મહાભારત · અધ્યાય 6.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.110.1
अर्जुनस्तु रणे राजन्दृष्ट्वा भीष्मस्य विक्रमम् ।
शिखण्डिनमथोवाच समभ्योहि पितामहम् ॥ ६.११०.१ ॥
રાજન, રણમાં ભીષ્મનો પરાક્રમ જોઈને અર્જુને શિખંડીને કહ્યું: "પિતામહ પાસે જાઓ."
6.110.2
न चापि भीस्त्वया कार्या भीष्मादद्य कथंचन ।
अहमेनं शरैस्तीक्ष्णैः पातयिष्ये रथोत्तमात् ॥ ६.११०.२ ॥
"આજે કોઈ પણ રીતે તારે ભીષ્મથી ડરવું ન જોઈએ. હું તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમને શ્રેષ્ઠ રથ પરથી પાડી દઈશ."
6.110.3
एवमुक्तस्तु पार्थेन शिखण्डी भरतर्षभ ।
अभ्यद्रवत गाङ्गेयं श्रुत्वा पार्थस्य भाषितम् ॥ ६.११०.३ ॥
ભરતશ્રેષ્ઠ, પાર્થના આવા વચન સાંભળીને શિખંડી ગાંગેય તરફ દોડ્યો.
6.110.4
धृष्टद्युम्नस्तथा राजन्सौभद्रश्च महारथः ।
हृष्टावाद्रवतां भीष्मं श्रुत्वा पार्थस्य भाषितम् ॥ ६.११०.४ ॥
રાજન, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને મહારથી સુભદ્રાપુત્ર પણ પાર્થના વચન સાંભળીને હર્ષિત થઈને ભીષ્મ તરફ દોડ્યા.
6.110.5
विराटद्रुपदौ वृद्धौ कुन्तिभोजस्य दंशितः ।
अभ्यद्रवत गाङ्गेयं पुत्रस्य तव पश्यतः ।
नकुलः सहदेवश्च धर्मराजश्च वीर्यवान् ॥ ६.११०.५ ॥
વૃદ્ધ વિરાટ અને દ્રુપદ, કુંતિભોજનો કવચધારી પુત્ર, તારા પુત્રના જોતાં જોતાં ગાંગેય તરફ દોડ્યા. નકુલ, સહદેવ અને પરાક્રમી ધર્મરાજ પણ (દોડ્યા).
6.110.6
तथेतराणि सैन्यानि सर्वाम्येव विशांपते ।
समाद्रवन्त गाङ्गेयं श्रुत्वा पार्थस्य भाषितम् ॥ ६.११०.६ ॥
હે પ્રજાપતિ, તેવી જ રીતે બીજી બધી સેનાઓ પણ પાર્થના વચન સાંભળીને ગાંગેય તરફ એકસાથે દોડી.
6.110.7
प्रत्युद्ययुस्तावकाश्च समेतांस्तान्महारथान् ।
यथाशक्ति यथोत्साहं तन्मे निगदतः शृणु ॥ ६.११०.७ ॥
તમારા યોદ્ધાઓ પણ એકત્ર થયેલા તે મહારથીઓનો સામનો કરવા આગળ વધ્યા, પોતાની શક્તિ અને ઉત્સાહ પ્રમાણે. હું કહું છું તે સાંભળો.
6.110.8
चित्रसेनो महाराज चेकितानं समभ्यायात् ।
भीष्मप्रेप्सुं रणे यान्तं वृषं व्याघ्रशिशुर्यथा ॥ ६.११०.८ ॥
હે મહારાજ, યુદ્ધમાં ભીષ્મ સુધી પહોંચવા જતા ચેકિતાન સામે ચિત્રસેન આવ્યો; વાઘનું બચ્ચું જેમ વૃષભ સામે આવે તેમ.
6.110.9
धृष्टद्युम्नं महाराज भीष्मान्तिकमुपागतम् ।
त्वरमाणं रणे यत्तं कृतवर्मा न्यवरायत् ॥ ६.११०.९ ॥
હે મહારાજ, ભીષ્મની નજીક આવેલા અને યુદ્ધમાં ઉતાવળથી પ્રયત્નશીલ ધૃષ્ટદ્યુમ્નને કૃતવર્માએ રોક્યો.
6.110.10
भीमसेनं सुसंक्रुद्धं गाङ्गेयस्य वधैषिणम् ।
त्वरमाणो महाराज सौमदत्तिर्न्यवारयत् ॥ ६.११०.१० ॥
હે મહારાજ, ગાંગેય (ભીષ્મ)ના વધની ઇચ્છા રાખતા અતિ ક્રોધિત ભીમસેનને સૌમદત્તિએ ઉતાવળે આવીને રોક્યો.
6.110.11
तथैव नकुलं शूरं किरन्तं सायकान्बहून् ।
विकर्णो वारयामास इच्छन्भीष्मस्य जीवितम् ॥ ६.११०.११ ॥
એ જ રીતે, ઘણા બાણ વરસાવતા શૂર નકુલને ભીષ્મનું જીવન ઇચ્છીને વિકર્ણે રોક્યો.
6.110.12
सहदेवं तथा राजन्यान्तं भीष्मरथं प्रति ।
वारयामास संक्रुद्धः कृपः शारद्वतो युधि ॥ ६.११०.१२ ॥
હે રાજન, એ જ રીતે ભીષ્મના રથ તરફ આવતા રાજાઓના સંહારક સહદેવને અતિ ક્રોધિત શારદ્વત કૃપે યુદ્ધમાં રોક્યો.
6.110.13
राक्षसं क्रूरकर्माणं भैमसेनिं महाबलम् ।
भीष्मस्य निधनप्रेप्सुं दुर्मुखोऽभ्यज्रवद्बली ॥ ६.११०.१३ ॥
ભીષ્મનું મૃત્યુ ઇચ્છતા, ક્રૂર કર્મ કરનારા, મહાબલી રાક્ષસ ભૈમસેનિ પર બળવાન દુર્મુખે આક્રમણ કર્યું.
6.110.14
सात्यकिं समरे क्रुद्धमार्स्यशृङ्गिवारयत् ।
भीष्मस्य वधमिच्छन्तं पाण्डवप्रीतिकाम्यया ॥ ६.११०.१४ ॥
પાંડવોનું પ્રિય કરવાની ઇચ્છાથી ભીષ્મનો વધ ઇચ્છતા ક્રુદ્ધ સાત્યકિને આર્ષ્યશૃંગિએ યુદ્ધમાં રોક્યો.
6.110.15
अभिमन्युं महाराज यान्तं भीष्मरथं प्रति ।
सुदक्षिणो महाराज काम्भोज प्रत्यवारयत् ॥ ६.११०.१५ ॥
હે મહારાજ, ભીષ્મના રથ તરફ જઈ રહેલા અભિમન્યુને, હે મહારાજ, કાંબોજ સુદક્ષિણે રોક્યો.
6.110.16
विराटद्रुपदौ वृद्धौ समेतावरिमर्दनौ ।
अश्वत्थामा ततः क्रुद्धो वारयामास भारत ॥ ६.११०.१६ ॥
સાથે આવેલા, શત્રુમર્દન વૃદ્ધ વિરાટ અને દ્રુપદને ત્યારે ક્રુદ્ધ અશ્વત્થામાએ રોક્યા, હે ભારત.
6.110.17
तथा पाण्डुसुतं ज्येष्ठं भीष्मस्य वधकाङ्क्षिणम् ।
भारद्वाजो रणे यत्तो धर्मपुत्रमवारयत् ॥ ६.११०.१७ ॥
તેમ જ, યુદ્ધમાં તત્પર ભારદ્વાજપુત્ર (દ્રોણ) એ ભીષ્મનો વધ ઇચ્છતા પાંડુપુત્ર જ્યેષ્ઠ ધર્મપુત્રને રોક્યા.
6.110.18
अर्जुनं रभसं युद्धे पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ।
भीष्मप्रेप्सुं महाराज भासयन्तं दिशो दश ॥ ६.११०.१८ ॥
હે મહારાજ, યુદ્ધમાં પ્રચંડ અર્જુને શિખંડીને આગળ રાખીને, ભીષ્મને પામવાની ઇચ્છાથી, દસે દિશાઓને પ્રકાશિત કરતાં આગળ વધ્યો.
6.110.19
दुःशासनो महेष्वासो वारयामास संयुगे ।
अन्ये च तावका योधाः पाण्डवानां महारथान् ॥ ६.११०.१९ ॥
મહાધનુર્ધર દુઃશાસને યુદ્ધમાં પાંડવોના મહારથીઓને રોક્યા; તમારા અન્ય યોદ્ધાઓએ પણ રોક્યા.
6.110.20
भीष्मस्याभिमुखान्यातान्वारयामासुराहवे ।
धृष्टद्युम्नस्तु सैन्यानि प्राक्रोशंस्तु पुनः पुनः ॥ ६.११०.२० ॥
ભીષ્મની સામે આવેલા લોકોને તેમણે યુદ્ધમાં રોક્યા; પણ ધૃષ્ટદ્યુમ્ને સેનાઓને વારંવાર મોટેથી બૂમ પાડી.
6.110.21
अभ्यद्रवत संरब्धो भीष्ममेकं महारथः ।
एषोऽर्जुनो रणे भीष्मं प्रयाति कुरुनन्दनः ॥ ६.११०.२१ ॥
ક્રોધે ભરાયેલા તે મહારથીએ એકલા ભીષ્મ પર ધસી ગયા. કુરુઓના આનંદ સમાન આ અર્જુન યુદ્ધમાં ભીષ્મ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે.
6.110.22
अभ्यद्रवत माभैष्ट भीष्मो हि प्राप्स्यते न वः ।
अर्जुनं समरे योद्धुं नोत्सहेतापि वासवः ॥ ६.११०.२२ ॥
આગળ ધસો, ડરશો નહીં; ભીષ્મ તમને અર્જુન સુધી પહોંચવા નહીં દે. યુદ્ધમાં અર્જુન સાથે લડવાનું સાહસ ઇન્દ્ર પણ નહીં કરે.
6.110.23
किमु भीष्मो रणे वीरा गतसत्वोऽल्पजीवितः ।
इति सेनापतेः श्रुत्वा पाण्डवानां महारथाः ॥ ६.११०.२३ ॥
"વીરો, યુદ્ધમાં ભીષ્મ શું કરી શકશે? તેમનું સાહસ ગયું છે, આયુષ્ય પણ થોડું બચ્યું છે" — સેનાપતિનાં આ વચન સાંભળીને પાંડવોના મહારથીઓ—
6.110.24
अभ्यद्रवन्त संहृष्टा गाङ्गेयस्य रथं प्रति ।
आगच्छतस्तान्समरे वार्योघानचला इव ॥ ६.११०.२४ ॥
હર્ષથી ભરાયેલા તેઓ ગાંગેય (ભીષ્મ)ના રથ તરફ દોડ્યા. યુદ્ધમાં આવતા લોકોને પર્વતો જેમ જળપ્રવાહને રોકે તેમ તેઓ રોકવા લાગ્યા.
6.110.25
अवारयन्त संहृष्टास्तावकाः पुरुषर्षभाः ।
दुःशासनो महाराज भयं त्यक्त्वा महारथः ॥ ६.११०.२५ ॥
આનંદિત થયેલા તમારા પક્ષના પુરુષશ્રેષ્ઠોએ તેમને રોક્યા. હે મહારાજ, મહારથી દુઃશાસને ભય છોડીને (એમ કર્યું).
6.110.26
भीष्मस्य जीविताकाङ्क्षी धनञ्जयमुपाद्रवत् ।
तथैव पाण्डवाः शूरा गाङ्गेयस्य रथं प्रति ॥ ६.११०.२६ ॥
ભીષ્મનું જીવન ઇચ્છનારો ધનંજય તરફ દોડ્યો. એ જ રીતે શૂર પાંડવો પણ ગાંગેય (ભીષ્મ)ના રથ તરફ (દોડ્યા).
6.110.27
अभ्यद्रवन्त संग्रामे तव पुत्रान्महारथाः ।
तत्राद्भुतमपश्याम चित्ररूपं विशांपते ॥ ६.११०.२७ ॥
યુદ્ધમાં મહારથીઓ તમારા પુત્રો પર ધસી ગયા. ત્યાં અમે એક અદ્ભુત, વિચિત્ર રૂપ જોયું, હે પ્રજાપાલક.
6.110.28
दुःशासनरथं प्राप्य यत्पार्थो नात्यवर्तत ।
यथा वारयते वेला क्षुब्धतोयं महार्णवम् ॥ ६.११०.२८ ॥
દુઃશાસનના રથ પાસે પહોંચીને પાર્થ તેને ઓળંગી શક્યો નહીં; જેમ કિનારો ક્ષુબ્ધ જળવાળા મહાસાગરને રોકે છે.
6.110.29
तथैव पाण्डवं क्रुद्धं तव पुत्रो न्यवारयत् ।
उभौ तौ रथिनां श्रेष्ठावुभौ भारतदुर्जयौ ॥ ६.११०.२९ ॥
એ જ રીતે તમારા પુત્રે ક્રોધિત પાંડવને રોક્યો. એ બંને રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ હતા, ભારતવંશીઓ માટે અજેય.
6.110.30
उभौ चन्द्रार्कसदृशौ कान्त्या दीप्त्या च भारत ।
तथा तौ जातसंरम्भावन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ ॥ ६.११०.३० ॥
હે ભારત, તેઓ બંને કાંતિ અને દીપ્તિમાં ચંદ્ર અને સૂર્ય સમાન હતા. બંને ક્રોધથી ભરેલા, એકબીજાના વધની ઇચ્છા રાખનારા હતા.
6.110.31
समीयतुर्महासङ्ख्ये मयशक्रौ यथा पुरा ।
दुःशासनो महाराज पाण्डवं विशिखैस्त्रिभिः ॥ ६.११०.३१ ॥
હે મહારાજ, તે મહાસંગ્રામમાં પૂર્વે મય અને શક્રની જેમ તેઓ બંને ભિડાયા. દુઃશાસને ત્રણ બાણોથી પાંડવ પર પ્રહાર કર્યો.
6.110.32
वासुदेवं च विंशत्या ताडयामास संयुगे ।
ततोऽर्जुनो जातमन्युर्वार्ष्णेयं वीक्ष्य पीडितम् ॥ ६.११०.३२ ॥
યુદ્ધમાં તેણે વાસુદેવને વીસ બાણોથી પ્રહાર કર્યો. ત્યારે વાર્ષ્ણેયને પીડિત જોઈ અર્જુન ક્રોધે ભરાયો.
6.110.33
दुःशासनं शतेनाजौ नाराचानां समार्पयत् ।
ते तस्य कवचं भित्त्वा पपुः शोणितमाहवे ॥ ६.११०.३३ ॥
યુદ્ધમાં તેણે દુઃશાસન પર સો નારાચ ફેંક્યા. તેઓ તેના બખ્તરને વીંધી રણમાં લોહી પી ગયા.
6.110.34
यथैव पन्नगा राजंस्तटाकं तृषितास्तथा ।
दुःशासनस्त्रिभिः क्रुद्धः पार्थं विव्याध पत्रिभिः।
ललाटे भरतश्रेष्ठ शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.११०.३४ ॥
હે રાજન, તરસ્યા સર્પો તળાવ તરફ દોડે તેમ ક્રુદ્ધ દુઃશાસને ત્રણ બાણોથી પાર્થને વીંધ્યો. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, વળેલી ગાંઠવાળા બાણોથી તેણે તેના લલાટે પ્રહાર કર્યો.
6.110.35
ललाटस्थैस्तु तैर्बाणैः शुशुभे पाण्डवो रणे ।
यथा मेरुर्महाराज शृङ्गैरत्यर्थमुच्छ्रितैः ॥ ६.११०.३५ ॥
લલાટે ઊભેલા તે બાણોથી પાંડવ રણમાં શોભ્યો. હે મહારાજ, અત્યંત ઊંચા શિખરોથી મેરુ જેમ શોભે તેમ.
6.110.36
सोऽतिविद्धो महेष्वासः पुत्रेण तव धन्विना ।
व्यराजत रणे पार्थः किंशुकः पुष्पवानिव ॥ ६.११०.३६ ॥
તમારા ધનુર્ધર પુત્રથી અત્યંત વીંધાયેલો તે મહાધનુર્ધર પાર્થ રણમાં ફૂલેલા કિંશુક વૃક્ષ જેમ શોભ્યો.
6.110.37
दुःशासनं ततः क्रुद्धः पीडयामास पाण्डवः ।
पर्वणीव सुसंक्रुद्धो राहुः पूर्णं निशाकरम् ॥ ६.११०.३७ ॥
ત્યારે ક્રોધે ભરાયેલા પાંડુપુત્રે દુઃશાસનને પીડિત કર્યો, જેમ પર્વકાળે અતિ ક્રુદ્ધ રાહુ પૂર્ણ ચંદ્રને પીડે છે.
6.110.38
पीड्यमानो बलवता पुत्रस्तव विशांपते ।
विव्याध समरे पार्थं कङ्कपत्रैः शिलाशितैः ॥ ६.११०.३८ ॥
હે રાજન, બળવાન દ્વારા પીડિત તમારા પુત્રે યુદ્ધમાં પાર્થને કંકપત્ર અને શિલા પર તીક્ષ્ણ કરેલા બાણોથી વીંધ્યો.
6.110.39
तस्य पार्थो धनुश्छित्वा रथं चास्य त्रिभिः शरैः ।
आजघान ततः पश्चात्पुत्रं ते निशितैः शरैः ॥ ६.११०.३९ ॥
પાર્થે તેનું ધનુષ્ય કાપ્યું, તેના રથને ત્રણ બાણોથી માર્યો, પછી તમારા પુત્રને તીક્ષ્ણ બાણોથી માર્યો.
6.110.40
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय भीमस्य प्रमुखे स्थितः ।
अर्जुनं पञ्चाविंशत्या बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ६.११०.४० ॥
તેણે બીજું ધનુષ્ય લઈ ભીમની સામે ઊભા રહીને પચીસ બાણોથી અર્જુનના બાહુઓ અને છાતી પર પ્રહાર કર્યો.
6.110.41
तस्य क्रुद्धो महाराज पाण्डवः शत्रुतापनः ।
अप्रैषीद्विशिखान्घोरान्यमदण्डोपमान्बहून् ॥ ६.११०.४१ ॥
હે મહારાજ, શત્રુઓને તપાવનાર પાંડુપુત્રે ક્રોધે ભરાઈ તેના પર યમદંડ સમાન ભયંકર ઘણા બાણ છોડ્યા.
6.110.42
अप्राप्तानेव तान्बाणांश्चिच्छेद तनयस्तव ।
यतमानस्य पार्थस्य तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.११०.४२ ॥
તમારા પુત્રે તે બાણો તેના સુધી પહોંચ્યા તે પહેલાં જ કાપી નાખ્યા; પ્રયત્ન કરતા પાર્થને તે અદ્ભુત લાગ્યું.
6.110.43
पार्थं च निशितैर्बाणैरविध्यत्तनयस्तव ।
ततः क्रुद्धो रणे पार्थः शरान्संधाय कार्मुके ॥ ६.११०.४३ ॥
તમારા પુત્રે પાર્થને પણ તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધ્યો. ત્યારે રણમાં ક્રોધે ભરાયેલા પાર્થે ધનુષ્ય પર બાણ ચડાવી,
6.110.44
प्रेषयामास समरे स्वर्णपुङ्खाञ्छिलाशितान् ।
न्यमञ्जंस्ते महाराज तस्य काये महात्मनः ॥ ६.११०.४४ ॥
તેણે યુદ્ધમાં સોનાની પાંખોવાળા, પથ્થર પર ધારવાળા બાણ છોડ્યા. હે મહારાજ, તે તે મહાત્માના શરીરમાં ખૂંપી ગયા.
6.110.45
यथा हंसा महाराज तटाकं प्राप्य भारत ।
पीडितश्चैव पुत्रस्ते पाण्डवेन महात्मना ॥ ६.११०.४५ ॥
હે મહારાજ, ભારત, જેમ હંસો તળાવ પામીને, તેમ તમારો પુત્ર મહાત્મા પાંડવ વડે પીડિત થયો.
6.110.46
हित्वा पार्थं रणे तूर्णं भीष्मस्य रथमाव्रजत् ।
अगाधे मञ्जतस्तस्य द्वीपो भीष्मोऽभवत्तदा ॥ ६.११०.४६ ॥
યુદ્ધમાં પાર્થને છોડીને તે ઝડપથી ભીષ્મના રથ તરફ ગયો. અગાધ જળમાં ડૂબતા તેના માટે ત્યારે ભીષ્મ જ દ્વીપ બન્યા.
6.110.47
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां पुत्रस्तव विशांपते ।
अवारयत्ततः शूरो भूय एव पराक्रमी ॥ ६.११०.४७ ॥
હે પ્રભુ, પછી ચેતના પાછી મેળવીને તમારા તે શૂર અને પરાક્રમી પુત્રે ફરી (શત્રુને) રોક્યો.
6.110.48
शरैः सुनिशितैः पार्थं यथा वृत्रं पुरन्दरः ।
निर्बिभेद महाकायो विव्यथे नैव चार्जुनः ॥ ६.११०.४८ ॥
ઇન્દ્રે વૃત્રને વીંધ્યો તેમ, તે મહાકાય વીરે અતિ તીક્ષ્ણ બાણોથી પાર્થને વીંધ્યો; પણ અર્જુન જરાય વ્યથિત ન થયા.