ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.111
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.111.1
सात्यकिं दंशितं युद्धे भीष्मायाभ्युद्यतं रणे ।
आर्श्यशृङ्गिर्महेष्वासो वारयामास संयुगे ॥ ६.१११.१ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਵਚ ਪਾਈ ਹੋਈ ਰਣ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੂੰ, ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਆਰਸ਼ਯਸ਼ਰੰਗੀ ਨੇ ਉਸ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
6.111.2
माधवस्तु सुसंक्रुद्धो राक्षसं नवभिः शरैः ।
आजघान रणे राजन्प्रहसन्निव भारत ॥ ६.१११.२ ॥
ਪਰ ਮਾਧਵ ਨੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਨੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦੇ ਹੋਣ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.111.3
तथैव राक्षसो राजन्माधवं नवभिः शरैः ।
अर्दयामास राजेन्द्र संक्रुद्धः शिनिपुङ्गवम् ॥ ६.१११.३ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨੌਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ; ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸ਼ਿਨੀ-ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ।
6.111.4
शैनेयः शरसङ्घं तु प्रेषयामास संयुगे ।
राक्षसाय सुसंक्रुद्धो माधवः परवीरहा ॥ ६.१११.४ ॥
ਸ਼ੈਨੇਯ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬੌਛਾਰ ਛੱਡੀ; ਵੈਰੀ-ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਾਧਵ।
6.111.5
ततो रक्षो महाबाहुं सात्यकिं सत्यविक्रमम् ।
विव्याध विशिखैस्तीक्ष्णैः सिंहनाद ननाद च ॥ ६.१११.५ ॥
ਤਦ ਉਸ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਨੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗਰਜਿਆ।
6.111.6
माधवस्तु भृशं विद्धो राक्षसेन रणे तदा ।
धैर्यमालम्ब्य तेजस्वी जहास च ननाद च ॥ ६.१११.६ ॥
ਪਰ ਮਾਧਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਗਰਜਿਆ।
6.111.7
भगदत्तस्ततः क्रुद्धो माधवं निशितैः शरैः ।
ताडयामास समरे तोत्रैरिव महागजम् ॥ ६.१११.७ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭਗਦੱਤ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਮਹਾਗਜ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
6.111.8
विहाय राक्षसं युद्धे शैनेयो रथिनां वरः ।
प्राग्ज्योतिषाय चिक्षेप शरान्संनतपर्वणः ॥ ६.१११.८ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ੈਨੇਯ ਨੇ ਪ੍ਰਾਗਜਯੋਤਿਸ਼ ਵੱਲ ਝੁਕੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਚਲਾਏ।
6.111.9
तस्य प्राग्ज्योतिषो राजा माधवस्य महद्धनुः ।
चिच्छेद शतधारेण भल्लेन कृतहस्तवत् ॥ ६.१११.९ ॥
ਪ੍ਰਾਗਜਯੋਤਿਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸ਼ਤਧਾਰ ਭੱਲ ਨਾਲ ਨਿਪੁੰਨ ਹੱਥ ਵਾਂਗ ਮਾਧਵ ਦਾ ਮਹਾਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
6.111.10
अथान्यद्धनुरादाय वेगवत्परवीरहा ।
भगदत्तं रणे क्रुद्धं विव्याध निशितैः शरैः ॥ ६.१११.१० ॥
ਫਿਰ ਦੂਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੈਰੀ-ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੇਗਵਾਨ ਮਾਧਵ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭਗਦੱਤ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
6.111.11
सोऽतिविद्धो महेष्वासः सृक्किणी परिसंलिहन् ।
शक्तिं कनकवैडूर्यभूषितामायसीं दृढाम् ॥ ६.१११.११ ॥
ਬਹੁਤ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਚੱਟਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਵੈਡੂਰਿਆ ਨਾਲ ਸਜੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲੱਗਾ।
6.111.12
यमदण्डोपमां घोरां चिक्षेप परमाहवे ।
तामापतन्तीं सहसा तस्य बाहुबलेरिताम् ॥ ६.१११.१२ ॥
ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਯਮਦੰਡ ਵਰਗੀ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸੁੱਟੀ; ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੀ ਬਾਹੂ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਝਪਟ ਪਈ।
6.111.13
सात्यकिः समरे राजन्द्विधा चिच्छेद सायकैः ।
ततः पपात सहसा सहोल्केव हतप्रभा ॥ ६.१११.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਚਾਨਕ, ਪ੍ਰਭਾ ਗੁਆਈ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ, ਡਿੱਗ ਪਈ।
6.111.14
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा पुत्रस्तव विशांपते ।
महता रथवंशेन वारयामास माधवम् ॥ ६.१११.१४ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਕ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਵੱਡੇ ਰੱਥ-ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਾਧਵ (ਸਾਤਿਅਕੀ) ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
6.111.15
तथा परिवृतं दृष्ट्वा वार्ष्णेयानां महारथम् ।
दुर्योधनो भृशं क्रुद्धो भ्रातॄन्सर्वानुवाच ह ॥ ६.१११.१५ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਰਥੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
6.111.16
तथा कुरुत कौरव्या यथाः वः सात्यको युधि ।
न जीवन्प्रतिनिर्याति महतोऽस्माद्रथव्रजात् ॥ ६.१११.१६ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵੋ, ਐਸਾ ਕਰੋ ਕਿ ਸਾਤਿਅਕੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੱਡੇ ਰੱਥ-ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਊਂਦਾ ਵਾਪਸ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ।
6.111.17
तस्मिन्हते हतं मन्ये पाण्डवानां महद्बलम् ।
तथेति च वचस्तस्य परिगृह्य महारथाः ॥ ६.१११.१७ ॥
ਉਸ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਵੀ ਮਾਰੀ ਗਈ। 'ਠੀਕ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ।
6.111.18
शैनेयं योधयामासर्भीष्मायाभ्युद्यतं रणे ।
अभिमन्युं तदाऽऽयान्तं भीष्मस्याभ्युद्यतं वधे।
काम्भोजराजो बलवान्वारयामास संयुगे ॥ ६.१११.१८ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਲਈ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਫਿਰ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆ ਰਹੇ ਅਭਿਮਨਿਊ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਕੰਬੋਜਰਾਜ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਲਿਆ।
6.111.19
आर्जुनिं नृपतिर्विद्ध्वा शरैः सन्नतपर्वभिः ।
पुनरेव चतुःषष्ट्या राजन्विव्याध तं नृप ॥ ६.१११.१९ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਝੁਕੇ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਫਿਰ ਚੌਂਸਠ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ।
6.111.20
सुदक्षिणस्तु समरे पुनर्विव्याध तं पञ्चभिः ।
सारथिं चास्य नवभिरिच्छन्भीष्मस्य जीवितम् ॥ ६.१११.२० ॥
ਪਰ ਸੁਦਕਸ਼ਿਣ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਨੌਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ।
6.111.21
तद्युद्धमासीत्सुमहत्तयोस्तत्र समागमे ।
यदाभ्यधावद्गाङ्गेयं शिखण्डी शत्रुकर्शनः ॥ ६.१११.२१ ॥
ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋਇਆ; ਜਦੋਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਗਾਂਗੇਯ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ।
6.111.22
विराटद्रुपदौ वृद्धौ वारयनतौ महाचमूम् ।
भीष्मं च युधि संरब्धावाद्रवन्तौ महारथौ ॥ ६.१११.२२ ॥
ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ, ਦੋਵੇਂ ਬੁੱਢੇ, ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ, ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਦੋ ਮਹਾਰਥੀ।
6.111.23
अश्वत्थामा रणे क्रुद्धः समियाद्रथसत्तमः ।
ततः प्रववृते युद्धं तयोस्तस्य च भारत ॥ ६.१११.२३ ॥
ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
6.111.24
विराटो दशभिर्भल्लैराजघान परंतप ।
यतमानं महेष्वासं द्रौणिमाहवशोभिनम् ॥ ६.१११.२४ ॥
ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਦਸ ਭੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ; ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਮਹਾਧਨੁੱਖੀ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਦੇ ਨੂੰ।
6.111.25
द्रुपदश्च त्रिभिर्बाणैर्विव्याध निशितैस्तदा ।
गुरुपुत्रं समासाद्य प्रहरन्तौ महाबलौ ॥ ६.१११.२५ ॥
ਫਿਰ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਗੁਰੂ-ਪੁੱਤਰ (ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ) ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਬਲੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
6.111.26
अश्वत्थामा ततस्तौ तु विव्याध बहुभिः शरैः ।
विराटद्रुपदौ वीरौ भीष्मं प्रति समुद्यतौ ॥ ६.१११.२६ ॥
ਫਿਰ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ—ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਉਹ ਵੀਰ ਵਿਰਾਟ ਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਸਨ।
6.111.27
तत्राद्भुतमपश्याम वृद्धयोश्चरितं महत् ।
यद्द्रौणिसायकान्घोरान्प्रत्यवारयतां युधि ॥ ६.१११.२७ ॥
ਉੱਥੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖਿਆ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੌਣੀ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
6.111.28
सहदेवं तथाऽऽयान्तं कृपः शारद्वतोऽभ्ययात् ।
यथा नागो वने नागं मत्तो मत्तमुपाद्रवत् ॥ ६.१११.२८ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਦੇਵ ਅੱਗੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤ ਕ੍ਰਿਪ ਉਸ ਵੱਲ ਝਪਟੇ—ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਦੂਜੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
6.111.29
कृपश्च समरे शूरो माद्रीपुत्रं महारथम् ।
आजघान शरैस्तूर्णं सप्तत्या रुक्मभूषणैः ॥ ६.१११.२९ ॥
ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮੇ ਕ੍ਰਿਪ ਨੇ ਝੱਟ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਸੱਤਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਦ੍ਰੀ-ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਥੀ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
6.111.30
तस्य माद्रीसुतश्चापं द्विधा चिच्छेद सायकैः ।
अथैनं छिन्नधन्वानं विव्याध नवभिः शरैः ॥ ६.१११.३० ॥
ਫਿਰ ਮਾਦ੍ਰੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਟੁੱਟੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
6.111.31
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय समरे भारसाधनम् ।
माद्रीपुत्रं सुसंहृष्टो दशभिर्निशितैः शरैः ॥ ६.१११.३१ ॥
ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਯੋਗ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਾਦ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਨਕੁਲ) ਨੂੰ ਦਸ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ (ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ)।
6.111.32
आजघानोरसि क्रुद्ध इच्छन्भीष्मस्य जीवितम् ।
तथैव पाण्डवो राजञ्छारद्वतममर्षणम् ॥ ६.१११.३२ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਜਾਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਵੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤ (ਕ੍ਰਿਪ) ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.111.33
आजघानोरसि क्रुद्धो भीष्मस्य वधकाङ्क्षया ।
तयोर्युद्धं समभवद्धोररूपं भयावहम् ॥ ६.१११.३३ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
6.111.34
नकुलं तु रणे क्रुद्धो विकर्णः शत्रुतापनः ।
विव्याध सायकैः षष्ट्या रक्षन्भीष्मं महाबलम् ॥ ६.१११.३४ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਕਰਣ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਸੱਠ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
6.111.35
नकुलोऽपि भृशं विद्धस्तव पुत्रेण धीमता ।
विकर्णं सप्तसप्तत्या निर्बिभेद शिलीमुखैः ॥ ६.१११.३५ ॥
ਨਕੁਲ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਵਿਕਰਣ ਨੂੰ ਸਤੱਤਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
6.111.36
तत्र तौ नरशार्दूलौ भीष्महेतोः परंतपौ ।
अन्योन्यं जघ्नुतुर्वीरौ गोष्ठे गोवृषभाविव ॥ ६.१११.३६ ॥
ਉੱਥੇ ਭੀਸ਼ਮ ਲਈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਰਸ਼ਾਰਦੂਲ ਵੀਰ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
6.111.37
घटोत्कचं रणे यान्तं निघ्नन्तं तव वाहिनीम् ।
दुर्मुखः समरे प्रायाद्भीष्यहेतोः पराक्रमी ॥ ६.१११.३७ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਘਟੋਤਕਚ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਪਰਾਕਰਮੀ ਦੁਰਮੁਖ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਗਿਆ।
6.111.38
हैडिम्बस्तु रणे राजन्दुर्मुखं शत्रुतापनम् ।
आजघानोरसि क्रुद्धः शरेणानतपर्वणा ॥ ६.१११.३८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹੈਡਿੰਬ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੁਰਮੁਖ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਝੁਕੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.111.39
भीमसेनसुतं चापि दुर्मुखः सुमुखैः शरैः ।
षष्ट्या वीरो नदन्हृष्टो विव्याध रणमूर्धनि ॥ ६.१११.३९ ॥
ਵੀਰ ਦੁਰਮੁਖ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ, ਰਣ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਠ ਸੁੰਦਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
6.111.40
धृष्टद्युम्नं तथाऽऽयान्तं भीष्मस्य वधकाङ्क्षिणम् ।
हार्दिक्यो वारयामास रथश्रेष्ठं महारथः ॥ ६.१११.४० ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ ਰਥਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਮਹਾਰਥੀ ਹਾਰਦਿਕ੍ਯ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ।
6.111.41
हार्दिक्यः पार्षतं चापि विद्ध्वा पञ्चभिरायसैः ।
पुनः पञ्चाशता तूर्णं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.१११.४१ ॥
ਹਾਰਦਿਕ੍ਯ ਨੇ ਪਾਰਸ਼ਤ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਪੰਜ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਫਿਰ ਪੰਜਾਹ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ 'ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ, ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ' ਕਿਹਾ।
6.111.42
आजघान महाबाहुः पार्षतं तं महारथम् ।
तं चैव पार्षतो राजन्हार्दिक्यं नवभिः शरैः ॥ ६.१११.४२ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਹਾਰਦਿਕ੍ਯ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੂੰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੇ ਵੀ ਹਾਰਦਿਕ੍ਯ ਨੂੰ ਨੌਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.111.43
विव्याध निशितैस्तीक्ष्णैः कङ्कपत्रैरजिह्नगैः ।
तयोः समभवद्युद्धं भीष्महेतोर्महाहवे ॥ ६.१११.४३ ॥
ਉਸਨੇ ਤਿੱਖੇ, ਤੇਜ਼, ਕੰਕਪੱਤਰ ਵਾਲੇ, ਸਿੱਧੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਭੀਸ਼ਮ ਲਈ ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
6.111.44
अन्योन्यातिशये युक्तं यथा वृत्रमहेन्द्रयोः ।
भीमसेनं तथाऽऽयान्तं भीष्मं प्रति महारथम् ॥ ६.१११.४४ ॥
ਜਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਤਰ ਅਤੇ ਮਹੇਂਦਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾੜਨ ਲਈ ਲੜੇ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਮਹਾਰਥੀ ਭੀਮਸੇਨ।
6.111.45
भूरिश्रवाभ्ययात्तूर्णं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ।
सौमदत्तिरथो भीममाजघान स्तनान्तरे ॥ ६.१११.४५ ॥
ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਝਪਟਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, 'ਰੁਕ, ਰੁਕ!' ਸੋਮਦੱਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰਥ ਨੇ ਭੀਮ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.111.46
नाराचेन सुतीक्ष्णेन रुक्मपुङ्खेन संयुगे ।
उरःस्थेन बभौ तेन भीमसेनः प्रतापवान् ॥ ६.१११.४६ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨਾਰਾਚ ਨਾਲ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਧੱਸਣ ਕਾਰਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭੀਮਸੇਨ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ।
6.111.47
स्कन्दशक्त्या यथा क्रौञ्चः पुरा नृपतिसत्तम ।
तौ शरान्सूर्यसंकाशान्कर्मारपरिमार्जितान् ॥ ६.१११.४७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਸਕੰਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਰਬਤ ਭੇਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਲੁਹਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ।
6.111.48
अन्योन्यस्य रणे क्रुद्धौ चिक्षिपते नरर्षभौ ।
भीमो भीष्मवधाकाङ्क्षी सौमदत्तिं महारथम् ॥ ६.१११.४८ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ। ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਭੀਮ ਨੇ ਮਹਾਰਥੀ ਸੋਮਦੱਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ।
6.111.49
तथा भीष्मजये गृध्नुः सौमदत्तिस्तू पाण्डवम् ।
कृतप्रतिकृते यत्तौ योधयामासतू रणे ॥ ६.१११.४९ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਚਾਹਵਾਨ ਸੋਮਦੱਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵ ਨਾਲ ਭਿੜਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਰਣ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਨਾਲ ਲੜੇ।
6.111.50
युधिष्ठिरं तु कौन्तेयं महत्या सेनया वृत्तम् ।
भीष्माभिमुखमायान्तं भारद्वाजो न्यवारयत् ॥ ६.१११.५० ॥
ਪਰ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਆ ਰਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਭਾਰਦਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ।
6.111.51
द्रोणस्य रथनिर्घोषं पर्जन्यनिनदोपमम् ।
श्रुत्वा प्रभद्रका राजन्समकम्पन्त मारिष ॥ ६.१११.५१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬੱਦਲ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਰੱਥ ਦੀ ਘੂਕ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਕੰਬ ਉੱਠੇ।
6.111.52
सा सेना महती राजन्पाण्डुपुत्रस्य संयुगे ।
द्रोणेन वारिता यत्ता न चचाल पदात्पदम् ॥ ६.१११.५२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਦੀ ਉਹ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੀ ਜਾ ਕੇ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਦਮ ਵੀ ਨਾ ਹਿੱਲੀ।
6.111.53
चेकितान रणे यत्तं भीष्मं प्रति जनेश्वर ।
चित्रसेनस्तव सुतः क्रुद्धरूपमवारयत् ॥ ६.१११.५३ ॥
ਹੇ ਜਨੇਸ਼ਵਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਕ੍ਰੋਧ-ਰੂਪ ਚੇਕਿਤਾਨ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ।
6.111.54
भीष्महेतोः पराक्रान्तश्चित्रसेनः पराक्रमी ।
चेकितानं परं शक्त्या योधयामास भारत ॥ ६.१११.५४ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਲਈ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸ਼ਕਤੀ (ਬਰਛੀ) ਨਾਲ ਚੇਕਿਤਾਨ ਨਾਲ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲੜਿਆ।
6.111.55
तथैव चेकितानोऽपि चित्रसेनमवारयत् ।
तद्युद्धमासीत्सुमहत्तयोस्तत्र समागमे ॥ ६.१११.५५ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੇਕਿਤਾਨ ਨੇ ਵੀ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
6.111.56
अर्जुनो वार्यमाणस्तु बहुशस्तत्र भारत ।
विमुखीकृत्य पुत्रं ते सेनां तव ममर्द ह ॥ ६.१११.५६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਥੇ ਕਈ ਵਾਰ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਸਲ ਦਿੱਤਾ।
6.111.57
दुःशासनोऽपि परया शक्त्या पार्थमवारयत् ।
कथं भीष्मं न नो हन्यादिति निश्चित्य भारत ॥ ६.१११.५७ ॥
ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਵੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ; 'ਉਹ ਸਾਡੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੇ' ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.111.58
सा वध्यमाना समरे पुत्रस्य तव वाहिनी ।
लोड्यते रथिभिः श्रेष्ठैस्तत्रतत्रैव भारत ॥ ६.१११.५८ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਉਹ ਸੈਨਾ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਮਥੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।