు కలవాడు, కృష్ణుడు సారథిగా ఉన్నవాడు. అతడు నా వారందరినీ అడవిని దహించినట్లు దహిస్తున్నాడు.
6.109.17
पश्य सैन्यानि गाङ्गेय द्रवमाणानि सर्वशः ।
पण्डवेन युधां श्रेष्ठ काल्यमानानि संयुगे ॥ ६.१०९.१७ ॥
గాంగేయా, చూడు, అన్నివైపులా పారిపోతున్న సేనలను; యోధులలో శ్రేష్ఠుడా, యుద్ధంలో పాండవునిచే చెల్లాచెదరవుతున్నాయి.
6.109.18
यथा पशुगणान्पालः संकालयति कानने ।
तथेदं मामकं सैन्यं काल्यते शत्रुतापन ॥ ६.१०९.१८ ॥
అడవిలో కాపరి పశువుల మందను చెల్లాచెదరుగా తోలినట్లు, శత్రువులను తపింపజేసేవాడా, నా ఈ సేన చెదరగొట్టబడుతోంది.
6.109.19
धनञ्जयशरैर्भग्नं द्रवमाणं ततस्ततः ।
भीमोऽप्येवं दुराधर्पो विद्रावयति मे बलम् ॥ ६.१०९.१९ ॥
ధనంజయుని బాణాలతో విరిగి ఇటూ అటూ పారిపోతున్న నా సైన్యాన్ని, అజేయుడైన భీముడు కూడా ఇదేవిధంగా చెదరగొడుతున్నాడు.
6.109.20
सात्यकिश्चेकितानश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
अभिमन्युः सुविक्रान्तो वाहिनीं द्रवते मम ॥ ६.१०९.२० ॥
సాత్యకి, ఏకితానుడు, మాద్రి కుమారులైన ఇద్దరు పాండవులు, అత్యంత పరాక్రమశాలి అభిమన్యుడు కూడా నా సైన్యాన్ని చెదరగొడుతున్నారు.
6.109.21
धृष्टद्युम्नस्तथा शूरो राक्षसश्च घटोत्कचः ।
व्यद्रावयेतां सहसा सैन्यं मम महारणे ॥ ६.१०९.२१ ॥
శూరుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు, రాక్షసుడు ఘటోత్కచుడు కూడా ఈ మహాయుద్ధంలో అకస్మాత్తుగా నా సైన్యాన్ని చెదరగొట్టారు.
6.109.22
वध्यमानस्य सैन्यस्य सर्वैरेतैर्महारथैः ।
नान्यां गतिं प्रपश्यामि स्थाने युद्धे च भारत ॥ ६.१०९.२२ ॥
ఓ భరతా, ఈ మహారథులందరిచేత చంపబడుతున్న సైన్యానికి, యుద్ధభూమిలో తన స్థానంలోనూ మరో గతి కనిపించడం లేదు.
6.109.23
ऋते त्वां पुरुषव्याघ्र देवतुल्यपराक्रमम् ।
पर्याप्तस्तु भवाञ्शीघ्रं पीडितानां गतिर्भव ॥ ६.१०९.२३ ॥
పురుషవ్యాఘ్రుడా, దేవతలతో సమానమైన పరాక్రమం కలవాడా! నీవు తప్ప ఇది సరిపోదు; నీవే సమర్థుడవు, వేగంగా పీడితులకు ఆశ్రయమవు.
6.109.24
एवमुक्तो महाराज पिता देवव्रतस्तव ।
चिन्तयित्वा मुहूर्तं तु कृत्वा निश्चयमात्मनः ॥ ६.१०९.२४ ॥
మహారాజా, ఇలా చెప్పబడగా, నీ తండ్రి దేవవ్రతుడు క్షణకాలం ఆలోచించి తన నిశ్చయాన్ని చేసుకున్నాడు.
6.109.25
तव संधारयन्पुत्रमब्रवीच्छंतनोः सुतः ।
दुर्योधन विजानीहि स्थिरो भूत्वा विशांपते ॥ ६.१०९.२५ ॥
శంతనుని కుమారుడు (భీష్ముడు) తన కుమారుని (దుర్యోధనుని) ధైర్యపరుస్తూ ఇలా అన్నాడు: 'దుర్యోధనా, తెలుసుకో, స్థిరంగా ఉండు, ప్రజాపతీ.'
6.109.26
पातयिष्ये रिपूनन्यान्पाण्डवान्प्रतिपालयन् ।
प्रतिज्ञातो जयो ह्यद्य पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ६.१०९.२६ ॥
'ఇతర శత్రువులను పడగొడతాను, పాండవులను రక్షిస్తాను.' ఈరోజు మహాత్ములైన పాండవుల విజయం వాగ్దానం చేయబడింది.
6.109.27
पूर्वकालं तव मया प्रतिज्ञानं महाबल ।
हत्वा दशसहस्राणि क्षत्रियाणां महात्मनाम् ॥ ६.१०९.२७ ॥
మహాబలుడా, పూర్వం నేను నీకు ప్రతిజ్ఞ చేశాను, మహాత్ములైన క్షత్రియులలో పదివేల మందిని చంపిన తర్వాత.
6.109.28
संग्रामादपयास्यामि ह्येतत्कर्म समाहितम् ।
इति तत्कृतवांश्चाहं यथोक्तं भरतर्षभ ॥ ६.१०९.२८ ॥
'యుద్ధం నుండి నేను వెనక్కి తగ్గుతాను.' ఈ కర్మ ముందే నిర్ణయించబడింది. అలా నేను చెప్పినట్లుగానే చేశాను, భరతశ్రేష్ఠా.
6.109.29
अद्य चापि महत्कर्म प्रकरिष्ये यथाबलम् ।
अहं वाऽद्य हतः शेष्ये हनिष्ये वाऽद्य पाण्डवान् ॥ ६.१०९.२९ ॥
ఈరోజు కూడా నా బలాన్ని బట్టి గొప్ప కార్యం చేస్తాను. ఈరోజు నేను చంపబడి పడి ఉంటాను, లేదా ఈరోజు పాండవులను చంపుతాను.
6.109.30
अशक्याः पाण्डवा जेतुं देवैरपि सवासवैः ।
किं पुनर्मर्त्यधर्मेण क्षत्रियेण महाबलाः ॥ ६.१०९.३० ॥
ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు కూడా పాండవులను జయించలేరు; అలాంటప్పుడు మర్త్యధర్మం గల క్షత్రియుడు ఎలా జయించగలడు, మహాబలులారా?
6.109.31
अद्य ते पुरुषव्याघ्र प्रतरिष्ये ऋणं तव ।
भर्तृपिण्डकृतं राजन्निहताः पृतनामुखे ॥ ६.१०९.३१ ॥
పురుషవ్యాఘ్రా, నేడు నేను నీ ఋణాన్ని తీర్చుకుంటాను. రాజా, నీ అన్నం వల్ల కలిగిన ఋణాన్ని సేన ముందు చంపబడినవారి ద్వారా తీర్చుతాను.
6.109.32
इत्युक्त्वा भरतश्रेष्ठ क्षत्रियान्प्रवपञ्छरैः ।
आससाद दुराधर्षः पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ६.१०९.३२ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఇలా పలికి, బాణాలతో క్షత్రియులను చెదరగొడుతూ, ఎదుర్కోవడానికి కష్టమైన అతడు పాండవుల సేనను చేరుకున్నాడు.
6.109.33
अनीकमध्ये तिष्ठन्तं गाङ्गेयं भारतर्षभ ।
आशीविषमिव क्रुद्धं पाण्डवाः प्रत्यवारयन् ॥ ६.१०९.३३ ॥
భరతర్షభా, సేన మధ్యలో నిలిచిన కోపోద్రిక్తుడైన గాంగేయుడిని, విషసర్పంలా, పాండవులు ఎదుర్కొని అడ్డుకున్నారు.
6.109.34
दशमेऽहनि भीष्मस्तु दर्शयञ्शक्तिमात्मनः ।
राजञ्शतसहस्राणि सोऽवधीत्कुरुनन्दन ॥ ६.१०९.३४ ॥
కురునందనా, పదవ రోజున భీష్ముడు తన శక్తిని చూపుతూ, రాజా, లక్షలాది మందిని సంహరించాడు.
6.109.35
पाञ्चालानां च ये श्रेष्ठा राजपुत्रा महारथाः ।
तेषामादत्त तेजांसि जलं सूर्य इवांशुभिः ॥ ६.१०९.३५ ॥
పాంచాలుల్లో శ్రేష్ఠులైన రాజకుమారులు, మహారథులు ఉన్నారు; సూర్యుడు తన కిరణాలతో జలాన్ని గ్రహించినట్లు, వారి తేజస్సును అతడు హరించాడు.
6.109.36
हत्वा दशसहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम् ।
सारोहाणां महाराज हयानां चायुतं तथा ॥ ६.१०९.३६ ॥
మహారాజా, వేగవంతమైన ఏనుగులను, వాటి అధిరోహకులతో సహా, పదివేలు సంహరించాడు; అలాగే పదివేల గుర్రాలను కూడా.
6.109.37
पूर्णे शतसहस्रे द्वे पादातानां नरोत्तमः ।
प्रजज्वाल रणे भीष्मो विधूम इव पावकः ॥ ६.१०९.३७ ॥
రెండు లక్షల కాలిబలం నేలకూలగా, పురుషోత్తముడైన భీష్ముడు పొగలేని అగ్నిలా యుద్ధంలో ప్రజ్వలించాడు.
6.109.38
न चैवं पाण्डवेयानां केचिच्छेकुर्निरीक्षितुम् ।
उत्तरं मार्गमास्थाय तपन्तमिव भास्करम् ॥ ६.१०९.३८ ॥
పాండవ పక్షంలో ఎవ్వరూ అతడిని చూడలేకపోయారు; ఉత్తర మార్గంలో తపించే సూర్యుడిలా అతడు ఉన్నాడు.
6.109.39
ते पाण्डवेवाः संरब्धा महेष्वासेन पीडिताः ।
वधायाभ्यद्रवन्भीष्मं सृञ्जयाश्च महारथाः ॥ ६.१०९.३९ ॥
మహాధనుర్ధరుని చేత పీడింపబడిన పాండవ పుత్రులు, సృంజయులు, మహారథులు కోపంతో భీష్ముని చంపడానికి దూకారు.
6.109.40
स वध्यमानो बहुभिर्भीष्मः शान्तनवस्तथा ।
अवकीर्णो महेष्वासैः शैलो मेघैरिवावृतः ॥ ६.१०९.४० ॥
అనేక మహాధనుర్ధరుల చేత కొట్టబడి, బాణాలతో కప్పబడిన శంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు మేఘాలతో కప్పబడిన పర్వతంలా కనిపించాడు.
6.109.41
पुत्रास्तु तव गाङ्गेयं समन्तात्पर्यवारयन् ।
महत्या सेनया सार्धं ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.१०९.४१ ॥
కానీ నీ పుత్రులు గాంగేయుని నలువైపులా చుట్టుముట్టారు; అప్పుడు గొప్ప సైన్యంతో యుద్ధం జరిగింది.