మహాభారతం · అధ్యాయం 6.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.110.1
अर्जुनस्तु रणे राजन्दृष्ट्वा भीष्मस्य विक्रमम् ।
शिखण्डिनमथोवाच समभ्योहि पितामहम् ॥ ६.११०.१ ॥
రాజా, యుద్ధంలో భీష్ముని పరాక్రమాన్ని చూసిన అర్జునుడు శిఖండితో అన్నాడు: "పితామహుని దగ్గరకు వెళ్ళు."
6.110.2
न चापि भीस्त्वया कार्या भीष्मादद्य कथंचन ।
अहमेनं शरैस्तीक्ष्णैः पातयिष्ये रथोत्तमात् ॥ ६.११०.२ ॥
"ఈ రోజు ఏ విధంగానూ భీష్ముని గురించి నీవు భయపడకూడదు. పదునైన బాణాలతో అతడిని ఉత్తమ రథం నుండి కూలుస్తాను."
6.110.3
एवमुक्तस्तु पार्थेन शिखण्डी भरतर्षभ ।
अभ्यद्रवत गाङ्गेयं श्रुत्वा पार्थस्य भाषितम् ॥ ६.११०.३ ॥
భరతశ్రేష్ఠుడా, పార్థుడు ఇలా చెప్పగా విని శిఖండి గంగాపుత్రుని వైపు పరుగెత్తాడు.
6.110.4
धृष्टद्युम्नस्तथा राजन्सौभद्रश्च महारथः ।
हृष्टावाद्रवतां भीष्मं श्रुत्वा पार्थस्य भाषितम् ॥ ६.११०.४ ॥
రాజా, ధృష్టద్యుమ్నుడు, మహారథుడైన సుభద్రాపుత్రుడు కూడా పార్థుని మాట విని సంతోషంతో భీష్మునిపై పరుగెత్తారు.
6.110.5
विराटद्रुपदौ वृद्धौ कुन्तिभोजस्य दंशितः ।
अभ्यद्रवत गाङ्गेयं पुत्रस्य तव पश्यतः ।
नकुलः सहदेवश्च धर्मराजश्च वीर्यवान् ॥ ६.११०.५ ॥
వృద్ధులైన విరాట, ద్రుపదులు, కుంతిభోజుని కవచధారి కుమారుడు నీ కుమారుడు చూస్తుండగానే గంగాపుత్రునిపై పరుగెత్తారు. నకులుడు, సహదేవుడు, పరాక్రమశాలి ధర్మరాజు కూడా (పరుగెత్తారు).
6.110.6
तथेतराणि सैन्यानि सर्वाम्येव विशांपते ।
समाद्रवन्त गाङ्गेयं श्रुत्वा पार्थस्य भाषितम् ॥ ६.११०.६ ॥
ప్రజాపతీ, అలాగే మిగతా అన్ని సైన్యాలూ పార్థుని మాట విని గంగాపుత్రుని వైపు ఒక్కసారిగా పరుగెత్తాయి.
6.110.7
प्रत्युद्ययुस्तावकाश्च समेतांस्तान्महारथान् ।
यथाशक्ति यथोत्साहं तन्मे निगदतः शृणु ॥ ६.११०.७ ॥
మీ యోధులు కూడా కలిసివచ్చిన ఆ మహారథులను ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు సాగారు; వారి శక్తికి, ఉత్సాహానికి తగినట్లుగా. నేను చెప్పేది వినండి.
6.110.8
चित्रसेनो महाराज चेकितानं समभ्यायात् ।
भीष्मप्रेप्सुं रणे यान्तं वृषं व्याघ्रशिशुर्यथा ॥ ६.११०.८ ॥
మహారాజా, యుద్ధంలో భీష్ముడిని చేరాలనుకుంటూ వెళ్తున్న చేకితానుని చిత్రసేనుడు ఎదుర్కొన్నాడు; పులిపిల్ల ఎద్దును ఎదుర్కొన్నట్లు.
6.110.9
धृष्टद्युम्नं महाराज भीष्मान्तिकमुपागतम् ।
त्वरमाणं रणे यत्तं कृतवर्मा न्यवरायत् ॥ ६.११०.९ ॥
మహారాజా, భీష్ముడి సమీపానికి వచ్చి యుద్ధంలో త్వరగా ప్రయత్నిస్తున్న ధృష్టద్యుమ్నుడిని కృతవర్మ అడ్డుకున్నాడు.
6.110.10
भीमसेनं सुसंक्रुद्धं गाङ्गेयस्य वधैषिणम् ।
त्वरमाणो महाराज सौमदत्तिर्न्यवारयत् ॥ ६.११०.१० ॥
మహారాజా, గాంగేయుడి (భీష్ముడి) వధను కోరిన అత్యంత కోపోద్రిక్తుడైన భీమసేనుడిని సౌమదత్తి త్వరగా వచ్చి అడ్డుకున్నాడు.
6.110.11
तथैव नकुलं शूरं किरन्तं सायकान्बहून् ।
विकर्णो वारयामास इच्छन्भीष्मस्य जीवितम् ॥ ६.११०.११ ॥
అలాగే, అనేక బాణాలను కురిపిస్తున్న శూరుడైన నకులుడిని, భీష్ముడి ప్రాణాన్ని కోరి వికర్ణుడు అడ్డుకున్నాడు.
6.110.12
सहदेवं तथा राजन्यान्तं भीष्मरथं प्रति ।
वारयामास संक्रुद्धः कृपः शारद्वतो युधि ॥ ६.११०.१२ ॥
రాజా, అలాగే భీష్ముడి రథం వైపు వస్తున్న రాజులను సంహరించేవాడైన సహదేవుడిని, అత్యంత కోపోద్రిక్తుడైన శారద్వతుడు కృపుడు యుద్ధంలో అడ్డుకున్నాడు.
6.110.13
राक्षसं क्रूरकर्माणं भैमसेनिं महाबलम् ।
भीष्मस्य निधनप्रेप्सुं दुर्मुखोऽभ्यज्रवद्बली ॥ ६.११०.१३ ॥
భీష్ముని మరణాన్ని కోరిన, క్రూర కర్మలు చేసే, మహాబలుడైన రాక్షసుడు భైమసేని (ఘటోత్కచుడు)పై బలవంతుడైన దుర్ముఖుడు దూకాడు.
6.110.14
सात्यकिं समरे क्रुद्धमार्स्यशृङ्गिवारयत् ।
भीष्मस्य वधमिच्छन्तं पाण्डवप्रीतिकाम्यया ॥ ६.११०.१४ ॥
పాండవులకు ప్రియం చేయాలనే కోరికతో భీష్ముని వధించాలనుకున్న కోపోద్రిక్తుడైన సాత్యకిని ఆర్ష్యశృంగి యుద్ధంలో అడ్డుకున్నాడు.
6.110.15
अभिमन्युं महाराज यान्तं भीष्मरथं प्रति ।
सुदक्षिणो महाराज काम्भोज प्रत्यवारयत् ॥ ६.११०.१५ ॥
మహారాజా! భీష్ముని రథం వైపు వెళ్తున్న అభిమన్యుని, మహారాజా, కాంభోజుడైన సుదక్షిణుడు అడ్డుకున్నాడు.
6.110.16
विराटद्रुपदौ वृद्धौ समेतावरिमर्दनौ ।
अश्वत्थामा ततः क्रुद्धो वारयामास भारत ॥ ६.११०.१६ ॥
ఒకచోట చేరిన, శత్రుమర్దనులైన వృద్ధులు విరాటుడు, ద్రుపదుడు — వారిని కోపోద్రిక్తుడైన అశ్వత్థామ అడ్డుకున్నాడు, ఓ భారతా.
6.110.17
तथा पाण्डुसुतं ज्येष्ठं भीष्मस्य वधकाङ्क्षिणम् ।
भारद्वाजो रणे यत्तो धर्मपुत्रमवारयत् ॥ ६.११०.१७ ॥
అలాగే, యుద్ధంలో ఉత్సాహంగా ఉన్న భరద్వాజుని కుమారుడు (ద్రోణుడు) భీష్ముని వధించాలనుకున్న పాండుపుత్రుడు, ధర్మపుత్రుడైన జ్యేష్ఠుని అడ్డుకున్నాడు.
6.110.18
अर्जुनं रभसं युद्धे पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ।
भीष्मप्रेप्सुं महाराज भासयन्तं दिशो दश ॥ ६.११०.१८ ॥
మహారాజా! యుద్ధంలో ఉగ్రుడైన అర్జునుడు శిఖండిని ముందుంచి, భీష్ముని పొందాలనే కోరికతో పది దిక్కులను వెలిగిస్తూ ముందుకు సాగాడు.
6.110.19
दुःशासनो महेष्वासो वारयामास संयुगे ।
अन्ये च तावका योधाः पाण्डवानां महारथान् ॥ ६.११०.१९ ॥
మహాధనుర్ధారి దుఃశాసనుడు యుద్ధంలో పాండవుల మహారథులను అడ్డుకున్నాడు; మీ ఇతర యోధులు కూడా అడ్డుకున్నారు.
6.110.20
भीष्मस्याभिमुखान्यातान्वारयामासुराहवे ।
धृष्टद्युम्नस्तु सैन्यानि प्राक्रोशंस्तु पुनः पुनः ॥ ६.११०.२० ॥
భీష్మునికి ఎదురుగా వచ్చినవారిని వారు యుద్ధంలో అడ్డుకున్నారు; కానీ ధృష్టద్యుమ్నుడు సైన్యాలను మళ్ళీ మళ్ళీ గట్టిగా పిలిచాడు.
6.110.21
अभ्यद्रवत संरब्धो भीष्ममेकं महारथः ।
एषोऽर्जुनो रणे भीष्मं प्रयाति कुरुनन्दनः ॥ ६.११०.२१ ॥
కోపంతో మండిపడుతున్న ఆ మహారథుడు ఒంటరిగా భీష్ముని మీద దూకాడు. కురువంశ ఆనందుడైన ఈ అర్జునుడు యుద్ధంలో భీష్ముని వైపు వెళ్తున్నాడు.
6.110.22
अभ्यद्रवत माभैष्ट भीष्मो हि प्राप्स्यते न वः ।
अर्जुनं समरे योद्धुं नोत्सहेतापि वासवः ॥ ६.११०.२२ ॥
ముందుకు సాగండి, భయపడకండి; భీష్ముడు మిమ్మల్ని అర్జునుడి వద్దకు చేరనివ్వడు. యుద్ధంలో అర్జునునితో పోరాడటానికి ఇంద్రుడు కూడా సాహసించడు.
6.110.23
किमु भीष्मो रणे वीरा गतसत्वोऽल्पजीवितः ।
इति सेनापतेः श्रुत्वा पाण्डवानां महारथाः ॥ ६.११०.२३ ॥
"వీరులారా, యుద్ధంలో భీష్ముడు ఏం చేయగలడు? ఆయన ధైర్యం పోయింది, ఆయుష్షు కొద్దిగానే మిగిలింది" అని సేనాపతి చెప్పిన మాటలు విని పాండవుల మహారథులు—
6.110.24
अभ्यद्रवन्त संहृष्टा गाङ्गेयस्य रथं प्रति ।
आगच्छतस्तान्समरे वार्योघानचला इव ॥ ६.११०.२४ ॥
ఆనందంతో నిండినవారై గాంగేయుని (భీష్ముని) రథం వైపు పరుగెత్తారు. యుద్ధంలో వచ్చినవారిని పర్వతాలు నీటి ప్రవాహాలను అడ్డుకున్నట్లు వారు అడ్డుకున్నారు.
6.110.25
अवारयन्त संहृष्टास्तावकाः पुरुषर्षभाः ।
दुःशासनो महाराज भयं त्यक्त्वा महारथः ॥ ६.११०.२५ ॥
ఆనందించిన మీ వీరులు, పురుషశ్రేష్ఠులు, వారిని అడ్డుకున్నారు. మహారాజా, మహారథుడు దుఃశాసనుడు భయాన్ని విడిచి (అలా చేసాడు).
6.110.26
भीष्मस्य जीविताकाङ्क्षी धनञ्जयमुपाद्रवत् ।
तथैव पाण्डवाः शूरा गाङ्गेयस्य रथं प्रति ॥ ६.११०.२६ ॥
భీష్ముని ప్రాణాలను కోరుకున్నవాడు ధనంజయుని వైపు పరుగెత్తాడు. అలాగే శూరులైన పాండవులు గాంగేయుని (భీష్ముని) రథం వైపు (పరుగెత్తారు).
6.110.27
अभ्यद्रवन्त संग्रामे तव पुत्रान्महारथाः ।
तत्राद्भुतमपश्याम चित्ररूपं विशांपते ॥ ६.११०.२७ ॥
యుద్ధంలో మహారథులు మీ కుమారులపై దూకారు. అక్కడ ఒక అద్భుతమైన, విచిత్ర రూపాన్ని చూశాము, ఓ ప్రజాపతీ.
6.110.28
दुःशासनरथं प्राप्य यत्पार्थो नात्यवर्तत ।
यथा वारयते वेला क्षुब्धतोयं महार्णवम् ॥ ६.११०.२८ ॥
దుఃశాసనుని రథాన్ని చేరిన పార్థుడు దానిని దాటలేదు; క్షోభించిన జలాలున్న మహాసముద్రాన్ని తీరం అడ్డుకున్నట్లు.
6.110.29
तथैव पाण्डवं क्रुद्धं तव पुत्रो न्यवारयत् ।
उभौ तौ रथिनां श्रेष्ठावुभौ भारतदुर्जयौ ॥ ६.११०.२९ ॥
అలాగే మీ కుమారుడు క్రుద్ధుడైన పాండవుడిని అడ్డుకున్నాడు. వారిద్దరూ రథికులలో శ్రేష్ఠులు, భరతవంశీయులకు జయింపరానివారు.
6.110.30
उभौ चन्द्रार्कसदृशौ कान्त्या दीप्त्या च भारत ।
तथा तौ जातसंरम्भावन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ ॥ ६.११०.३० ॥
భారతుడా, వారిద్దరూ కాంతిలోనూ ప్రకాశంలోనూ చంద్రార్కుల వలె ఉన్నారు. ఇద్దరూ కోపంతో నిండి, ఒకరినొకరు చంపాలని కోరుకున్నారు.
6.110.31
समीयतुर्महासङ्ख्ये मयशक्रौ यथा पुरा ।
दुःशासनो महाराज पाण्डवं विशिखैस्त्रिभिः ॥ ६.११०.३१ ॥
మహారాజా, ఆ మహా సంగ్రామంలో పూర్వం మయుడు, ఇంద్రుడు ఎదురుపడినట్లు వారిద్దరూ ఎదురయ్యారు. దుఃశాసనుడు మూడు బాణాలతో పాండవుని కొట్టాడు.
6.110.32
वासुदेवं च विंशत्या ताडयामास संयुगे ।
ततोऽर्जुनो जातमन्युर्वार्ष्णेयं वीक्ष्य पीडितम् ॥ ६.११०.३२ ॥
యుద్ధంలో అతడు వాసుదేవుని ఇరవై బాణాలతో కొట్టాడు. అప్పుడు వృష్ణివంశీయుడు బాధపడటం చూసి అర్జునుడు కోపగించాడు.
6.110.33
दुःशासनं शतेनाजौ नाराचानां समार्पयत् ।
ते तस्य कवचं भित्त्वा पपुः शोणितमाहवे ॥ ६.११०.३३ ॥
యుద్ధంలో దుఃశాసనునిపై అతడు వంద నారాచాలను ప్రయోగించాడు. అవి అతని కవచాన్ని చీల్చి యుద్ధంలో రక్తాన్ని తాగాయి.
6.110.34
यथैव पन्नगा राजंस्तटाकं तृषितास्तथा ।
दुःशासनस्त्रिभिः क्रुद्धः पार्थं विव्याध पत्रिभिः।
ललाटे भरतश्रेष्ठ शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.११०.३४ ॥
రాజా, దప్పికగొన్న సర్పాలు సరస్సును చేరినట్లు, కోపించిన దుఃశాసనుడు మూడు బాణాలతో పార్థుని కొట్టాడు. భరతశ్రేష్ఠా, వంగిన కొనలున్న బాణాలతో అతని నుదుటిని కొట్టాడు.
6.110.35
ललाटस्थैस्तु तैर्बाणैः शुशुभे पाण्डवो रणे ।
यथा मेरुर्महाराज शृङ्गैरत्यर्थमुच्छ्रितैः ॥ ६.११०.३५ ॥
నుదుటిపై ఉన్న ఆ బాణాలతో పాండవుడు రణంలో ప్రకాశించాడు. మహారాజా, అత్యంత ఎత్తైన శిఖరాలతో మేరు పర్వతం ప్రకాశించినట్లు.
6.110.36
सोऽतिविद्धो महेष्वासः पुत्रेण तव धन्विना ।
व्यराजत रणे पार्थः किंशुकः पुष्पवानिव ॥ ६.११०.३६ ॥
మీ కుమారుడైన ధనుర్ధారి చేత అత్యంత గాయపడిన ఆ మహాధనుర్ధారి పార్థుడు రణంలో పుష్పించిన కింశుక వృక్షంలా ప్రకాశించాడు.
6.110.37
दुःशासनं ततः क्रुद्धः पीडयामास पाण्डवः ।
पर्वणीव सुसंक्रुद्धो राहुः पूर्णं निशाकरम् ॥ ६.११०.३७ ॥
అప్పుడు కోపించిన పాండవుడు దుఃశాసనుని పీడించాడు, పర్వదినాన అత్యంత కోపంతో ఉన్న రాహువు పూర్ణచంద్రుని పీడించినట్లు.
6.110.38
पीड्यमानो बलवता पुत्रस्तव विशांपते ।
विव्याध समरे पार्थं कङ्कपत्रैः शिलाशितैः ॥ ६.११०.३८ ॥
ఓ రాజా, బలవంతునిచే పీడింపబడిన నీ కుమారుడు యుద్ధంలో పార్థుని కంకపత్రాలతో, రాతిపై సానబెట్టిన బాణాలతో కొట్టాడు.
6.110.39
तस्य पार्थो धनुश्छित्वा रथं चास्य त्रिभिः शरैः ।
आजघान ततः पश्चात्पुत्रं ते निशितैः शरैः ॥ ६.११०.३९ ॥
పార్థుడు అతని ధనస్సును ఛేదించి, అతని రథాన్ని మూడు బాణాలతో, తర్వాత నీ కుమారుని పదునైన బాణాలతో కొట్టాడు.
6.110.40
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय भीमस्य प्रमुखे स्थितः ।
अर्जुनं पञ्चाविंशत्या बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ६.११०.४० ॥
అతడు మరొక ధనస్సు పట్టి భీమునికి ఎదురుగా నిలిచి, ఇరవై ఐదు బాణాలతో అర్జునుని బాహువులపై, ఛాతీపై కొట్టాడు.
6.110.41
तस्य क्रुद्धो महाराज पाण्डवः शत्रुतापनः ।
अप्रैषीद्विशिखान्घोरान्यमदण्डोपमान्बहून् ॥ ६.११०.४१ ॥
ఓ మహారాజా, శత్రువులను తపింపజేసే పాండవుడు కోపించి అతనిపై యమదండంవంటి భయంకర బాణాలను అనేకం ప్రయోగించాడు.
6.110.42
अप्राप्तानेव तान्बाणांश्चिच्छेद तनयस्तव ।
यतमानस्य पार्थस्य तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.११०.४२ ॥
నీ కుమారుడు ఆ బాణాలు తనను చేరకముందే వాటిని ఛేదించాడు; ప్రయత్నించిన పార్థునికి అది అద్భుతంగా తోచింది.
6.110.43
पार्थं च निशितैर्बाणैरविध्यत्तनयस्तव ।
ततः क्रुद्धो रणे पार्थः शरान्संधाय कार्मुके ॥ ६.११०.४३ ॥
నీ కుమారుడు పార్థుడిని కూడా పదునైన బాణాలతో గుచ్చాడు. అప్పుడు రణంలో కోపించిన పార్థుడు ధనువుపై బాణాలను సంధించి,
6.110.44
प्रेषयामास समरे स्वर्णपुङ्खाञ्छिलाशितान् ।
न्यमञ्जंस्ते महाराज तस्य काये महात्मनः ॥ ६.११०.४४ ॥
అతడు యుద్ధంలో బంగారు రెక్కలు గల, రాతిపై సానపెట్టిన బాణాలను ప్రయోగించాడు. మహారాజా, అవి ఆ మహాత్ముని శరీరంలో దిగబడిపోయాయి.
6.110.45
यथा हंसा महाराज तटाकं प्राप्य भारत ।
पीडितश्चैव पुत्रस्ते पाण्डवेन महात्मना ॥ ६.११०.४५ ॥
మహారాజా, భారతా, హంసలు సరస్సును చేరినట్లు, మహాత్ముడైన పాండవునిచే నీ కుమారుడు పీడింపబడ్డాడు.
6.110.46
हित्वा पार्थं रणे तूर्णं भीष्मस्य रथमाव्रजत् ।
अगाधे मञ्जतस्तस्य द्वीपो भीष्मोऽभवत्तदा ॥ ६.११०.४६ ॥
రణంలో పార్థుడిని విడిచి అతడు త్వరగా భీష్ముని రథం వైపు వెళ్లాడు. అగాధ జలంలో మునిగిపోతున్న అతనికి అప్పుడు భీష్ముడే ద్వీపమయ్యాడు.
6.110.47
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां पुत्रस्तव विशांपते ।
अवारयत्ततः शूरो भूय एव पराक्रमी ॥ ६.११०.४७ ॥
రాజా, తరువాత స్పృహ తిరిగి పొంది, నీ ఆ శూరుడు, పరాక్రమశాలి కుమారుడు మళ్లీ (శత్రువును) అడ్డుకున్నాడు.
6.110.48
शरैः सुनिशितैः पार्थं यथा वृत्रं पुरन्दरः ।
निर्बिभेद महाकायो विव्यथे नैव चार्जुनः ॥ ६.११०.४८ ॥
ఇంద్రుడు వృత్రుని గుచ్చినట్లు, మహాకాయుడు అతి పదునైన బాణాలతో పార్థుడిని గుచ్చాడు; కానీ అర్జునుడు ఏమాత్రం బాధపడలేదు.