มหาภารตะ · อัธยายะ 6.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.112.1
अथ वीरो महेष्वासो मत्तवारणविक्रमः ।
समादाय महच्चापं मत्तवारणवारणम् ॥ ६.११२.१ ॥
จากนั้นวีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ในการยิงธนู ผู้มีพลังดุจช้างตกมัน ได้หยิบคันธนูอันใหญ่ซึ่งสามารถหยุดช้างตกมันได้
6.112.2
विधुन्वानो नरश्रेष्ठो द्रावयाणो वरूथिनीम् ।
पृतनां पाण्डवेयानां गाहमानो महाबलः ॥ ६.११२.२ ॥
ท่านผู้เป็นยอดของมนุษย์ สั่นคันธนูไปมา ทำลายกองทัพ เข้าไปฝ่ากองทัพของปาณฑพ ท่านผู้มีกำลังมหาศาล
6.112.3
निमित्तानि निमित्तज्ञः सर्वतो वीक्ष्य वीर्यवान् ।
प्रतपन्तमनीकानि द्रोणः पुत्रमभाषत ॥ ६.११२.३ ॥
โทรณะผู้รู้นิมิตและมีวีรภาพ มองดูนิมิตทั้งหลายโดยรอบอย่างพิจารณา เมื่อเห็นกองทัพกำลังถูกเผาไหม้ จึงกล่าวกับบุตรชายของตนว่า
6.112.4
अयं हि दिवसस्तात यत्र पार्थो महाबलः ।
जिघांसुः समरे भीष्मं परं यत्नं करिष्यति ॥ ६.११२.४ ॥
ลูกเอ๋ย วันนี้เป็นวันที่ปารถผู้มีกำลังมหาศาล ซึ่งปรารถนาจะฆ่าภีษมะในสนามรบ จะทุ่มเทความพยายามอย่างยิ่ง
6.112.5
उत्पतन्ति हि मे बाणा धनुः प्रस्फुरतीव च ।
योगमस्त्राणि नेच्छन्ति क्रूरं मे वर्तते मनः ॥ ६.११२.५ ॥
ลูกศรของเราพุ่งขึ้น และคันธนูดูเหมือนจะสั่นสะเทือน อาวุธทั้งหลายไม่ปรารถนาจะใช้มนตร์ และใจของเราก็กลายเป็นใจร้าย
6.112.6
दिक्ष्वशान्तानि घोराणि व्याहरन्ति मृगद्विजाः ।
नीचैर्गृध्रा निलीयन्ते भारतानां चमूं प्रति ॥ ६.११२.६ ॥
ในทิศทั้งหลาย สัตว์ป่าและนกส่งเสียงร้องอันน่าสะพรึงกลัวและไม่เป็นมงคล แร้งทั้งหลายหมอบต่ำและซ่อนตัวไปทางกองทัพของภารตะ
6.112.7
नष्टप्रभ इवादित्यः सर्वतो लोहिता दिशः ।
रसते व्यथते भूमिः कम्पतीव च सर्वशः ॥ ६.११२.७ ॥
ดวงอาทิตย์ดูเหมือนสูญเสียแสงรัศมี ทิศทั้งหลายแดงฉานไปทุกด้าน แผ่นดินร้องครวญและดิ้นทุรนทุรายด้วยความเจ็บปวด สั่นไหวทั่วไปราวกับจะสั่นสะเทือนไปทุกแห่ง
6.112.8
कङ्कगृध्रा बलाकाश्च व्याहरन्ति मुहुर्मुहुः ।
शिवाश्चैवाशिवा घोरा वेदयन्त्यो महद्भयम् ॥ ६.११२.८ ॥
นกแร้งกังกะและนกกระเรียนส่งเสียงร้องซ้ำแล้วซ้ำเล่า และหมาจิ้งจอกอันน่ากลัวและไม่เป็นมงคลก็หอนขึ้น ประกาศความกลัวอันยิ่งใหญ่
6.112.9
पपात महती चोल्का मध्येनादित्यमण्डलात् ।
सकबन्धश्च परिघो भानुमावृत्य तिष्ठति ॥ ६.११२.९ ॥
อุกกาบาตใหญ่ตกลงมากลางวงดวงอาทิตย์ และแท่งแสงคล้ายร่างไร้ศีรษะยืนล้อมรอบดวงอาทิตย์อยู่
6.112.10
परिवेषस्तथा घोरश्चन्द्रभास्करयोरभूत् ।
वेदयानो भयं घोरं राज्ञां देहावकर्तनम् ॥ ६.११२.१० ॥
วงแหวนแสงอันน่าสะพรึงปรากฏขึ้นรอบดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ เป็นนิมิตแห่งความกลัวอันน่าสะพรึงและการตัดฟันร่างของพระราชาทั้งหลาย
6.112.11
देवतायतनस्थाश्च कौरवेन्द्रस्य देवताः ।
कम्पन्ते च हसन्ते च नृत्यन्ति च रुदन्ति च ॥ ६.११२.११ ॥
เทวรูปที่ประดิษฐานอยู่ในศาลเจ้าของเจ้าแห่งเการพ สั่นไหว หัวเราะ ร่ายรำ และร้องไห้
6.112.12
अपसव्यं ग्रहाश्चक्रुरलक्ष्माणं दिवाकरम् ।
अवाक्शिराश्च भगवानुपातिष्ठत चन्द्रकमाः ॥ ६.११२.१२ ॥
ดาวเคราะห์ทำให้ดวงอาทิตย์เคลื่อนไปในทางที่ไม่เป็นมงคลและหมดรัศมี ส่วนพระจันทร์อันทรงเกียรติก็เข้ามาใกล้ โดยก้มศีรษะลงต่ำ
6.112.13
वपूंषि च नरेन्द्राणां विगताभानि लक्षये ।
धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु न च भ्राजन्ति दंशिताःक ॥ ६.११२.१३ ॥
ข้าพเจ้าเห็นร่างของพระราชาทั้งหลายหมดรัศมี และนักรบผู้สวมเกราะในกองทัพของธฤตราษฎร์ก็ไม่ส่องประกาย
6.112.14
सेनयोरुभयोश्चापि समन्ताच्छ्रूयते महान् ।
पाञ्चजन्यस्य निर्घोषो गाण्डीवस्य च निःस्वनः ॥ ६.११२.१४ ॥
ทั้งสองฝ่ายของกองทัพ มีเสียงกึกก้องดังขึ้นรอบด้าน คือเสียงสังข์ปาญจชันยะ และเสียงสะบัดสายของคันธนูคาณฑีวะ
6.112.15
ध्रुवमास्थाय बीभत्सुरुत्तमास्त्राणि संयुगे ।
अपास्यान्यान्रणे योधानभ्येष्यति पितामहम् ॥ ६.११२.१५ ॥
แน่แท้ที่อรชุนผู้ไม่สะทกสะท้าน เมื่อจับอาวุธอันสูงสุดในการรบ จะผลักนักรบอื่นให้ถอยไป แล้วมุ่งหน้ามายังปู่ของตระกูล
6.112.16
हृष्यन्ति रोमकूपाणि सीदतीव च मे मनः ।
चिन्तयित्वा महाबाहो भीष्मार्जुनसमागमम् ॥ ६.११२.१६ ॥
ขนบนร่างกายของข้าพเจ้าลุกชัน และใจของข้าพเจ้าดูเหมือนจะจมดิ่ง ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง เมื่อข้าพเจ้าคิดถึงการประจันหน้ากันของภีษมะและอรชุน
6.112.17
तं चेह निकृतिप्रज्ञं पाञ्चाल्यं पापचेतसम् ।
पुरस्कृत्य रणे पार्थो भीष्मस्यायोधनं गतः ॥ ६.११२.१७ ॥
ศิขัณฑินผู้เจ้าเล่ห์ในปัญญาและมีใจชั่วร้ายแห่งปัญจาละนั้น ปารถได้นำหน้าไปในการรบ และมาถึงสนามรบของภีษมะ
6.112.18
अब्रवीच्च पुरा भीष्मो नाहं हन्यां शिखण्डिनम् ।
स्त्री ह्येषा विहिता धात्रा दैवाच्च स पुनः पुमान् ॥ ६.११२.१८ ॥
ภีษมะเคยกล่าวไว้แต่ก่อนว่า เราจะไม่ฆ่าศิขัณฑิน เพราะนางถูกพระผู้สร้างกำหนดให้เป็นหญิง และด้วยชะตากรรม นางได้กลับเป็นชายอีกครั้ง
6.112.19
असंकल्पध्वजश्चैव याज्ञसेनिर्महाबलः ।
न चामङ्गलिके तस्मिन्प्रहरेदापगासुतः ॥ ६.११२.१९ ॥
ผู้ที่มีธงไม่ตรงตามที่ตั้งใจไว้ และยาชญเสนีผู้มีกำลังมหาศาล บุตรแห่งแม่น้ำ (ภีษมะ) อย่าได้ฟันโจมตีนางในเวลาอันไม่เป็นมงคล
6.112.20
एतद्विचिन्तयानस्य प्रज्ञा सीदति मे भृशम् ।
अभ्युद्यतो रणे पार्थः कुरुवृद्धमुपाद्रवत् ॥ ६.११२.२० ॥
เมื่อข้าพเจ้าคิดพิจารณาเรื่องนี้ ปัญญาของข้าพเจ้าก็จมลงอย่างยิ่ง อรชุนผู้ถูกปลุกเร้าให้ทำศึก ได้พุ่งเข้าหาภีษมะผู้เป็นผู้อาวุโสของชาวกุรุ
6.112.21
युधिष्ठिरस्य च क्रोधो भीष्मश्चार्जुनसंगतः ।
मम चास्त्रसमारम्भः प्रजानामशिवं ध्रुवम् ॥ ६.११२.२१ ॥
ความโกรธของยุธิษฐิระ ภีษมะที่ร่วมกับอรชุน และการเริ่มใช้อาวุธของข้าพเจ้าเอง ย่อมนำความอัปมงคลมาสู่ประชาชนอย่างแน่นอน
6.112.22
मनस्वी बलवाञ्शूरः कृतास्त्रोऽलघुविक्रमः ।
दूरपाती दृढेषुश्च निमित्तज्ञश्च पाण्डवः ॥ ६.११२.२२ ॥
ปาณฑพผู้มีใจมั่นคง มีกำลัง กล้าหาญ ชำนาญอาวุธ มีความเก่งกล้าไม่น้อย ยิงได้ไกล มีลูกธนูแข็งแรง และรู้จักลางบอกเหตุ
6.112.23
अजेयः समरे चापि देवैरपि सवासवैः ।
बलवान्बुद्धिमांश्चैव जितक्लेशो युधां वरः ॥ ६.११२.२३ ॥
ในการรบ แม้แต่เทวดาทั้งหลายพร้อมด้วยพระวาสวะ (พระอินทร์) ก็ไม่อาจเอาชนะได้ ท่านมีกำลัง มีปัญญา ชนะความยากลำบากได้ ท่านเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบ
6.112.24
विजयी च रणे नित्यं भैरवास्त्रश्च पाण्डवः ।
अभ्युद्यतं रणे दृष्ट्वा भैरवास्त्रं च पाण्डवम् ।
तस्य मार्गं परिहरन्द्रुतं गच्छ यतव्रत ॥ ६.११२.२४ ॥
ปาณฑพผู้ชนะในการรบอยู่เสมอ และมีอาวุธอันน่าสะพรึงกลัว เมื่อเห็นปาณฑพผู้ถืออาวุธอันน่าสะพรึงกลัวยกขึ้นเพื่อการรบ จงหลีกทางของเขาเสียแล้วรีบไปเถิด โอ้ผู้ตั้งมั่นในคำปฏิญาณ
6.112.25
पश्याद्यैतन्महाघोरे संयुगे वैशसं महत् ।
हेमचित्राणि शूरणां महान्ति च शुभानि च ॥ ६.११२.२५ ॥
บัดนี้จงดูการสังหารอันยิ่งใหญ่ในการรบอันน่าสะพรึงกลัวนี้ และอาวุธอันยิ่งใหญ่ประดับทองอันงดงามของบรรดาวีรบุรุษ
6.112.26
कवचान्यवदीर्यन्ते शरैः सन्नतपर्वभिः ।
छिद्यन्ते च ध्वजाग्राणि तोमराश्च धनूंषि च ॥ ६.११२.२६ ॥
เกราะทั้งหลายถูกลูกศรที่มีข้อโค้งงอฉีกขาด ยอดธงทั้งหลาย หอกซัดและคันธนูก็ถูกตัดขาดเช่นกัน
6.112.27
प्रासाश्च विमलास्तीक्ष्णाः शक्त्यश्च कनकोज्ज्वलाः ।
वैजयन्त्यश्च नागानां संक्रुद्धेन किरीटिना ॥ ६.११२.२७ ॥
หอกอันใสคมกริบ ทวนอันเรืองทอง และธงชัยของบรรดาช้างกำลังถูกตัดลงโดยผู้ทรงมงกุฎผู้กำลังโกรธ
6.112.28
नायं संरक्षितुं कालः प्राणान्पुत्रोपजीविभिः ।
याहि स्वर्गं पुरस्कृत्य यशसे विजयाय च ॥ ६.११२.२८ ॥
ตอนนี้ไม่ใช่เวลาที่จะรักษาชีวิต เพราะผู้ที่ต้องพึ่งพาลูกชายย่อมต้องปกป้องตนเอง จงก้าวไปโดยมีสวรรค์อยู่เบื้องหน้า เพื่อเกียรติยศและชัยชนะ
6.112.29
रथनागहयावर्तां महाघोरां सुदुर्गमाम् ।
रथेन संग्रामनदीं तरत्येष कपिध्वजः ॥ ६.११२.२९ ॥
ผู้มีธงเป็นรูปลิงนั้น (อรชุน) กำลังข้ามแม่น้ำแห่งการรบด้วยรถศึก แม่น้ำนี้น่าสะพรึงกลัวยิ่งและข้ามได้ยากยิ่ง มีน้ำวนคือรถศึก ช้าง และม้า
6.112.30
ब्रह्मण्यता दमो दानं तपश्च चरितं महत् ।
इहैव दृश्यते पार्थे भ्राता यस्य धनञ्जयः ॥ ६.११२.३० ॥
ความเคารพต่อพราหมณ์ การข่มใจ การให้ทาน การบำเพ็ญตบะ และการประพฤติอันยิ่งใหญ่ ปรากฏให้เห็นอยู่ในโอรสของปฤถา ซึ่งมีธนัญชัยเป็นพี่ชาย
6.112.31
भीमसेनश्च बलवान्माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
वासुदेवश्च वार्ष्णेयो यस्य नाथो व्यवस्थितः ॥ ६.११२.३१ ॥
ภีมเสนผู้มีกำลัง โอรสทั้งสองของมาทรี คือปาณฑพทั้งสอง และวาสุเทพแห่งวฤษณิ ผู้มีท่านเป็นที่พึ่งยืนหยัดอยู่
6.112.32
तस्यैष मन्युप्रभवो धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ।
तपोभावितदेहस्य कोपो दहति वाहिनीम् ॥ ६.११२.३२ ॥
สิ่งนี้เกิดจากความโกรธของโอรสของธฤตราษฎร์ผู้มีใจชั่ว ความโกรธของผู้มีร่างกายบริสุทธิ์ด้วยการบำเพ็ญตบะย่อมเผากองทัพ
6.112.33
एष संदृश्यते पार्थो वासुदेवव्यपाश्रयः ।
दारयन्सर्वसैन्यानि धार्तराष्ट्राणि सर्वशः ॥ ६.११२.३३ ॥
ปารถะนั้นปรากฏให้เห็นแล้ว ผู้พึ่งพาวาสุเทพ กำลังฉีกทำลายกองทัพทั้งหมดของโอรสธฤตราษฎร์ทุกด้าน
6.112.34
एतदालोक्यते सैन्यं क्षोभ्यमाणं किरीटिना ।
महोर्मिनद्धं सुमहत्तिमिनेव महाजलम् ॥ ६.११२.३४ ॥
กองทัพนี้กำลังถูกผู้ทรงมงกุฎ (อรชุน) ทำให้สั่นสะเทือน เห็นได้ดังมหาสมุทรอันยิ่งใหญ่ที่มีคลื่นใหญ่ล้อมรอบ และถูกปลาติมิกระทุ้ง
6.112.35
हाहाकिलकिलाशब्दाः श्रूयन्ते च चमूमुखे ।
याहि पाञ्चालदायादमहं यास्ये युधिष्ठिरम् ॥ ६.११२.३५ ॥
ที่หน้าทัพได้ยินเสียงร้องว่า 'หา-หา' และ 'กิละ-กิละ' ไปเถิด ข้าพเจ้าจะไปหายุธิษฐิระ ทายาทแห่งปาญจาละ
6.112.36
दुर्गमं ह्यन्तरं राज्ञो व्यूहस्यामिततेजसः ।
समुद्रकुक्षिप्रतिमं सर्वतोऽतिरथैः स्थितैः ॥ ६.११२.३६ ॥
ช่องว่างในกระบวนทัพของพระราชาผู้มีรัศมีอันไม่มีประมาณนั้นยากที่จะฝ่าเข้าไปได้ เปรียบเหมือนท้องทะเล ถูกรายล้อมด้วยนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ที่ตั้งอยู่ทุกด้าน
6.112.37
सात्यकिश्चाभिमन्युश्च धृष्टद्युम्नवृकोदरौ ।
पर्यरक्षन्त राजानं यमौ च मनुजेश्वरम् ॥ ६.११२.३७ ॥
สาตยกิ อภิมนยุ ธฤษฏทยุมนะ และวฤโกทระ รวมทั้งฝาแฝดทั้งสอง ได้คุ้มกันพระราชา ผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ ไว้ทุกด้าน
6.112.38
उपेन्द्रसदृशश्यामो महाशाल इवोद्गतः ।
एष गच्छत्यनीकाग्रे द्वितीय इव फल्गुनः ॥ ६.११२.३८ ॥
มีผิวคล้ำเหมือนพระอุเปนทระ ผงาดขึ้นดุจต้นสาลอันยิ่งใหญ่ องค์นี้กำลังเคลื่อนไปที่แนวหน้าของกองทัพ เปรียบเหมือนพระผู้ฟาลคุนะอีกองค์หนึ่ง
6.112.39
उत्तमास्त्राणि चाधत्स्व गृहीत्वा च महद्धनुः ।
पार्षतं याहि राजानं युध्यस्व च वृकोदरम् ॥ ६.११२.३९ ॥
จงหยิบอาวุธอันเลิศและคว้าธนูอันยิ่งใหญ่ของเจ้า ไปหาโอรสของปฤษตะ ไปให้ถึงพระราชา และต่อสู้กับวฤโกทระ
6.112.40
को हि नेच्छेत्प्रियं पुत्रं जीवन्तं शाश्वतीः समाः ।
क्षत्रधर्मं तु संप्रेक्ष्य ततस्त्वां नियुनज्म्यहम् ॥ ६.११२.४० ॥
ใครเล่าจะไม่ปรารถนาให้โอรสที่รักมีชีวิตอยู่ตลอดปีอันนิรันดร์ แต่เมื่อพิจารณาถึงหน้าที่ของนักรบ ข้าพเจ้าจึงขอแต่งตั้งเจ้าในบัดนี้
6.112.41
एष चातिरणे भीष्मो दहते वै महाचमूम् ।
युद्धेषु सदृशस्तात यमस्य वरुणस्य च ॥ ६.११२.४१ ॥
ดูเถิดลูกรัก ภีษมะกำลังเผาผลาญกองทัพอันยิ่งใหญ่ในสงครามอันดุเดือดนี้ ในการรบ ท่านเทียบเท่ายมและวรุณ
6.112.42
पुत्रं समनुशास्यैवं भारद्वाजः प्रतापवान् ।
महारणे महाराज धर्मराजमयोधयत् ॥ ६.११२.४२ ॥
โอ มหาราชา เมื่อโอวาทแก่บุตรเช่นนั้นแล้ว โทรณะบุตรแห่งภารทวาชผู้ทรงอานุภาพ ได้ต่อสู้กับพระยุธิษฐิระ ผู้ทรงธรรมราชา ในมหาสงครามนั้น