મહાભારત · અધ્યાય 6.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.116.1
अभिमन्युर्महाराज तव पुत्रमयोधयत् ।
महत्या सेनया युक्तं भीष्महेतोः पराक्रमी ॥ ६.११६.१ ॥
હે મહારાજ, પરાક્રમી અભિમન્યુએ ભીષ્મ માટે મહાન સેના સાથે ઊભેલા આપના પુત્ર સાથે યુદ્ધ કર્યું.
6.116.2
दुर्योधनो रणे कार्षिं नवभिर्नतपर्वभिः ।
आजघानोरसि क्रुद्धः पुनश्चैनं त्रिभिः शरैः ॥ ६.११६.२ ॥
યુદ્ધમાં ક્રોધે ભરાયેલા દુર્યોધને કૃષ્ણાના પુત્ર અભિમન્યુની છાતી પર વળેલી ગાંઠોવાળા નવ બાણોથી પ્રહાર કર્યો, અને ફરી તેને ત્રણ બાણોથી પણ માર્યો.
6.116.3
तस्य शक्तिं रणे कार्ष्णिर्मृत्योर्जिह्वामिवायसीम् ।
प्रेषयामास संक्रुद्धो दुर्योधनरथं प्रति ॥ ६.११६.३ ॥
યુદ્ધમાં અતિ ક્રોધિત કૃષ્ણાના પુત્રે મૃત્યુની લોખંડી જીભ જેવી પોતાની શક્તિ દુર્યોધનના રથ તરફ ફેંકી.
6.116.4
तामापतन्तीं सहसा घोररूपां विशांपते ।
द्विधा चिच्छेद ते पुत्रः क्षुरप्रेण महारथः ॥ ६.११६.४ ॥
હે પ્રભુ, અચાનક ધસી આવેલી તે ભયંકર રૂપવાળી શક્તિને આપના મહારથી પુત્રે ક્ષુરપ્ર બાણથી બે ટુકડા કરી નાખી.
6.116.5
तां शक्तिं पतितां दृष्ट्वा कार्ष्णिः परमकोपनः ।
दुर्योधनं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ६.११६.५ ॥
તે શક્તિને પડેલી જોઈને અતિ ક્રોધિત કૃષ્ણાના પુત્રે દુર્યોધનના બાહુ અને છાતી પર ત્રણ બાણ માર્યા.
6.116.6
पुनश्चैनं शरैर्घोरैराजघान स्तनान्तरे ।
दशभिर्भरतश्रेष्ठ दुर्योधनममर्षणम् ॥ ६.११६.६ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ફરી તેણે ભયંકર બાણોથી અસહિષ્ણુ દુર્યોધનની છાતીના મધ્યભાગ પર દસ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
6.116.7
तद्युद्धमभवद्धोरं चित्ररूपं च भारत ।
ईक्षितृप्रीतितजननं सर्वपार्थिवपूजितम् ॥ ६.११६.७ ॥
હે ભરતવંશી! એ યુદ્ધ ભયંકર અને વિચિત્ર રૂપનું થયું; જોનારાઓને આનંદ આપનારું, સર્વ રાજાઓએ વખાણેલું હતું.
6.116.8
भीष्मस्य निधनार्थाय पार्थस्य विजयाय च ।
युयुधाते रणे वीरौ सौभद्रकुरुपुङ्गवौ ॥ ६.११६.८ ॥
ભીષ્મના વધ માટે અને પાર્થના વિજય માટે, એ બે વીરો — સૌભદ્ર અને કુરુવંશના શ્રેષ્ઠ — રણમાં લડ્યા.
6.116.9
सात्यकिं रभसं युद्धे द्रौणिर्ब्राह्मणपुङ्गवः ।
आजघानोरसि क्रुद्धो नाराचेन परंतपः ॥ ६.११६.९ ॥
યુદ્ધમાં વેગથી આવેલા સાત્યકિને, બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણપુત્રે ક્રોધે લોખંડના બાણથી છાતી પર પ્રહાર કર્યો — શત્રુઓને પીડા આપનાર એ વીર.
6.116.10
शैनेयोऽपि गुरोः पुत्रं सर्वमर्मसु भारत ।
अताडयदमेयात्मा नवभिः कङ्कपत्रिभिः ॥ ६.११६.१० ॥
શિનિવંશી સાત્યકિએ પણ, હે ભારત, ગુરુપુત્રને બધાં મર્મસ્થાનો પર નવ કંકપત્રી બાણોથી પ્રહાર કર્યો — અમાપ આત્મા ધરાવતો એ વીર.
6.116.11
अश्वत्थामा तु समरे सात्यकिं नवभिः शरैः ।
त्रिंशता च पुनस्तूर्णं बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ६.११६.११ ॥
પરંતુ અશ્વત્થામાએ યુદ્ધમાં સાત્યકિને નવ બાણોથી, પછી ત્રીસ બાણોથી, ઝડપથી તેના ભુજો અને છાતી પર પ્રહાર કર્યો.
6.116.12
सोऽतिविद्धो महेष्वासो द्रोणपुत्रेण सात्यकिः ।
द्रोणपुत्रं त्रिभिर्बाणैराजघान महायशाः ॥ ६.११६.१२ ॥
દ્રોણપુત્રના પ્રહારોથી અતિ ઘાયલ થયેલા એ મહાધનુર્ધર સાત્યકિએ, મહાયશસ્વી, દ્રોણપુત્રને ત્રણ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
6.116.13
पौरवो धृष्टकेतुं च शरैराच्छाद्य संयुगे ।
बहुधा दारयांचक्रे महेष्वासं महारथः ॥ ६.११६.१३ ॥
યુદ્ધમાં પૌરવે બાણોથી ધૃષ્ટકેતુને ઢાંકીને અનેક રીતે તે મહાધનુર્ધરને વિંધ્યો, તે મહારથી.
6.116.14
तथैव पौरवं युद्धे धृष्टकेतुर्महारथः ।
त्रिंशता निशितैर्बाणैर्विव्याधाशु महाभुजः ॥ ६.११६.१४ ॥
એ જ રીતે યુદ્ધમાં મહારથી ધૃષ્ટકેતુએ પૌરવને ત્રીસ તીક્ષ્ણ બાણોથી તરત વિંધ્યો, તે મહાબાહુ.
6.116.15
पौरवस्तु धनुश्छित्त्वा धृष्टकेतोर्महारथः ।
ननाद बलवन्नादं विव्याध च शितैः शरैः ॥ ६.११६.१५ ॥
પરંતુ પૌરવે ધૃષ્ટકેતુનું ધનુષ્ય કાપ્યું, તે મહારથીએ બળપૂર્વક ગર્જના કરી અને તીક્ષ્ણ બાણોથી વિંધ્યો.
6.116.16
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय पौरवं निशितैः शरैः ।
आजघान महाराज त्रिसप्तत्या शिलीमुखैः ॥ ६.११६.१६ ॥
તેણે બીજું ધનુષ્ય લઈને, હે મહારાજ, પૌરવને તીક્ષ્ણ બાણોથી, તોતેર શિલીમુખ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
6.116.17
तौ तु तत्र महेष्वासौ महामात्रौ महारथौ ।
महता शरवर्षेण परस्परमवर्षताम् ॥ ६.११६.१७ ॥
તે બંને મહાધનુર્ધર, મહાયોદ્ધા, મહારથીઓ ત્યાં મોટા બાણવર્ષાથી એકબીજા પર વરસ્યા.
6.116.18
अन्योन्यस्य धनुश्छित्त्वा हयान्हत्वा च भारत ।
विरथावसियुद्धाय समीयतुरमर्षणौ ॥ ६.११६.१८ ॥
હે ભારત, એકબીજાનાં ધનુષ્ય કાપીને, ઘોડા મારીને, રથહીન થઈને, ક્રોધિત બંને તલવારયુદ્ધ માટે સામસામે આવ્યા.
6.116.19
आर्षभे चर्मणी चित्रे शतचन्द्रपुरस्कृते ।
तारकाशतचित्रे च निस्त्रिंशौ सुमहाप्रभौ ॥ ६.११६.१९ ॥
બળદના ચામડાની, સો ચંદ્રચિહ્નોથી શણગારેલી, સો તારાઓથી ચિત્રિત બે ઢાલ અને અતિ તેજસ્વી બે તલવારો.
6.116.20
प्रगृह्य विमलौ राजंस्तावन्योन्यमभिद्रुतौ ।
वासितासंगमे यत्तौ सिंहाविव महावने ॥ ६.११६.२० ॥
હે રાજન, તે બંનેએ પોતાની નિર્મળ તલવારો ઉઠાવી એકબીજા પર ધસી ગયા, મહાવનમાં માદા હાથી માટે લડતા બે સિંહોની જેમ.
6.116.21
मण्डलानि विचित्राणि गतप्रत्यागतानि च ।
चेरतुर्दर्शयन्तौ च प्रार्थयन्तौ परस्परम् ॥ ६.११६.२१ ॥
તે બંને વિચિત્ર મંડલ-ગતિઓ કરતા આગળ-પાછળ ફર્યા, પોતાનું કૌશલ્ય બતાવતા અને એકબીજાને પ્રહાર કરવા ઇચ્છતા.
6.116.22
पौरवो धृष्टकेतुं तु शङ्खदेशे महासिना ।
ताडयामास संक्रुद्धस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.११६.२२ ॥
ક્રોધિત પૌરવે ધૃષ્ટકેતુના શંખસ્થાન પર મોટી તલવારથી પ્રહાર કર્યો અને કહ્યું, "ઊભો રહે, ઊભો રહે!"
6.116.23
चेदिराजोऽपि समरे पौरवं पुरुषर्षभम् ।
आजघान शिताग्रेण जत्रुदेशे महासिना ॥ ६.११६.२३ ॥
ચેદિરાજે પણ યુદ્ધમાં પૌરવ, તે પુરુષશ્રેષ્ઠને, તીક્ષ્ણ અગ્રવાળી મોટી તલવારથી ખભાના હાડકા પર પ્રહાર કર્યો.
6.116.24
तावन्योन्यं महाराज समासाद्य महाहवे ।
अन्योन्यवेगाभिहतौ निपेततुररिंदमौ ॥ ६.११६.२४ ॥
હે મહારાજ, તે મહાયુદ્ધમાં તે બંને એકબીજાને સામે આવ્યા, એકબીજાના વેગથી આહત થયા, અને શત્રુદમન કરનારા તે બંને વીરો પડી ગયા.
6.116.25
ततः स्वरथमारोप्य पौरवं तनयस्तव ।
जयत्सेनो रथेनाजावपोवाह रणाजिरात् ॥ ६.११६.२५ ॥
ત્યારે તમારા પુત્ર જયત્સેને પૌરવને પોતાના રથમાં ચડાવીને રણભૂમિમાંથી દૂર લઈ ગયો.
6.116.26
धृष्टकेतु तु समरे माद्रीपुत्रः प्रतापवान् ।
अपोवाह रणे क्रुद्धः सहदेवः पराक्रमी ॥ ६.११६.२६ ॥
પણ યુદ્ધમાં માદ્રીનો પરાક્રમી પુત્ર સહદેવ ક્રોધે ભરાઈ ધૃષ્ટકેતુને રણભૂમિમાંથી દૂર લઈ ગયો.
6.116.27
चित्रसेनः सुशर्माणं विद्ध्वा बहुभिरायसैः ।
पुनर्विव्याध तं षष्ट्या पुनश्च नवभि शरैः ॥ ६.११६.२७ ॥
ચિત્રસેને સુશર્માને અનેક લોખંડી બાણોથી વીંધ્યો, પછી સાઠ અને નવ બાણોથી ફરી વીંધ્યો.
6.116.28
सुशर्मा तु रणे क्रुद्धस्तव पुत्रं विशांपते ।
दशमिर्दशभिश्चैव विव्याध निशितैः शरैः ॥ ६.११६.२८ ॥
હે રાજન! યુદ્ધમાં ક્રોધિત સુશર્માએ તમારા પુત્રને તીક્ષ્ણ બાણોથી દસ-દસ બાણોથી વીંધ્યો.
6.116.29
चित्रसेनश्च तं राजंस्त्रिंशता नतपर्वभिः ।
आजघान रमे क्रुद्धः स च तं प्रत्यविध्यत ॥ ६.११६.२९ ॥
હે રાજન! ચિત્રસેને ક્રોધે ભરાઈ સુશર્માને ત્રીસ વાંકા અગ્રવાળા બાણોથી માર્યો; સુશર્માએ પણ તેને સામે વીંધ્યો.
6.116.30
भीष्मस्य समरे राजन्यशो मानं च वर्धयन् ।
सौभद्रो राजपुत्रं तु बृहद्बलमयोधयत् ॥ ६.११६.३० ॥
હે રાજન! યુદ્ધમાં ભીષ્મની કીર્તિ અને માનને વધારતાં સૌભદ્ર રાજપુત્ર બૃહદ્બલ સાથે લડ્યો.
6.116.31
पार्थहेतोः पराक्रान्तो भीष्मस्य निधनं प्रति ।
आर्जुनिं कोसलेन्द्रस्तु विद्ध्वा पञ्चभिरायसैः ॥ ६.११६.३१ ॥
પાર્થના હેતુથી, ભીષ્મના મૃત્યુ તરફ પરાક્રમથી આગળ વધેલા કોસલ-નરેશે અર્જુનના પુત્રને પાંચ લોખંડી બાણોથી વીંધ્યો.
6.116.32
पुनर्विव्याध विंशत्या शरैः सन्नतपर्वभिः ।
सौभद्रः कोसलेन्द्रं तु विव्याधाष्टभिरायसैः ॥ ६.११६.३२ ॥
ફરી સુભદ્રાના પુત્રે વળેલી ટોચવાળાં વીસ બાણોથી વીંધ્યો; કોસલ-નરેશને આઠ લોખંડી બાણોથી વીંધ્યો.
6.116.33
नाकम्पयत संग्रामे विव्याध च पुनः शरैः ।
कौसल्यस्य धनुश्चापि पुनश्चिच्छेद फाल्गुनिः ॥ ६.११६.३३ ॥
યુદ્ધમાં તે ડગ્યો નહીં; ફરી બાણોથી વીંધ્યો. અર્જુનના પુત્રે કૌસલ્યનું ધનુષ્ય પણ ફરી છેદ્યું.
6.116.34
आजघान शरैश्चापि त्रिंशता कङ्कपत्रिभिः ।
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय राजपुत्रो बृहद्बलः ॥ ६.११६.३४ ॥
ત્રીસ કંકપત્રી બાણોથી પ્રહાર કર્યો. પછી રાજપુત્ર બૃહદ્બલે બીજું ધનુષ્ય ઉપાડીને—
6.116.35
फाल्गुनिं समरे क्रुद्धो विव्याध बहुभिः शरैः ।
तयोर्युद्धं समभवद्भीष्महेतोः परंतप ॥ ६.११६.३५ ॥
ક્રોધે ભરાઈને યુદ્ધમાં અર્જુનના પુત્રને ઘણાં બાણોથી વીંધ્યો. ભીષ્મના હેતુથી તે બંને વચ્ચે યુદ્ધ થયું, હે પરંતપ.
6.116.36
संरब्धयोर्महाराज समरे चित्रयोधिनोः ।
यथा देवासुरे युद्धे बलिवासवयोरभूत् ॥ ६.११६.३६ ॥
હે મહારાજ, યુદ્ધમાં ક્રોધે ભરાયેલા, વિચિત્ર યોદ્ધાઓ બંનેનું યુદ્ધ દેવાસુર યુદ્ધમાં બલિ અને વાસવના યુદ્ધ જેવું થયું.
6.116.37
भीमसेनो गजानीकं योधयन्बह्वशोभत ।
यथा शक्रो वज्रपाणिर्दारयन्पर्वतोत्तमान् ॥ ६.११६.३७ ॥
ભીમસેન હાથીઓની સેના સાથે યુદ્ધ કરતાં અતિ શોભ્યા, જેમ વજ્રપાણિ ઇન્દ્ર શ્રેષ્ઠ પર્વતોને વિદારતાં શોભે.
6.116.38
ते वध्यमाना भीमेन मात्गा गिरिसन्निभाः ।
निपेतुरुर्व्यां सहिता नादयन्तो वसुधराम् ॥ ६.११६.३८ ॥
ભીમે મારેલા પર્વતસમાન તે હાથીઓ એકસાથે ધરતી પર પડ્યા અને ધરતીને ગુંજાવી દીધી.
6.116.39
गिरिमात्रा हि ते नागा भिन्नाञ्जनचयोपमाः ।
विरेजुर्वसुधां प्राप्ता विकीर्णा इव पर्वताः ॥ ६.११६.३९ ॥
પર્વત જેવડા તે હાથીઓ, ભેદાયેલા કાજળના ઢગલા જેવા, ધરતી પર વિખરાયેલા પર્વતો જેવા શોભ્યા.
6.116.40
युधिष्ठिरो महेष्वासो मद्रराजानमाहवे ।
महत्या सेनया गुप्तं पीडयामास संगतम् ॥ ६.११६.४० ॥
મહાધનુર્ધર યુધિષ્ઠિરે યુદ્ધમાં, મોટી સેનાથી સુરક્ષિત અને સામે આવેલા મદ્રરાજને પીડ્યો.
6.116.41
मद्रेश्वरश्च समरे धर्मपुत्रं महारथम् ।
पीडयामास संरब्धो भीष्महेतोः पराक्रमी ॥ ६.११६.४१ ॥
મદ્રેશ્વરે પણ યુદ્ધમાં ક્રોધે ભરાઈ, પરાક્રમી થઈ, ભીષ્મ માટે ધર્મપુત્ર મહારથીને પીડ્યો.
6.116.42
विराटं सैन्धवो राजा विद्ध्वा सन्नतपर्वभिः ।
नवभिः सायकैस्तीक्ष्णैस्त्रिंशता पुनरार्पयत् ॥ ६.११६.४२ ॥
સૈંધવ રાજાએ વિરાટને વળેલી ગાંઠોવાળા નવ તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધી, ફરી ત્રીસ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
6.116.43
विराटश्च महाराज सैन्धवं वाहिनीपतिः ।
त्रिंशद्भिर्निशितैर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ॥ ६.११६.४३ ॥
હે મહારાજ, સેનાપતિ વિરાટે સૈંધવ રાજાને તીક્ષ્ણ ત્રીસ બાણોથી તેની છાતીમાં પ્રહાર કર્યો.
6.116.44
चित्रकार्मुकनिस्त्रिंशौ चित्रवर्मायुधध्वजौ ।
रेजतुश्चित्ररूपौ तौ संग्रामे मत्स्यसैन्धवौ ॥ ६.११६.४४ ॥
વિચિત્ર ધનુષ, ખડ્ગ, કવચ, આયુધ અને ધ્વજાવાળા તે બંને, મત્સ્ય અને સૈંધવ રાજાઓ, યુદ્ધમાં વિચિત્ર રૂપે ચમક્યા.
6.116.45
द्रोणः पाञ्चालपुत्रेण समागम्य महारणे ।
महासमुदयं चक्रे शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.११६.४५ ॥
મહાયુદ્ધમાં પાંચાલપુત્ર સામે ટકરાઈને દ્રોણે વળેલી ગાંઠોવાળા બાણોથી મોટો પ્રહાર કર્યો.
6.116.46
ततो द्रोणो महाराज पार्षतस्य महद्धनुः ।
छित्त्वा पञ्चाशतेषूंश्च पार्षतं प्रति सृष्टवान् ॥ ६.११६.४६ ॥
પછી હે મહારાજ, દ્રોણે પાર્ષતનું મોટું ધનુષ્ય છેદીને પચાસ બાણ પાર્ષત તરફ છોડ્યા.
6.116.47
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय पार्षतः परवीरहा ।
द्रोणस्य मिषतो युद्धे प्रेषयामास सायकान् ॥ ६.११६.४७ ॥
શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર પાર્ષતે બીજું ધનુષ્ય લઈને, યુદ્ધમાં દ્રોણ જોતા હોવા છતાં બાણો છોડ્યા.
6.116.48
ताञ्छराञ्छरघातेन चिच्छेद स महारथः ।
द्रोणो द्रुपदपुत्राय प्राहिणोत्पञ्च सायकान् ॥ ६.११६.४८ ॥
તે મહારથી દ્રોણે બાણના પ્રહારથી તે બાણો કાપ્યા અને દ્રુપદપુત્ર તરફ પાંચ બાણ છોડ્યા.
6.116.49
ततः क्रुद्धो महाराज पार्षतः परवीरहा ।
द्रोणाय चिक्षेप गदां यमदण्डोपमां रणे ॥ ६.११६.४९ ॥
ત્યારે હે મહારાજ, ક્રોધિત પાર્ષતે, શત્રુવીરોનો સંહાર કરનારે, યુદ્ધમાં યમદંડ સમાન ગદા દ્રોણ પર ફેંકી.
6.116.50
तामापतन्तीं सहसा हेमपट्टविभूषिताम् ।
शरैः पञ्चाशता द्रोणो वारयामास संयुगे ॥ ६.११६.५० ॥
અચાનક પોતાની તરફ ધસી આવતી, સોનાની પટ્ટીઓથી શોભતી તે ગદાને દ્રોણે યુદ્ધમાં પચાસ બાણોથી રોકી.
6.116.51
सा छिन्ना बहुधा राजन्द्रोगचापच्युतैः शरैः ।
चूर्णीकृता विशीर्यन्ती पपात वसुधातले ॥ ६.११६.५१ ॥
હે રાજન્, દ્રોણના ધનુષમાંથી છૂટેલા બાણોથી તે ગદા અનેક ટુકડાઓમાં કપાઈ, ચૂરો થઈ વિખરાઈ ધરતી પર પડી.
6.116.52
गदां विनिहतां दृष्ट्वा पार्षतः शत्रुतापनः ।
द्रोणाय शक्तिं चिक्षेप सर्वपारशवीं शुभाम् ॥ ६.११६.५२ ॥
ગદા નાશ પામેલી જોઈને શત્રુઓને તપાવનાર પાર્ષતે દ્રોણ પર સંપૂર્ણ લોખંડની સુંદર શક્તિ ફેંકી.
6.116.53
तां द्रोणो नवभिर्बाणैश्चिच्छेद युधि भारत ।
पार्षतं च महेष्वासं पीजयामास संयुगे ॥ ६.११६.५३ ॥
હે ભારત, દ્રોણે યુદ્ધમાં નવ બાણોથી તે શક્તિને કાપી નાખી; અને મહાધનુર્ધર પાર્ષતને પણ યુદ્ધમાં પીડિત કર્યો.
6.116.54
एवमेतन्महायुद्धं द्रोणपार्षतयोरभूत् ।
भीष्मं प्रति महाराज घोररूपं भयानकम् ॥ ६.११६.५४ ॥
હે મહારાજ, આ રીતે દ્રોણ અને પાર્ષત વચ્ચે ભીષ્મને લઈને આ ઘોર અને ભયાનક મહાયુદ્ધ થયું.
6.116.55
अर्जुनः प्राप्य गाङ्गेयं पीडयन्निशितैः शरैः ।
अभ्यद्रवत संयत्तो वने मत्तमिव द्विपम् ॥ ६.११६.५५ ॥
અર્જુન ગાંગેયની પાસે પહોંચીને તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમને પીડતા, વનમાં મદમસ્ત હાથીની જેમ તૈયાર થઈને તેમના પર ધસી ગયો.
6.116.56
प्रत्युद्ययौ च तं राजा भगदत्तः प्रतापवान् ।
त्रिधा भिन्नेन नागेन मदान्धेन महाबलः ॥ ६.११६.५६ ॥
પ્રતાપી મહાબલી રાજા ભગદત્ત મદાંધ, ત્રણ સ્થાનેથી મદ ઝરતા હાથી પર સવાર થઈને તેમનો સામનો કરવા આગળ વધ્યા.
6.116.57
तमापतन्तं सहसा महेन्द्रगजसन्निभम् ।
परं यत्नं समस्थाय बीभत्सुः प्रत्यपद्यत ॥ ६.११६.५७ ॥
ઇન્દ્રના હાથી સમાન અચાનક પોતાના પર ધસી આવતા તે હાથીને બીભત્સુ (અર્જુન) પરમ પ્રયત્નથી સ્થિર રહીને સામનો કરવા લાગ્યો.
6.116.58
ततो गजगतो राजा भगदत्तः प्रतापवान् ।
अर्जुनं शरवर्षेण वारयामास संयुगे ॥ ६.११६.५८ ॥
ત્યારે હાથી પર સવાર પ્રતાપી રાજા ભગદત્તે યુદ્ધમાં બાણોની વર્ષાથી અર્જુનને રોક્યો.
6.116.59
अर्जुनस्तु ततो नागमायान्तं रजतोपमैः ।
विमलैरायसैस्तीक्ष्णैरविध्यत महारणे ॥ ६.११६.५९ ॥
પરંતુ અર્જુને ત્યારે નજીક આવતા તે હાથીને ચાંદી જેવા ઉજ્જવળ, નિર્મળ, તીક્ષ્ણ લોખંડી બાણોથી મહાયુદ્ધમાં વીંધ્યો.
6.116.60
शिखण्डिनं च कौन्तेयो याहियाहीत्यचोदयत् ।
भीष्मं प्रति महाराज जह्येनमिति चाब्रवीत् ॥ ६.११६.६० ॥
કૌન્તેય (અર્જુન) શિખંડીને "ચાલ, ચાલ" કહીને પ્રોત્સાહિત કરતો હતો; હે મહારાજ, ભીષ્મ તરફ જઈને તેમને હણી નાખ, એમ પણ તેણે કહ્યું.
6.116.61
प्राग्ज्योतिषस्ततो हित्वा पाण्डवं पाण्डुपूर्वज ।
प्रययौ त्वरितो राजन्द्रुपदस्य रथं प्रति ॥ ६.११६.६१ ॥
હે પાંડુના પૂર્વજ! ત્યારે પ્રાગ્જ્યોતિષે પાંડવને છોડી, હે રાજન્, ઝડપથી દ્રુપદના રથ તરફ પ્રયાણ કર્યું.
6.116.62
ततोऽर्जुनो महाराज भीष्ममभ्यद्रवद्द्रुतम् ।
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य ततो युद्धमवर्तत । ॥ ६.११६.६२ ॥
ત્યારે હે મહારાજ, અર્જુને શિખંડીને આગળ રાખીને ઝડપથી ભીષ્મ પર હુમલો કર્યો; પછી યુદ્ધ શરૂ થયું.
6.116.63
ततस्ते तावकाः शूराः पाण्डवं रभसं युधि ।
समभ्यधावन्क्रोशन्तस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.११६.६३ ॥
ત્યારે તમારા એ શૂરવીરો બૂમો પાડતા યુદ્ધમાં પાંડવ પર વેગથી ધસ્યા; તે દૃશ્ય અદ્ભુત લાગ્યું.
6.116.64
नानाविधान्यनीकानि पुत्राणां ते जनाधिप ।
अर्जुनो व्यधमत्काले दिवीवाभ्राणि मारुतः ॥ ६.११६.६४ ॥
હે જનાધિપ! તમારા પુત્રોની વિવિધ સેનાઓને અર્જુને યોગ્ય સમયે વિખેરી નાખી; જેમ આકાશમાં પવન વાદળોને વિખેરે છે તેમ.
6.116.65
शिखण्डी तु समासाद्य भरतानां पितामहम् ।
इषुभिस्तूर्णमव्यग्रो बहुभिः स समाचिनोत् ॥ ६.११६.६५ ॥
પરંતુ શિખંડી ભરતવંશના પિતામહ ભીષ્મ પાસે પહોંચ્યો અને અવિચલિત રહીને ઝડપથી અનેક બાણોથી તેમને ઢાંકી દીધા.
6.116.66
रथाग्न्यगारश्चापार्चिरशिशक्तिगदेन्धनः ।
शरसङ्घमहाज्वालः क्षत्रियान्समरेऽदहत् ॥ ६.११६.६६ ॥
રથોના અગ્નિગૃહ જેવી, ધનુષની જ્વાળાઓવાળી, શક્તિ અને ગદારૂપી ઇંધનવાળી, બાણસમૂહની મહાજ્વાળાએ યુદ્ધમાં ક્ષત્રિયોને બાળી નાખ્યા.
6.116.67
यथाऽग्निः सुमहानिद्धः कक्षे चरति सानिलः ।
तथा जज्वाल भीष्मोऽपि दिव्यान्यस्त्राण्युदीरयन् ॥ ६.११६.६७ ॥
પવન સાથે અતિ પ્રચંડ અગ્નિ વનમાં ફરે તેમ, ભીષ્મ પણ દિવ્ય અસ્ત્રો છોડતા પ્રજ્વલ્યા.
6.116.68
सोमकांश्च रणे भीष्मो जघ्ने पार्थपदानुगान् ।
न्यवारयत तत्सैन्यं पाण्डवस्य महारथः ॥ ६.११६.६८ ॥
યુદ્ધમાં ભીષ્મે સોમકોને અને પાર્થના અનુયાયીઓને હણ્યા; એ મહારથે પાંડવોના તે સૈન્યને રોક્યું.
6.116.69
सुवर्णपुङ्खैरिषुभिः शितैः सन्नतपर्वभिः ।
नादयन्स दिशो भीष्मः प्रदिशश्च महाहवे ॥ ६.११६.६९ ॥
સોનેરી પીંછાંવાળા, તીક્ષ્ણ અને વળેલી ગાંઠોવાળા બાણોથી ભીષ્મે એ મહાયુદ્ધમાં દિશાઓ અને પ્રદિશાઓ ગજવી.
6.116.70
पातयन्रथिनो राजन्हयांश्च सह सादिभिः ।
मुण्डतालवनानीव चकार स रथव्रजान् ॥ ६.११६.७० ॥
હે રાજન્, તેમણે રથીઓને અને ઘોડાઓને તેમના સવારો સાથે પાડી દીધા, અને રથસમૂહોને માથાં કપાયેલા તાડવન જેવા કરી દીધા.
6.116.71
निर्मनुष्यान्रथान्राजन्गजानश्वांश्च संयुगे ।
चकार समरे भीष्मः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ६.११६.७१ ॥
હે રાજન્, સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ ભીષ્મે યુદ્ધમાં રથ, હાથી અને ઘોડાને માણસો વિનાના કરી દીધા.
6.116.72
तस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
निशम्य सर्वतो राजन्समकम्पन्त सैनिकाः ॥ ६.११६.७२ ॥
હે રાજન્, તેમની ધનુષ્ય-દોરી અને હથેળીનો ઘોષ વીજળીના ગડગડાટ જેવો સાંભળીને ચારેબાજુના સૈનિકો એકસાથે કંપી ઊઠ્યા.
6.116.73
अघोमा न्यपतन्बाणाः पितुस्ते मनुजेश्वर ।
नासञ्जन्त शरीरेषु भीष्मचापच्युताः शराः ॥ ६.११६.७३ ॥
હે મનુજેશ્વર, તારા પિતા તરફ નીચે પડેલા બાણો; ભીષ્મના ધનુષ્યથી છૂટેલા બાણો શરીરોમાં ચોંટ્યા નહીં.
6.116.74
निर्मनुष्यान्रथान्राजन्सुयुक्ताञ्जवनैर्हयैः ।
वातायमानानद्राक्षं ध्रियमाणान्विशांपते ॥ ६.११६.७४ ॥
હે રાજન, વેગવાન ઘોડાઓથી સારી રીતે જોડાયેલા રથો માણસો વિના વાયુની જેમ દોડતા અને ઘોડાઓ વડે ખેંચાતા મેં જોયા, હે પ્રજાપતિ.
6.116.75
चेदिकाशिकरूशानां सहस्राणि चतुर्दश ।
महारथाः समाख्याताः कुलपुत्रास्तनुत्यजः ॥ ६.११६.७५ ॥
ચેદિ, કાશી અને કારૂષના ચૌદ હજાર મહારથીઓ—પ્રસિદ્ધ, ઉચ્ચ કુળના પુત્રો, દેહત્યાગ કરનારા.
6.116.76
अपरावर्तिनः शूराः सुवर्णविकृतध्वजाः ।
संग्रामे भीष्ममासाद्य सवाजिरथकुञ्जराः ॥ ६.११६.७६ ॥
ક્યારેય પાછા ન હટનારા શૂરવીરો, સોનાની નક્ષીવાળી ધ્વજાઓ ધરાવનારા, યુદ્ધમાં ભીષ્મ પાસે પહોંચી, ઘોડા, રથ અને હાથીઓ સહિત.
6.116.77
जग्मुस्ते परलोकाय व्यादितास्यमिवान्तकम् ।
न तत्रासीद्रणे राजन्सोमकानां महारथः ॥ ६.११६.७७ ॥
તેઓ ખુલ્લા મોંવાળા યમની જેમ પરલોક ગયા; હે રાજન, એ યુદ્ધમાં સોમકોનો એક પણ મહારથી ત્યાં બાકી રહ્યો નહીં.
6.116.78
यः संप्राप्य रणे भीष्मं जीविते स्म मनो दधे ।
तांश्च सर्वान्रणे योधान्प्रेतराजपुरं प्रति ॥ ६.११६.७८ ॥
યુદ્ધમાં ભીષ્મ પાસે પહોંચી જીવન પર મન રાખનારા તે બધા યોદ્ધાઓને યુદ્ધમાં યમપુર તરફ મોકલાયા.
6.116.79
नीतानमन्यन्त जना दृष्ट्वा भीष्मस्य विक्रमम् ।
न कश्चिदेनं समरे प्रत्युद्याति महारथः ॥ ६.११६.७९ ॥
ભીષ્મનું પરાક્રમ જોઈને લોકોએ તેમને મૃત માન્યા. યુદ્ધમાં કોઈ મહારથી તેમનો સામનો કરવા આગળ ન આવ્યો.
6.116.80
ऋते पाण्डुसुतं वीरं श्वेताश्वं कृष्णसारथिम् ।
शिखण्डिनं च समरे पाञ्चाल्यममितौजसम् ॥ ६.११६.८० ॥
પાંડુપુત્ર વીર, શ્વેત અશ્વોવાળો, કૃષ્ણ જેનો સારથિ છે તે અર્જુન, તથા શિખંડી અને અમિત તેજસ્વી પાંચાલ્ય સિવાય યુદ્ધમાં બીજા કોઈએ તેમનો સામનો કર્યો નહીં.