മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.117.1
शिखण्डी तु रणे भीष्ममासाद्य पुरुषर्षभम् ।
दशभिर्निशितैर्भल्लैराजघान स्तनान्तरे ॥ ६.११७.१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ശിഖണ്ഡി പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മരെ സമീപിച്ച്, മൂർച്ചയുള്ള പത്തു ഭല്ലങ്ങൾകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാറിടത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ അടിച്ചു.
6.117.2
शिखण्डिनं तु गाङ्गेयः क्रोधदीप्तेन चक्षुषा ।
संप्रेक्षत कटाक्षेण निर्दहन्निव भारत ॥ ६.११७.२ ॥
ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മർ കോപത്താൽ ജ്വലിക്കുന്ന കണ്ണുകളോടെ ശിഖണ്ഡിയെ കടക്കണ്ണിട്ടു നോക്കി, അവനെ ദഹിപ്പിക്കുമെന്നപോലെ, ഹേ ഭാരതാ.
6.117.3
स्त्रीत्वं तस्य स्मरन्राजन्सर्वलोकस्य पश्यतः ।
नाजघान रणे भीष्मः स च तन्नावबुद्धवान् ॥ ६.११७.३ ॥
രാജാവേ, എല്ലാവരും കാണ്കെ അവന്റെ സ്ത്രീത്വം ഓർത്ത് ഭീഷ്മർ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ അടിച്ചില്ല; അത് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കിയതുമില്ല.
6.117.4
अर्जुनस्तु महाराज शिखण्डिनमभाषत ।
अभित्वरस्वास्य वधे शिखण्डिन्रथसत्तम ॥ ६.११७.४ ॥
മഹാരാജാവേ, അർജുനൻ ശിഖണ്ഡിയോടു പറഞ്ഞു: രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശിഖണ്ഡീ, അവനെ വധിക്കാൻ വേഗം കൂട്ടൂ.
6.117.5
किं ते विवक्षया वीर जहि भीष्मं महारथम् ।
न ह्यन्यमनुपश्यामि कंचिद्यौधिष्ठिरे बले ॥ ६.११७.५ ॥
വീരനേ, സംസാരിച്ചിട്ട് നിനക്കെന്ത് പ്രയോജനം? മഹാരഥനായ ഭീഷ്മരെ വധിക്കൂ. യുധിഷ്ഠിരന്റെ സേനയിൽ മറ്റൊരാളെയും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
6.117.6
यः शक्तः समरे भीष्मं योधयेत पितामहम् ।
ऋते त्वां पुरुषव्याघ्र सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.११७.६ ॥
പുരുഷവ്യാഘ്രമേ, നിന്നെയല്ലാതെ യുദ്ധത്തിൽ പിതാമഹനായ ഭീഷ്മരോട് പൊരുതാൻ കഴിവുള്ളവനാരുണ്ട്? ഇത് സത്യമായി ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.
6.117.7
एवमुक्तस्तु पार्थेन शिखण्डी भरतर्षभ ।
शरैर्नानाविधैस्तूर्णं पितामहमुपाद्रवत् ॥ ६.११७.७ ॥
പാർത്ഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ശിഖണ്ഡി പലവിധ ശരങ്ങളാൽ വേഗത്തിൽ പിതാമഹനെ ആക്രമിച്ചു.
6.117.8
अचिन्तयित्वा तान्बाणान्पिता देवव्रतस्तव ।
अर्जुनं समरे क्रुद्धं वारयामास सायकैः ॥ ६.११७.८ ॥
നിങ്ങളുടെ പിതാവായ ദേവവ്രതൻ ആ ശരങ്ങളെ ഗണിക്കാതെ, യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച അർജ്ജുനനെ തന്റെ ശരങ്ങളാൽ തടഞ്ഞു.
6.117.9
तथैव च चमूं सर्वां पाण्डवानां महारथः ।
अप्रैषीत्स शरैस्तीक्ष्णैः परलोकाय मारिष ॥ ६.११७.९ ॥
അതുപോലെ ആ മഹാരഥൻ പാണ്ഡവരുടെ മുഴുവൻ സൈന്യത്തെയും മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങളാൽ പരലോകത്തേക്ക് അയച്ചു, ഹേ മാരിഷ.
6.117.10
तथैव पाण्डवा राजन्सैन्येन महता वृताः ।
भीष्मं संछादयामासुर्मेघा इव दिवाकरम् ॥ ६.११७.१० ॥
അതുപോലെ, രാജാവേ, പാണ്ഡവർ വലിയ സൈന്യത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഭീഷ്മരെ മറച്ചു.
6.117.11
स समन्तात्परिवृतो भीष्मो हि भरतर्षभ ।
निर्ददाह रणे शूरान्वने वह्निरिव ज्वलन् ॥ ६.११७.११ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ചുറ്റും വളയപ്പെട്ട ഭീഷ്മർ കാട്ടിൽ ജ്വലിക്കുന്ന തീപോലെ യുദ്ധത്തിൽ വീരന്മാരെ ദഹിപ്പിച്ചു.
6.117.12
तत्राद्भुतमपश्याम तव पुत्रस्य पौरुषम् ।
अयोधयच्च यत्पार्थं जुगोप च पितामहम् ॥ ६.११७.१२ ॥
അവിടെ നിങ്ങളുടെ പുത്രന്റെ അത്ഭുതകരമായ വീര്യം ഞങ്ങൾ കണ്ടു; അവൻ പാർത്ഥനോട് പോരാടി പിതാമഹനെ രക്ഷിച്ചു.
6.117.13
कर्मणा तेन समरे तव पुत्रस्य धन्विनः ।
दुःशासनस्य तुतुषुः सर्वे लोका महात्मनः ॥ ६.११७.१३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ നിങ്ങളുടെ വില്ലാളിയായ പുത്രൻ ദുഃശാസനന്റെ ആ കർമ്മത്താൽ, ആ മഹാത്മാവിൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളും സന്തോഷിച്ചു.
6.117.14
यदेकः समरे पार्थान्सानुगान्समयोधयत् ।
न चैनं पाण्डवा युद्धे वारयामासुरुल्बणम् ॥ ६.११७.१४ ॥
ഒറ്റയ്ക്ക് യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥന്മാരെയും അവരുടെ അനുചരന്മാരെയും എതിർത്തു; പാണ്ഡവർക്ക് യുദ്ധത്തിൽ ആ ഭയങ്കരനെ തടയാനായില്ല.
6.117.15
दुःशासनेन समरे रथिनो विरथीकृताः ।
सादिनश्च महेष्वासा हस्तिनश्च महाबलाः ॥ ६.११७.१५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ദുഃശാസനനാൽ രഥികൾ രഥമില്ലാത്തവരായി; കുതിരപ്പടയാളികളും മഹാധനുർധരരും മഹാബലമുള്ള ആനകളും.
6.117.16
विनिर्भिन्नाः शरैस्तीक्ष्णैर्निपेतुर्वसुधातले ।
शरातुरास्तथैवान्ये दन्तिनो विद्रुता दिशः ॥ ६.११७.१६ ॥
മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ തുളയ്ക്കപ്പെട്ടു അവർ ഭൂമിയിൽ വീണു; അമ്പുകളാൽ വേദനിച്ച മറ്റ് ആനകൾ ദിക്കുകളിലേക്ക് ഓടി.
6.117.17
यथाग्निरिन्धनं प्राप्य ज्वलेद्दीप्तार्चिरुल्बणम् ।
तथा जज्वाल पुत्रस्ते पाण्डुसेनां विनिर्दहन् ॥ ६.११७.१७ ॥
ഇന്ധനം കിട്ടിയ അഗ്നി ഭയങ്കരമായ ജ്വാലകളോടെ ആളിക്കത്തുന്നതുപോലെ, നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ പാണ്ഡവ സേനയെ ദഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ജ്വലിച്ചു.
6.117.18
तं भारतमहामात्रं पाण्डवानां महारथः ।
जेतुं नोत्सहते कश्चिन्नाभ्युद्यातुं कथंचन ॥ ६.११७.१८ ॥
പാണ്ഡവരിലെ ആ മഹാരഥൻ ഭരതവംശത്തിലെ ആ മഹാപാപ്പാനെ ജയിക്കാൻ ആരും ധൈര്യപ്പെട്ടില്ല; ഒരു വിധത്തിലും എതിർക്കാനും തുനിഞ്ഞില്ല.
6.117.19
ऋते महेन्द्रतनयाच्छ्वेताश्वात्कृष्णसारथेः ।
स हि तं समरे राजन्निर्जित्य विजयोऽर्जुनः ॥ ६.११७.१९ ॥
രാജാവേ, ഇന്ദ്രപുത്രനും വെള്ളക്കുതിരകളുള്ളവനും കൃഷ്ണൻ സാരഥിയായവനുമായ അർജുനനല്ലാതെ മറ്റാരും യുദ്ധത്തിൽ അവനെ ജയിക്കുമായിരുന്നില്ല; വിജയിയായ അർജുനൻ തന്നെയാണ് അവനെ ജയിച്ചത്.
6.117.20
भीष्ममेवाभिदुद्राव सर्वसैन्यस्य पश्यतः ।
विजितस्तव पुत्रोऽपि भीष्मबाहुव्यपाश्रयः ॥ ६.११७.२० ॥
സർവസൈന്യവും നോക്കിനിൽക്കെ അവൻ ഭീഷ്മരെത്തന്നെ ആക്രമിച്ചു; ഭീഷ്മബാഹുക്കളെ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന നിന്റെ പുത്രനും പരാജയപ്പെട്ടു.
6.117.21
पुनः पुनः समाश्वस्य प्रायुध्यत मदोत्कटः ।
अर्जुनस्तु रणे राजन्योधयन्संव्यराजत ॥ ६.११७.२१ ॥
വീണ്ടുംവീണ്ടും ആശ്വസിച്ച് മദോന്മത്തനായി അവൻ കഠിനമായി പോരാടി; രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ യോദ്ധാക്കളെ നേരിട്ട അർജുനൻ അത്യന്തം തിളങ്ങി.
6.117.22
शिखण्डी तु रणे राजन्विव्याधैव पितामहम् ।
शरैरशनिसंस्पर्शैस्तथा सर्पविषोपमैः ॥ ६.११७.२२ ॥
എന്നാൽ രാജാവേ, ശിഖണ്ഡി യുദ്ധത്തിൽ പിതാമഹനെത്തന്നെ ഇടിവെട്ടിന്റെ സ്പർശം പോലെയും സർപ്പവിഷം പോലെയുമുള്ള അമ്പുകളാൽ പ്രഹരിച്ചു.
6.117.23
न च स्म ते रुजं चक्रुः पितुस्तव जनेश्वर ।
स्मय्रमानस्तु गाङ्गेयस्तान्बाणाञ्जगृहे तदा ॥ ६.११७.२३ ॥
ജനേശ്വരാ, അവ നിന്റെ പിതാവിനെ (ഭീഷ്മരെ) ഒട്ടും വേദനിപ്പിച്ചില്ല; അപ്പോൾ ഗാംഗേയൻ പുഞ്ചിരിയോടെ ആ അമ്പുകൾ പിടിച്ചെടുത്തു.
6.117.24
उष्णार्तो हि नरो यद्वज्जलधाराः प्रतीच्छति ।
तथा जग्राह गाङ्गेयः शरधाराः शिखण्डिनः ॥ ६.११७.२४ ॥
ചൂടിൽ വലഞ്ഞ മനുഷ്യൻ ജലധാരകളെ സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ, ഗാംഗേയൻ ശിഖണ്ഡിയുടെ അമ്പുധാരകളെ സ്വീകരിച്ചു.
6.117.25
तं क्षत्रिया महाराज ददृशुर्घोरमाहवे ।
भीष्मं दहन्तं सैन्यानि पाण्डवानां महात्मनां ॥ ६.११७.२५ ॥
മഹാരാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷത്രിയന്മാർ ആ ഭയങ്കരനായ ഭീഷ്മനെ കണ്ടു; മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവരുടെ സേനകളെ അദ്ദേഹം ദഹിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു.
6.117.26
ततोऽब्रवीत्तव सुतः सर्वसैन्यानि मारिष ।
अभिद्रवत संग्रामे फल्गुनं सर्वतो रणे ॥ ६.११७.२६ ॥
അപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ എല്ലാ സേനകളോടും പറഞ്ഞു: മാന്യരേ, യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും രണഭൂമിയിൽ ഫല്ഗുനനെ ആക്രമിക്കുവിൻ.
6.117.27
भीष्मो वः समरे सर्वान्पायिष्यति धर्मवित् ।
तद्भयं सुमहत्त्यक्त्वा पाण्डवान्प्रति युध्यत ॥ ६.११७.२७ ॥
ധർമ്മജ്ഞനായ ഭീഷ്മർ യുദ്ധത്തിൽ നിങ്ങളെ എല്ലാവരെയും രക്ഷിക്കും; അതിനാൽ ആ വലിയ ഭയം ഉപേക്ഷിച്ച് പാണ്ഡവരോട് യുദ്ധം ചെയ്യുവിൻ.
6.117.28
एष तालेन महता भीष्मस्तिष्ठति पालयन् ।
सर्वेषां धार्तराष्ट्राणां समरे शर्म वर्म च ॥ ६.११७.२८ ॥
ഈ ഭീഷ്മർ വലിയ താലധ്വജത്തോടെ നിന്ന് യുദ്ധത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെല്ലാവർക്കും അഭയവും കവചവുമായി രക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
6.117.29
देवा अपि समुद्युक्ता नालं भीष्मं समासितुम् ।
किमु पार्था महात्मानं मर्त्यभूता महाबलाः ॥ ६.११७.२९ ॥
ദേവന്മാർ പോലും ഒന്നിച്ചെഴുന്നേറ്റാലും ഭീഷ്മനെ നേരിടാനാവില്ല; മർത്യരായ മഹാബലരായ പാർത്ഥന്മാർ ആ മഹാത്മാവിനെ എങ്ങനെ നേരിടും?
6.117.30
तस्माद्द्रवत मा योधाः फल्गुनं प्राप्य संयुगे ।
अहमद्य रणे यत्तो योधयिष्यामि पाण्डवम् ॥ ६.११७.३० ॥
അതിനാൽ യോദ്ധാക്കളേ, യുദ്ധത്തിൽ ഫല്ഗുനനെ സമീപിച്ച് ഓടരുത്; ഇന്ന് ഞാൻ തന്നെ രണത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്ന് പാണ്ഡവനോട് യുദ്ധം ചെയ്യും.
6.117.31
सहितः सर्वतो यत्तैर्भवद्भिर्वसुधाधिपैः ।
तच्छ्रुत्वा तु वचो राजंस्तव पुत्रस्य धन्विनः ॥ ६.११७.३१ ॥
ഹേ രാജാവേ, നിങ്ങളെല്ലാവരും എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും തയ്യാറായി ഒന്നിച്ചുചേർന്ന്, വില്ലാളിയായ നിങ്ങളുടെ പുത്രന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്—
6.117.32
अर्जुनं प्रति संयत्ता बलवन्तो महाबलाः ।
ते विदेहाः कलिङ्गाश्च दासेरकगणाश्च ह ॥ ६.११७.३२ ॥
അർജുനനെതിരെ തയ്യാറായി നിന്ന ബലവാന്മാരും മഹാബലവാന്മാരുമായ ആ വിദേഹരും കലിംഗരും ദാസേരകഗണങ്ങളും—
6.117.33
अभिपेतुर्निषादाश्च सौवीराश्च महारणे ।
बाह्लीका दरदाश्चैव प्रतीच्योदीच्यमालवाः ॥ ६.११७.३३ ॥
മഹായുദ്ധത്തിൽ നിഷാദരും സൗവീരരും ആക്രമിച്ചു; ബാഹ്ലീകരും ദരദരും പശ്ചിമോത്തര മാളവരും—
6.117.34
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः ।
साल्वः शकास्त्रिगर्ताश्च अम्बष्ठाः केकयौः सह ॥ ६.११७.३४ ॥
അഭീഷാഹരും ശൂരസേനരും ശിബികളും വസാതികളും സാൽവരും ശകരും ത്രിഗർത്തരും അംബഷ്ഠരും കേകയരോടൊപ്പം—
6.117.35
अभिपेतू रणे पार्थं पतङ्गा इव पावकम् ।
स तान्सर्वान्सहानीकान्महाराज महारथान् ॥ ६.११७.३५ ॥
ശലഭങ്ങൾ അഗ്നിയിലേക്ക് പതിക്കുന്നതുപോലെ അവർ യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥനെ ആക്രമിച്ചു. ഹേ മഹാരാജാവേ, അവൻ ആ മഹാരഥന്മാരെയെല്ലാം അവരുടെ സേനകളോടൊപ്പം—
6.117.36
दिव्यान्यस्त्राणि संचिन्त्य प्रसंधाय धनञ्जयः ।
स तैरस्त्रैर्महावेगैर्ददाह सुमहाबलः ॥ ६.११७.३६ ॥
ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളെ സ്മരിച്ച്, ലക്ഷ്യം ഉറപ്പിച്ച്, ധനഞ്ജയൻ ആ മഹാവേഗമുള്ള അസ്ത്രങ്ങളാൽ—ആ മഹാബലൻ അവരെ ദഹിപ്പിച്ചു.
6.117.37
शरप्रतापैर्बीभत्सुः पतङ्गानिव पावकः ।
तस्य बाणसहस्राणि सृजतो दृढधन्विनः ॥ ६.११७.३७ ॥
അമ്പുകളുടെ പ്രതാപത്താൽ ബീഭത്സു (അർജുനൻ) ശലഭങ്ങളുടെമേൽ വീണ തീപോലെ കാണപ്പെട്ടു. ആ ദൃഢധന്വി ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകൾ അയച്ചു.
6.117.38
दीप्यमानमिवाकाशे गाण्डीवं समदृश्यत ।
ते शरार्ता महाराज विप्रकीर्णमहाध्वजाः ॥ ६.११७.३८ ॥
ഗാണ്ഡീവം ആകാശത്ത് പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ കാണപ്പെട്ടു. മഹാരാജാവേ, അമ്പുകളാൽ പീഡിതരായവരുടെ വലിയ കൊടികൾ ചിതറി.
6.117.39
नाभ्यवर्तन्त राजानः सहिता वानरध्वजम् ।
सध्वजा रथिनः पेतुर्हयारोहा हयैः सह ॥ ६.११७.३९ ॥
ഒന്നിച്ചുചേർന്ന രാജാക്കന്മാർ വാനരധ്വജനെ (അർജുനനെ) എതിരിടാനായില്ല. കൊടികളോടെ രഥികൾ വീണു, കുതിരപ്പടയാളികൾ കുതിരകളോടൊപ്പം വീണു.
6.117.40
सगजाश्च गजारोहाः किरीटिशरताडिताः ।
ततोऽर्जुनभुजोत्सृष्टैरावृताऽऽसीद्वसुंधरा ॥ ६.११७.४० ॥
ആനകളോടൊപ്പം ആനപ്പാപ്പാന്മാരും കിരീടിയുടെ (അർജുനന്റെ) അമ്പുകളേറ്റു വീണു. അപ്പോൾ അർജുനന്റെ ഭുജങ്ങളിൽനിന്ന് വിട്ട അമ്പുകളാൽ ഭൂമി മൂടപ്പെട്ടു.
6.117.41
विद्रुतं दिक्षु सर्वासु शरैर्बलमदृश्यत ।
अथ पार्थो महाराज द्रावयित्वा वरूथिनीम् ॥ ६.११७.४१ ॥
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും അമ്പുകളാൽ ഓടിക്കപ്പെട്ട സേന ഓടുന്നതു കാണപ്പെട്ടു. മഹാരാജാവേ, പിന്നെ പാർഥൻ (അർജുനൻ) ആ സേനയെ ഓടിച്ച്—
6.117.42
दुःशासनाय सुबहून्प्रेषयामास सायकान् ।
ते तु भित्त्वा तव सुतं दुःशासनमयोमुखाः ॥ ६.११७.४२ ॥
ദുഃശാസനനു നേരെ അവൻ വളരെയേറെ അമ്പുകൾ അയച്ചു. ഇരുമ്പുമുനയുള്ള ആ അമ്പുകൾ നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ ദുഃശാസനനെ തുളച്ച്—
6.117.43
धरणीं विविशुः सर्वे वल्मीकमिव पन्नगाः ।
हयांश्चास्य ततो जघ्ने सारथिं च न्यपातयत् ॥ ६.११७.४३ ॥
അവരെല്ലാം പുറ്റിൽ കടക്കുന്ന പാമ്പുകളെപ്പോലെ ഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. പിന്നെ അവൻ അവന്റെ കുതിരകളെ വധിച്ചു, സാരഥിയെയും വീഴ്ത്തി.
6.117.44
विविंशतिं च विंशत्या विरथीकृतवान्प्रभुः ।
आजघान भृशं चैव पञ्चभिर्नतपर्वभिः ॥ ६.११७.४४ ॥
ആ പ്രഭു വിവിംശതിയെ ഇരുപത് അമ്പുകളാൽ രഥമില്ലാത്തവനാക്കി; വളഞ്ഞ മുനകളുള്ള അഞ്ച് അമ്പുകളാൽ അവനെ കഠിനമായി അടിച്ചു.
6.117.45
कृपं विकर्णं शल्यं च विद्ध्वा बहुभिरायसैः ।
चकार विरथांश्चैव कौन्तेयः श्वेतवाहनः ॥ ६.११७.४५ ॥
കുന്തീപുത്രനായ ശ്വേതവാഹനൻ കൃപനെയും വികർണനെയും ശല്യനെയും പല ഇരുമ്പമ്പുകളാൽ തുളച്ച് അവരെയും രഥമില്ലാത്തവരാക്കി.
6.117.46
एवं ते विरथाः सर्वे कृपः शल्यश्च मारिष ।
दुःशासनो विकर्णश्च तथैव च विविंशतिः ॥ ६.११७.४६ ॥
ഹേ മാന്യാ, ഇങ്ങനെ അവരെല്ലാം രഥമില്ലാത്തവരായി—കൃപൻ, ശല്യൻ, ദുഃശാസനൻ, വികർണൻ, വിവിംശതി.
6.117.47
संप्राद्रवन्त समरे निर्जिताः सव्यसाचिना ।
पूर्वाह्णे भरतश्रेष्ठ पराजित्य महारथान् ॥ ६.११७.४७ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, യുദ്ധത്തിൽ സവ്യസാചിയാൽ പരാജിതരായി അവർ ഓടിപ്പോയി; പൂർവാഹ്നത്തിൽ ആ മഹാരഥന്മാരെ തോൽപ്പിച്ച്.
6.117.48
प्रजज्वाल रणे पार्थो विधूम इव पावकः ।
तथैव शरवर्षेण भास्करो रश्मिवानिव ॥ ६.११७.४८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പൃഥയുടെ പുത്രൻ പുകയില്ലാത്ത അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു; അമ്പുമഴയാൽ രശ്മികളുള്ള സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
6.117.49
अन्यानपि महाराज तापयामास पार्थिवान् ।
पराङ्मुखीकृत्य तथा शरवर्षैर्महारथान् ॥ ६.११७.४९ ॥
മഹാരാജാവേ, അവൻ മറ്റു രാജാക്കന്മാരെയും ദഹിപ്പിച്ചു; അമ്പുമഴകൊണ്ട് മഹാരഥന്മാരെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.
6.117.50
प्रावर्तयत संग्रामे शोणितोदां महानदीम् ।
मध्येन कुरुसैन्यानां पाण्डवानां च भारत ॥ ६.११७.५० ॥
ഭാരതാ, അവൻ യുദ്ധത്തിൽ രക്തനദി ഒഴുക്കി; അത് കൗരവ-പാണ്ഡവ സേനകൾക്കിടയിലൂടെ ഒഴുകി.
6.117.51
तस्मिन्नतिमहाभीमे राजन्वीरवरक्षये ।
भीष्मं प्रति पराक्रान्ताः पाण्डवाः सह सृञ्जयैः ॥ ६.११७.५१ ॥
രാജാവേ, ആ അതിഭീകരമായ വീരശ്രേഷ്ഠക്ഷയത്തിൽ പാണ്ഡവർ സൃഞ്ജയരോടൊപ്പം ഭീഷ്മനെതിരെ വീര്യത്തോടെ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.117.52
ते पराक्रान्तमालोक्य युधि राजन्पितामहम् ।
न न्यवर्तन्त ते पुत्रा ब्रह्मलोकपुरस्कृताः ॥ ६.११७.५२ ॥
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ പിതാമഹൻ വീര്യത്തോടെ പോരാടുന്നത് കണ്ടിട്ടും ആ പുത്രന്മാർ പിന്മാറിയില്ല; ബ്രഹ്മലോകമായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം.
6.117.53
इच्छन्तो निधनं युद्धे स्वर्गलोकपरायणाः ।
पाण्डवानभ्यवर्तन्त तावका युद्धदुर्मदाः ॥ ६.११७.५३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ മരണം ആഗ്രഹിച്ച്, സ്വർഗലോകം ലക്ഷ്യമാക്കി, യുദ്ധമദത്താൽ ഉന്മത്തരായ നിന്റെ പക്ഷക്കാർ പാണ്ഡവർക്കുനേരെ മുന്നേറി.
6.117.54
पाण्डवाश्च महाराज स्मरन्तो विविधान्बहून् ।
क्लेशान्कृतान्सपुत्रेण त्वया पूर्वं नराधिप ॥ ६.११७.५४ ॥
മഹാരാജാവേ, നരാധിപാ, പാണ്ഡവർ മുമ്പ് നീയും നിന്റെ പുത്രന്മാരും ഏൽപ്പിച്ച പലവിധ ക്ലേശങ്ങളെ ഓർത്തുകൊണ്ട്...
6.117.55
भयं त्यक्त्वा रणे शूराः स्वर्गलोकपुरस्कृताः ।
तावकांस्तव पुत्रांश्च योधयन्ति स्म हृष्टवत् ॥ ६.११७.५५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഭയം ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വർഗലോകത്തെ മുന്നിൽ വെച്ച ശൂരന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ നിങ്ങളുടെ ആളുകളോടും പുത്രന്മാരോടും പോരാടി.
6.117.56
गजाश्च रथसङ्घाश्च बहुधा रथिभिर्हताः ।
रथाश्च निहता नागैर्हयाश्चैव पदातिभिः ॥ ६.११७.५६ ॥
ആനകളും രഥസംഘങ്ങളും രഥികളാൽ പലവിധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു; രഥങ്ങൾ ആനകളാൽ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു, കുതിരകൾ കാലാൾപ്പടയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
6.117.57
अन्तरा च्छिद्यमानानि शरीराणि शिरांसि च ।
निपेतुर्दिक्षु सर्वासु गजाश्वरथयोधिनाम् ॥ ६.११७.५७ ॥
ആന, കുതിര, രഥയോദ്ധാക്കളുടെ ശരീരങ്ങളും തലകളും നടുവിൽ മുറിഞ്ഞ് എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വീണു.
6.117.58
छन्नमायोधनं राजन्कुण्डलाङ्गदधारिभिः ।
पतितैः पात्यमानैश्च राजपुत्रैर्महारथैः ॥ ६.११७.५८ ॥
രാജാവേ, കുണ്ഡലങ്ങളും അംഗദങ്ങളും ധരിച്ച രാജപുത്രന്മാരും മഹാരഥന്മാരും വീണും വീഴ്ത്തപ്പെട്ടും യുദ്ധഭൂമി മൂടപ്പെട്ടു.
6.117.59
रथनेमिनिकृत्तैश्च गजैश्चैवावपोथितैः ।
पादातश्चाप्यधावन्त साश्वाश्च हययोधिनः ॥ ६.११७.५९ ॥
രഥച്ചക്രവക്കുകളാൽ മുറിക്കപ്പെട്ടും ആനകളാൽ ചവിട്ടിമെതിക്കപ്പെട്ടും കാലാൾപ്പടയാളികളും ഓടി; കുതിരകളോടുകൂടി കുതിരപ്പടയാളികളും ഓടി.
6.117.60
गजाश्च रथयोधाश्च परिपेतुः समन्ततः ।
विकीर्णाश्च रथा भूमौ भग्रचक्रयुगध्वजाः ॥ ६.११७.६० ॥
ആനകളും രഥയോദ്ധാക്കളും ചുറ്റും വീണു; ചക്രവും നുകവും കൊടികളും ഒടിഞ്ഞ രഥങ്ങൾ നിലത്ത് ചിതറിക്കിടന്നു.
6.117.61
तद्गजाश्वरथौघानां रुधिरेण समुक्षितम ।
छन्नमायोधनं रेजे रक्ताभ्रमिव शारदम् ॥ ६.११७.६१ ॥
ആനകളുടെയും കുതിരകളുടെയും രഥങ്ങളുടെയും കൂട്ടങ്ങളുടെ രക്തത്താൽ തളിക്കപ്പെട്ട ആ യുദ്ധഭൂമി ശരത്കാലത്തിലെ ചുവന്ന മേഘം പോലെ മറഞ്ഞു തിളങ്ങി.
6.117.62
श्वानः काकाश्च गृध्राश्च वृका गोमायुभिः सह ।
प्रणेर्दुर्भक्ष्यमासाद्य विकृताश्च सगद्विजाः ॥ ६.११७.६२ ॥
നായ്ക്കളും കാക്കകളും കഴുകന്മാരും ചെന്നായ്ക്കളും കുറുനരികളോടൊപ്പം ഭക്ഷിക്കാനാവാത്ത മാംസം കണ്ട് തൃപ്തരായി; വികൃതരായ പക്ഷികളും അവിടെ കൂടി.
6.117.63
ववुर्बहुविधश्चैव दिक्षु सर्वासु मारुताः ।
दृश्यमानेषु रक्षःसु भूतेषु च नदत्सु च ॥ ६.११७.६३ ॥
എല്ലാ ദിശകളിലും പല തരം കാറ്റുകൾ വീശി; രാക്ഷസന്മാർ കാണപ്പെട്ടു, ഭൂതങ്ങൾ ഗർജ്ജിച്ചു.
6.117.64
काञ्चनानि च दामानि पताकाश्च महाधनाः ।
धूयमाना व्यदृश्यन्त सहसा मारुतेरिताः ॥ ६.११७.६४ ॥
സ്വർണ്ണമാലകളും വിലയേറിയ കൊടികളും കാറ്റിനാൽ പെട്ടെന്ന് ഇളകുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു.
6.117.65
श्वेतच्छत्रसहस्राणि सध्वजाश्च महारथाः ।
विकीर्णाः समदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.११७.६५ ॥
ആയിരക്കണക്കിന് വെൺകുടകളും കൊടികളോടു കൂടിയ മഹാരഥന്മാരും നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ചിതറിക്കിടക്കുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു.
6.117.66
सपताकाश्च मातङ्गा दिशो जग्मुः शरातुराः ।
क्षत्रियाश्च मनुष्येन्द्र गदाशक्तिधनुर्धराः ॥ ६.११७.६६ ॥
കൊടികളോടു കൂടിയ ആനകൾ അമ്പുകളാൽ പീഡിതരായി ദിക്കുകളിലേക്ക് ഓടി; മനുഷ്യേന്ദ്രാ, ഗദ, ശക്തി, വില്ല് ധരിച്ച ക്ഷത്രിയന്മാരും (ഓടി).
6.117.67
समन्ततश्च दृश्यन्ते पतिता धरणीतले ।
इषुभिस्ताड्यमानाश्च नाराचैश्च सहस्रशः।
पेतुरार्तस्वरं कृत्वा तत्रतत्र महागजाः ॥ ६.११७.६७ ॥
എല്ലായിടത്തും നിലത്ത് വീണുകിടക്കുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു; അമ്പുകളാലും നാരാചങ്ങളാലും ആയിരക്കണക്കിന് തവണ പ്രഹരമേറ്റ്, അവിടെയിവിടെ ആർത്തസ്വരത്തിൽ നിലവിളിച്ചുകൊണ്ട് മഹാഗജങ്ങൾ വീണു.
6.117.68
सेनापतिस्तु समरे प्राह सेनां महारथः ।
अभ्यद्रवत गाङ्गेयं सैनिकाः किं कृतेन वः ॥ ६.११७.६८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആ മഹാരഥനായ സേനാപതി സേനയോട് പറഞ്ഞു — "സൈനികരേ, നിങ്ങളുടെ ഈ പ്രവൃത്തികൊണ്ട് എന്ത് ഫലം? ഗാംഗേയനെ (ഭീഷ്മരെ) ആക്രമിക്കുവിൻ!"
6.117.69
सेनापतिवचः श्रुत्वा सोमकाः सह सृञ्जयैः ।
अभ्यद्रवन्त गोङ्गेयं शस्त्रवृष्ट्या समन्ततः ॥ ६.११७.६९ ॥
സേനാപതിയുടെ വാക്ക് കേട്ട സോമകന്മാർ സൃഞ്ജയന്മാരോടൊപ്പം, എല്ലായിടത്തുനിന്നും ആയുധവർഷം ചൊരിഞ്ഞുകൊണ്ട് ഗാംഗേയനെ (ഭീഷ്മരെ) ആക്രമിച്ചു.
6.117.70
ततो भीष्मो महाराज दिव्यमस्त्रमुदीरयन् ।
अभ्यधावत कौन्तेयं मिषतां सर्वधन्विनाम् ॥ ६.११७.७० ॥
അപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, ഭീഷ്മർ ദിവ്യാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചുകൊണ്ട്, വില്ലാളികളെല്ലാം നോക്കിനിൽക്കെ കൗന്തേയനെ (അർജുനനെ) നേരെ പാഞ്ഞു.
6.117.71
तं शिखण्डी रणे यान्तमभ्यद्रवत दंशितः ।
ततः समाहरद्भीष्मस्तदस्त्रं पावकोपमम् ॥ ६.११७.७१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ മുന്നേറുകയായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തെ കവചധാരിയായ ശിഖണ്ഡി ആക്രമിച്ചു; അപ്പോൾ ഭീഷ്മർ അഗ്നിതുല്യമായ ആ അസ്ത്രം പിൻവലിച്ചു.
6.117.72
एतस्मिन्नेव काले तु कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
निजघ्ने तावकं सैन्यं मोहयित्वा पितामहम् ॥ ६.११७.७२ ॥
അതേ സമയത്ത് വെള്ളക്കുതിരകളുള്ള കൗന്തേയൻ (അർജുനൻ), പിതാമഹനെ (ഭീഷ്മരെ) മോഹിപ്പിച്ച്, അങ്ങയുടെ സൈന്യത്തെ സംഹരിച്ചു.