มหาภารตะ · อัธยายะ 6.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.109.1
कथं शिखण्डी गाङ्गेयमभ्यधावत्पितामहम् ।
पाञ्चाल्यः समरे क्रुद्धो धर्मात्मानं यतव्रतम् ॥ ६.१०९.१ ॥
ศิขัณฑินผู้เป็นเจ้าชายแห่งปาญจาละ โกรธเกรี้ยวในสงคราม เหตุใดจึงพุ่งเข้าใส่ปู่ คือบุตรแห่งคงคา ผู้ทรงธรรมและยึดมั่นในวัตร
6.109.2
केऽरक्षन्पाण्डवानीके शिखण्डिनमुदायुधाः ।
त्वरमाणास्त्वराकाले जिगीषन्तो महारथाः ॥ ६.१०९.२ ॥
ใครบ้างเป็นมหารถีที่ถือศัสตราวุธยกขึ้น ปรารถนาชัยชนะ ปกป้องปาณฑพและศิขัณฑินในกองทัพ ในกาลแห่งความรีบเร่งนั้น
6.109.3
कथं शान्तनवो भीष्मः स तस्मिन्दशमेऽहनि ।
अयुध्यत महावीर्यः पाण्डवैः सह सृञ्जयैः ॥ ६.१०९.३ ॥
ภีษมะบุตรศานตนุ ผู้มีกำลังยิ่งใหญ่ ในวันที่สิบนั้น ต่อสู้กับปาณฑพและสัญชัยได้อย่างไร
6.109.4
न मृष्यामि रणे भीष्मं प्रत्युद्यातं शिखण्डिना ।
कच्चिन्न रथमद्गोऽस्व धनुर्वाऽशीर्यतास्थतः ॥ ६.१०९.४ ॥
ข้าไม่อาจทนได้ที่ศิขัณฑินโต้ตอบเข้าโจมตีภีษมะในสงคราม บางทีรถ ช้าง วัว ม้า หรือธนูของเขาจะมิได้หักเมื่อเขายืนอยู่ที่นั้นกระมัง
6.109.5
नाशीर्यत धनुश्चास्य रथभङ्गो न चाप्यभूत् ।
युध्यमानस्य संग्रामे भीष्मस्य भरतर्षभ।
निघ्नतः समरे शत्रून्शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.१०९.५ ॥
ธนูของเขามิได้หัก รถก็มิได้แตก และเหตุร้ายเช่นนั้นก็มิได้เกิดขึ้น ในขณะที่ภีษมะผู้มีกำลังยิ่งใหญ่ต่อสู้ในสงคราม โอ้ยอดแห่งพงศ์ภรต ขณะที่ท่านฆ่าข้าศึกในสงครามด้วยลูกศรที่มีปลายงอ
6.109.6
अनेकशतसाहस्रावकानां महारथाः ।
तथा दन्तिगणा राजन्हायश्चैव सुसञ्जिताः ॥ ६.१०९.६ ॥
โอ้พระราชา มีพลเดินเท้าหลายร้อยพันคน มหารถีทั้งหลาย ฝูงช้าง และม้าทั้งหลาย ล้วนจัดทัพไว้พร้อมสรรพที่นั่น
6.109.7
अभ्यवर्तन्त युद्धाय पुरस्कृत्य पितामहम् ॥ ६.१०९.७ ॥
พวกเขาตั้งปู่ภีษมะไว้เบื้องหน้า แล้วยกทัพเข้าสู่การรบ
6.109.8
यथाप्रतिज्ञं कौरव्य स चापि समिर्तिजयः ।
पार्यानामकरोद्भीष्मः सततं समिति क्षयम् ॥ ६.१०९.८ ॥
โอ้ผู้สืบสายกุรุ ภีษมะผู้ชนะในการรบ ตามคำปฏิญาณของตน ได้ทำลายล้างปารถะทั้งหลายในสงครามอย่างต่อเนื่อง
6.109.9
युध्यमानं महेष्वासं विनिघ्नन्तं पराञ्शरैः ।
पाञ्चालाः पाण्डवैः सार्ध सर्वतः पर्यवारयन् ॥ ६.१०९.९ ॥
พวกปาญจาละพร้อมด้วยปาณฑพ ล้อมมหาธนูผู้กำลังต่อสู้และยิงศัตรูด้วยลูกศรไว้ทุกด้าน
6.109.10
दशमेऽहनि संप्राप्ते ततस्तां रिपुवाहिनीम् ।
कीर्यमाणां शितैर्बाणैः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०९.१० ॥
เมื่อวันที่สิบมาถึง กองทัพข้าศึกนั้นถูกลูกศรคมกล้ากระจายไปนับร้อยนับพัน
6.109.11
न हि भीष्मं महेष्वासं पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज ।
अशक्नुवन्रणे जेतुं पाशहस्तमिवानतकम् ॥ ६.१०९.११ ॥
โอ้บรรพบุรุษแห่งปาณฑุ ปาณฑพทั้งหลายไม่อาจเอาชนะภีษมะมหาธนูในสงครามได้ ดุจผู้ใดไม่อาจเอาชนะความตายที่ถือบ่วงอยู่ในมือ
6.109.12
अथोपायान्महाराज सव्यसाची धनञ्जयः ।
त्रासयन्रथिनः सर्वान्बीभत्सुरपराजितः ॥ ६.१०९.१२ ॥
ครั้งนั้น โอ้มหาราชา สัพยสาจีอรชุน ธนัญชัย ผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ บีภัตสุ ได้เข้ามา ทำให้มหารถีทั้งปวงหวาดหวั่น
6.109.13
सिंहवद्विनदन्नुच्चैर्धनुर्ज्यां विक्षिपन्मुहुः ।
शरौघान्विसृजन्पार्थो व्यचरत्कालवद्रणे ॥ ६.१०९.१३ ॥
คำรามดังดุจราชสีห์ ดีดสายธนูซ้ำแล้วซ้ำเล่า ปล่อยลูกศรพรั่งพรูดุจห่าฝน ปารถะเคลื่อนไหวในสงครามดุจกาลมรณะ
6.109.14
तस्य शब्देन वित्रस्तास्तावका भारतर्षभ ।
सिंहस्येव मृगा राजन्व्यद्रवन्त महाभयात् ॥ ६.१०९.१४ ॥
โอ้ยอดแห่งพงศ์ภรต ด้วยเสียงคำรามของเขา พลของท่านต่างหวาดกลัว โอ้พระราชา เหมือนฝูงกวางหนีราชสีห์ พวกเขาพากันหนีด้วยความกลัวยิ่งใหญ่
6.109.15
जयन्तं पाण्डवं दृष्ट्वा त्वत्सैन्यं चाभिपीडितम् ।
दुर्योधनस्ततो भीष्ममब्रवीद्भृशपीडितः ॥ ६.१०९.१५ ॥
เห็นปาณฑพผู้มีชัยและกองทัพของท่านถูกบีบคั้น ทุรโยธน์ซึ่งทุกข์ระทมยิ่ง จึงกล่าวแก่ภีษมะ
6.109.16
एष पाण्डुसुतस्तात श्वेताश्वः कृष्णसारथिः ।
दहते मामकान्सर्वान्कृष्णवर्त्मेन काननम् ॥ ६.१०९.१६ ॥
ดูเถิด ท่านปู่ ผู้เป็นบุตรแห่งปาณฑุ มีม้าขาวและพระกฤษณะเป็นสารถี กำลังเผาทหารของข้าทั้งหมดดุจป่าที่ถูกไฟไหม้
6.109.17
पश्य सैन्यानि गाङ्गेय द्रवमाणानि सर्वशः ।
पण्डवेन युधां श्रेष्ठ काल्यमानानि संयुगे ॥ ६.१०९.१७ ॥
ดูเถิด โอ้บุตรแห่งคงคา กองทัพทั้งหลายกำลังหนีไปทุกทิศทาง โอ้ยอดนักรบ ถูกปาณฑพกระจัดกระจายในสงคราม
6.109.18
यथा पशुगणान्पालः संकालयति कानने ।
तथेदं मामकं सैन्यं काल्यते शत्रुतापन ॥ ६.१०९.१८ ॥
ดุจคนเลี้ยงสัตว์กระจายฝูงวัวในป่า โอ้ผู้แผดเผาศัตรู กองทัพของข้านี้ก็กำลังถูกกระจัดกระจายฉันนั้น
6.109.19
धनञ्जयशरैर्भग्नं द्रवमाणं ततस्ततः ।
भीमोऽप्येवं दुराधर्पो विद्रावयति मे बलम् ॥ ६.१०९.१९ ॥
ภีมะผู้ไม่อาจต้านทานได้ ก็กำลังขับไล่กองทัพของข้าเช่นกัน กองทัพที่ถูกลูกศรของธนัญชัยทำให้แตกพ่าย วิ่งหนีไปทั่วทุกทิศ
6.109.20
सात्यकिश्चेकितानश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
अभिमन्युः सुविक्रान्तो वाहिनीं द्रवते मम ॥ ६.१०९.२० ॥
สาตยกี เจกิตานะ บุตรทั้งสองของมาทรี ปาณฑพทั้งสอง และอภิมนยุผู้กล้าหาญยิ่ง ก็กำลังขับไล่กองทัพของข้าอยู่เช่นกัน
6.109.21
धृष्टद्युम्नस्तथा शूरो राक्षसश्च घटोत्कचः ।
व्यद्रावयेतां सहसा सैन्यं मम महारणे ॥ ६.१०९.२१ ॥
ธฤษฏทยุมนะผู้กล้าหาญและรากษสฆฏোตกचะก็ได้ทำให้กองทัพของข้าพเจ้าแตกกระจายไปอย่างฉับพลันในมหาสงครามนี้
6.109.22
वध्यमानस्य सैन्यस्य सर्वैरेतैर्महारथैः ।
नान्यां गतिं प्रपश्यामि स्थाने युद्धे च भारत ॥ ६.१०९.२२ ॥
ข้าแต่ภารตะ เมื่อกองทัพกำลังถูกสังหารโดยนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่เหล่านี้ทั้งหมด ข้าพเจ้าไม่เห็นที่พึ่งอื่นใด แม้แต่ในตำแหน่งของตนเองในการรบ
6.109.23
ऋते त्वां पुरुषव्याघ्र देवतुल्यपराक्रमम् ।
पर्याप्तस्तु भवाञ्शीघ्रं पीडितानां गतिर्भव ॥ ६.१०९.२३ ॥
ข้าแต่เสือในหมู่มนุษย์ ผู้มีพลังเทียบเท่าเทพเจ้า นอกจากท่านแล้วไม่มีผู้ใดเพียงพอ ท่านเพียงผู้เดียวก็เพียงพอแล้ว ขอท่านจงเป็นที่พึ่งของผู้ถูกเบียดเบียนโดยเร็วเถิด
6.109.24
एवमुक्तो महाराज पिता देवव्रतस्तव ।
चिन्तयित्वा मुहूर्तं तु कृत्वा निश्चयमात्मनः ॥ ६.१०९.२४ ॥
ข้าแต่มหาราช เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น บิดาของท่าน เทวพรต ได้ครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง แล้วตัดสินใจของตน
6.109.25
तव संधारयन्पुत्रमब्रवीच्छंतनोः सुतः ।
दुर्योधन विजानीहि स्थिरो भूत्वा विशांपते ॥ ६.१०९.२५ ॥
โอรสของศันตนุ (ภีษมะ) ปลอบโอรสของตน (ทุรโยธน์) แล้วกล่าวว่า ทุรโยธน์ จงเข้าใจ จงมั่นคงเถิด ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์
6.109.26
पातयिष्ये रिपूनन्यान्पाण्डवान्प्रतिपालयन् ।
प्रतिज्ञातो जयो ह्यद्य पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ६.१०९.२६ ॥
"ข้าจะปราบศัตรูอื่นทั้งหลาย ขณะปกป้องบรรดาปาณฑพ" วันนี้ชัยชนะเหนือบรรดาปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้ถูกปฏิญาณไว้แล้ว
6.109.27
पूर्वकालं तव मया प्रतिज्ञानं महाबल ।
हत्वा दशसहस्राणि क्षत्रियाणां महात्मनाम् ॥ ६.१०९.२७ ॥
ข้าแต่ผู้มีพลังยิ่งใหญ่ ก่อนหน้านี้ข้าได้ให้คำปฏิญาณแก่ท่านไว้ว่า หลังจากสังหารกษัตริย์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ไปหนึ่งหมื่นคน
6.109.28
संग्रामादपयास्यामि ह्येतत्कर्म समाहितम् ।
इति तत्कृतवांश्चाहं यथोक्तं भरतर्षभ ॥ ६.१०९.२८ ॥
"ข้าจะถอนตัวจากการรบ" การกระทำนี้ได้ถูกกำหนดไว้ล่วงหน้าแล้ว ข้าได้กระทำตามที่กล่าวไว้ ข้าแต่ผู้เป็นเลิศแห่งภารตะ
6.109.29
अद्य चापि महत्कर्म प्रकरिष्ये यथाबलम् ।
अहं वाऽद्य हतः शेष्ये हनिष्ये वाऽद्य पाण्डवान् ॥ ६.१०९.२९ ॥
วันนี้ข้าก็จะกระทำกรรมอันยิ่งใหญ่ตามกำลังของข้า วันนี้ข้าจะล้มตายลงหรือวันนี้ข้าจะสังหารบรรดาปาณฑพ
6.109.30
अशक्याः पाण्डवा जेतुं देवैरपि सवासवैः ।
किं पुनर्मर्त्यधर्मेण क्षत्रियेण महाबलाः ॥ ६.१०९.३० ॥
ปาณฑพไม่อาจถูกพิชิตได้ แม้โดยเทวดาพร้อมทั้งวาสวะ (พระอินทร์) ข้าแต่ผู้มีพลังยิ่งใหญ่ จะป่วยการกล่าวถึงกษัตริย์ผู้ผูกพันอยู่กับธรรมของมนุษย์เพียงใด
6.109.31
अद्य ते पुरुषव्याघ्र प्रतरिष्ये ऋणं तव ।
भर्तृपिण्डकृतं राजन्निहताः पृतनामुखे ॥ ६.१०९.३१ ॥
ข้าแต่เสือในหมู่มนุษย์ วันนี้ข้าจะชดใช้หนี้ของท่าน ข้าแต่พระราชา หนี้ที่เกิดจากอาหารของนายข้าพเจ้าจะชดใช้ด้วยผู้ที่ล้มตายอยู่หน้าทัพ
6.109.32
इत्युक्त्वा भरतश्रेष्ठ क्षत्रियान्प्रवपञ्छरैः ।
आससाद दुराधर्षः पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ६.१०९.३२ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ข้าแต่ผู้เป็นเลิศแห่งภารตะ ผู้ที่ไม่อาจต้านทานได้นั้นได้ยิงธนูกระจายไปยังกษัตริย์ทั้งหลาย แล้วเข้าถึงกองทัพของปาณฑพ
6.109.33
अनीकमध्ये तिष्ठन्तं गाङ्गेयं भारतर्षभ ।
आशीविषमिव क्रुद्धं पाण्डवाः प्रत्यवारयन् ॥ ६.१०९.३३ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นเลิศแห่งภารตะ บรรดาปาณฑพได้ต้านทานคงคาบุตร (ภีษมะ) ผู้ยืนอยู่กลางกองทัพ โกรธเกรี้ยวดุจงูพิษ
6.109.34
दशमेऽहनि भीष्मस्तु दर्शयञ्शक्तिमात्मनः ।
राजञ्शतसहस्राणि सोऽवधीत्कुरुनन्दन ॥ ६.१०९.३४ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นที่รักของกุรุ ในวันที่สิบ ภีษมะได้แสดงกำลังของตนเอง ข้าแต่พระราชา ท่านได้สังหารนับแสนคนไป
6.109.35
पाञ्चालानां च ये श्रेष्ठा राजपुत्रा महारथाः ।
तेषामादत्त तेजांसि जलं सूर्य इवांशुभिः ॥ ६.१०९.३५ ॥
ท่านได้พรากเดชของบรรดาเจ้าชายผู้ประเสริฐและนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ของปัญจาละ ดุจดวงอาทิตย์ดูดน้ำขึ้นด้วยรังสีของตน
6.109.36
हत्वा दशसहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम् ।
सारोहाणां महाराज हयानां चायुतं तथा ॥ ६.१०९.३६ ॥
ข้าแต่มหาราช ท่านได้สังหารช้างที่ว่องไวหนึ่งหมื่นเชือก พร้อมทั้งผู้ขี่ และม้าหนึ่งหมื่นตัวเช่นกัน
6.109.37
पूर्णे शतसहस्रे द्वे पादातानां नरोत्तमः ।
प्रजज्वाल रणे भीष्मो विधूम इव पावकः ॥ ६.१०९.३७ ॥
เมื่อทหารราบสองแสนนายล้มตายลง ภีษมะผู้เป็นยอดแห่งมนุษย์ก็โชติช่วงในสนามรบ ดุจไฟที่ปราศจากควัน
6.109.38
न चैवं पाण्डवेयानां केचिच्छेकुर्निरीक्षितुम् ।
उत्तरं मार्गमास्थाय तपन्तमिव भास्करम् ॥ ६.१०९.३८ ॥
ในบรรดาปาณฑพไม่มีผู้ใดสามารถมองดูท่านตรง ๆ ได้ ท่านยืนอยู่ดุจดวงอาทิตย์ที่ส่องแสงแผดเผาในวิถีเหนือ
6.109.39
ते पाण्डवेवाः संरब्धा महेष्वासेन पीडिताः ।
वधायाभ्यद्रवन्भीष्मं सृञ्जयाश्च महारथाः ॥ ६.१०९.३९ ॥
บรรดาบุตรของปาณฑุและนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่แห่งสฤญชัยต่างโกรธเกรี้ยวและถูกเบียดเบียนโดยนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ จึงพุ่งเข้าหาภีษมะเพื่อสังหาร
6.109.40
स वध्यमानो बहुभिर्भीष्मः शान्तनवस्तथा ।
अवकीर्णो महेष्वासैः शैलो मेघैरिवावृतः ॥ ६.१०९.४० ॥
ภีษมะโอรสของศันตนุถูกนักธนูผู้ยิ่งใหญ่จำนวนมากโจมตี และถูกลูกศรปกคลุม ดุจภูเขาที่ถูกเมฆห่อหุ้ม
6.109.41
पुत्रास्तु तव गाङ्गेयं समन्तात्पर्यवारयन् ।
महत्या सेनया सार्धं ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.१०९.४१ ॥
บุตรของท่านล้อมภีษมะไว้ทุกด้าน และการรบก็ดำเนินต่อไปพร้อมกับกองทัพอันยิ่งใหญ่