ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.117.1
शिखण्डी तु रणे भीष्ममासाद्य पुरुषर्षभम् ।
दशभिर्निशितैर्भल्लैराजघान स्तनान्तरे ॥ ६.११७.१ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਦਸ ਤਿੱਖੇ ਭੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.117.2
शिखण्डिनं तु गाङ्गेयः क्रोधदीप्तेन चक्षुषा ।
संप्रेक्षत कटाक्षेण निर्दहन्निव भारत ॥ ६.११७.२ ॥
ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬਲਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਵੱਲ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣਗੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.117.3
स्त्रीत्वं तस्य स्मरन्राजन्सर्वलोकस्य पश्यतः ।
नाजघान रणे भीष्मः स च तन्नावबुद्धवान् ॥ ६.११७.३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਇਸਤਰੀਪਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਵੀ ਨਾ ਆਈ।
6.117.4
अर्जुनस्तु महाराज शिखण्डिनमभाषत ।
अभित्वरस्वास्य वधे शिखण्डिन्रथसत्तम ॥ ६.११७.४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਿਖੰਡੀ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਛੇਤੀ ਕਰ।
6.117.5
किं ते विवक्षया वीर जहि भीष्मं महारथम् ।
न ह्यन्यमनुपश्यामि कंचिद्यौधिष्ठिरे बले ॥ ६.११७.५ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ? ਮਹਾਰਥੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
6.117.6
यः शक्तः समरे भीष्मं योधयेत पितामहम् ।
ऋते त्वां पुरुषव्याघ्र सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.११७.६ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਘਰ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਸੱਚ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।
6.117.7
एवमुक्तस्तु पार्थेन शिखण्डी भरतर्षभ ।
शरैर्नानाविधैस्तूर्णं पितामहमुपाद्रवत् ॥ ६.११७.७ ॥
ਪਾਰਥ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
6.117.8
अचिन्तयित्वा तान्बाणान्पिता देवव्रतस्तव ।
अर्जुनं समरे क्रुद्धं वारयामास सायकैः ॥ ६.११७.८ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ।
6.117.9
तथैव च चमूं सर्वां पाण्डवानां महारथः ।
अप्रैषीत्स शरैस्तीक्ष्णैः परलोकाय मारिष ॥ ६.११७.९ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪਰਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼।
6.117.10
तथैव पाण्डवा राजन्सैन्येन महता वृताः ।
भीष्मं संछादयामासुर्मेघा इव दिवाकरम् ॥ ६.११७.१० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਂਡਵ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਬੱਦਲ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਢਕਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਢਕ ਲਿਆ।
6.117.11
स समन्तात्परिवृतो भीष्मो हि भरतर्षभ ।
निर्ददाह रणे शूरान्वने वह्निरिव ज्वलन् ॥ ६.११७.११ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸੂਰਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
6.117.12
तत्राद्भुतमपश्याम तव पुत्रस्य पौरुषम् ।
अयोधयच्च यत्पार्थं जुगोप च पितामहम् ॥ ६.११७.१२ ॥
ਉੱਥੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
6.117.13
कर्मणा तेन समरे तव पुत्रस्य धन्विनः ।
दुःशासनस्य तुतुषुः सर्वे लोका महात्मनः ॥ ६.११७.१३ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
6.117.14
यदेकः समरे पार्थान्सानुगान्समयोधयत् ।
न चैनं पाण्डवा युद्धे वारयामासुरुल्बणम् ॥ ६.११७.१४ ॥
ਇਕੱਲਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਹਿਤ ਉਸ ਨੇ ਟੱਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਪਾਂਡਵ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ।
6.117.15
दुःशासनेन समरे रथिनो विरथीकृताः ।
सादिनश्च महेष्वासा हस्तिनश्च महाबलाः ॥ ६.११७.१५ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਰਥੀ ਰਥਹੀਣ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਘੋੜਸਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਹਾਥੀ ਵੀ।
6.117.16
विनिर्भिन्नाः शरैस्तीक्ष्णैर्निपेतुर्वसुधातले ।
शरातुरास्तथैवान्ये दन्तिनो विद्रुता दिशः ॥ ६.११७.१६ ॥
ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਰ ਹਾਥੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
6.117.17
यथाग्निरिन्धनं प्राप्य ज्वलेद्दीप्तार्चिरुल्बणम् ।
तथा जज्वाल पुत्रस्ते पाण्डुसेनां विनिर्दहन् ॥ ६.११७.१७ ॥
ਬਾਲਣ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਚੰਡ ਲਾਟਾਂ ਨਾਲ ਭੜਕਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੋਇਆ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ।
6.117.18
तं भारतमहामात्रं पाण्डवानां महारथः ।
जेतुं नोत्सहते कश्चिन्नाभ्युद्यातुं कथंचन ॥ ६.११७.१८ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੂੰ, ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਹਾਵਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕੀਤੀ।
6.117.19
ऋते महेन्द्रतनयाच्छ्वेताश्वात्कृष्णसारथेः ।
स हि तं समरे राजन्निर्जित्य विजयोऽर्जुनः ॥ ६.११७.१९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਜੇਤੂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ।
6.117.20
भीष्ममेवाभिदुद्राव सर्वसैन्यस्य पश्यतः ।
विजितस्तव पुत्रोऽपि भीष्मबाहुव्यपाश्रयः ॥ ६.११७.२० ॥
ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਭੀਸ਼ਮ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹਾਰ ਗਿਆ।
6.117.21
पुनः पुनः समाश्वस्य प्रायुध्यत मदोत्कटः ।
अर्जुनस्तु रणे राजन्योधयन्संव्यराजत ॥ ६.११७.२१ ॥
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੌਸਲਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਮਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਪਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਅਰਜੁਨ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਭ ਰਿਹਾ ਸੀ।
6.117.22
शिखण्डी तु रणे राजन्विव्याधैव पितामहम् ।
शरैरशनिसंस्पर्शैस्तथा सर्पविषोपमैः ॥ ६.११७.२२ ॥
ਪਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਹੀ ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਛੋਹ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
6.117.23
न च स्म ते रुजं चक्रुः पितुस्तव जनेश्वर ।
स्मय्रमानस्तु गाङ्गेयस्तान्बाणाञ्जगृहे तदा ॥ ६.११७.२३ ॥
ਹੇ ਜਨੇਸ਼ਵਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਪੀੜ ਨਾ ਦਿੱਤੀ; ਤਦ ਗਾਂਗੇਯ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਰਹੇ।
6.117.24
उष्णार्तो हि नरो यद्वज्जलधाराः प्रतीच्छति ।
तथा जग्राह गाङ्गेयः शरधाराः शिखण्डिनः ॥ ६.११७.२४ ॥
ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਮਨੁੱਖ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਗਾਂਗੇਯ ਨੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦੀਆਂ ਬਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਝੱਲਿਆ।
6.117.25
तं क्षत्रिया महाराज ददृशुर्घोरमाहवे ।
भीष्मं दहन्तं सैन्यानि पाण्डवानां महात्मनां ॥ ६.११७.२५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਹੇ ਸਨ।
6.117.26
ततोऽब्रवीत्तव सुतः सर्वसैन्यानि मारिष ।
अभिद्रवत संग्रामे फल्गुनं सर्वतो रणे ॥ ६.११७.२६ ॥
ਤਦ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਫਾਲਗੁਨ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਵੋ।
6.117.27
भीष्मो वः समरे सर्वान्पायिष्यति धर्मवित् ।
तद्भयं सुमहत्त्यक्त्वा पाण्डवान्प्रति युध्यत ॥ ६.११७.२७ ॥
ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਭੀਸ਼ਮ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵੱਡੇ ਡਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜੋ।
6.117.28
एष तालेन महता भीष्मस्तिष्ठति पालयन् ।
सर्वेषां धार्तराष्ट्राणां समरे शर्म वर्म च ॥ ६.११७.२८ ॥
ਇਹ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਡੇ ਤਾਲ-ਧਵਜ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨ ਅਤੇ ਕਵਚ ਬਣ ਕੇ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
6.117.29
देवा अपि समुद्युक्ता नालं भीष्मं समासितुम् ।
किमु पार्था महात्मानं मर्त्यभूता महाबलाः ॥ ६.११७.२९ ॥
ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠਣ ਤਾਂ ਵੀ ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਫਿਰ ਮਰਨਹਾਰ ਮਹਾਬਲੀ ਪਾਰਥ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਗੇ?
6.117.30
तस्माद्द्रवत मा योधाः फल्गुनं प्राप्य संयुगे ।
अहमद्य रणे यत्तो योधयिष्यामि पाण्डवम् ॥ ६.११७.३० ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਯੋਧਿਓ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਫਾਲਗੁਨ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਭੱਜੋ ਨਾ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਖੁਦ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ।
6.117.31
सहितः सर्वतो यत्तैर्भवद्भिर्वसुधाधिपैः ।
तच्छ्रुत्वा तु वचो राजंस्तव पुत्रस्य धन्विनः ॥ ६.११७.३१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ—
6.117.32
अर्जुनं प्रति संयत्ता बलवन्तो महाबलाः ।
ते विदेहाः कलिङ्गाश्च दासेरकगणाश्च ह ॥ ६.११७.३२ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਉਹ ਵਿਦੇਹ, ਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਦਾਸੇਰਕ ਦੇ ਦਲ ਵੀ—
6.117.33
अभिपेतुर्निषादाश्च सौवीराश्च महारणे ।
बाह्लीका दरदाश्चैव प्रतीच्योदीच्यमालवाः ॥ ६.११७.३३ ॥
ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਦ ਅਤੇ ਸੌਵੀਰ ਟੁੱਟ ਪਏ; ਬਾਹਲੀਕ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵੀ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ-ਉੱਤਰੀ ਮਾਲਵ ਵੀ—
6.117.34
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः ।
साल्वः शकास्त्रिगर्ताश्च अम्बष्ठाः केकयौः सह ॥ ६.११७.३४ ॥
ਅਭੀਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਸ਼ਿਬੀ ਅਤੇ ਵਸਾਤੀ, ਸਾਲਵ, ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਗਰਤ, ਅੰਬਸ਼ਠ ਅਤੇ ਕੇਕਯਾਂ ਸਮੇਤ—
6.117.35
अभिपेतू रणे पार्थं पतङ्गा इव पावकम् ।
स तान्सर्वान्सहानीकान्महाराज महारथान् ॥ ६.११७.३५ ॥
ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗੇ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਸਮੇਤ—
6.117.36
दिव्यान्यस्त्राणि संचिन्त्य प्रसंधाय धनञ्जयः ।
स तैरस्त्रैर्महावेगैर्ददाह सुमहाबलः ॥ ६.११७.३६ ॥
ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧ ਕੇ, ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਵੇਗ ਵਾਲੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ—ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
6.117.37
शरप्रतापैर्बीभत्सुः पतङ्गानिव पावकः ।
तस्य बाणसहस्राणि सृजतो दृढधन्विनः ॥ ६.११७.३७ ॥
ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਪਤੰਗਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਏ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਧਨਵੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
6.117.38
दीप्यमानमिवाकाशे गाण्डीवं समदृश्यत ।
ते शरार्ता महाराज विप्रकीर्णमहाध्वजाः ॥ ६.११७.३८ ॥
ਗਾਂਡੀਵ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਮਕਦਾ ਦਿੱਸਿਆ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਝੰਡੇ ਖਿੱਲਰ ਗਏ।
6.117.39
नाभ्यवर्तन्त राजानः सहिता वानरध्वजम् ।
सध्वजा रथिनः पेतुर्हयारोहा हयैः सह ॥ ६.११७.३९ ॥
ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਵਾਨਰਧ੍ਵਜ (ਅਰਜੁਨ) ਅੱਗੇ ਨਾ ਟਿਕ ਸਕੇ। ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਥੀ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਘੋੜਸਵਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.117.40
सगजाश्च गजारोहाः किरीटिशरताडिताः ।
ततोऽर्जुनभुजोत्सृष्टैरावृताऽऽसीद्वसुंधरा ॥ ६.११७.४० ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਹਾਵਤ ਕਿਰੀਟੀ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਢਕੀ ਗਈ।
6.117.41
विद्रुतं दिक्षु सर्वासु शरैर्बलमदृश्यत ।
अथ पार्थो महाराज द्रावयित्वा वरूथिनीम् ॥ ६.११७.४१ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭਜਾਈ ਹੋਈ ਸੈਨਾ ਭੱਜਦੀ ਦਿੱਸੀ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਫਿਰ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਭਜਾ ਕੇ—
6.117.42
दुःशासनाय सुबहून्प्रेषयामास सायकान् ।
ते तु भित्त्वा तव सुतं दुःशासनमयोमुखाः ॥ ६.११७.४२ ॥
ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਣ ਭੇਜੇ। ਲੋਹੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਉਹ ਬਾਣ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ—
6.117.43
धरणीं विविशुः सर्वे वल्मीकमिव पन्नगाः ।
हयांश्चास्य ततो जघ्ने सारथिं च न्यपातयत् ॥ ६.११७.४३ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਾਂਬੀ ਵਿੱਚ ਵੜਦੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
6.117.44
विविंशतिं च विंशत्या विरथीकृतवान्प्रभुः ।
आजघान भृशं चैव पञ्चभिर्नतपर्वभिः ॥ ६.११७.४४ ॥
ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਵੀਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਥਹੀਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਝੁਕੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
6.117.45
कृपं विकर्णं शल्यं च विद्ध्वा बहुभिरायसैः ।
चकार विरथांश्चैव कौन्तेयः श्वेतवाहनः ॥ ६.११७.४५ ॥
ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਵੇਤਵਾਹਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਪ, ਵਿਕਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਲ੍ਯ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਥਹੀਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
6.117.46
एवं ते विरथाः सर्वे कृपः शल्यश्च मारिष ।
दुःशासनो विकर्णश्च तथैव च विविंशतिः ॥ ६.११७.४६ ॥
ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ—ਕ੍ਰਿਪ, ਸ਼ਲ੍ਯ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ, ਵਿਕਰਣ ਅਤੇ ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ—ਰਥਹੀਣ ਹੋ ਗਏ।
6.117.47
संप्राद्रवन्त समरे निर्जिताः सव्यसाचिना ।
पूर्वाह्णे भरतश्रेष्ठ पराजित्य महारथान् ॥ ६.११७.४७ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰ ਕੇ ਉਹ ਭੱਜ ਗਏ; ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ।
6.117.48
प्रजज्वाल रणे पार्थो विधूम इव पावकः ।
तथैव शरवर्षेण भास्करो रश्मिवानिव ॥ ६.११७.४८ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ; ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ।
6.117.49
अन्यानपि महाराज तापयामास पार्थिवान् ।
पराङ्मुखीकृत्य तथा शरवर्षैर्महारथान् ॥ ६.११७.४९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਪਾਇਆ; ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
6.117.50
प्रावर्तयत संग्रामे शोणितोदां महानदीम् ।
मध्येन कुरुसैन्यानां पाण्डवानां च भारत ॥ ६.११७.५० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲਹੂ ਦੀ ਮਹਾਨਦੀ ਵਹਾਈ; ਉਹ ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਵਗੀ।
6.117.51
तस्मिन्नतिमहाभीमे राजन्वीरवरक्षये ।
भीष्मं प्रति पराक्रान्ताः पाण्डवाः सह सृञ्जयैः ॥ ६.११७.५१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵ ਸ੍ਰਿੰਜਯਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਉੱਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਪਏ।
6.117.52
ते पराक्रान्तमालोक्य युधि राजन्पितामहम् ।
न न्यवर्तन्त ते पुत्रा ब्रह्मलोकपुरस्कृताः ॥ ६.११७.५२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟੇ; ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸੀ।
6.117.53
इच्छन्तो निधनं युद्धे स्वर्गलोकपरायणाः ।
पाण्डवानभ्यवर्तन्त तावका युद्धदुर्मदाः ॥ ६.११७.५३ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਰਮ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਯੁੱਧ-ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ।
6.117.54
पाण्डवाश्च महाराज स्मरन्तो विविधान्बहून् ।
क्लेशान्कृतान्सपुत्रेण त्वया पूर्वं नराधिप ॥ ६.११७.५४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਪਾਂਡਵ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਅਨੇਕ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ...
6.117.55
भयं त्यक्त्वा रणे शूराः स्वर्गलोकपुरस्कृताः ।
तावकांस्तव पुत्रांश्च योधयन्ति स्म हृष्टवत् ॥ ६.११७.५५ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਵਰਗਲੋਕ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ ਬੈਠੇ ਸੂਰਬੀਰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।
6.117.56
गजाश्च रथसङ्घाश्च बहुधा रथिभिर्हताः ।
रथाश्च निहता नागैर्हयाश्चैव पदातिभिः ॥ ६.११७.५६ ॥
ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਰਥ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੇ, ਘੋੜੇ ਪੈਦਲਾਂ ਨੇ ਮਾਰੇ।
6.117.57
अन्तरा च्छिद्यमानानि शरीराणि शिरांसि च ।
निपेतुर्दिक्षु सर्वासु गजाश्वरथयोधिनाम् ॥ ६.११७.५७ ॥
ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਰਥ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਵਿਚਾਲਿਓਂ ਕੱਟੇ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ।
6.117.58
छन्नमायोधनं राजन्कुण्डलाङ्गदधारिभिः ।
पतितैः पात्यमानैश्च राजपुत्रैर्महारथैः ॥ ६.११७.५८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੁੰਡਲ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ੂਬੰਦ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਡੇਗੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਢਕੀ ਗਈ।
6.117.59
रथनेमिनिकृत्तैश्च गजैश्चैवावपोथितैः ।
पादातश्चाप्यधावन्त साश्वाश्च हययोधिनः ॥ ६.११७.५९ ॥
ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਰੌਂਦੇ ਜਾ ਕੇ ਪੈਦਲ ਵੀ ਭੱਜੇ; ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਘੋੜਸਵਾਰ ਯੋਧੇ ਵੀ ਭੱਜੇ।
6.117.60
गजाश्च रथयोधाश्च परिपेतुः समन्ततः ।
विकीर्णाश्च रथा भूमौ भग्रचक्रयुगध्वजाः ॥ ६.११७.६० ॥
ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਰਥ-ਯੋਧੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਪਹੀਏ, ਜੂਲੇ ਅਤੇ ਝੰਡੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਰਥ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖਿੱਲਰੇ ਪਏ ਸਨ।
6.117.61
तद्गजाश्वरथौघानां रुधिरेण समुक्षितम ।
छन्नमायोधनं रेजे रक्ताभ्रमिव शारदम् ॥ ६.११७.६१ ॥
ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰਣਭੂਮੀ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਲਾਲ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਢਕੀ ਹੋਈ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
6.117.62
श्वानः काकाश्च गृध्राश्च वृका गोमायुभिः सह ।
प्रणेर्दुर्भक्ष्यमासाद्य विकृताश्च सगद्विजाः ॥ ६.११७.६२ ॥
ਕੁੱਤੇ, ਕਾਂ, ਗਿਰਝਾਂ ਅਤੇ ਬਘਿਆੜ ਗਿੱਦੜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਾ ਖਾਣ ਯੋਗ ਮਾਸ ਪਾ ਕੇ ਰੱਜ ਗਏ; ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਪੰਛੀ ਵੀ ਉੱਥੇ ਜੁੜ ਗਏ।
6.117.63
ववुर्बहुविधश्चैव दिक्षु सर्वासु मारुताः ।
दृश्यमानेषु रक्षःसु भूतेषु च नदत्सु च ॥ ६.११७.६३ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗਣ ਲੱਗੀਆਂ; ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਭੂਤ ਗਰਜ ਰਹੇ ਸਨ।
6.117.64
काञ्चनानि च दामानि पताकाश्च महाधनाः ।
धूयमाना व्यदृश्यन्त सहसा मारुतेरिताः ॥ ६.११७.६४ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਝੰਡੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਹਿਲਦੇ ਦਿਸੇ।
6.117.65
श्वेतच्छत्रसहस्राणि सध्वजाश्च महारथाः ।
विकीर्णाः समदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.११७.६५ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਿੱਟੇ ਛਤਰ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਸਹਿਤ ਮਹਾਰਥੀ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਖਿੱਲਰੇ ਦਿਸੇ।
6.117.66
सपताकाश्च मातङ्गा दिशो जग्मुः शरातुराः ।
क्षत्रियाश्च मनुष्येन्द्र गदाशक्तिधनुर्धराः ॥ ६.११७.६६ ॥
ਝੰਡਿਆਂ ਸਹਿਤ ਹਾਥੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ; ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਗਦਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਵੀ (ਭੱਜ ਗਏ)।
6.117.67
समन्ततश्च दृश्यन्ते पतिता धरणीतले ।
इषुभिस्ताड्यमानाश्च नाराचैश्च सहस्रशः।
पेतुरार्तस्वरं कृत्वा तत्रतत्र महागजाः ॥ ६.११७.६७ ॥
ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ; ਬਾਣਾਂ ਅਤੇ ਨਾਰਾਚਾਂ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ, ਥਾਂ-ਥਾਂ ਦਰਦਨਾਕ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਮਹਾਗਜ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.117.68
सेनापतिस्तु समरे प्राह सेनां महारथः ।
अभ्यद्रवत गाङ्गेयं सैनिकाः किं कृतेन वः ॥ ६.११७.६८ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — "ਸੈਨਿਕੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ? ਗਾਂਗੇਯ (ਭੀਸ਼ਮ) ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰੋ!"
6.117.69
सेनापतिवचः श्रुत्वा सोमकाः सह सृञ्जयैः ।
अभ्यद्रवन्त गोङ्गेयं शस्त्रवृष्ट्या समन्ततः ॥ ६.११७.६९ ॥
ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸੋਮਕ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਸਮੇਤ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਗਾਂਗੇਯ (ਭੀਸ਼ਮ) ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
6.117.70
ततो भीष्मो महाराज दिव्यमस्त्रमुदीरयन् ।
अभ्यधावत कौन्तेयं मिषतां सर्वधन्विनाम् ॥ ६.११७.७० ॥
ਤਦ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਭੀਸ਼ਮ ਦਿਵਯ ਅਸਤਰ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਕੌਂਤੇਯ (ਅਰਜੁਨ) ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
6.117.71
तं शिखण्डी रणे यान्तमभ्यद्रवत दंशितः ।
ततः समाहरद्भीष्मस्तदस्त्रं पावकोपमम् ॥ ६.११७.७१ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਵਚਧਾਰੀ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ ਉਹ ਅਸਤਰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲਿਆ।
6.117.72
एतस्मिन्नेव काले तु कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
निजघ्ने तावकं सैन्यं मोहयित्वा पितामहम् ॥ ६.११७.७२ ॥
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕੌਂਤੇਯ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ, ਪਿਤਾਮਹ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੂੰ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।