ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.117.1
शिखण्डी तु रणे भीष्ममासाद्य पुरुषर्षभम् ।
दशभिर्निशितैर्भल्लैराजघान स्तनान्तरे ॥ ६.११७.१ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଦଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ ତାଙ୍କ ଛାତିର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଆଘାତ କଲେ।
6.117.2
शिखण्डिनं तु गाङ्गेयः क्रोधदीप्तेन चक्षुषा ।
संप्रेक्षत कटाक्षेण निर्दहन्निव भारत ॥ ६.११७.२ ॥
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ କ୍ରୋଧରେ ଜଳୁଥିବା ଆଖିରେ ଶିଖଣ୍ଡୀକୁ କଟାକ୍ଷରେ ଚାହିଁଲେ, ଯେପରି ତାଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିବେ, ହେ ଭାରତ।
6.117.3
स्त्रीत्वं तस्य स्मरन्राजन्सर्वलोकस्य पश्यतः ।
नाजघान रणे भीष्मः स च तन्नावबुद्धवान् ॥ ६.११७.३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ ନାହିଁ; ଏବଂ ତାହା ସେ ବୁଝିପାରିନଥିଲେ।
6.117.4
अर्जुनस्तु महाराज शिखण्डिनमभाषत ।
अभित्वरस्वास्य वधे शिखण्डिन्रथसत्तम ॥ ६.११७.४ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଅର୍ଜୁନ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଶୀଘ୍ର କର।
6.117.5
किं ते विवक्षया वीर जहि भीष्मं महारथम् ।
न ह्यन्यमनुपश्यामि कंचिद्यौधिष्ठिरे बले ॥ ६.११७.५ ॥
ହେ ବୀର, କହିବାରେ ତୁମର କ'ଣ ଲାଭ? ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବଧ କର। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସେନାରେ ମୁଁ ଆଉ କାହାକୁ ଦେଖୁନାହିଁ।
6.117.6
यः शक्तः समरे भीष्मं योधयेत पितामहम् ।
ऋते त्वां पुरुषव्याघ्र सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.११७.६ ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଯୁଦ୍ଧରେ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଲଢ଼ିବାକୁ ସମର୍ଥ କିଏ ଅଛି? ଏହା ସତ୍ୟ, ତୁମକୁ କହୁଛି।
6.117.7
एवमुक्तस्तु पार्थेन शिखण्डी भरतर्षभ ।
शरैर्नानाविधैस्तूर्णं पितामहमुपाद्रवत् ॥ ६.११७.७ ॥
ପାର୍ଥ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ଶୀଘ୍ର ନାନାପ୍ରକାର ବାଣରେ ପିତାମହଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
6.117.8
अचिन्तयित्वा तान्बाणान्पिता देवव्रतस्तव ।
अर्जुनं समरे क्रुद्धं वारयामास सायकैः ॥ ६.११७.८ ॥
ତୁମ ପିତା ଦେବବ୍ରତ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରାହ୍ୟ ନକରି, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ନିଜ ବାଣରେ ରୋକିଲେ।
6.117.9
तथैव च चमूं सर्वां पाण्डवानां महारथः ।
अप्रैषीत्स शरैस्तीक्ष्णैः परलोकाय मारिष ॥ ६.११७.९ ॥
ସେହିପରି ସେହି ମହାରଥୀ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପରଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ, ହେ ମାରିଷ।
6.117.10
तथैव पाण्डवा राजन्सैन्येन महता वृताः ।
भीष्मं संछादयामासुर्मेघा इव दिवाकरम् ॥ ६.११७.१० ॥
ସେହିପରି, ହେ ରାଜନ୍, ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିଶାଳ ସେନାରେ ଘେରି, ମେଘ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଢାଙ୍କିବା ପରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଢାଙ୍କି ଦେଲେ।
6.117.11
स समन्तात्परिवृतो भीष्मो हि भरतर्षभ ।
निर्ददाह रणे शूरान्वने वह्निरिव ज्वलन् ॥ ६.११७.११ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ଭୀଷ୍ମ ବନରେ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନିପରି ରଣରେ ବୀରମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ।
6.117.12
तत्राद्भुतमपश्याम तव पुत्रस्य पौरुषम् ।
अयोधयच्च यत्पार्थं जुगोप च पितामहम् ॥ ६.११७.१२ ॥
ସେଠାରେ ଆମେ ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ପରାକ୍ରମ ଦେଖିଲୁ; ସେ ପାର୍ଥଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ପିତାମହଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
6.117.13
कर्मणा तेन समरे तव पुत्रस्य धन्विनः ।
दुःशासनस्य तुतुषुः सर्वे लोका महात्मनः ॥ ६.११७.१३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କ ଧନୁର୍ଧର ପୁତ୍ର ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ସେହି କର୍ମରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସେହି ମହାତ୍ମା ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
6.117.14
यदेकः समरे पार्थान्सानुगान्समयोधयत् ।
न चैनं पाण्डवा युद्धे वारयामासुरुल्बणम् ॥ ६.११७.१४ ॥
ଏକାକୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଚରଙ୍କ ସହ ସେ ମୁକାବିଲା କଲେ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ଭୟଙ୍କରଙ୍କୁ ରୋକି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
6.117.15
दुःशासनेन समरे रथिनो विरथीकृताः ।
सादिनश्च महेष्वासा हस्तिनश्च महाबलाः ॥ ६.११७.१५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଶାସନ ଦ୍ୱାରା ରଥୀମାନେ ରଥହୀନ ହେଲେ; ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ମହାଧନୁର୍ଧର ଓ ମହାବଳୀ ହସ୍ତୀମାନେ ମଧ୍ୟ।
6.117.16
विनिर्भिन्नाः शरैस्तीक्ष्णैर्निपेतुर्वसुधातले ।
शरातुरास्तथैवान्ये दन्तिनो विद्रुता दिशः ॥ ६.११७.१६ ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ; ଶରରେ ପୀଡ଼ିତ ଅନ୍ୟ ହସ୍ତୀମାନେ ଦିଗ ଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ।
6.117.17
यथाग्निरिन्धनं प्राप्य ज्वलेद्दीप्तार्चिरुल्बणम् ।
तथा जज्वाल पुत्रस्ते पाण्डुसेनां विनिर्दहन् ॥ ६.११७.१७ ॥
ଇନ୍ଧନ ପାଇ ଅଗ୍ନି ଯେପରି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶିଖାରେ ଜଳେ, ସେପରି ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ ଦହନ କରି ଜଳି ଉଠିଲେ।
6.117.18
तं भारतमहामात्रं पाण्डवानां महारथः ।
जेतुं नोत्सहते कश्चिन्नाभ्युद्यातुं कथंचन ॥ ६.११७.१८ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେହି ମହାରଥୀଙ୍କୁ, ଭରତବଂଶର ସେହି ମହାମାହୁତଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ କେହି ସାହସ କଲେ ନାହିଁ; କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯିବାକୁ ମଧ୍ୟ କେହି ସାହସ କଲେ ନାହିଁ।
6.117.19
ऋते महेन्द्रतनयाच्छ्वेताश्वात्कृष्णसारथेः ।
स हि तं समरे राजन्निर्जित्य विजयोऽर्जुनः ॥ ६.११७.१९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶ୍ବେତାଶ୍ୱ ଓ କୃଷ୍ଣ ସାରଥି ଥିବା ଅର୍ଜୁନ ଛଡ଼ା ଆଉ କେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଜିତି ପାରିନଥାନ୍ତେ; ବିଜୟୀ ଅର୍ଜୁନ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ଜୟ କଲେ।
6.117.20
भीष्ममेवाभिदुद्राव सर्वसैन्यस्य पश्यतः ।
विजितस्तव पुत्रोऽपि भीष्मबाहुव्यपाश्रयः ॥ ६.११७.२० ॥
ସମସ୍ତ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ଦେଖାରେ ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ହିଁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବାହୁବଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପରାସ୍ତ କରାଗଲା।
6.117.21
पुनः पुनः समाश्वस्य प्रायुध्यत मदोत्कटः ।
अर्जुनस्तु रणे राजन्योधयन्संव्यराजत ॥ ६.११७.२१ ॥
ବାରମ୍ବାର ନିଜକୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ ସେ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; କିନ୍ତୁ ହେ ରାଜନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ସହିତ ଲଢ଼ୁଥିବା ଅର୍ଜୁନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାୟମାନ ହେଉଥିଲେ।
6.117.22
शिखण्डी तु रणे राजन्विव्याधैव पितामहम् ।
शरैरशनिसंस्पर्शैस्तथा सर्पविषोपमैः ॥ ६.११७.२२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କିନ୍ତୁ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବଜ୍ରସ୍ପର୍ଶ ଓ ସର୍ପବିଷ ପରି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
6.117.23
न च स्म ते रुजं चक्रुः पितुस्तव जनेश्वर ।
स्मय्रमानस्तु गाङ्गेयस्तान्बाणाञ्जगृहे तदा ॥ ६.११७.२३ ॥
ହେ ଜନେଶ୍ୱର, ସେଗୁଡ଼ିକ ଆପଣଙ୍କ ପିତା (ଭୀଷ୍ମ)ଙ୍କୁ ଟିକିଏ ମଧ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ ନ ଥିଲା; ସେତେବେଳେ ଗାଙ୍ଗେୟ ହସି ହସି ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଧରିଲେ।
6.117.24
उष्णार्तो हि नरो यद्वज्जलधाराः प्रतीच्छति ।
तथा जग्राह गाङ्गेयः शरधाराः शिखण्डिनः ॥ ६.११७.२४ ॥
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପୀଡ଼ିତ ମଣିଷ ଯେପରି ଜଳଧାରା ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେହିପରି ଗାଙ୍ଗେୟ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର ବାଣଧାରା ଗ୍ରହଣ କଲେ।
6.117.25
तं क्षत्रिया महाराज ददृशुर्घोरमाहवे ।
भीष्मं दहन्तं सैन्यानि पाण्डवानां महात्मनां ॥ ६.११७.२५ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସେହି ଭୟଙ୍କର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସେନାକୁ ଦହନ କରୁଥିଲେ।
6.117.26
ततोऽब्रवीत्तव सुतः सर्वसैन्यानि मारिष ।
अभिद्रवत संग्रामे फल्गुनं सर्वतो रणे ॥ ६.११७.२६ ॥
ତା'ପରେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ସମସ୍ତ ସେନାଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ମାନ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଚାରିପଟରୁ ରଣଭୂମିରେ ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କ ଉପରେ ଝାଁପ ଦିଅ।
6.117.27
भीष्मो वः समरे सर्वान्पायिष्यति धर्मवित् ।
तद्भयं सुमहत्त्यक्त्वा पाण्डवान्प्रति युध्यत ॥ ६.११७.२७ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବେ; ତେଣୁ ସେହି ମହାଭୟ ତ୍ୟାଗ କରି ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କର।
6.117.28
एष तालेन महता भीष्मस्तिष्ठति पालयन् ।
सर्वेषां धार्तराष्ट्राणां समरे शर्म वर्म च ॥ ६.११७.२८ ॥
ଏହି ଭୀଷ୍ମ ବିଶାଳ ତାଳଧ୍ବଜ ସହ ଠିଆ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଓ କବଚ ହୋଇ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
6.117.29
देवा अपि समुद्युक्ता नालं भीष्मं समासितुम् ।
किमु पार्था महात्मानं मर्त्यभूता महाबलाः ॥ ६.११७.२९ ॥
ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଠି ଉଠିଲେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ସକ୍ଷମ ନୁହଁନ୍ତି; ତେବେ ମର୍ତ୍ୟ ମହାବଳୀ ପାର୍ଥମାନେ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ କିପରି ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବେ?
6.117.30
तस्माद्द्रवत मा योधाः फल्गुनं प्राप्य संयुगे ।
अहमद्य रणे यत्तो योधयिष्यामि पाण्डवम् ॥ ६.११७.३० ॥
ତେଣୁ ହେ ଯୋଦ୍ଧାଗଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପଳାନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଆଜି ମୁଁ ନିଜେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ରଣରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
6.117.31
सहितः सर्वतो यत्तैर्भवद्भिर्वसुधाधिपैः ।
तच्छ्रुत्वा तु वचो राजंस्तव पुत्रस्य धन्विनः ॥ ६.११७.३१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଭୂପତିମାନେ ଚାରିଆଡ଼ୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଏକତ୍ର ହେଲେ, ଏବଂ ଧନୁର୍ଧର ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କର ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି—
6.117.32
अर्जुनं प्रति संयत्ता बलवन्तो महाबलाः ।
ते विदेहाः कलिङ्गाश्च दासेरकगणाश्च ह ॥ ६.११७.३२ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବଳବାନ ଓ ମହାବଳ ସେହି ବିଦେହ ଓ କଳିଙ୍ଗଗଣ ଏବଂ ଦାସେରକଗଣ—
6.117.33
अभिपेतुर्निषादाश्च सौवीराश्च महारणे ।
बाह्लीका दरदाश्चैव प्रतीच्योदीच्यमालवाः ॥ ६.११७.३३ ॥
ମହାରଣରେ ନିଷାଦ ଓ ସୌବୀରମାନେ ଝାଂପି ପଡ଼ିଲେ; ବାହ୍ଲୀକ ଓ ଦରଦମାନେ ମଧ୍ୟ, ପଶ୍ଚିମ-ଉତ୍ତରର ମାଳବମାନେ ମଧ୍ୟ—
6.117.34
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः ।
साल्वः शकास्त्रिगर्ताश्च अम्बष्ठाः केकयौः सह ॥ ६.११७.३४ ॥
ଅଭୀଷାହ ଓ ଶୂରସେନମାନେ, ଶିବି ଓ ବସାତିମାନେ, ସାଲ୍ୱ, ଶକ ଓ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନେ, ଅମ୍ବଷ୍ଠ ଓ କେକୟମାନଙ୍କ ସହିତ—
6.117.35
अभिपेतू रणे पार्थं पतङ्गा इव पावकम् ।
स तान्सर्वान्सहानीकान्महाराज महारथान् ॥ ६.११७.३५ ॥
ପତଙ୍ଗ ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଉପରେ ଝାଂପି ପଡ଼େ, ସେପରି ସେମାନେ ରଣରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଉପରେ ଝାଂପି ପଡ଼ିଲେ। ହେ ମହାରାଜ, ସେ ସେହି ସମସ୍ତ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ସହିତ—
6.117.36
दिव्यान्यस्त्राणि संचिन्त्य प्रसंधाय धनञ्जयः ।
स तैरस्त्रैर्महावेगैर्ददाह सुमहाबलः ॥ ६.११७.३६ ॥
ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଲକ୍ଷ୍ୟ ସ୍ଥିର କରି, ଧନଞ୍ଜୟ ସେହି ମହାବେଗ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ସେହି ମହାବଳ ସେମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ।
6.117.37
शरप्रतापैर्बीभत्सुः पतङ्गानिव पावकः ।
तस्य बाणसहस्राणि सृजतो दृढधन्विनः ॥ ६.११७.३७ ॥
ବାଣର ପ୍ରତାପରେ ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) ପତଙ୍ଗ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଗଲେ। ସେହି ଦୃଢ଼ଧନ୍ବୀ ହଜାର ହଜାର ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.117.38
दीप्यमानमिवाकाशे गाण्डीवं समदृश्यत ।
ते शरार्ता महाराज विप्रकीर्णमहाध्वजाः ॥ ६.११७.३८ ॥
ଗାଣ୍ଡୀବ ଆକାଶରେ ଝଲସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଗଲା। ହେ ମହାରାଜ, ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ସେମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଧ୍ୱଜା ବିଖଣ୍ଡିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଲା।
6.117.39
नाभ्यवर्तन्त राजानः सहिता वानरध्वजम् ।
सध्वजा रथिनः पेतुर्हयारोहा हयैः सह ॥ ६.११७.३९ ॥
ଏକତ୍ରିତ ରାଜାମାନେ ବାନରଧ୍ବଜ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ଧ୍ୱଜ ସହିତ ରଥୀମାନେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.117.40
सगजाश्च गजारोहाः किरीटिशरताडिताः ।
ततोऽर्जुनभुजोत्सृष्टैरावृताऽऽसीद्वसुंधरा ॥ ६.११७.४० ॥
ହାତୀ ସହିତ ମାହୁତମାନେ କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ। ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବାହୁରୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ବାଣରେ ପୃଥିବୀ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଲା।
6.117.41
विद्रुतं दिक्षु सर्वासु शरैर्बलमदृश्यत ।
अथ पार्थो महाराज द्रावयित्वा वरूथिनीम् ॥ ६.११७.४१ ॥
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାଣରେ ତାଡ଼ିତ ସୈନ୍ୟ ପଳାଉଥିବା ଦେଖାଗଲା। ହେ ମହାରାଜ, ତା'ପରେ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ସେହି ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ପଳାଇ ଦେଇ—
6.117.42
दुःशासनाय सुबहून्प्रेषयामास सायकान् ।
ते तु भित्त्वा तव सुतं दुःशासनमयोमुखाः ॥ ६.११७.४२ ॥
ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ସେ ବହୁତ ବାଣ ପଠାଇଲେ। ଲୌହମୁଖୀ ସେହି ବାଣ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କରି—
6.117.43
धरणीं विविशुः सर्वे वल्मीकमिव पन्नगाः ।
हयांश्चास्य ततो जघ्ने सारथिं च न्यपातयत् ॥ ६.११७.४३ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବଲ୍ମୀକରେ ପଶୁଥିବା ସାପ ପରି ପୃଥିବୀ ଭିତରେ ପଶିଗଲେ। ତା'ପରେ ସେ ତାର ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ମାରି ସାରଥିକୁ ମଧ୍ୟ ପାଡ଼ି ଦେଲା।
6.117.44
विविंशतिं च विंशत्या विरथीकृतवान्प्रभुः ।
आजघान भृशं चैव पञ्चभिर्नतपर्वभिः ॥ ६.११७.४४ ॥
ସେଇ ପ୍ରଭୁ ବିବିଂଶତିକୁ କୋଡ଼ିଏ ବାଣରେ ରଥହୀନ କଲେ; ଏବଂ ବଙ୍କା ଗଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ତାକୁ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଭାବରେ ଆଘାତ କଲେ।
6.117.45
कृपं विकर्णं शल्यं च विद्ध्वा बहुभिरायसैः ।
चकार विरथांश्चैव कौन्तेयः श्वेतवाहनः ॥ ६.११७.४५ ॥
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଶ୍ୱେତବାହନ କୃପ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ବହୁ ଲୌହ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରଥହୀନ କଲେ।
6.117.46
एवं ते विरथाः सर्वे कृपः शल्यश्च मारिष ।
दुःशासनो विकर्णश्च तथैव च विविंशतिः ॥ ६.११७.४६ ॥
ହେ ମାନ୍ୟ, ଏହିପରି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ—କୃପ, ଶଲ୍ୟ, ଦୁଃଶାସନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିବିଂଶତି—ରଥହୀନ ହୋଇଗଲେ।
6.117.47
संप्राद्रवन्त समरे निर्जिताः सव्यसाचिना ।
पूर्वाह्णे भरतश्रेष्ठ पराजित्य महारथान् ॥ ६.११७.४७ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ ସେମାନେ ପଳାଇଗଲେ; ପୂର୍ବାହ୍ନରେ ସେହି ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି।
6.117.48
प्रजज्वाल रणे पार्थो विधूम इव पावकः ।
तथैव शरवर्षेण भास्करो रश्मिवानिव ॥ ६.११७.४८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ପୃଥାପୁତ୍ର ଧୂଆଁହୀନ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳିଉଠିଲେ; ବାଣ ବର୍ଷଣରେ କିରଣଯୁକ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
6.117.49
अन्यानपि महाराज तापयामास पार्थिवान् ।
पराङ्मुखीकृत्य तथा शरवर्षैर्महारथान् ॥ ६.११७.४९ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାପିତ କଲା; ଶରବର୍ଷଣରେ ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ପଛ ଫେରାଇଦେଲା।
6.117.50
प्रावर्तयत संग्रामे शोणितोदां महानदीम् ।
मध्येन कुरुसैन्यानां पाण्डवानां च भारत ॥ ६.११७.५० ॥
ହେ ଭାରତ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରକ୍ତର ମହାନଦୀ ପ୍ରବାହିତ କଲା; ତାହା କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବ ସୈନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବହିଲା।
6.117.51
तस्मिन्नतिमहाभीमे राजन्वीरवरक्षये ।
भीष्मं प्रति पराक्रान्ताः पाण्डवाः सह सृञ्जयैः ॥ ६.११७.५१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେଇ ଅତି ଭୟଙ୍କର ବୀରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ସଂହାରରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ସହ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପ୍ରତି ପରାକ୍ରମରେ ଝାଁପ ଦେଲେ।
6.117.52
ते पराक्रान्तमालोक्य युधि राजन्पितामहम् ।
न न्यवर्तन्त ते पुत्रा ब्रह्मलोकपुरस्कृताः ॥ ६.११७.५२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧରେ ପିତାମହଙ୍କୁ ପରାକ୍ରମରେ ଲଢ଼ୁଥିବା ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୁତ୍ରମାନେ ପଛକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ; ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ହିଁ ସେମାନଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା।
6.117.53
इच्छन्तो निधनं युद्धे स्वर्गलोकपरायणाः ।
पाण्डवानभ्यवर्तन्त तावका युद्धदुर्मदाः ॥ ६.११७.५३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ମତ୍ତ ତୁମ ବୀରମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
6.117.54
पाण्डवाश्च महाराज स्मरन्तो विविधान्बहून् ।
क्लेशान्कृतान्सपुत्रेण त्वया पूर्वं नराधिप ॥ ६.११७.५४ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ହେ ନରାଧିପ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୂର୍ବେ ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁତ୍ର ଦେଇଥିବା ନାନା କ୍ଲେଶକୁ ସ୍ମରଣ କରି...
6.117.55
भयं त्यक्त्वा रणे शूराः स्वर्गलोकपुरस्कृताः ।
तावकांस्तव पुत्रांश्च योधयन्ति स्म हृष्टवत् ॥ ६.११७.५५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଆଗରେ ରଖିଥିବା ବୀରମାନେ ହର୍ଷରେ ଆପଣଙ୍କ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
6.117.56
गजाश्च रथसङ्घाश्च बहुधा रथिभिर्हताः ।
रथाश्च निहता नागैर्हयाश्चैव पदातिभिः ॥ ६.११७.५६ ॥
ହାତୀ ଓ ରଥସମୂହ ରଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ପ୍ରକାରରେ ନିହତ ହେଲେ; ରଥସମୂହ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଘୋଡ଼ା ପଦାତିକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମରିଲେ।
6.117.57
अन्तरा च्छिद्यमानानि शरीराणि शिरांसि च ।
निपेतुर्दिक्षु सर्वासु गजाश्वरथयोधिनाम् ॥ ६.११७.५७ ॥
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଶରୀର ଓ ମସ୍ତକ ମଝିରେ କଟି ସବୁ ଦିଗରେ ପଡ଼ିଲା।
6.117.58
छन्नमायोधनं राजन्कुण्डलाङ्गदधारिभिः ।
पतितैः पात्यमानैश्च राजपुत्रैर्महारथैः ॥ ६.११७.५८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଅଙ୍ଗଦଧାରୀ ରାଜପୁତ୍ର ଓ ମହାରଥୀମାନେ ପଡ଼ି ଓ ପଡ଼ାଯାଇ ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଲା।
6.117.59
रथनेमिनिकृत्तैश्च गजैश्चैवावपोथितैः ।
पादातश्चाप्यधावन्त साश्वाश्च हययोधिनः ॥ ६.११७.५९ ॥
ରଥଚକ୍ରର ଧାରରେ କଟି ଓ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଳିତ ହୋଇ ପଦାତିକମାନେ ମଧ୍ୟ ଧାବିତ ହେଲେ; ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଅଶ୍ୱଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ଧାବିତ ହେଲେ।
6.117.60
गजाश्च रथयोधाश्च परिपेतुः समन्ततः ।
विकीर्णाश्च रथा भूमौ भग्रचक्रयुगध्वजाः ॥ ६.११७.६० ॥
ହାତୀ ଓ ରଥଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ପଡ଼ିଲେ; ଚକ, ଯୁଆଳି ଓ ଧ୍ୱଜା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ରଥସବୁ ଭୂମିରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲା।
6.117.61
तद्गजाश्वरथौघानां रुधिरेण समुक्षितम ।
छन्नमायोधनं रेजे रक्ताभ्रमिव शारदम् ॥ ६.११७.६१ ॥
ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥର ସମୂହର ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ ସେହି ରଣକ୍ଷେତ୍ର ଶରତ୍କାଳୀନ ଲାଲ ମେଘ ପରି ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇ ଝଲସୁଥିଲା ।
6.117.62
श्वानः काकाश्च गृध्राश्च वृका गोमायुभिः सह ।
प्रणेर्दुर्भक्ष्यमासाद्य विकृताश्च सगद्विजाः ॥ ६.११७.६२ ॥
କୁକୁର, କାଉ, ଗଧିଆ ଓ ବାଘ ଶୃଗାଳ ସହ ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ମାଂସ ପାଇ ତୃପ୍ତ ହେଲେ; ବିକୃତ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ ।
6.117.63
ववुर्बहुविधश्चैव दिक्षु सर्वासु मारुताः ।
दृश्यमानेषु रक्षःसु भूतेषु च नदत्सु च ॥ ६.११७.६३ ॥
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ନାନା ପ୍ରକାରର ପବନ ବହିଲା; ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିଲେ ଏବଂ ଭୂତମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ ।
6.117.64
काञ्चनानि च दामानि पताकाश्च महाधनाः ।
धूयमाना व्यदृश्यन्त सहसा मारुतेरिताः ॥ ६.११७.६४ ॥
ସୁନାର ମାଳା ଓ ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ପତାକା ପବନ ଦ୍ୱାରା ହଠାତ୍ ହଲି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା ।
6.117.65
श्वेतच्छत्रसहस्राणि सध्वजाश्च महारथाः ।
विकीर्णाः समदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.११७.६५ ॥
ସହସ୍ର ଶ୍ୱେତ ଛତ୍ର ଓ ଧ୍ୱଜା ସହିତ ମହାରଥୀମାନେ ଶହଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖାଗଲା ।
6.117.66
सपताकाश्च मातङ्गा दिशो जग्मुः शरातुराः ।
क्षत्रियाश्च मनुष्येन्द्र गदाशक्तिधनुर्धराः ॥ ६.११७.६६ ॥
ପତାକା ସହିତ ହାତୀମାନେ ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଦିଗ ଆଡ଼କୁ ପଳାଇଲେ; ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ଗଦା, ଶକ୍ତି ଓ ଧନୁ ଧାରଣକାରୀ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ (ପଳାଇଲେ) ।
6.117.67
समन्ततश्च दृश्यन्ते पतिता धरणीतले ।
इषुभिस्ताड्यमानाश्च नाराचैश्च सहस्रशः।
पेतुरार्तस्वरं कृत्वा तत्रतत्र महागजाः ॥ ६.११७.६७ ॥
ଚାରିପଟେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖାଗଲା; ବାଣ ଓ ନାରାଚରେ ସହସ୍ରଥର ଆହତ ହୋଇ, ସେଠାସେଠି ଆର୍ତସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରି ମହାଗଜମାନେ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.117.68
सेनापतिस्तु समरे प्राह सेनां महारथः ।
अभ्यद्रवत गाङ्गेयं सैनिकाः किं कृतेन वः ॥ ६.११७.६८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେଇ ମହାରଥୀ ସେନାପତି ସେନାକୁ କହିଲେ — "ସୈନିକଗଣ, ତୁମର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ କଣ ଲାଭ? ଗାଙ୍ଗେୟ (ଭୀଷ୍ମ) ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କର!"
6.117.69
सेनापतिवचः श्रुत्वा सोमकाः सह सृञ्जयैः ।
अभ्यद्रवन्त गोङ्गेयं शस्त्रवृष्ट्या समन्ततः ॥ ६.११७.६९ ॥
ସେନାପତିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସୋମକମାନେ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଚାରିପଟରୁ ଶସ୍ତ୍ରବର୍ଷା କରି ଗାଙ୍ଗେୟ (ଭୀଷ୍ମ) ଉପରେ ଧାଇଁଲେ।
6.117.70
ततो भीष्मो महाराज दिव्यमस्त्रमुदीरयन् ।
अभ्यधावत कौन्तेयं मिषतां सर्वधन्विनाम् ॥ ६.११७.७० ॥
ତା'ପରେ, ହେ ମହାରାଜ, ଭୀଷ୍ମ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ କୌନ୍ତେୟ (ଅର୍ଜୁନ) ଉପରେ ଧାଇଁଲେ।
6.117.71
तं शिखण्डी रणे यान्तमभ्यद्रवत दंशितः ।
ततः समाहरद्भीष्मस्तदस्त्रं पावकोपमम् ॥ ६.११७.७१ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ତାଙ୍କ ଉପରେ କବଚଧାରୀ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତା'ପରେ ଭୀଷ୍ମ ଅଗ୍ନି ସମାନ ସେହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଫେରାଇ ନେଲେ।
6.117.72
एतस्मिन्नेव काले तु कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
निजघ्ने तावकं सैन्यं मोहयित्वा पितामहम् ॥ ६.११७.७२ ॥
ସେହି ସମୟରେ ଶ୍ୱେତ ଅଶ୍ୱବିଶିଷ୍ଟ କୌନ୍ତେୟ (ଅର୍ଜୁନ) ପିତାମହ (ଭୀଷ୍ମ)ଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି ଆପଣଙ୍କ ସେନାକୁ ସଂହାର କଲେ।