మహాభారతం · అధ్యాయం 6.115
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.115.1
कथं शान्तनवो भीष्मो दशमेऽहनि सञ्जय ।
अयुध्यत महावीर्यः पाण्डवैः सह सृज्जयैः ॥ ६.११५.१ ॥
సంజయా, పదవ రోజున శంతనుని కుమారుడైన భీష్ముడు పాండవులతో, సృంజయులతో కలిసి ఎలా పోరాడాడు?
6.115.2
कुरवश्च कथं युद्धे पाण्डवान्प्रत्यवारयन् ।
आचक्ष्व मे महायुद्धं भीष्मस्याहवशोभिनः ॥ ६.११५.२ ॥
యుద్ధంలో కౌరవులు పాండవులను ఎలా అడ్డుకున్నారు? యుద్ధశోభితుడైన భీష్ముని ఆ మహాయుద్ధాన్ని నాకు చెప్పు.
6.115.3
कुरवः पाण्डवैः सार्धं यदयुध्यन्त भारत ।
यथा च तदभूद्युद्धं तत्तु वक्ष्यामि सांप्रतम् ॥ ६.११५.३ ॥
భారతా, కౌరవులు పాండవులతో ఎలా యుద్ధం చేశారో, ఆ యుద్ధం ఎలా జరిగిందో, దాన్ని ఇప్పుడు నేను చెబుతాను.
6.115.4
गमिताः परलोकाय परमास्त्रैः किरीटिना ।
अहन्यहनि संप्राप्ते तावकानां महारथाः ॥ ६.११५.४ ॥
రోజురోజుకు యుద్ధం వచ్చినప్పుడు, కిరీటధారి అర్జునుడు పరమాస్త్రాలతో నీ మహారథులను పరలోకానికి పంపాడు.
6.115.5
यथाप्रतिज्ञं कौरव्यः स चापि समितिंजयः ।
पार्थानामकरोद्भीष्मः सततं समिति क्षयम् ॥ ६.११५.५ ॥
తన ప్రతిజ్ఞ ప్రకారం, యుద్ధాల విజేత అయిన కౌరవ వంశీయుడు భీష్ముడు కూడా యుద్ధంలో పృథ కుమారులకు నిరంతరం నాశనం కలిగించాడు.
6.115.6
कुरुभिः सहितं भीष्मं युध्यमानं परंतप ।
अर्जुनं च सपाञ्चाल्यं दृष्ट्वा संशयिता जनाः ॥ ६.११५.६ ॥
శత్రుసంహారకుడా, కౌరవులతో కలిసి యుద్ధం చేస్తున్న భీష్ముని, పాంచాలులతో కూడిన అర్జునుని చూచి ప్రజలు సందేహంలో పడ్డారు.
6.115.7
दशमेऽहनि तस्मिंस्तु भीष्मार्जुनसमागमे ।
अवर्तत महारौद्रः सततं समिति क्षयः ॥ ६.११५.७ ॥
పదవ రోజు, భీష్ముడు మరియు అర్జునుడు తలపడిన ఆ సమరంలో నిరంతరం అతి భయంకరమైన సంహారం జరిగింది.
6.115.8
तस्मिन्नयुतशो राजन्भूयशश्च परंतपः ।
भीष्मः शान्तनवो योधाञ्जघान परामास्त्रवित् ॥ ६.११५.८ ॥
ఓ రాజా, ఆ యుద్ధంలో శత్రువులను దహించే, పరాస్త్రాలు తెలిసిన శంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు వేలాది, పదేపదే యోధులను సంహరించాడు.
6.115.9
येषामज्ञातकल्पानि नामगोत्राणि पार्थिव ।
ते हतास्तत्र भीष्मेण शूराः सर्वेऽनिवर्तिनः ॥ ६.११५.९ ॥
ఓ రాజా, ఎవరి పేర్లు, గోత్రాలు తెలియనివిగా అయిపోయాయో, వెనుదిరగని ఆ శూరులందరూ అక్కడ భీష్ముని చేత హతమయ్యారు.
6.115.10
दशाहानि तथा तप्त्वा भीष्मः पाण्डववाहिनीम् ।
निरविद्यत धर्मात्मा जीविते स परंतपः ॥ ६.११५.१० ॥
ఈ విధంగా పది రోజులు పాండవ సేనను బాధించి, ఆ ధర్మాత్ముడు, శత్రువులను దహించే భీష్ముడు తన జీవితంపై విరక్తి చెందాడు.
6.115.11
स क्षिप्रं वधमन्विच्छन्नात्मनोऽभिसुखं रणे ।
न हन्यां मानवश्रेष्ठान्संग्रामेऽभिमुखानिति ॥ ६.११५.११ ॥
అతడు త్వరగా తన మరణాన్ని కోరుకుంటూ, యుద్ధంలో తనకు ఎదురుగా నిలిచే మానవశ్రేష్ఠులను నేను యుద్ధంలో చంపకూడదని భావించాడు.
6.115.12
चिन्तयित्वा महाबाहुः पिता देवव्रतस्तव ।
अभ्याशस्थं महाराज पाण्डवं वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.११५.१२ ॥
మహారాజా, నీ తండ్రి, మహాబాహువైన దేవవ్రతుడు ఆలోచించి, తన సమీపంలో నిలిచిన పాండవునితో ఈ మాటలు పలికాడు.
6.115.13
युधिष्ठिर महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
शृणुष्व वचनं तात धर्म्यं स्वर्ग्यं च जल्पतः ॥ ६.११५.१३ ॥
ఓ యుధిష్ఠిరా, మహాప్రాజ్ఞుడా, సర్వశాస్త్రవిశారదా, వత్సా, నేను చెప్పే ధర్మ్యమైన, స్వర్గప్రదమైన మాటలను విను.
6.115.14
निर्विष्णोऽस्मि भृशं तात देहेनानेन भारत ।
घ्नतश्च मे गतः कालः सुबहून्प्राणिनो रणे ॥ ६.११५.१४ ॥
వత్సా, భారతా, ఈ దేహంపై నేను ఎంతో విరక్తుడనయ్యాను. యుద్ధంలో ఎన్నో ప్రాణులను చంపుతూ నాకు చాలా కాలం గడిచిపోయింది.
6.115.15
तस्मात्पार्थं पुरोधाय पाञ्चालान्सृज्जयांस्तथा ।
मद्वधे क्रियतां यत्नो मम चेदिच्छसि प्रियम् ॥ ६.११५.१५ ॥
కాబట్టి పార్థుడిని ముందుంచి, పాంచాలులను, సృంజయులను కూడా ముందుంచి, నా వధకు ప్రయత్నించు. నాకు ప్రియం చేయాలనుకుంటే అలా చేయి.
6.115.16
तस्य तन्मतमाज्ञाय पाण्डवः सत्यदर्शनः ।
भीष्मं प्रति ययौ राजा संग्रामे सह सृञ्जयैः ॥ ६.११५.१६ ॥
అతని ఆ అభిప్రాయాన్ని తెలుసుకుని, సత్యదర్శియైన పాండవ రాజు సృంజయులతో కలిసి యుద్ధంలో భీష్ముని వైపు వెళ్ళాడు.
6.115.17
धृष्टद्युम्नस्ततो राजन्पाण्डवश्च युधिष्ठिरः ।
श्रुत्वा भीष्मस्य तां वाचं चोदयामासतुर्बलम् ॥ ६.११५.१७ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, పాండవుడు యుధిష్ఠిరుడు భీష్ముని ఆ మాటలు విని సైన్యాన్ని ముందుకు నడిపించారు.
6.115.18
अभिद्रवध्यं युद्ध्यध्वं भीष्मं जयत संयुगे ।
रक्षिताः सत्यसन्धेन जिष्णुना रिपुजिष्णुना ॥ ६.११५.१८ ॥
ముందుకు దూకండి, యుద్ధం చేయండి, యుద్ధంలో భీష్ముని జయించండి. సత్యప్రతిజ్ఞుడైన, శత్రువులను జయించే జిష్ణుని (అర్జునుని) చేత రక్షింపబడినవారై.
6.115.19
अयं चापि महेष्वासः पार्षतो वाहिनीपतिः ।
भीमसेनश्च समरे पालयिष्यति वो ध्रुवम् ॥ ६.११५.१९ ॥
ఈ మహాధనుర్ధరుడు పార్షతుడు, సేనాపతి, భీమసేనుడు యుద్ధంలో మిమ్మల్ని తప్పక రక్షిస్తారు.
6.115.20
मा वो भीष्माद्भयं किंचिदस्त्वद्य युधि सृञ्जयाः ।
ध्रुवं भीष्मं विजेष्यामः पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ॥ ६.११५.२० ॥
సృంజయులారా, ఈరోజు యుద్ధంలో భీష్ముని వల్ల మీకు ఏ భయమూ వద్దు. శిఖండిని ముందుంచి మనం తప్పక భీష్ముని జయిస్తాము.
6.115.21
ते तथा समयं कृत्वा दशमेऽहनि पाण्डवाः ।
ब्रह्मलोकपरा भूत्वा संजग्मुः क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ६.११५.२१ ॥
పాండవులు ఈ విధంగా పదవ రోజును నిర్ణయించి, బ్రహ్మలోకమే లక్ష్యంగా, కోపంతో మూర్ఛితులై ముందుకు సాగారు.
6.115.22
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य पाण्डवं च धनञ्जयम् ।
भीष्मस्य पातने यत्नं परमं ते समास्थिताः ॥ ६.११५.२२ ॥
శిఖండిని ముందుంచి, పాండవుడు ధనంజయుని కూడా ముందుంచి, వారు భీష్ముని పడగొట్టడానికి పరమ ప్రయత్నాన్ని చేపట్టారు.
6.115.23
ततस्त्व सुतादिष्टा नानाजनपदेश्वराः ।
द्रोणेन सहपुत्रेण सहसेना महाबलाः ॥ ६.११५.२३ ॥
అప్పుడు మీ కుమారుల ఆజ్ఞతో వివిధ దేశాల ప్రభువులు, కుమారునితో కూడిన ద్రోణునితో, తమ సేనలతో మహాబలులుగా ముందుకు వచ్చారు.
6.115.24
दुःशासनश्च बलवान्सह सर्वैः सहोदरैः ।
भीष्मं समरमध्यस्थं पालयांचक्रिरे तदा ॥ ६.११५.२४ ॥
బలవంతుడైన దుఃశాసనుడు తన సోదరులందరితో కలిసి, అప్పుడు యుద్ధమధ్యంలో నిలిచిన భీష్ముని రక్షించారు.
6.115.25
ततस्तु तावकाः शूराः पुरस्कृत्य महाव्रतम् ।
शिखण्डिप्रमुखान्पार्थान्योधयन्ति स्म संयुगे ॥ ६.११५.२५ ॥
అప్పుడు మీ శూరులు మహావ్రతుడైన భీష్ముని ముందుంచుకొని, యుద్ధంలో శిఖండి ప్రముఖులైన పార్థులతో పోరాడారు.
6.115.26
चेदिभिस्तु सपाञ्चालैः सहितो वानरध्वजः ।
ययौ शान्तनवं भीष्मं पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ॥ ६.११५.२६ ॥
చేదులు, పాంచాలురతో కూడిన వానరధ్వజుడు (అర్జునుడు) శిఖండిని ముందుంచి, శంతనుని కుమారుడైన భీష్మునివైపు వెళ్ళాడు.
6.115.27
द्रोणपुत्रं शिनेर्नप्ता धृष्टकेतुस्तु पौरवम् ।
अभिमन्युः सहामात्यं दुर्योधमयोधयत् ॥ ६.११५.२७ ॥
శిని మనుమడు (సాత్యకి), ధృష్టకేతువు ద్రోణుని కుమారునితో పోరాడారు; అభిమన్యుడు మంత్రులతో కూడిన పౌరవుడు దుర్యోధనునితో పోరాడాడు.
6.115.28
विराटस्तु सहानीकः सहसेनं जयद्रथम् ।
वृद्धक्षत्रस्य दायादमाससाद परंतप ॥ ६.११५.२८ ॥
విరాటుడు తన సేనతో, బలగంతో కూడి వృద్ధక్షత్రుని వారసుడైన జయద్రథుని ఎదుర్కొన్నాడు; ఓ పరంతపా!
6.115.29
मद्रराजं महेष्वासं सहसैन्यं युधिष्ठिरः ।
भीमसेनोऽभिगुप्तस्तु नागानीकमुपाद्रवत् ॥ ६.११५.२९ ॥
మద్ర రాజు, మహా ధనుర్ధరుడైన (శల్యుడు) తన సేనతో ఎదుర్కొనగా యుధిష్ఠిరుడు; రక్షింపబడిన భీమసేనుడు గజసేనపై దూకాడు.
6.115.30
अप्रधृष्यमनावार्यं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
द्रोणं प्रति ययौ यत्तः पाञ्चाल्यः सह सोदरैः ॥ ६.११५.३० ॥
అజేయుడు, ఆపలేనివాడు, సర్వ శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుని వైపు అప్రమత్తుడైన పాంచాల్య రాకుమారుడు తన సోదరులతో వెళ్ళాడు.
6.115.31
कर्णिकारध्वजं चैव सिंहकैतुररिंदमः ।
प्रत्युज्जगाम सौभद्रं राजपुत्रो बृहद्बलः ॥ ६.११५.३१ ॥
కర్ణికార ధ్వజుడు, సింహకేతువు అయిన శత్రుదమనుడు రాజపుత్రుడు బృహద్బలుడు సౌభద్రుడిని (అభిమన్యుడిని) ఎదుర్కోవడానికి ముందుకు వెళ్ళాడు.
6.115.32
शिखण्डिनं च पुत्रास्ते पाण्डवं च धनञ्जयम् ।
राजभिः समरे पार्थमभिपेतुर्जिघांसवः ॥ ६.११५.३२ ॥
మీ కుమారులు, రాజులు చంపాలనే కోరికతో యుద్ధంలో శిఖండిని, పాండవుడైన ధనంజయుడిని, పృథాపుత్రుడైన పార్థుడిని ఎదిరించి దూకారు.
6.115.33
तस्मिन्नतिमहाभीमे सेनयोर्वै पराक्रमे ।
संप्रधावत्स्वनीकेषु मेदिनी समकम्पत ॥ ६.११५.३३ ॥
ఆ అత్యంత భయంకరమైన రెండు సైన్యాల పరాక్రమ పోరులో, సేనలు వేగంగా ముందుకు దూకినప్పుడు భూమి పూర్తిగా వణికిపోయింది.
6.115.34
तान्यनीकान्यनीकेषु समयुध्यन्त भारत ।
तावकानां परेषां च दृष्ट्वा शान्तनवं रणे ॥ ६.११५.३४ ॥
భరతవంశీయుడా, మీ సేనలు, శత్రు సేనలు ఒకదానితో ఒకటి తలపడ్డాయి; యుద్ధంలో శాంతనుని కుమారుడు భీష్ముడిని చూసి ఇలా జరిగింది.
6.115.35
ततस्तेषां प्रयततामन्योन्यमभिधावताम् ।
प्रादुरासीन्महाशब्दो दिक्षु सर्वासु भारत ॥ ६.११५.३५ ॥
అప్పుడు, ఒకరిపై ఒకరు ప్రయత్నపూర్వకంగా దూకుతున్న వారి నుండి, భరతవంశీయుడా, అన్ని దిక్కులలో ఒక గొప్ప ధ్వని పుట్టింది.
6.115.36
शङ्खदुन्दुभिघोषश्च वारणानां च बृंहितैः ।
सिंहनादश्च सैन्यानां दारुणः समपद्यत ॥ ६.११५.३६ ॥
శంఖాల, దుందుభుల ధ్వనీ, ఏనుగుల ఘీంకారాలూ, సేనల సింహనాదమూ భయంకరంగా మోగాయి.
6.115.37
सा च सर्वनरेन्द्राणां चन्द्रार्कसदृशी प्रभा ।
हाराङ्गदकिरीटेषु निष्प्रभा समपद्यत ॥ ६.११५.३७ ॥
చంద్రసూర్యుల వంటి సర్వ రాజుల ఆ ప్రభ హారాలు, భుజకీర్తులు, కిరీటాలలో నిష్ప్రభమైంది.
6.115.38
रजोमेघास्तु संजज्ञुः शस्त्रविद्युद्भिरावृताः ।
धनुषां चापि निर्घोषो दारुणः समपद्यत ॥ ६.११५.३८ ॥
ధూళి మేఘాలు లేచాయి, ఆయుధ మెరుపులతో కప్పబడినవి; విల్లుల భయంకర ధ్వని కూడా వినిపించింది.
6.115.39
बाणशङ्खप्रणादाश्च भेरीणां च महास्वनाः ।
रथघोषश्च संजज्ञे सेनयोरुभयोरपि ॥ ६.११५.३९ ॥
బాణాలు, శంఖాల ధ్వనులు, భేరుల మహా నాదాలు, రథాల ఘోషం రెండు సేనలలోనూ కలిగాయి.
6.115.40
प्रासशक्त्यृष्टिसङ्घैश्च बाणौघैश्च समाकुलम् ।
निष्प्रकाशमिवाकाशं सेनयोः समपद्यत ॥ ६.११५.४० ॥
ప్రాసాలు, శక్తులు, ఋష్టుల సమూహాలతో, బాణాల ప్రవాహాలతో నిండిన రెండు సేనల ఆకాశం కాంతిహీనమైనట్లయింది.
6.115.41
अन्योन्यं रथिनः पेतुर्वाजिनश्च महाहवे ।
कुञ्जरान्कुञ्जरा जघ्नुः पादातांश्च पदातयः ॥ ६.११५.४१ ॥
ఆ మహా యుద్ధంలో రథికులు ఒకరిపై ఒకరు పడిపోయారు, అశ్వికులు కూడా; ఏనుగులు ఏనుగులను చంపాయి, కాల్బలం కాల్బలాన్ని చంపింది.
6.115.42
तत्रासीत्सुमहद्युद्धं कुरूणां पाण्डवैः सह ।
भीष्महेतोर्नरव्याघ्र श्येनयोरामिषे यथा ॥ ६.११५.४२ ॥
అక్కడ భీష్ముని కొరకు కురువులకు పాండవులకు మధ్య అతి మహా యుద్ధం జరిగింది, ఓ నరవ్యాఘ్రా, రెండు డేగలు మాంసం కోసం పోరాడినట్లు.
6.115.43
तयोः समागमो घोरो बभूव युधि भारत ।
अन्योन्यस्य वधार्थाय जिगीषूणां महाहवे ॥ ६.११५.४३ ॥
ఓ భారతా, యుద్ధంలో వారిద్దరి భీకర సమాగమం జరిగింది. విజయాన్ని కోరిన వారు ఒకరినొకరు చంపుకోవాలనే ఆ మహాయుద్ధంలో.