మహాభారతం · అధ్యాయం 6.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.112.1
अथ वीरो महेष्वासो मत्तवारणविक्रमः ।
समादाय महच्चापं मत्तवारणवारणम् ॥ ६.११२.१ ॥
అప్పుడు వీరుడు, మహా ధనుర్ధరుడు, మత్త గజము వంటి పరాక్రమం కలవాడు, మత్త గజాలను అడ్డుకునే మహా ధనుస్సును తీసుకుని.
6.112.2
विधुन्वानो नरश्रेष्ठो द्रावयाणो वरूथिनीम् ।
पृतनां पाण्डवेयानां गाहमानो महाबलः ॥ ६.११२.२ ॥
ధనుస్సును ఊపుతూ, నరశ్రేష్ఠుడు, సేనను తరిమికొడుతూ, పాండవుల సైన్యంలోకి చొచ్చుకుపోతూ, మహాబలుడు.
6.112.3
निमित्तानि निमित्तज्ञः सर्वतो वीक्ष्य वीर्यवान् ।
प्रतपन्तमनीकानि द्रोणः पुत्रमभाषत ॥ ६.११२.३ ॥
శకునాలు తెలిసిన, పరాక్రమవంతుడైన ద్రోణుడు, అన్ని వైపులా శకునాలను చూసి, సేనలను తపింపజేస్తున్న తన కుమారునితో పలికాడు.
6.112.4
अयं हि दिवसस्तात यत्र पार्थो महाबलः ।
जिघांसुः समरे भीष्मं परं यत्नं करिष्यति ॥ ६.११२.४ ॥
నాయనా, ఇది ఆ రోజు; మహాబలుడైన పార్థుడు యుద్ధంలో భీష్ముని చంపాలని గొప్ప ప్రయత్నం చేస్తాడు.
6.112.5
उत्पतन्ति हि मे बाणा धनुः प्रस्फुरतीव च ।
योगमस्त्राणि नेच्छन्ति क्रूरं मे वर्तते मनः ॥ ६.११२.५ ॥
నా బాణాలు ఎగిరిపడుతున్నాయి, ధనుస్సు అదురుతున్నట్లుంది; అస్త్రాలు మంత్ర ప్రయోగాన్ని కోరడం లేదు, నా మనసు క్రూరంగా ఉంది.
6.112.6
दिक्ष्वशान्तानि घोराणि व्याहरन्ति मृगद्विजाः ।
नीचैर्गृध्रा निलीयन्ते भारतानां चमूं प्रति ॥ ६.११२.६ ॥
దిక్కులలో భయంకరమైన అశుభ స్వరంతో మృగాలు, పక్షులు అరుస్తున్నాయి; గ్రద్దలు క్రిందికి దాక్కుని భారతుల సేన వైపు నక్కుతున్నాయి.
6.112.7
नष्टप्रभ इवादित्यः सर्वतो लोहिता दिशः ।
रसते व्यथते भूमिः कम्पतीव च सर्वशः ॥ ६.११२.७ ॥
సూర్యుడు ప్రభ కోల్పోయినట్లుగా ఉన్నాడు; అన్ని దిక్కులు అన్నివైపులా ఎర్రగా మారాయి. భూమి రోదిస్తోంది, వేదనతో వణుకుతోంది, అన్నివైపులా కంపిస్తున్నట్లుంది.
6.112.8
कङ्कगृध्रा बलाकाश्च व्याहरन्ति मुहुर्मुहुः ।
शिवाश्चैवाशिवा घोरा वेदयन्त्यो महद्भयम् ॥ ६.११२.८ ॥
కంకపక్షులు, రాబందులు, కొంగలు మళ్ళీ మళ్ళీ అరుస్తున్నాయి. భయంకరమైన అశుభ నక్కలు మహాభయాన్ని ప్రకటిస్తూ ఓలవేస్తున్నాయి.
6.112.9
पपात महती चोल्का मध्येनादित्यमण्डलात् ।
सकबन्धश्च परिघो भानुमावृत्य तिष्ठति ॥ ६.११२.९ ॥
సూర్యమండలం మధ్య నుండి ఒక పెద్ద ఉల్క పడింది. తలలేని మొండెంలా ఉన్న పరిఘ వలయం సూర్యుణ్ణి ఆవరించి నిలిచి ఉంది.
6.112.10
परिवेषस्तथा घोरश्चन्द्रभास्करयोरभूत् ।
वेदयानो भयं घोरं राज्ञां देहावकर्तनम् ॥ ६.११२.१० ॥
చంద్రునికి, సూర్యునికి చుట్టూ భయంకరమైన పరివేషం ఏర్పడింది; అది రాజులకు ఘోర భయాన్నీ, శరీరాలు ఖండించబడటాన్నీ తెలియజేస్తోంది.
6.112.11
देवतायतनस्थाश्च कौरवेन्द्रस्य देवताः ।
कम्पन्ते च हसन्ते च नृत्यन्ति च रुदन्ति च ॥ ६.११२.११ ॥
కౌరవేంద్రుని దేవాలయాలలో ఉన్న దేవతలు వణుకుతున్నారు, నవ్వుతున్నారు, నాట్యం చేస్తున్నారు, ఏడుస్తున్నారు.
6.112.12
अपसव्यं ग्रहाश्चक्रुरलक्ष्माणं दिवाकरम् ।
अवाक्शिराश्च भगवानुपातिष्ठत चन्द्रकमाः ॥ ६.११२.१२ ॥
గ్రహాలు సూర్యుణ్ణి అపసవ్యంగా, కాంతిహీనంగా చేశాయి; భగవంతుడైన చంద్రుడు తల క్రిందికి వంచి దగ్గరకు వచ్చి నిలిచాడు.
6.112.13
वपूंषि च नरेन्द्राणां विगताभानि लक्षये ।
धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु न च भ्राजन्ति दंशिताःक ॥ ६.११२.१३ ॥
రాజుల శరీరాలు కాంతిహీనమైనట్లు నేను చూస్తున్నాను; ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని సేనలలో కవచధారులు ప్రకాశించడం లేదు.
6.112.14
सेनयोरुभयोश्चापि समन्ताच्छ्रूयते महान् ।
पाञ्चजन्यस्य निर्घोषो गाण्डीवस्य च निःस्वनः ॥ ६.११२.१४ ॥
రెండు సేనల నాలుగు వైపుల నుండి పాంచజన్య శంఖం యొక్క మహాధ్వని, గాండీవ ధనుస్సు యొక్క టంకారం వినిపిస్తున్నాయి.
6.112.15
ध्रुवमास्थाय बीभत्सुरुत्तमास्त्राणि संयुगे ।
अपास्यान्यान्रणे योधानभ्येष्यति पितामहम् ॥ ६.११२.१५ ॥
నిశ్చయంగా బీభత్సుడు (అర్జునుడు) ఉత్తమ అస్త్రాలను ఆశ్రయించి, యుద్ధంలో ఇతర యోధులను తప్పించి పితామహుని వద్దకు వస్తాడు.
6.112.16
हृष्यन्ति रोमकूपाणि सीदतीव च मे मनः ।
चिन्तयित्वा महाबाहो भीष्मार्जुनसमागमम् ॥ ६.११२.१६ ॥
నా రోమకూపాలు నిక్కబొడుచుకుంటున్నాయి, నా మనసు కుంగినట్లు ఉంది; ఓ మహాబాహూ, భీష్ముడు అర్జునుడు కలవడం గురించి ఆలోచించి.
6.112.17
तं चेह निकृतिप्रज्ञं पाञ्चाल्यं पापचेतसम् ।
पुरस्कृत्य रणे पार्थो भीष्मस्यायोधनं गतः ॥ ६.११२.१७ ॥
ఇక్కడ మోసపు బుద్ధి, పాపపు మనసు గల పాంచాల్యుని (శిఖండి) ముందుంచుకుని, యుద్ధంలో పార్థుడు భీష్ముని రణభూమికి వచ్చాడు.
6.112.18
अब्रवीच्च पुरा भीष्मो नाहं हन्यां शिखण्डिनम् ।
स्त्री ह्येषा विहिता धात्रा दैवाच्च स पुनः पुमान् ॥ ६.११२.१८ ॥
పూర్వం భీష్ముడు ఇలా అన్నాడు: 'శిఖండిని నేను చంపను; ఇతడు బ్రహ్మచే స్త్రీగా సృష్టించబడ్డాడు; దైవవశాత్తు మళ్ళీ పురుషుడయ్యాడు.'
6.112.19
असंकल्पध्वजश्चैव याज्ञसेनिर्महाबलः ।
न चामङ्गलिके तस्मिन्प्रहरेदापगासुतः ॥ ६.११२.१९ ॥
అసంకల్పధ్వజుడు, మహాబలుడు అయిన యాజ్ఞసేని; అతనిపై అమంగళ సమయంలో ఆపగాసుతుడు (భీష్ముడు) ప్రహారం చేయకూడదు.
6.112.20
एतद्विचिन्तयानस्य प्रज्ञा सीदति मे भृशम् ।
अभ्युद्यतो रणे पार्थः कुरुवृद्धमुपाद्रवत् ॥ ६.११२.२० ॥
ఇది ఆలోచిస్తుంటే నా ప్రజ్ఞ ఎంతో కుంగుతోంది; యుద్ధంలో లేచిన పార్థుడు కురువృద్ధుని వైపు పరుగెత్తాడు.
6.112.21
युधिष्ठिरस्य च क्रोधो भीष्मश्चार्जुनसंगतः ।
मम चास्त्रसमारम्भः प्रजानामशिवं ध्रुवम् ॥ ६.११२.२१ ॥
యుధిష్ఠిరుని క్రోధం, అర్జునునితో కలిసిన భీష్ముడు, నా అస్త్రారంభం — ప్రజలకు నిశ్చయంగా అమంగళమే.
6.112.22
मनस्वी बलवाञ्शूरः कृतास्त्रोऽलघुविक्रमः ।
दूरपाती दृढेषुश्च निमित्तज्ञश्च पाण्डवः ॥ ६.११२.२२ ॥
మనస్వి, బలవంతుడు, శూరుడు, అస్త్రకుశలుడు, గొప్ప పరాక్రమి, దూరం బాణం వేసేవాడు, దృఢ బాణాలు కలవాడు, శకునాలు తెలిసినవాడు — ఆ పాండవుడు.
6.112.23
अजेयः समरे चापि देवैरपि सवासवैः ।
बलवान्बुद्धिमांश्चैव जितक्लेशो युधां वरः ॥ ६.११२.२३ ॥
యుద్ధంలో దేవతలకూ, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలకూ కూడా అజేయుడు; బలవంతుడు, బుద్ధిమంతుడు, క్లేశాలను జయించినవాడు, యోధులలో శ్రేష్ఠుడు.
6.112.24
विजयी च रणे नित्यं भैरवास्त्रश्च पाण्डवः ।
अभ्युद्यतं रणे दृष्ट्वा भैरवास्त्रं च पाण्डवम् ।
तस्य मार्गं परिहरन्द्रुतं गच्छ यतव्रत ॥ ६.११२.२४ ॥
యుద్ధంలో ఎప్పుడూ విజయి, భైరవాస్త్రం కలిగిన పాండవుడు; యుద్ధంలో లేచిన భైరవాస్త్రధారి పాండవుని చూసి అతని మార్గం తప్పించుకొని త్వరగా వెళ్ళు, యతవ్రతా.
6.112.25
पश्याद्यैतन्महाघोरे संयुगे वैशसं महत् ।
हेमचित्राणि शूरणां महान्ति च शुभानि च ॥ ६.११२.२५ ॥
ఈ భయంకరమైన యుద్ధంలో జరుగుతున్న ఈ మహా సంహారాన్ని చూడు, వీరుల బంగారు అలంకారాలతో మెరిసే గొప్ప, అందమైన (ఆయుధాలను) చూడు.
6.112.26
कवचान्यवदीर्यन्ते शरैः सन्नतपर्वभिः ।
छिद्यन्ते च ध्वजाग्राणि तोमराश्च धनूंषि च ॥ ६.११२.२६ ॥
వంగిన కణుపులు గల బాణాలతో కవచాలు చీల్చబడుతున్నాయి; ధ్వజాగ్రాలు, ఈటెలు, విల్లులు కూడా ఖండించబడుతున్నాయి.
6.112.27
प्रासाश्च विमलास्तीक्ष्णाः शक्त्यश्च कनकोज्ज्वलाः ।
वैजयन्त्यश्च नागानां संक्रुद्धेन किरीटिना ॥ ६.११२.२७ ॥
మెరిసే, పదునైన ప్రాసాలు, బంగారంలా మెరిసే శక్తులు, ఏనుగుల విజయపతాకలు కూడా కోపోద్రిక్తుడైన కిరీటి (అర్జునుడు) చేత (ఖండించబడుతున్నాయి).
6.112.28
नायं संरक्षितुं कालः प्राणान्पुत्रोपजीविभिः ।
याहि स्वर्गं पुरस्कृत्य यशसे विजयाय च ॥ ६.११२.२८ ॥
ఇది ప్రాణరక్షణ చేసుకునే సమయం కాదు; కుమారులపై ఆధారపడినవారే (రక్షించుకోవాలి). స్వర్గాన్ని ముందుంచుకొని, కీర్తికోసం, విజయంకోసం వెళ్ళు.
6.112.29
रथनागहयावर्तां महाघोरां सुदुर्गमाम् ।
रथेन संग्रामनदीं तरत्येष कपिध्वजः ॥ ६.११२.२९ ॥
రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు అనే సుడులు కలిగిన, అత్యంత భయంకరమైన, దాటరాని యుద్ధనదిని ఈ కపిధ్వజుడు (అర్జునుడు) రథంతో దాటుతున్నాడు.
6.112.30
ब्रह्मण्यता दमो दानं तपश्च चरितं महत् ।
इहैव दृश्यते पार्थे भ्राता यस्य धनञ्जयः ॥ ६.११२.३० ॥
బ్రాహ్మణ భక్తి, సంయమం, దానం, తపస్సు, గొప్ప నడవడి — ఇవన్నీ ఇక్కడే పృథ కుమారునిలో కనిపిస్తున్నాయి; అతని సోదరుడు ధనంజయుడు.
6.112.31
भीमसेनश्च बलवान्माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
वासुदेवश्च वार्ष्णेयो यस्य नाथो व्यवस्थितः ॥ ६.११२.३१ ॥
బలవంతుడైన భీమసేనుడు, మాద్రి కుమారులైన ఇద్దరు పాండవులు, వృష్ణి వంశీయుడైన వాసుదేవుడు—వారికి రక్షకుడిగా అతడు నిలిచి ఉన్నాడు.
6.112.32
तस्यैष मन्युप्रभवो धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ।
तपोभावितदेहस्य कोपो दहति वाहिनीम् ॥ ६.११२.३२ ॥
ఇది దుర్మతి అయిన ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని కోపం నుండి పుట్టినది; తపస్సుతో పునీతమైన దేహం గలవాని ఈ కోపం సేనను దహిస్తోంది.
6.112.33
एष संदृश्यते पार्थो वासुदेवव्यपाश्रयः ।
दारयन्सर्वसैन्यानि धार्तराष्ट्राणि सर्वशः ॥ ६.११२.३३ ॥
ఇదిగో పార్థుడు కనిపిస్తున్నాడు—వాసుదేవుని ఆశ్రయంతో, ధృతరాష్ట్ర పుత్రుల సేనలన్నింటినీ అన్ని వైపులా చీల్చుతూ.
6.112.34
एतदालोक्यते सैन्यं क्षोभ्यमाणं किरीटिना ।
महोर्मिनद्धं सुमहत्तिमिनेव महाजलम् ॥ ६.११२.३४ ॥
కిరీటి (అర్జునుని) చేత కలతపెట్టబడుతున్న ఈ సేన కనిపిస్తోంది—గొప్ప అలలతో కట్టబడి, తిమి చేప చేత కదిలించబడే మహాసముద్రం వలె.
6.112.35
हाहाकिलकिलाशब्दाः श्रूयन्ते च चमूमुखे ।
याहि पाञ्चालदायादमहं यास्ये युधिष्ठिरम् ॥ ६.११२.३५ ॥
సేన ముందు భాగంలో 'హాహా' 'కిలకిల' అనే శబ్దాలు వినిపిస్తున్నాయి. (సారథితో—) వెళ్లు! పాంచాల వారసుని దగ్గరకు, యుధిష్ఠిరుని దగ్గరకు నేను వెళ్తాను.
6.112.36
दुर्गमं ह्यन्तरं राज्ञो व्यूहस्यामिततेजसः ।
समुद्रकुक्षिप्रतिमं सर्वतोऽतिरथैः स्थितैः ॥ ६.११२.३६ ॥
అపరిమిత తేజస్సుగల రాజు వ్యూహంలోని అంతరం నిజంగా దుర్గమం—సముద్రపు గర్భంలా, అన్ని వైపులా నిలిచిన అతిరథులతో చుట్టబడి.
6.112.37
सात्यकिश्चाभिमन्युश्च धृष्टद्युम्नवृकोदरौ ।
पर्यरक्षन्त राजानं यमौ च मनुजेश्वरम् ॥ ६.११२.३७ ॥
సాత్యకి, అభిమన్యుడు, ధృష్టద్యుమ్నుడు, వృకోదరుడు, ఇద్దరు యమళులు కూడా మనుష్యాధిపతి రాజును చుట్టూ రక్షిస్తూ ఉన్నారు.
6.112.38
उपेन्द्रसदृशश्यामो महाशाल इवोद्गतः ।
एष गच्छत्यनीकाग्रे द्वितीय इव फल्गुनः ॥ ६.११२.३८ ॥
ఉపేంద్రునితో సమానమైన నల్లని వర్ణం కలవాడు, ఎత్తుగా లేచిన మహాశాల వృక్షంలా ఇతడు సేన ముందుభాగంలో ముందుకు సాగుతున్నాడు; రెండవ ఫల్గునునిలా ఉన్నాడు.
6.112.39
उत्तमास्त्राणि चाधत्स्व गृहीत्वा च महद्धनुः ।
पार्षतं याहि राजानं युध्यस्व च वृकोदरम् ॥ ६.११२.३९ ॥
ఉత్తమాస్త్రాలను ధరించు, మహాధనుస్సును పట్టుకుని పార్షతుడి వద్దకు వెళ్ళు, రాజు దగ్గరకు చేరి వృకోదరునితో యుద్ధం చెయ్యి.
6.112.40
को हि नेच्छेत्प्रियं पुत्रं जीवन्तं शाश्वतीः समाः ।
क्षत्रधर्मं तु संप्रेक्ष्य ततस्त्वां नियुनज्म्यहम् ॥ ६.११२.४० ॥
ప్రియమైన కుమారుడు శాశ్వతకాలం జీవించాలని ఎవరు కోరుకోరు? అయినా క్షత్రధర్మాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని నేను నిన్ను నియమిస్తున్నాను.
6.112.41
एष चातिरणे भीष्मो दहते वै महाचमूम् ।
युद्धेषु सदृशस्तात यमस्य वरुणस्य च ॥ ६.११२.४१ ॥
ఇదిగో భీష్ముడు భయంకర యుద్ధంలో మహాసేనను దహిస్తున్నాడు, కుమారా! యుద్ధాలలో ఇతడు యముడికీ వరుణుడికీ సమానుడు.
6.112.42
पुत्रं समनुशास्यैवं भारद्वाजः प्रतापवान् ।
महारणे महाराज धर्मराजमयोधयत् ॥ ६.११२.४२ ॥
ఈ విధంగా కుమారునికి ఉపదేశించి, ప్రతాపవంతుడైన భారద్వాజుడు, మహారాజా, ఆ మహాయుద్ధంలో ధర్మరాజుతో పోరాడాడు.